Adhyaya 120

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कम्बुकेश्वरमुत्तमम् । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो दानवो बलदर्पितः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: এতিয়া মই পৰম কম্বুকেশ্বৰক বৰ্ণনা কৰিম। বল-দৰ্পে মত্ত দানৱ-দৈত্য হিৰণ্যকশিপু আছিল।

Verse 2

अवध्यः सर्वलोकानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्य पुत्रो महातेजाः प्रह्लादो नाम नामतः

তিনিও লোকত সৰ্বজীৱৰ বাবে অবধ্য বুলি খ্যাত আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ মহাতেজস্বী, নামত প্ৰহ্লাদ বুলি পৰিচিত আছিল।

Verse 3

विष्णुप्रसादाद्भक्त्या च तस्य राज्ये प्रतिष्ठितः । विरोचनस्तस्य सुतस्तस्यापि बलिरेव च

বিষ্ণুৰ কৃপা আৰু ভক্তিৰ বলত তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যত সুপ্ৰতিষ্ঠিত হ’ল। তেওঁৰ পুত্ৰ আছিল বিরোচন, আৰু বিরোচনৰ পুত্ৰ ব’লি আছিল।

Verse 4

बलिपुत्रोऽभवद्बाणस्तस्मादपि च शम्बरः । शम्बरस्यान्वये जातः कम्बुर्नाम महासुरः

ব’লিৰ পুত্ৰ বাণ আছিল; তাৰ পৰা শম্বৰ জন্মিল। শম্বৰৰ বংশত কম্বু নামৰ এক মহাসুৰ জন্ম গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 5

ज्ञात्वा विष्णुमयं घोरं महद्भयमुपस्थितम् । दानवानां विनाशाय नान्यो हेतुः कदाचन

বিষ্ণুময় ভয়ংকৰ মহাভয় উপস্থিত হোৱা বুলি জানি, তেওঁ বুজিলে যে দানৱসকলৰ বিনাশৰ বাবে সেই দিৱ্য শক্তিৰ বাহিৰে আন কোনো কাৰণ কেতিয়াও নাই।

Verse 6

स त्यक्त्वा पुत्रदारांश्च सुहृद्बन्धुपरिग्रहान् । चचार मौनमास्थाय तपः कम्बुर्महामतिः

তেওঁ পুত্ৰ-পত্নী আৰু বন্ধু-স্বজনৰ সকলো আসক্তি ত্যাগ কৰি; মহামতি কম্বুৱে মৌন ব্ৰত আশ্ৰয় কৰি তপস্যা আচৰণ কৰিলে।

Verse 7

अक्षसूत्रकरो भूत्वा दण्डी मुण्डी च मेखली । शाकयावकभक्षश्च वल्कलाजिनसंवृतः

হাতে অক্ষসূত্ৰ (জপমালা) লৈ, দণ্ডধাৰী, মুণ্ডিত মস্তক আৰু মেখলাৰে বদ্ধ হৈ; শাক-সব্জি আৰু যৱক ভক্ষণ কৰি, বল্কল আৰু অজিনে আৱৃত হৈ থাকিল।

Verse 8

स्नात्वा नित्यं धृतिपरो नर्मदाजलमाश्रितः । पूजयंस्तु महादेवमर्बुदं वर्षसंख्यया

তেওঁ নিত্য স্নান কৰি, ধৈৰ্যত স্থিৰ হৈ নর্মদাৰ জল আশ্ৰয় কৰি; মহাদেৱক ‘অৰ্বুদ’—অগণন বছৰৰ পৰ্যন্ত পূজা কৰি থাকিল।

Verse 9

ततस्तुतोष भगवान्देवदेवो महेश्वरः । उवाच दानवं काले मेघगम्भीरया गिरा

তেতিয়া ভগৱান, দেৱদেৱ মহেশ্বৰ সন্তুষ্ট হ’ল। উপযুক্ত সময়ত তেওঁ দানৱৰ সৈতে মেঘগম্ভীৰ কণ্ঠে কথা ক’লে।

Verse 10

भोभोः कम्बो महाभाग तुष्टोऽहं तव सुव्रत । इष्टं व्रतानां परमं मौनं सर्वार्थसाधनम्

“হো হো, কম্বু মহাভাগ! তোমাৰ সু-ব্ৰতে মই সন্তুষ্ট। ব্ৰতসমূহৰ ভিতৰত পৰম ইষ্ট ব্ৰত হ’ল পৰম মৌন—যি সকলো উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰে।”

Verse 11

चरितं च त्वया लोके देवदानवदुश्चरम् । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि रोचते

তুমি এই লোকত এনে এক কীৰ্তি সাধিলা, যি দেৱ আৰু দানৱৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ। বৰ বাছি লোৱা—তোমাৰ মঙ্গল হওক—যি তোমাৰ মনত ৰুচে।

Verse 12

कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम्

কম্বুৱে ক’লে: হে দেৱেশ্বৰ, যদি আপুনি প্ৰসন্ন, আৰু যদি মোক বৰ দিব লাগে, তেন্তে মোক অক্ষয় আৰু অব্যয় কৰক, আৰু মই স্বইচ্ছাৰে মুক্তভাৱে বিচৰণ কৰোঁ।

Verse 13

दैत्यदानवसङ्घानां संयुगेष्वपलायिता । भयं चान्यन्न विद्येत मुक्त्वा देवं गदाधरम्

দৈত্য-দানৱৰ দলসমূহৰ সৈতে যুদ্ধত মই কেতিয়াও পলায়ন নকৰোঁ। আৰু গদাধাৰী দেৱক বাদ দি আন কোনো ভয় মোৰ নাথাকক।

Verse 14

तस्याहं संयुगे साध्यो येनोपायेन शङ्कर । भवामि न सदा कालं तं वदस्व वरं मम

হে শংকৰ, কোন উপায়ে তেওঁ মোক যুদ্ধত পৰাভূত কৰিব পাৰে? সেই কথা মোক কোৱা, যাতে মই সদায় তেওঁৰ আগত অসহায় নহওঁ—এইয়াই মোৰ বৰ।

Verse 15

ईश्वर उवाच । मम संनिहितो यत्र त्वं भविष्यसि दानव । तत्र विष्णुभयं नास्ति वसात्र विगतज्वरः

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দানৱ, য’ত তুমি মোৰ সন্নিধানত বাস কৰিবা, তাত বিষ্ণুৰ ভয় নাথাকিব। তাতেই বাস কৰা, দুঃখ-তাপৰ পৰা মুক্ত হৈ।

Verse 16

तस्य देवाधिदेवस्य वेदगर्भस्य संयुगे । शङ्खचक्रधरस्येशा नाहं सर्वे सुरासुराः

দেৱাধিদেৱ বিষ্ণু—বেদগৰ্ভ, শঙ্খ-চক্ৰধাৰী—তাঁৰ সৈতে যুদ্ধত ন মই, ন সকলো দেৱ-অসুৰ একেলগে মিলিও তেওঁৰ প্ৰভু নহওঁ।

Verse 17

किं पुनर्यो द्विषत्येनं लोकालोकप्रभुं हरिम् । स सुखी वर्तते कालं न निमेषं मतं मम

তেন্তে যি জনে লোক-অলোকৰ প্ৰভু হৰিক ঘৃণা কৰে, তাৰ কথা আৰু কি? মোৰ মতে সি এক নিমেষো সুখে থাকিব নোৱাৰে।

Verse 18

तस्मात्त्वं परया भक्त्या सर्वभूतहिते रतः । वसिष्यसि चिरं कालमित्युक्त्वादर्शनं गतः

সেয়ে তুমি পৰম ভক্তিৰে, সকলো জীৱৰ হিতত ৰত হৈ থাকিবা; তুমি দীঘল কাল জীয়াই থাকিবা। এইদৰে কৈ দেৱতা অদৃশ্য হ’ল।

Verse 19

गते चादर्शनं देवे तत्र तीर्थे महामतिः । स्थापयामास देवेशं शिवं शान्तमनामयम्

দেৱতা অদৃশ্য হোৱাৰ পাছত, সেই তীৰ্থত মহামতি জনে দেৱেশ্বৰ—শান্ত আৰু নিৰাময় শিৱক—স্থাপন কৰিলে।

Verse 20

तस्मिंस्तीर्थे महादेवं स्थापयित्वा दिवं गतः । तदाप्रभृति तत्पार्थ कम्बुतीर्थमिति श्रुतम् । विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्

সেই তীৰ্থত মহাদেৱক স্থাপন কৰি সি স্বৰ্গলৈ গ’ল। তেতিয়াৰ পৰা, হে পাৰ্থ, ই ‘কম্বুতীৰ্থ’ নামে শুনা গ’ল; সকলো লোকত বিখ্যাত, মহাপাপ নাশক।

Verse 21

कम्बुतीर्थे नरः स्नात्वा विधिनाभ्यर्च्य भास्करम् । ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च स्तूयमानो नृपोत्तम

হে নৃপোত্তম! যি নৰ কম্বু-তীৰ্থত স্নান কৰি বিধি অনুসাৰে ভাস্কৰ দেৱক আৰ্চনা কৰে, আৰু ঋগ্-যজুঃ-সাম মন্ত্রেৰে স্তূত হয়, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 22

तस्य पुण्यं समुद्दिष्टं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । तत्सर्वं तु शृणुष्वाद्य ममैव गदतो नृप

তাৰ পুণ্য বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলে বৰ্ণনা কৰি থৈছে। হে নৃপ, আজি মই নিজে যি কওঁ, সেই সকলো শুনা।

Verse 23

ऋग्यजुःसामगीतेषु साङ्गोपाङ्गेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति गायत्रीमात्रमन्त्रवित्

ঋগ্, যজুঃ আৰু সাম গীত-পাঠত, সাঙ্গ-উপাঙ্গসহ যি ফল আছে—সেই একে ফল গায়ত্ৰীক মাত্ৰ মন্ত্রৰূপে জনা লোকেও লাভ কৰে।

Verse 24

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेद्देवमीशानं सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি পিতৃ আৰু দেবতাসকলক তৰ্পণ দিয়ে, আৰু ঈশান প্ৰভুক পূজা কৰে, সি অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 25

अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे कलेवरम् । यस्त्यजेन्नात्र सन्देहो रुद्रलोकं स गच्छति

নিষ্কাম হওক বা সকাম, যি কোনোবাই সেই তীৰ্থত দেহ ত্যাগ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই—সি ৰুদ্ৰলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 120

। अध्याय

অধ্যায় (ইয়াৰ দ্বাৰা অধ্যায়ৰ সমাপ্তি বা পৰিৱর্তনৰ পবিত্ৰ সূচক বুজোৱা হয়)।