Adhyaya 141
মাৰ্কণ্ডেয় তাপেশ্বৰ তীৰ্থৰ উৎপত্তি-কথা বৰ্ণনা কৰে। এজন ব্যাধে দেখিলে—ভয়ত কঁপা হৰিণী পানীত জঁপিয়াই ভয়মুক্ত হৈ পাছত আকাশলৈ উৰি উঠিল। এই আশ্চৰ্য দৃশ্য দেখি তাৰ মনত বৈৰাগ্য জাগিল; সি ধনু ত্যাগ কৰি সহস্ৰ দিব্যবছৰ ধৰি কঠোৰ তপস্যা কৰিলে। তপস্যাত প্ৰসন্ন মহেশ্বৰ প্ৰত্যক্ষ হৈ বৰ দিবলৈ ক’লে; ব্যাধে শিৱসান্নিধ্যত বাস বিচাৰিলে, ভগৱানে অনুগ্ৰহ কৰি অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত ব্যাধে মহেশ্বৰক স্থাপন কৰি বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি স্বৰ্গ লাভ কৰিলে। তেতিয়াৰ পৰা এই তীৰ্থ ত্ৰিলোকত “তাপেশ্বৰ” নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল—ব্যাধৰ অনুতাপ আৰু তপৰ তাপৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইয়াত স্নান কৰি শংকৰক পূজা কৰিলে শিৱলোক প্ৰাপ্তি হয়; নৰ্মদাৰ জলে তাপেশ্বৰত স্নান কৰিলে তাপত্রয়ৰ পৰা মুক্তি মেলে। অষ্টমী, চতুৰ্দশী আৰু তৃতীয়াত বিশেষ স্নানাচৰণ সৰ্বপাপশমনৰ বাবে প্ৰশস্ত বুলি কোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तापेश्वरमनुत्तमम् । यत्र सा हरिणी सिद्धा व्याधभीता नरेश्वर
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহীপাল, অনুত্তম তাপেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত—য’ত সেই হৰিণী ব্যাধৰ ভয়ত সিদ্ধি লাভ কৰিছিল, হে নৰেশ্বৰ।
Verse 2
जले प्रक्षिप्य गात्राणि ह्यन्तरिक्षं गता तु सा । व्याधो विस्मितचित्तस्तु तां मृगीमवलोक्य च
তাই নিজৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ জলত নিক্ষেপ কৰি সঁচাকৈ আকাশলৈ উঠি গ’ল। আৰু ব্যাধো বিস্ময়ভৰা মনেৰে সেই মৃগীক চাই থাকিল।
Verse 3
विमुच्य सशरं चापं प्रारेभे तप उत्तमम् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु व्याधेनाचरितं तपः
বাণসহ ধনু ত্যাগ কৰি তেওঁ উত্তম তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে। হাজাৰ দিব্য বছৰৰ পৰ্যন্ত সেই ব্যাধে সেই তপ আচৰণ কৰিলে।
Verse 4
अतीते तु ततः काले परितुष्टो महेश्वरः । वरं ब्रूहि महाव्याध यत्ते मनसि रोचते
সেই সময় অতিবাহিত হোৱাত মহেশ্বৰ সন্তুষ্ট হৈ ক’লে— “হে মহাব্যাধ, তোমাৰ মনত যি ভাল লাগে, সেই বৰ কোৱা।”
Verse 5
व्याध उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तव पार्श्वे महादेव वासो मे प्रतिदीयताम्
ব্যাধে ক’লে— “হে দেবেশ, যদি আপুনি সন্তুষ্ট, যদি মোক বৰ দিব লাগে, তেন্তে হে মহাদেৱ, আপোনাৰ কাষতে বাস দান কৰক।”
Verse 6
ईश्वर उवाच । एवं भवतु ते व्याध यस्त्वया काङ्क्षितो वरः । दैवदेवो महादेव इत्युक्त्वान्तरधीयत । गते चादर्शनं देवे स्थापयित्वा महेश्वरम्
ঈশ্বৰে ক’লে— “হে ব্যাধ, তুমি যি বৰ কামনা কৰিছা, সেয়াই হ’ব।” এই বুলি— “মহাদেৱেই দেবদেৱ” —ক’ই তেওঁ অন্তৰ্ধান হ’ল। দেৱ অদৃশ্য হোৱাত ব্যাধে তাত মহেশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 7
पूजयित्वा विधानेन गतो व्याधस्ततो दिवम् । तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
বিধি অনুসাৰে পূজা কৰি ব্যাধ তেতিয়া স্বৰ্গলৈ গ’ল। তেতিয়াৰ পৰা সেই তীৰ্থ ত্ৰিলোকত বিখ্যাত হ’ল।
Verse 8
व्याधानुतापसंजातं तापेश्वरमिति श्रुतम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सम्पूजयति शङ्करम्
ব্যাধৰ অনুতাপৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই স্থান ‘তাপেশ্বৰ’ বুলি শ্ৰুত। সেই তীৰ্থত যি জনে স্নান কৰি শংকৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে—
Verse 9
शिवलोकमवाप्नोति मामुवाच महेश्वरः । ये स्नाता नर्मदातोये तीर्थे तापेश्वरे नराः
“সেয়ে শিৱলোক লাভ কৰে”—মহেশ্বৰে মোক এইদৰে ক’লে। যিসকল মানুহে তাপেশ্বৰ তীৰ্থত নর্মদাৰ জলে স্নান কৰে—
Verse 10
तापत्रयविमुक्तास्ते नात्र कार्या विचारणा । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः
তেওঁলোক ত্ৰিতাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। বিশেষকৈ অষ্টমী, চতুৰ্দশী আৰু তৃতীয়াত।
Verse 11
स्नानं समाचरेन्नित्यं सर्वपातकशान्तये
সকলো পাপ শান্ত কৰিবলৈ নিত্য স্নান আচৰণ কৰা উচিত।
Verse 141
। अध्याय
ইয়াতে অধ্যায় সমাপ্ত।