
মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ৰজাক নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থিত অতি পুণ্যময় তীৰ্থৰ কথা উপদেশ দিয়ে; ই সকলো পাপ আৰু মহাপাতকো নাশ কৰে বুলি কোৱা হৈছে। কাৰণ-কথাত বৰ্ণিত—ব্ৰহ্মাৰ অসত্য বাক্যৰ প্ৰসঙ্গত শিৱ (ত্ৰিশূলধাৰী)য়ে ব্ৰহ্মাৰ এটা শিৰচ্ছেদ কৰাত শিৱৰ ওপৰত ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষভাৰ পৰে; সেই কপাল শিৱৰ হাতত লেগি থাকে আৰু কোনোভাৱে নপৰে। শিৱে বাৰাণসী, চাৰিও দিশৰ সাগৰ আৰু বহু তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰিলেও দোষ নঘুচিল; শেষত কুলকোটিৰ ওচৰত নর্মদাতীৰৰ এই তীৰ্থত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰি তেওঁ মলিনতাৰ পৰা মুক্ত হয়। তেতিয়াৰ পৰা এই স্থান ‘শুদ্ধৰুদ্ৰ’ নামে ত্ৰিলোকত প্ৰসিদ্ধ হৈ ব্ৰহ্মহত্যা-নাশক পৰম তীৰ্থ বুলি খ্যাত হয়। ইয়াত আচৰণবিধি কোৱা হৈছে—শুক্ল পক্ষৰ অমাৱস্যাৰ দিনা বিধিমতে স্নান কৰি পিতৃ আৰু দেৱতালৈ তৰ্পণ দিব লাগে, আৰু অন্তৰৰ পবিত্ৰ সংকল্পে পিণ্ড নিবেদন কৰিব লাগে। পৰমেশ্বৰক গন্ধ, ধূপ আৰু দীপেৰে পূজা কৰিবলৈ কোৱা হৈছে; দেৱতা ‘শুদ্ধেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত আৰু শিৱলোকতো সন্মানিত বুলি বৰ্ণনা। এই তীৰ্থৰ স্মৰণ আৰু অনুশাসন মানিলে সকলো পাপমোচন আৰু ৰুদ্ৰলোকপ্ৰাপ্তি ফল বুলি অধ্যায়ে ঘোষণা কৰে।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । नर्मदादक्षिणे कूले सर्वपापप्रणाशनम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থিত পৰম শোভন তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; সি সকলো পাপ বিনাশক।
Verse 2
सिद्धेश्वरमिति ख्यातं महापातकनाशनम् । यत्र शुद्धिं परां प्राप्तो देवदेवो महेश्वरः । पुरा हत्यायुतः पार्थ देवदेवस्त्रिशूलधृक्
ই ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ নামে খ্যাত, মহাপাতক বিনাশক। তাত দেবদেৱ মহেশ্বৰে পৰম শুদ্ধি লাভ কৰিছিল; পূৰ্বে, হে ৰাজকুমাৰ, ত্ৰিশূলধাৰী দেৱদেৱ হত্যা-পাপৰ ভাৰ বহন কৰিছিল।
Verse 3
पुरा पञ्चशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः । तेनानृतं वचश्चोक्तं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे
পূৰ্বে লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাৰ পাঁচটা মূৰ আছিল। কোনো এক কাৰণান্তৰত তেওঁ অসত্য বাক্য উচ্চাৰণ কৰিছিল।
Verse 4
तच्छ्रुत्वा सहसा तस्मै चुकोप परमेश्वरः । छेदयामास भगवान्मूर्धानं करजैस्तदा
সেই কথা শুনি পৰমেশ্বৰে হঠাতে তেওঁৰ ওপৰত ক্ৰোধ কৰিলে। তেতিয়া ভগৱানে নিজৰ নখেৰে (তেওঁৰ) এটা মূৰ ছেদন কৰিলে।
Verse 5
तस्य तत्करसंलग्नं च्यवते न कदाचन । ततो हि देवदेवेशः पर्यटन् पृथिवीमिमाम्
কিন্তু সেই (ছেদন কৰা) মূৰ তেওঁৰ হাতত লাগি থাকিল, কেতিয়াও নপৰিল। সেয়ে দেৱদেৱেশে এই পৃথিৱীত পৰিভ্ৰমণ কৰিবলৈ ওলাই গ’ল।
Verse 6
ततो वाराणसीं प्राप्तस्तस्यां तदपतच्छिरः । पतिते तु कपाले च ब्रह्महत्या न मुञ्चति
তাৰ পাছত তেওঁ বাৰাণসীলৈ আহিল; তাতেই সেই মূৰখন খসিল। কিন্তু কপাল পতিত হ’লেও ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ তেওঁক নাছাড়িলে।
Verse 7
ततस्तु सागरे गत्वा पूर्वे च दक्षिणे तथा । पश्चिमे चोत्तरे पार्थ देवदेवो महेश्वरः
তাৰ পাছত, হে পাৰ্থ, দেৱদেৱ মহেশ্বৰ সাগৰলৈ গ’ল; আৰু তদ্ৰূপে পূৰ্ব আৰু দক্ষিণ, পশ্চিম আৰু উত্তৰ দিশতো বিচৰণ কৰিলে।
Verse 8
पर्यटन्सर्वतीर्थेषु ब्रह्महत्या न मुञ्चति । नर्मदादक्षिणे कूले सुतीर्थं प्राप्तवान् प्रभुः
সকলো তীৰ্থত পৰিভ্ৰমণ কৰিলেও ব্ৰহ্মহত্যা নাছাড়িলে। তাৰ পাছত প্ৰভুৱে নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত থকা উত্তম তীৰ্থত উপনীত হ’ল।
Verse 9
कुलकोटिं समासाद्य प्रार्थयामास चात्मवान् । प्रायश्चित्तं ततः कृत्वा बभूव गतकल्मषः
কুলকোটিলৈ উপনীত হৈ আত্মসংযমী প্ৰভুৱে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তাৰ পাছত প্ৰায়শ্চিত্ত সম্পন্ন কৰি তেওঁ কল্মষমুক্ত হ’ল।
Verse 10
ततो निष्कल्मषो जातो देवदेवो महेश्वरः । हत्वा सुरेभ्यस्तत्स्थानं ततश्चान्तर्दधे प्रभुः
তেতিয়া দেৱদেৱ মহেশ্বৰ নিষ্কল্মষ হ’ল। দেৱসকলৰ বাবে সেই স্থান স্থিৰ কৰি প্ৰভু তাৰ পাছত অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 11
तदाप्रभृति तत्तीर्थं शुद्धरुद्रेति कीर्तितम् । विख्यातं त्रिषु लोके ब्रह्महत्याहरं परम्
সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থ ‘শুদ্ধৰুদ্ৰ’ বুলি কীৰ্তিত হ’ল। ত্ৰিলোকত ই ব্ৰহ্মহত্যা-পাপ হৰণকাৰী পৰম তীৰ্থ হিচাপে বিখ্যাত।
Verse 12
मासे मासे सिते पक्षेऽमावास्यायां युधिष्ठिर । स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयेत्पितृदेवताः
হে যুধিষ্ঠিৰ, মাহে মাহে শুক্ল পক্ষৰ অমাৱস্যাত বিধি অনুসাৰে তাত স্নান কৰি পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ দিব লাগে।
Verse 13
दद्यात्पिण्डं पित्ःणां तु भावितेनान्तरात्मना । तस्य ते द्वादशाब्दानि सुतृप्ताः पितरो नृप
হে নৃপ, অন্তৰাত্মা ভক্তিভাৱে সংযত কৰি পিতৃসকললৈ পিণ্ড দান কৰিব লাগে। সেই কৰ্মে তেওঁৰ পিতৃসকল বাৰ বছৰৰ বাবে সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত থাকে।
Verse 14
गन्धधूपप्रदीपाद्यैरभ्यर्च्य परमेश्वरम् । शुद्धेश्वराभिधानं तु शिवलोके महीयते
গন্ধ, ধূপ, প্ৰদীপ আদি দ্ৰব্যে পৰমেশ্বৰক অভ্যৰ্চনা কৰিলে, ‘শুদ্ধেশ্বৰ’ নামধাৰে শিৱলোকত সন্মানিত হয়।
Verse 15
एतत्ते कथितं राजञ्छुद्धरुद्रमनुत्तमम् । मया श्रुतं यथा देवसकाशाच्छूलपाणिनः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
হে ৰাজন, অনুত্তম ‘শুদ্ধৰুদ্ৰ’ বিষয়ে মই তোমাক তেনেকৈয়ে ক’লোঁ, যেনেকৈ মই শূলপাণি দেৱৰ পৰা শুনিছিলোঁ। যি শ্ৰদ্ধাৰে ইয়াৰ আশ্ৰয় লয়, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ ৰুদ্ৰলোকলৈ যায়।
Verse 173
अध्याय
অধ্যায় — পাণ্ডুলিপি-প্ৰথাত অধ্যায়-বিভাগ/কলফনৰ পবিত্ৰ চিহ্ন।