
এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ৰজাক ৰোহিণী-তীৰ্থলৈ উপদেশ দিয়ে—ই ত্ৰিলোকত প্ৰসিদ্ধ আৰু পাপ-দোষ শোধনকাৰী বুলি কীৰ্তিত। যুধিষ্ঠিৰে তীৰ্থৰ ফল স্পষ্টকৈ জানিব খোজে; তেতিয়া কাহিনী প্ৰলয়কালৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত আৰম্ভ হয়: জলৰাশিৰ ওপৰত শয়ন কৰা পদ্মনাভ/চক্ৰধাৰী বিষ্ণুৰ নাভিৰ পৰা দীপ্ত পদ্ম উদ্ভৱ হয় আৰু তাতেই ব্ৰহ্মাৰ জন্ম। ব্ৰহ্মাই নিৰ্দেশ বিচাৰিলে বিষ্ণুৱে সৃষ্টিকাৰ্যত নিয়োজিত কৰে; তাৰ পিছত ঋষিসকল, দক্ষবংশ আৰু দক্ষৰ কন্যাসকলৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা আহে। চন্দ্ৰৰ পত্নীসকলৰ মাজত ৰোহিণীক বিশেষ প্ৰিয় বুলি কোৱা হলেও, সম্পৰ্কগত টানাপোড়েনৰ বাবে তেওঁ বৈৰাগ্য গ্ৰহণ কৰি নর্মদা-তীৰত তপস্যা কৰে। ধাপে ধাপে উপবাস-ব্ৰত, বাৰে বাৰে স্নান আৰু নাৰায়ণী/ভৱানী দেৱীৰ শৰণাগতি-ভক্তি—যাক ৰক্ষাকৰ্ত্ৰী আৰু দুঃখনাশিনী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—এইবোৰেই তেওঁৰ সাধনা। দেৱী ব্ৰত-নিয়মত প্ৰসন্ন হৈ ৰোহিণীৰ প্ৰাৰ্থনা পূৰণ কৰে; তেতিয়াই তীৰ্থৰ নাম আৰু মাহাত্ম্য স্থিৰ হয়—ইয়াত স্নান কৰা লোক দাম্পত্যত ৰোহিণীৰ দৰে প্ৰিয় হয়, আৰু ইয়াত দেহত্যাগ কৰিলে সাত জন্মলৈ দাম্পত্য-বিয়োগ নঘটে বুলি ফলশ্ৰুতি কোৱা হৈছে।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रोहिणीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে পৃথিৱীৰ পালনকৰ্তা নৃপতি, উত্তম ৰোহিণী-তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; যি ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আৰু সকলো পাপ হৰণ কৰাত পৰম।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि
যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: সকলো পাপ নাশ কৰা ৰোহিণী-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য মই তত্ত্বসহ শুনিব বিচাৰোঁ; অনুগ্ৰহ কৰি তুমি মোক সেয়া ক’বলৈ যোগ্য।
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । उदधौ च शयानस्य देवदेवस्य चक्रिणः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: সেই ভয়ংকৰ একমাত্ৰ মহাসাগৰত, স্থাবৰ-জংগম সকলো নষ্ট হোৱাৰ পাছত, দেৱদেৱ চক্রধাৰী প্ৰভু জলে শয়ন কৰি আছিল।
Verse 4
नाभौ समुत्थितं पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कर्णिकाकेसरोपेतं पत्रैश्च समलंकृतम्
তেওঁৰ নাভিৰ পৰা এটা পদ্ম উদ্ভৱ হ’ল, সূৰ্যমণ্ডল সদৃশ দীপ্তিমান; কণিকা আৰু কেশৰেৰে সমৃদ্ধ, আৰু পাতেৰে সুসজ্জিত।
Verse 5
तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश आज्ञा मे दीयतां प्रभो
তাত ব্ৰহ্মা উদ্ভৱ হ’ল—চতুৰ্মুখ, পদ্মমুখ; আৰু ক’লে: “হে দেৱেশ, মই কি কৰিম? হে প্ৰভু, মোক আপোনাৰ আজ্ঞা দান কৰক।”
Verse 6
एवमुक्तस्तु देवेशः शङ्खचक्रगदाधरः । उवाच मधुरां वाणीं तदा देवं पितामहम्
এইদৰে কোৱা হ’লে দেৱেশ—শঙ্খ, চক্র আৰু গদা ধাৰণকাৰী—সেই সময়ত পিতামহ ব্ৰহ্মাক মধুৰ বাণীৰে ক’লে।
Verse 7
सरस्वत्यां महाबाहो लोकं कुरु ममाज्ञया । भूतग्राममशेषस्य उत्पादनविधिक्षयम्
“হে মহাবাহো, মোৰ আজ্ঞাৰে সৰস্বতীত লোকসমূহ সৃষ্টি কৰা; আৰু সমগ্ৰ ভূতগ্ৰাম, অৰ্থাৎ সকলো প্ৰাণীৰ উৎপাদনৰ সম্পূৰ্ণ বিধি প্ৰৱৰ্তন কৰা।”
Verse 8
एतच्छ्रुतं तु वचनं पद्मनाभस्य भारत । चिन्तयामास भगवान्सप्तर्षीन्हितकाम्यया
হে ভাৰত! পদ্মনাভৰ এই বাক্য শুনি ভগৱানে সপ্তঋষিসকলৰ মঙ্গল কামনাৰে মনতে গভীৰ চিন্তা কৰিলে।
Verse 9
क्रमात्ते चिन्तिताः प्राज्ञाः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च
তাৰ পিছত ক্ৰমে তেওঁ সেই জ্ঞানীসকলক স্মৰণ কৰিলে—পুলস্ত্য, পুলহ, ক্ৰতু, প্ৰাচেতস, বসিষ্ঠ, ভৃগু আৰু নাৰদ।
Verse 10
यज्ञे प्राचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहितरोऽनघ
যজ্ঞৰ পৰা প্ৰাচেতস দক্ষ উদ্ভৱ হ’ল, মহাতেজস্বী প্ৰজাপতি; আৰু দক্ষৰো পঞ্চাশগৰাকী কন্যা জন্মিল, হে নিষ্পাপ।
Verse 11
ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे
তেওঁ দহগৰাকী কন্যা ধৰ্মক দিলে, তেৰগৰাকী কশ্যপক; আৰু সেই মহাভাগে সাতাইশগৰাকী ইন্দু (চন্দ্ৰ)ক অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 12
रोहिणीनाम या तासां मध्ये तस्य नराधिप । अनिष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चैव विशेषतः
হে নৰাধিপ! তেওঁলোকৰ মাজত ৰোহিণী নামধাৰী সেইজনী সকলো নাৰীৰ দৃষ্টিত অপ্ৰিয় হ’ল, বিশেষকৈ নিজৰ স্বামীৰ ওচৰত।
Verse 13
ततः सा परमं कृत्वा वैराग्यं नृपसत्तम । आगत्य नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः
তেতিয়া তাই, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, পৰম বৈৰাগ্য গ্ৰহণ কৰি নর্মদাৰ তীৰলৈ আহি বিপুল তপস্যা আচৰিলে।
Verse 14
एकरात्रैस्त्रिरात्रैश्च षड्द्वादशभिरेव च । पक्षमासोपवासैश्च कर्शयन्ति कलेवरम्
একৰাতি, ত্ৰিৰাতি, ছয় আৰু বাৰ ৰাতিৰ উপবাসে, আৰু পক্ষ-আৰু-মাসজোৰা উপবাসে, তেওঁলোকে দেহক কৃশ কৰি তোলে।
Verse 15
आराधयन्ती सततं महिषासुरनाशिनीं । देवीं भगवतीं तात सर्वार्तिविनिवारणीम्
হে তাত, তাই সদায় মহিষাসুৰনাশিনী ভগৱতী দেৱীৰ আৰাধনা কৰিছিল, যি সকলো দুখ-ক্লেশ নিবাৰণ কৰে।
Verse 16
स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिस्मिता । ततस्तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप
নর্মদাৰ জলে নিত্য বাৰে বাৰে স্নান কৰি, শুচিস্মিতা সেই নাৰী; তেতিয়া, হে নৃপ, মহাভাগা দেৱী নাৰায়ণী সন্তুষ্ট হ’ল।
Verse 17
प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया
‘হে মহাভাগে, তোমাৰ ব্ৰত আৰু নিয়মে মই সন্তুষ্ট।’ এই বাক্য শুনি, চন্দ্ৰৰ প্ৰিয়া ৰোহিণী…
Verse 18
यथा भवामि न चिरात्तथा भवतु मानदे । एवमस्त्विति सा चोक्त्वा भवानी भक्तवत्सला
“যেন মই সোনকালেই তেনে হৈ উঠোঁ, দেৰী নহওক—তেনে হওক, হে মানদাতা।” এইদৰে কৈ ভক্তৱৎসলা ভৱানীয়ে ক’লে, “এৱমস্তু—তথাস্তु,” আৰু বৰ প্ৰদান কৰিলে।
Verse 19
स्तूयमाना मुनिगणैस्तत्रैवान्तरधीयत । तदाप्रभृति तत्तीर्थं रोहिणी शशिनः प्रिया
মুনিগণৰ স্তৱে স্তূয়মান হৈ তাই তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তেতিয়াৰ পৰা সেই তীৰ্থ ৰোহিণীৰ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল—চন্দ্ৰৰ প্ৰিয়া।
Verse 20
संजाता सर्वकालं तु वल्लभा नृपसत्तम । तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नानि भक्तितः
হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, তাই সৰ্বকালেই প্ৰিয়া হ’ল। আৰু সেই তীৰ্থত যি কোনো নাৰী বা নৰ ভক্তিভাৱে স্নান কৰে…
Verse 21
वल्लभा जायते सा तु भर्तुर्वै रोहिणी यथा । तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करोति वै
তাই স্বামীৰ ওচৰত ৰোহিণীৰ দৰে প্ৰিয় হয়। আৰু সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই প্ৰাণত্যাগ কৰে (দেহ ত্যাগ কৰে)…
Verse 22
सप्तजन्मानि दाम्पत्यवियोगो न भवेत्क्वचित्
সাত জন্মলৈকে দাম্পত্য-বিচ্ছেদ কেতিয়াও নহ’ব।
Verse 108
। अध्याय
এই অধ্যায়ৰ সমাপ্তি।