Adhyaya 174
এই অধ্যায়ত ঋষি মাৰ্কণ্ডেয় ৰজাক উপদেশ দিয়ে কয় যে অবন্তীখণ্ডত নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত অৱস্থিত গোপেশ্বৰ তীৰ্থলৈ যাত্ৰা কৰা উচিত। তাত একবাৰ স্নান কৰিলেই পাপদোষ নাশ হৈ মুক্তিৰ পথ মেলে বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত পুণ্যৰ ক্ৰম বৰ্ণিত—প্ৰথমে তীৰ্থস্নান; তাৰ পাছত ইচ্ছানুসাৰে প্ৰাণসংক্ষয় (স্বেচ্ছামৃত্যু) কৰিলে দিব্য বিমানে শিৱধাম প্ৰাপ্তি; শিৱলোকে ভোগৰ পিছত শুভ পুনর্জন্ম, দীঘল আয়ু, ঐশ্বৰ্য আৰু পৰাক্ৰমেৰে সমৃদ্ধ ৰজা-ভাৱ লাভ। কাৰ্ত্তিক মাহৰ শুক্ল নবমীত ব্ৰতবিধান—উপবাস, শুচিতা, দীপদান, গন্ধ-পুষ্পে পূজা আৰু ৰাতিভৰ জাগৰণ। দীপৰ সংখ্যাৰ অনুপাতে শিৱলোকে হাজাৰ হাজাৰ যুগ সন্মান লাভৰ ফলশ্ৰুতি কোৱা হৈছে। লিঙ্গ-পূৰণ বিধি, পদ্মাৰ্পণ, দধ্যান্ন (দই-ভাত) দান আদি উল্লেখ কৰি তিল আৰু পদ্মৰ সংখ্যামতে পুণ্য বৃদ্ধি পায় বুলি বৰ্ণনা আছে। শেষত কোৱা হয় যে এই তীৰ্থত কৰা যিকোনো দান কোটি গুণে বৃদ্ধি পাই অগণিত ফল দিয়ে, আৰু তীৰ্থসমূহৰ মাজত ই অনুপম।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । गोपेश्वरं ततो गच्छेदुत्तरे नर्मदातटे । यत्र स्नानेन चैकेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত নৰ্মদাৰ উত্তৰ তীৰত গোপেশ্বৰলৈ যাব লাগে; য’ত একেটা স্নানতেই মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा कुरुते प्राणसंक्षयम् । बर्हियुक्तेन यानेन स गच्छेच्छिवमन्दिरे
সেই তীৰ্থত যিয়ে স্নান কৰি তাতেই প্ৰাণত্যাগ কৰে, সি পবিত্ৰ বৰ্হিস-ঘাঁহে সজ্জিত যানত আৰূঢ় হৈ শিৱধাম/শিৱমন্দিৰলৈ গমন কৰে।
Verse 3
क्रीडित्वा सुचिरं कालं शिवलोके नराधिप । इह मानुष्यतां प्राप्य राजा भवति वीर्यवान्
হে নৰাধিপ! শিৱলোকে অতি দীঘল সময় ক্ৰীড়া-আনন্দ কৰি, সি ইয়ালৈ ঘূৰি আহি পুনৰ মানৱজন্ম লাভ কৰে আৰু পৰাক্ৰমী ৰজা হয়।
Verse 4
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो दासीदाससमन्वितः । पूज्यमानो नरेन्द्रैश्च जीवेद्वर्षशतं नरः
হাতী, ঘোঁৰা আৰু ৰথেৰে সমৃদ্ধ, দাসী-দাসেৰে পৰিবেষ্টিত, আৰু আন নৃপতিসকলৰ দ্বাৰাও পূজিত হৈ, সেই মানুহে এশ বছৰ জীৱন ধাৰে।
Verse 5
सम्प्राप्ते कार्त्तिके मासि नवम्यां शुक्लपक्षतः । सोपवासः शुचिर्भूत्वा दीपकांस्तत्र दापयेत्
কাৰ্ত্তিক মাহ উপস্থিত হ’লে, শুক্লপক্ষৰ নবমীত উপবাস কৰি, শুচি হৈ, তাত দীপ জ্বলাই দান কৰিব লাগে।
Verse 6
गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य रात्रौ कुर्वीत जागरम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप
গন্ধ-ফুলেৰে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, ৰাতি জাগৰণ কৰিব লাগে। হে নৰাধিপ, এই ব্ৰতৰ ঘোষিত ফল শুনা।
Verse 7
यावत्पुण्यं फलं संख्या दीपकानां तथैव च । तावद्युगसहस्राणि शिवलोके महीयते
যিমান পুণ্যফল আৰু যিমান দীপ দান কৰা হয়, সেই অনুপাতে সহস্ৰ সহস্ৰ যুগলৈ শিৱলোকে ভক্ত সন্মানিত হয়।
Verse 8
तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र लिङ्गपूरणकं विधिम् । तथैव पद्मकैश्चैव दधिभक्तैस्तथैव च
হে ৰাজেন্দ্ৰ, সেই তীৰ্থত লিঙ্গ-পূৰণক বিধি পালন কৰিব লাগে; আৰু পদ্মফুল, লগতে দধি আৰু ভাত ভোগস্বৰূপে অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 9
यस्तु कुर्यान्नरश्रेष्ठ तस्य पुण्यफलं शृणु । यावन्ति तिलसंख्यानि दधिभक्तं तथैव च
কিন্তু যি এই কৰ্ম কৰে, হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, তাৰ পুণ্যফল শুনা: তিলৰ দানাৰ সংখ্যা যিমান, তেনেকুৱাই (পুণ্য) হয়; আৰু দধি-ভাত অৰ্পণৰ ফলও তেনেকুৱাই।
Verse 10
पद्मसंख्या शिवे लोके मोदते कालमीप्सितम् । तस्मिंस्तीर्थे तु राजेन्द्र यत्किंचिद्दीयते नृप
সেই জন শিৱলোকত পদ্ম-সংখ্যা সদৃশ পৰিমাপে ইচ্ছিত কাললৈ আনন্দেৰে মোদিত হয়। আৰু হে ৰাজেন্দ্ৰ, সেই তীৰ্থত যি কিবা দান দিয়া হয়, হে নৃপ,
Verse 11
सर्वं कोटिगुणं तस्य संख्यातुं वा न शक्यते । एवं ते कथितं सर्वं सर्वतीर्थमनुत्तमम्
তাত তাৰ সকলো বস্তু কোটি গুণে বৃদ্ধি পায়, আৰু তাক সম্পূৰ্ণকৈ গণনা কৰাও সম্ভৱ নহয়। এইদৰে মই তোমাক সকলো ক’লোঁ—এই তীৰ্থ সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত অনুত্তম, শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 174
अध्याय
অধ্যায়—ই এক অধ্যায়-চিহ্ন (কলফন) বুলিয়েই ধৰা হয়।