
এই অধ্যায়ত শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে এজন ৰজাক যোজনেশ্বৰ নামৰ পৰম পুণ্য তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। কোৱা হৈছে যে তাত নৰ–নাৰায়ণ ঋষিসকলে তপস্যা কৰি দেৱ–দানৱৰ আদিযুদ্ধত দেৱতাসকলক বিজয় দিছিল। যুগানুক্ৰমে একে দিৱ্য তত্ত্বৰ মহিমা সংক্ষিপ্তভাৱে প্ৰকাশ পায়—ত্রেতাযুগত ৰাম–লক্ষ্মণ ৰূপে, য’ত তীৰ্থস্নানৰ পিছত ৰাৱণবধেৰে ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা হয়। কলিযুগত সেই শক্তি বাসুদেৱ বংশত বল–কেশৱ (বলৰাম–কৃষ্ণ) ৰূপে জন্ম লৈ কংস, চাণূৰ, মুষ্টিক, শিশুপাল, জৰাসন্ধ আদি প্ৰধান শত্রুক সংহাৰ কৰে; ধৰ্মক্ষেত্ৰ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধতো মুখ্য বীৰসকলৰ পতনত দিৱ্য কাৰ্য নিৰ্ণায়ক বুলি ইঙ্গিত দিয়া হৈছে। তাৰ পিছত বিধান দিয়া হৈছে—তীৰ্থত স্নান, বল–কেশৱৰ পূজা, উপবাস, ৰাতি জাগৰণ (প্ৰজাগৰ), ভক্তিগীত/কীৰ্তন আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ সন্মান-সত্কাৰ। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে যে ইয়াত কৰা দান-পূজাৰ ফল অক্ষয়, মহাপাপসহ পাপ নাশ হয়, আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ লোকে এই অধ্যায় শুনিলে, পঢ়িলে বা পাৰায়ণ কৰিলে পাপমুক্তি আৰু কল্যাণ/মোক্ষ লাভ কৰে।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज योजनेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धौ पुरा कल्पे नरनारायणावृषी
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাৰাজ, যোজনেś্বৰ নামৰ উত্তম পবিত্ৰ ধামলৈ যোৱা উচিত; য’ত পূৰ্ব কল্পত নৰ-নাৰায়ণ দুই ঋষিয়ে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Verse 2
तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा सङ्ग्रामे देवदानवैः । जयं प्राप्तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ
সেই তীৰ্থত তপস্যা কৰি, দেৱ আৰু দানৱৰ সৈতে হোৱা সংগ্ৰামত, সেই দুয়ো মহাত্মা নৰ-নাৰায়ণ বিজয় লাভ কৰিলে।
Verse 3
पुनस्त्रेतायुगे प्राप्ते तौ देवौ रामलक्ष्मणौ । तत्र तीर्थे पुनः स्नात्वा रावणो दुर्जयो हतः
পুনৰ ত্ৰেতাযুগ আহিলে, সেই দুয়ো দেৱ ৰাম আৰু লক্ষ্মণ হৈ উঠিল; আৰু সেই তীৰ্থত পুনৰ স্নান কৰি, অজেয় বুলি গণ্য ৰাৱণো বধ হ’ল।
Verse 4
पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः
হে পাৰ্থ! কলিযুগ উপস্থিত হ’লে সেই দুজন দেৱস্বরূপ বাল আৰু কেশৱ হৈ উঠিল; বসুদেৱৰ বংশত জন্ম লৈ অতি দুৰ্লভ, দুস্কৰ কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 5
नरकं कालनेमिं च कंसं चाणूरमुष्टिकौ । शिशुपालं जरासंधं जघ्नतुर्बलकेशवौ
বাল আৰু কেশৱে নৰক আৰু কালনেমি, কংস, লগতে চাণূৰ আৰু মুষ্টিকক; তদুপৰি শিশুপাল আৰু জরাসন্ধকো বধ কৰিলে।
Verse 6
ततस्तत्र रिपून्संख्ये भीष्मद्रोणपुरःसरान् । कर्णदुर्योधनादींश्च निहनिष्यति स प्रभुः
তাৰ পাছত সেই ৰণক্ষেত্ৰত সেই প্ৰভুৱে শত্রুসকলক সংহাৰ কৰিব—ভীষ্ম আৰু দ্ৰোণৰ নেতৃত্বত থকা সকলক—কৰ্ণ, দুৰ্যোধন আদি সহ।
Verse 7
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे तत्र युध्यन्ति ते क्षणम् । भीमार्जुननिमित्तेन शिष्यौ कृत्वा परस्परम्
ধৰ্মক্ষেত্ৰ কুৰুক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে কিছুখন সময় যুদ্ধ কৰে; ভীম আৰু অৰ্জুনৰ নিমিত্তে যেন পৰস্পৰক ‘শিষ্য’ কৰি লয়।
Verse 8
तत्र तीर्थे पुनर्गत्वा तपः कृत्वा सुदुष्करम् । पूजयित्वा द्विजान्भक्त्या यास्येते द्वारकां पुनः
তাৰ পাছত সেই তীৰ্থলৈ পুনৰ গৈ অতি দুস্কৰ তপস্যা কৰি, আৰু ভক্তিভাৱে দ্বিজসকলক পূজা কৰি, তেওঁলোকে পুনৰ দ্বাৰকাত গমন কৰিব।
Verse 9
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्
সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি বল আৰু কেশৱক পূজা কৰে, তেনে জনে ত্ৰিগুণাত্মক স্বভাৱবিশিষ্ট জগতধাতা দেৱকেই পূজিত কৰে।
Verse 10
उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रजागरम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो गायंस्तस्य शुभां कथाम्
যি নৰ উপবাস কৰি ৰাতিভৰ প্ৰজাগৰণ কৰে আৰু সেই প্ৰভুৰ শুভ কথা গাই থাকে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 11
यावतस्तत्र तीर्थे तु वृक्षान् पश्यन्ति मानवाः । ब्रह्महत्यादिकं पापं तावदेषां प्रणश्यति
সেই তীৰ্থত মানুহে যিমান সময় তাত থকা গছবোৰ দৰ্শন কৰে, সিমান সময়তেই ব্ৰাহ্মণহত্যা আদি পাপসমূহ তেওঁলোকৰ নাশ হয়।
Verse 12
प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेनैव सदृशाः सर्वे देवदेवेन चक्रिणा
যিসকলে পুৱাতে উঠি বল আৰু কেশৱক দৰ্শন কৰে, সেই কৰ্মতেই তেওঁলোক সকলোৱে চক্ৰধাৰী দেৱদেৱৰ সদৃশ হয়।
Verse 13
ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्
তেওঁলোক পূজ্য, তেওঁলোক নমস্কাৰ্য; তেওঁলোকৰ জন্ম সাৰ্থক—যিসকলে সমগ্ৰ জগতৰ পূজিত দেৱ নাৰায়ণ হৰিক প্ৰণাম কৰে।
Verse 14
तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते
হে নৃপতি, সেই তীৰ্থত যি দান, পবিত্ৰ স্নান আৰু দেৱ-অৰ্চনা কৰা হয়, তাৰ সমগ্ৰ ফল অক্ষয় ৰূপে স্থিত হয়।
Verse 15
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्
সুৱৰ্ণক অগ্নিৰ প্ৰথম সন্তান বুলি কোৱা হয়; পৃথিৱী বৈষ্ণৱী; আৰু গাইসমূহ সূৰ্যৰ কন্যা বুলি কোৱা হয়। যিয়ে কাঁচন, গাই আৰু ভূমি দান কৰে, তাৰ বাবে ত্ৰিলোক যেন দান কৰা হ’ল।
Verse 16
एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । अतीतं च भविष्यच्च वर्तमानं महाबलम्
এইদৰে মই তোমাক তীৰ্থৰ এই সকলো উত্তম মাহাত্ম্য ক’লোঁ—অতীত, ভবিষ্যৎ আৰু বৰ্তমানত ইয়াৰ মহাবল শক্তি।
Verse 17
श्रुत्वा वापि पठित्वेदं श्रावयिपत्वाथ धार्मिकान् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
ইয়াক কেৱল শুনিলেও, বা পঢ়িলেও, আৰু তাৰ পাছত ধৰ্মিক লোকক শুনুৱালেও, মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।
Verse 143
। अध्याय
অধ্যায় সমাপ্ত (অধ্যায়)।