Adhyaya 153

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम् । यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছতেই আন এটা অনুত্তম তীৰ্থ আছে—ৰৱিতীৰ্থ; যাৰ কেৱল দৰ্শনতেই মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 2

रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु

ৰৱিতীৰ্থত যি নৰ স্নান কৰি ভাস্কৰ (সূৰ্যদেৱ)ক দৰ্শন কৰে, তাৰ বাবে স্বয়ং দেৱে যি ফল ঘোষণা কৰিছে, সেয়া এতিয়া শুনা।

Verse 3

नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन । कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश

তাৰ বংশত ষোলটা জন্মলৈকে কোনো অন্ধ, মূক বা বধিৰ নহয়; আৰু কোনো কুৰূপ বা নখ-বিকৃতিও নহয়।

Verse 4

दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका । नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः

দাদ, চিত্ৰক, কুষ্ঠ, মণ্ডল ৰোগ আৰু বিচৰ্চিকা (একজিমা) আদি দেবভক্তৰ ছয় মাহৰ ভিতৰতে নাশ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 5

चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, সেই দেৱতাৰ যি চৰিত্ৰ মই পুৰাণত শুনিছোঁ, সেয়া সংক্ষেপে কোৱা সম্ভৱ নহয়।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते । विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित्

সেই তীৰ্থত ৰৱি-দেৱ (সূৰ্য)ক উদ্দেশ্য কৰি বিধি অনুসাৰে যোগ্য ব্ৰাহ্মণক যি দান দিয়া হয়, তাৰ পুণ্যৰ কেতিয়াও অন্ত নাথাকে।

Verse 7

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्

অয়ন, বিষুৱ আৰু চন্দ্ৰ-সূৰ্য গ্ৰহণৰ সময়ত ৰৱিতীৰ্থত দিয়া দানসমূহে সৰ্বোত্তম ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 8

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत । अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते

হে ভাৰত! সংক্রান্তিৰ সময়ত যি দান আৰু দেৱতাৰ বাবে হব্য, পিতৃলোকৰ বাবে কব্য অৰ্পণ কৰা হয়, সিহঁতৰ পুণ্য সাগৰৰ পানীৰ দৰে অপাৰ; তাৰ সীমা পোৱা নাযায়।

Verse 9

येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम् । तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः

যি যেতিয়া দান কৰে আৰু যি যেতিয়া অগ্নিত হোম অৰ্পণ কৰে, সেই সেই সময়তে সৱিতৃ (সূৰ্য) প্ৰতিদায়ক হৈ তদনুৰূপ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 10

सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः । शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये

সাত জন্মলৈকে অৰ্ক (সূৰ্য) সেই একে ফল পুনঃপুনঃ দান কৰে। চন্দ্ৰক্ষয়ৰ সময়ত দিয়া দানে শতগুণ ফল, আৰু দিনক্ষয়—দিনৰ অন্তত—দিয়া দানে সহস্ৰগুণ ফল দিয়ে।

Verse 11

संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्

সংক্রান্তিত পুণ্যফল লক্ষগুণ বৃদ্ধি পায়; কিন্তু ব্যতীপাতে সেই ফল অনন্ত, সীমাহীন হয়।

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम् । विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে প্ৰিয় তাত, ৰৱিতীৰ্থ কেনেকৈ অন্য পুণ্যতীৰ্থতকৈও অধিক পুণ্যদায়ক বুলি স্মৃত হৈছে? বিস্তাৰে মোক কওক—মোৰ কাণ শুনিবলৈ ব্যাকুল।

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: মনোযোগী হৈ শুনা; মই উত্তম আদিত্যেশ্বৰ বিষয়ে ক’ম—নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত অৱস্থিত, সকলো ব্যাধি বিনাশক।

Verse 14

पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् । वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः

অতি প্ৰাচীন কালত, কৃতযুগৰ আৰম্ভণিতে, জাবালি নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল। তেওঁ বসিষ্ঠ বংশত জন্ম লৈ বেদ-শাস্ত্ৰৰ অৰ্থত পাৰদৰ্শী আছিল।

Verse 15

पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी । ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत्

তেওঁৰ পত্নী পতিৱ্ৰতা, সাধু-শীলা আৰু দৃঢ়চিত্তা আছিল। ঋতুকাল আহিলে তাই স্বামীৰ ওচৰলৈ গৈ এই বাক্য ক’লে।

Verse 16

वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता । भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्

মোৰ ঋতুকাল উপস্থিত হৈছে; হে স্বামী, মই আপোনাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। প্ৰেমৰে মোৰ সৈতে মিলিত হওক, মই পুত্ৰকামনা কৰা এগৰাকী অনুৰাগী পত্নী।

Verse 17

एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः । गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः

এইদৰে কোৱাত ব্ৰাহ্মণজনে উত্তৰ দিলে: 'প্ৰিয়া, আজি মই ব্ৰতত আছোঁ। এতিয়া যোৱা, হে সুন্দৰী; মই আন এটা ঋতুকালত পুনৰ সন্মতি দিম।'

Verse 18

पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता । पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत

যেতিয়া দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে ঋতুকাল উপস্থিত হ'ল, তেওঁ পুনৰ স্বামীৰ ওচৰলৈ গ'ল। কিন্তু তেওঁ পুনৰ তেওঁক বিমুখ কৰিলে, এই বুলি কৈ, 'হে ভাৰত, আজি মই মোৰ ব্ৰতত অটল আছোঁ।'

Verse 19

इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः । निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी

এইদৰে বাৰে বাৰে তেওঁৰ দ্বাৰা তেওঁক প্ৰত্যাখ্যান কৰা হ'ল। ফলস্বৰূপে, সেই ঠাইতে, সেই অনুৰাগী নাৰীগৰাকী স্বামীৰ প্ৰতি নিৰাশ হৈ পৰিল।

Verse 20

दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता । तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः

অত্যধিক দুখত জৰ্জৰিত হৈ তেওঁ আমৰণ অনশন গ্ৰহণ কৰি মৃত্যুবৰণ কৰিলে। ভ্ৰূণহত্যাৰ সেই পাপেৰেই, সেই দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) হঠাত গ্ৰস্ত হ'ল।

Verse 21

शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च । दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः

তেওঁৰ নাক আৰু ভৰি ক্ষয়প্ৰাপ্ত হ’ল, আৰু তেওঁৰ সকলো তপস্যা বিনষ্ট হ’ল। নিজকে কুষ্ঠৰোগে আচ্ছন্ন দেখি, সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ গভীৰ দুঃখত নিমজ্জিত হ’ল।

Verse 22

विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः । अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः

গভীৰ বিষাদত পতিত হৈ তেওঁ নর্মদাৰ তীৰত আশ্ৰয় ল’লে। তাত সেই দ্বিজশ্ৰেষ্ঠই ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰা ভাস্কৰ-তীৰ্থৰ বিষয়ে সুধিলে।

Verse 23

आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि । कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम

চিত্তত ভাবিলে, “ভাস্কৰৰ কৃপাৰে যেন আৰোগ্য লাভ কৰোঁ।” তেতিয়া ক’লে— “হে দ্বিজসকল, সেই ভাস্কৰ-তীৰ্থ ক’ত পোৱা যায়? অনুগ্ৰহ কৰি মোক কওক।”

Verse 24

तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः

“মই সেই তীৰ্থলৈ গৈ, শুভচিত্তে তাত তপস্যা কৰিম”—এইদৰে সংকল্প কৰি তেওঁৰ মন শুদ্ধিৰ পথত স্থিৰ হ’ল।

Verse 25

द्विजा ऊचुः । रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः । विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “ৰেৱাৰ উত্তৰ তীৰত আদিত্যেশ্বৰ নামে এক ধাম আছে। তাতেই ভাস্কৰ-তীৰ্থ আছে, যি সকলো ব্যাধি বিনাশ কৰে।”

Verse 26

तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया । एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे

তাত তুমি বিনা দ্বিধাই তাত যোৱা, যদি তোমাৰ গমন সম্ভৱ হয়। দ্বিজসকলৰ এই বাক্য শুনি সেই বিপ্ৰজন তাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 27

व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा । यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्

কিন্তু তেওঁ ভয়ংকৰ, প্ৰাণনাশক ব্যাধিয়ে পীড়িত হ’ল। যেতিয়া তেওঁ আগবাঢ়িব নোৱাৰিলে, তেতিয়া তেওঁ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 28

सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये । लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः

ব্ৰাহ্মণসকলৰ আধ্যাত্মিক সামৰ্থ্য ত্ৰিভুবনত প্ৰসিদ্ধ; কিয়নো সেই বিপ্ৰ ঋষিসকলৰ পবিত্ৰ শক্তিতেই দেৱদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী শূলিনৰ লিঙ্গ অৱতীৰ্ণ হৈ স্থাপিত হৈছিল।

Verse 29

समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः । अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्

বিপ্ৰ ঋষিসকলে সাগৰ শুকুৱাই দিছিল, আৰু বিন্ধ্য পৰ্বতকো ৰোধি থামাইছিল। সেয়ে মইও ইয়াত অচল হৈ থাকি ভাস্কৰ (সূৰ্য)ক প্ৰকাশ কৰিম।

Verse 30

तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम् । इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः

মনত স্থিৰ কৰি—“মহান তপোবলে ই ‘আদিত্যেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ব”—তেওঁ তেতিয়া উগ্ৰ আৰু একাগ্ৰ তপস্যাত স্থিত হ’ল।

Verse 31

वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः । शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः

সেইজন বায়ুভক্ষী, অন্নবিহীন নিৰাহাৰ আছিল; গ্ৰীষ্মত পঞ্চাগ্নিৰ মাজত তপস্যা কৰিছিল। শীতত জলে মাজত স্থিত হৈ থাকিছিল; বৰ্ষাত কোনো আৱৰণ বা আশ্ৰয় নোহোৱাকৈয়ে অৱস্থিত আছিল।

Verse 32

साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्

এদশ বছৰ পূৰ্ণ হৈ শতবছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাত, সন্তুষ্ট ৰবি—সূৰ্যদেৱে এই বাক্য ক’লে।

Verse 33

सूर्य उवाच । वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम् । अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः

সূৰ্য ক’লে: “বৰ বাছি লোৱা; তোমাৰ মঙ্গল হওক। তোমাৰ হৃদয়ে কি কামনা? সাধাৰণতে যি অদেয়, সেয়াও মই দিম। কোৱা; তুমি দীৰ্ঘকাল তপস্যা কৰিছা।”

Verse 34

किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः

“হে বিপ্ৰ মহর্ষি, এতিয়া তুমি তপস্যাত সুদৃঢ়ভাৱে স্থিত; তোমাৰ বাবে অসাধ্য বুলিবলৈ কি থাকিব পাৰে?”

Verse 35

जाबालिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने

জাবালি ক’লে: “হে দেবেশ, যদি তুমি সন্তুষ্ট আৰু যদি মোৰ বাবে বৰ দানযোগ্য হয়, তেন্তে হে প্ৰভু, মোৰ প্ৰতিজ্ঞা আদিত্যেশ্বৰ-দৰ্শনৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে যুক্ত।”

Verse 36

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

হে দেৱ! মই এই ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিলোঁ, কিন্তু ব্যাধিয়ে আৱৃত হৈ তাক পালন কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। সেয়ে তুমি ইয়াত এই শুক্ল-তীৰ্থত আদিত্যেশ্বৰ-মূৰ্তি ধাৰণ কৰি অৱস্থান কৰা।

Verse 37

एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः । उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत

এই কথা কোৱা হতেই দেৱেশ্বৰ—বহুৰূপী দিবাকৰ—উত্তৰ দিশৰ নর্মদা নদীৰ তীৰত ক্ষণমাত্ৰতে প্ৰকাশ পালে।

Verse 38

तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते । सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्

সেই সময়ৰ পৰা, হে ভূপাল, তাকেই নিশ্চয় তীৰ্থ বুলি ঘোষণা কৰা হয়। ই সকলো পাপ হৰণকাৰী আৰু সকলো দুঃখ বিনাশক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 39

यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे । स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्

কিন্তু যিজনে সম্পূৰ্ণ এক বছৰ ধৰি, সদায় আদিত্যবাসৰে, তাত স্নান কৰি, সাতবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি, দান-অৰ্ঘ্য দি, সূৰ্যদেৱক দৰ্শন কৰে—

Verse 40

यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम् । प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः

তেনে যি ফল লাভ কৰে, সেয়া মোৰ মুখে কোৱা শুনা। ইয়াত চর্মৰোগ—দাদ সদৃশ দাগ, কুষ্ঠ আৰু বিচৰ্চিকা (খুজলি/স্কেবিস)—যেন নিদ্ৰিত হৈ দমি যায়।

Verse 41

नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले । धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात्

হে ৰাজন! ইহঁত সত্বৰে নাশ হয়, যেন অগ্নিত তুলাৰ ৰাশি। আৰু তিন বছৰৰ ভিতৰত ধন, পুত্ৰ আৰু পত্নী-সম্পৰ্কীয় সৌভাগ্য পূৰ্ণ হয়।

Verse 42

यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे । तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः

আৰু যি জনে তাত সংক্রান্তিৰ সময়ত পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি শ্রাদ্ধ দান কৰে, তাৰ পিতৃসকল তৃপ্ত হয়; কিয়নো ভাস্কৰেই পিতৃদেৱ, পিতৃসকলৰ দিৱ্য অধিপতি।

Verse 43

इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्

এইদৰে তোমাক উত্তম আদিত্যেশ্বৰ বিষয়ে সকলো কোৱা হ’ল—সেই দিৱ্য, সকলো পাপ হৰণকাৰী আৰু সকলো ৰোগ বিনাশকাৰী।

Verse 153

। अध्याय

অধ্যায় — অধ্যায়ৰ সীমা/সমাপ্তিৰ চিহ্ন।