Adhyaya 138
মাৰ্কণ্ডেয় উপদেশ দিয়ে কয় যে যাত্ৰীসকলে অনুপম শক্ৰতীৰ্থলৈ গমন কৰিব লাগে। এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য এটা কাৰণ-কথাৰে প্ৰকাশ পায়: গৌতম ঋষিৰ শাপত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) নিজৰ ৰাজশ্ৰী হেৰুৱায়। তেতিয়া দেৱতা আৰু তপস্বী ঋষিসকলে ব্যাকুল হৈ গৌতমৰ ওচৰলৈ গৈ বিনয়বচনেৰে প্ৰাৰ্থনা কৰে—ইন্দ্ৰবিহীন জগতত দেৱ-মানৱ ধৰ্মব্যৱস্থা আৰু শাসন-শৃঙ্খলা শোভা নাপায়; নিজৰ দোষত লজ্জিত হৈ আঁতৰি থকা দেৱতাৰ প্ৰতি দয়া দেখুৱাওক। বেদজ্ঞ শ্ৰেষ্ঠ গৌতম প্ৰসন্ন হৈ বৰ দিয়ে—যি ‘সহস্ৰচিহ্ন’ বুলি কলংক আছিল, মুনিৰ অনুগ্ৰহত সেয়া ‘সহস্ৰনয়ন’ হৈ পৰে আৰু ইন্দ্ৰৰ মৰ্যাদা পুনৰুদ্ধাৰ হয়। তাৰ পাছত ইন্দ্ৰ নৰ্মদালৈ গৈ পবিত্ৰ জলে স্নান কৰে, ত্ৰিপুৰান্তক শিৱক স্থাপন কৰি পূজা কৰে আৰু অপ্সৰাসকলৰ সন্মানসহ স্বধামলৈ উভতি যায়। ফলশ্ৰুতি অনুসাৰে, এই তীৰ্থত স্নান কৰি পৰমেশ্বৰক পূজা কৰা জনে পৰস্ত্ৰীগমনজনিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; শৈৱ ভাবধাৰাত ই তীৰ্থ শুদ্ধি-প্ৰায়শ্চিত্তৰ উপায় বুলি প্ৰশংসিত।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्पाण्डुपुत्र शक्रतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो देवराजः शतक्रतुः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তেতিয়া, হে পাণ্ডুপুত্ৰ, অনুত্তম শক্ৰ-তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; য’ত মহাভাগ্যবান দেৱৰাজ শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ) সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Verse 2
गौतमेन पुरा शप्तं ज्ञात्वा देवाः सुरेश्वरम् । ब्रह्माद्या देवताः सर्व ऋषयश्च तपोधनाः
গৌতমে পূৰ্বে দিয়া শাপ দেৱৰ অধিপতিৰ ওপৰত পৰিছিল বুলি জানি, ব্ৰহ্মা আদি সকলো দেৱতা আৰু তপধনে সমৃদ্ধ ঋষিসকল একত্ৰিত হ’ল।
Verse 3
गौतमं प्रार्थयामासुर्वाक्यैः सानुनयैः शुभैः । गतराज्यं गतश्रीकं शक्रं प्रति मुनीश्वर
তেওঁলোকে শুভ আৰু বিনয়ভৰা মধুৰ বাক্যৰে গৌতমক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে: “হে মুনীশ্বৰ, ৰাজ্যহীন আৰু শ্ৰীহীন হোৱা শক্ৰৰ প্ৰতি অনুকম্পা কৰক।”
Verse 4
इन्द्रेन रहितं राज्यं न कश्चित्कामयेद्द्विज । देवो वा मानवो वापि एतत्ते विदितं प्रभो
“হে দ্বিজ, ইন্দ্ৰবিহীন ৰাজ্য কোনোেও কামনা নকৰে—দেৱ হওক বা মানুহ; হে প্ৰভো, এই কথা আপোনাৰ ভালদৰে বিদিত।”
Verse 5
तस्य त्वं भगयुक्तस्य दयां कुरु द्विजोत्तम । गतश्चादर्शनं शक्रो दूषितः स्वेन पाप्मना
সেয়ে, হে দ্বিজোত্তম, সেই ভাগ্যাহতজনৰ ওপৰত দয়া কৰা; নিজৰ পাপৰ দোষে দুষিত হৈ শক্ৰ অদৰ্শনত গ’ল।
Verse 6
देवानां वचनं श्रुत्वा गौतमो वेदवित्तमः । तथेति कृत्वा शक्रस्य वरं दातुं प्रचक्रमे
দেৱতাসকলৰ বাক্য শুনি, বেদবিত্তম গৌতমে ‘তথৈতি’ বুলি সন্মতি দিলে আৰু শক্ৰক বৰ দান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 7
एतद्भगसहस्रं तु पुरा जातं शतक्रतो । तल्लोचनसहस्रं तु मत्प्रसादाद्भविष्यति
হে শতক্রতু, পূৰ্বে তোমাৰ গাত যি ‘লজ্জাৰ সহস্ৰ চিহ্ন’ হৈছিল, মোৰ প্ৰসাদে সেয়া ‘সহস্ৰ নয়ন’ হৈ উঠিব।
Verse 8
एवमुक्तः सहस्राक्षः प्रणम्य मुनिसत्तमम् । ब्राह्मणांस्तान्महाभागान्नर्मदां प्रत्यगात्ततः
এনেদৰে কোৱা শুনি সহস্ৰাক্ষে মুনিসত্তমক প্ৰণাম কৰিলে; তাৰ পাছত সেই মহাভাগ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে নর্মদাৰ ফালে যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 9
स्नात्वा स विमले तोये संस्थाप्य त्रिपुरान्तकम् । जगाम त्रिदशावासं पूज्यमानोऽप्सरोगणैः
বিমল জলে স্নান কৰি আৰু ত্ৰিপুৰান্তকৰ স্থাপন-পূজা সম্পন্ন কৰি, অপ্সৰাগণৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ সি ত্ৰিদশাৱাসলৈ গ’ল।
Verse 10
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । परदाराभिगमनान्मुच्यते पातकान्नरः
সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি পৰমেশ্বৰক পূজা কৰে, সি পাপ-মলৰ পৰা মুক্ত হয়—পৰস্ত্ৰী-গমন নামৰ মহাপাতকৰ পৰাও।
Verse 138
। अध्याय
অধ্যায় — ই অধ্যায়-চিহ্ন, অংশ-সমাপ্তিৰ সূচক।