Adhyaya 140
এই অধ্যায়ত ৰেৱাখণ্ডৰ ভিতৰত তীৰ্থযাত্ৰাৰ উপদেশমূলক পথনির্দেশ দিয়া হৈছে। মাৰ্কণ্ডেয় ৰজাশ্ৰোতাক নন্দাহ্ৰদলৈ যাবলৈ কয়—ই এক অতুল পৱিত্ৰ সৰোবৰ, য’ত সিদ্ধগণে সন্নিধান কৰে আৰু দেৱী নন্দা বৰপ্ৰদায়িনী ৰূপে খ্যাত। তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য এটা পৌৰাণিক ঘটনাৰে প্ৰতিষ্ঠিত: দেৱতাসকলক ভীত কৰা মহিষাসুৰক দেৱী শূলিনী-স্বৰূপে ত্ৰিশূলৰে বিদ্ধ কৰি সংহাৰ কৰে। তাৰ পাছত বিশালনয়না দেৱীয়ে তাত স্নান কৰিছিল বুলিয়েই সৰোবৰটোৰ নাম “নন্দাহ্ৰদ” প্ৰসিদ্ধ হয়। বিধান অনুসাৰে নন্দাৰ স্মৰণ কৰি তাত স্নান কৰি ব্ৰাহ্মণসকলক দান দিলে অশ্বমেধসম পুণ্য লাভ হয়। ভৈৰৱ, কেদাৰ আৰু ৰুদ্ৰমহালয় আদি দুৰ্লভ মহাতীৰ্থৰ সৈতে ইয়াৰ গণনা কৰা হৈছে; কিন্তু কামাসক্তি আৰু মোহৰ বাবে বহুতে ইয়াৰ মহিমা বুজি নাপায়। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—সমুদ্ৰপৰ্যন্ত পৃথিৱীৰ সৰ্বত্ৰ স্নান-দানৰ যি ফল, সেয়া নন্দাহ্ৰদ-স্নানতেই একত্ৰে লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज नन्दाह्रदमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा नन्दा देवी वरप्रदा
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তেতিয়া, হে মহাৰাজ, অনুত্তম নন্দা হ্ৰদলৈ যোৱা উচিত; য’ত মহাভাগ্যা দেৱী নন্দা অধিষ্ঠিতা, বৰদায়িনী।
Verse 2
महिषासुरे महाकाये पुरा देवभयंकरे । शूलिन्या शूलभिन्नाङ्गे कृते दानवसत्तमे
পূৰ্বে, মহাকায় মহিষাসুৰ—দেৱতাসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ—যেতিয়া শূলধাৰিণী দেৱীৰ শূলে বিদ্ধ হ’ল, শূলে ছিন্ন অঙ্গসহ সেই দানৱশ্ৰেষ্ঠ পতিত হ’ল।
Verse 3
येनैकादशरुद्राश्च ह्यादित्याः समरुद्गणाः । वसवो वायुना सार्द्धं चन्द्रादित्यौ सुरेश्वर
যিজনে একাদশ ৰুদ্ৰ, আদিত্যসকলক মৰুৎগণসহ, বসুসকলক বায়ুসহ, আৰু চন্দ্ৰ-সূৰ্যকো—হে সুৰেশ্বৰ—বশ কৰি পেলাইছিল।
Verse 4
बलिना निर्जिता येन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सङ्ग्रामे सुमहाघोरे कृते देवभयंकरे
যাৰ বলত অতি ভয়ংকৰ, দেৱতাভয়ংকৰ যুদ্ধত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰ পৰ্যন্ত পৰাজিত হৈছিল।
Verse 5
कृत्वा तत्कदनं घोरं नन्दा देवी सुरेश्वरी । यस्मात्स्नाता विशालाक्षी तेन नन्दाह्रदः स्मृतः
সেই ভয়ংকৰ সংহাৰ সম্পন্ন কৰি দেৱলোকৰ অধীশ্বৰী নন্দা দেৱীয়ে তাত স্নান কৰিলে। যিহেতু বিশাল-নয়না দেৱীয়ে সেই ঠাইত স্নান কৰিছিল, সেয়েহে ই ‘নন্দাহ্ৰদ’ বুলি স্মৃত।
Verse 6
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दामुद्दिश्य भारत । ददाति दानं विप्रेभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्
হে ভাৰত! যি কোনো ব্যক্তি সেই তীৰ্থত স্নান কৰি নন্দা দেৱীক উদ্দেশ্য কৰি ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰে, সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 7
भैरवं चैव केदारं तथा रुद्रं महालयम् । नन्दाह्रदश्चतुर्थः स्यात्पञ्चमं भुवि दुर्लभम्
ভৈৰৱ, কেদাৰ, ৰুদ্ৰ আৰু মহালয়—এইসকলক প্ৰধান পবিত্ৰ স্থান বুলি কোৱা হয়। নন্দাহ্ৰদ চতুৰ্থ বুলি গণ্য; পঞ্চমটো পৃথিৱীত লাভ কৰাটো দুষ্কৰ।
Verse 8
बहवस्तं न जानन्ति कामरागसमन्विताः । नर्मदाया ह्रदं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्
কাম আৰু ৰাগে আচ্ছন্ন বহুতে ইয়াক নাজানে। নর্মদাৰ এই পুণ্য হ্ৰদ পবিত্ৰ, ই সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 9
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दां देवीं प्रपूजयेत् । किं तस्य हिमवन्मध्यगमनेन प्रयोजनम्
যি কোনো ব্যক্তি সেই তীৰ্থত স্নান কৰি নন্দা দেৱীক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে, তাৰ বাবে হিমালয়ৰ অন্তৰ্ভাগলৈ যাত্ৰাৰ কি প্ৰয়োজন?
Verse 10
परमार्थमविज्ञाय पर्यटन्ति तमोवृताः । तेषां समागमे पार्थ श्रम एव हि केवलम्
পৰমাৰ্থ নুবুজি, অন্ধকাৰত আৱৃত লোকসকল ঘূৰি ফুৰে। হে পাৰ্থ, তেনে লোকৰ সঙ্গত থাকিলে কেৱল শ্ৰমেই হয়, আন একো নহয়।
Verse 11
पृथिव्यां सागरान्तायां स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स्नात्वा नन्दाह्रदे नृप
হে নৃপ! সাগৰে বেষ্টিত এই পৃথিৱীত স্নান আৰু দানৰ দ্বাৰা যি পুণ্যফল লাভ হয়, নন্দাহ্ৰদত স্নান কৰিলে সেই একেই ফল লাভ হয়।
Verse 140
। अध्याय
অধ্যায়—ইয়াৰ দ্বাৰা অধ্যায়ৰ সমাপ্তি সূচিত হয়।