
এই অধ্যায়ত মুনি মাৰ্কণ্ডেয়ে ৰাজশ্ৰোতাক দেবতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত শৈৱ তীৰ্থ ‘মন্মথেশ্বৰ’লৈ গমন‑স্নানৰ বিধি আৰু পুণ্যফলৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰে। কেৱল স্নানকো ৰক্ষাকাৰী আৰু পুণ্যদায়ক বুলি কোৱা হৈছে; মনঃশুদ্ধিসহ স্নান কৰি এক ৰাতি উপবাস ৰাখিলে মহাফল; তিনিৰাতি ব্ৰত‑অনুষ্ঠান কৰিলে ক্ৰমে অধিক পুণ্য লাভ হয়। ৰাতি দেৱতাৰ সন্মুখত জাগৰণ, গীত‑বাদ্য, নৃত্য আদি ভক্তিকৰ্মে পৰমেশ্বৰক প্ৰসন্ন কৰে বুলি উল্লেখ আছে। মন্মথেশ্বৰক স্বৰ্গাৰোহণৰ ‘সোপান’ ৰূপে দেখুৱাই, কামকো শুদ্ধ ভক্তিৰ পথত পবিত্ৰভাৱে প্ৰবাহিত কৰাৰ ভাব প্ৰকাশ কৰা হৈছে। সন্ধ্যাকালে শ্ৰাদ্ধ আৰু দানৰ বিধান, বিশেষকৈ অন্নদানৰ মহিমা, আৰু চৈত্ৰ শুক্ল ত্ৰয়োদশীত গোদান তথা ৰাতিজাগৰণত ঘৃতদীপ অৰ্পণৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। শেষত নাৰী‑পুৰুষ উভয়ৰ বাবে সমান পুণ্যফল বুলি সমাপ্তি কৰা হৈছে।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । मन्मथेशं ततो गच्छेत्सर्वदेवनमस्कृतम् । स्नानमात्रान्नरो राजन्यमलोकं न पश्यति
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰা মনমথেশৰ ওচৰলৈ যাব লাগে। হে ৰাজন, তাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহে যমলোক নেদেখে।
Verse 2
अनपत्या या च नारी स्नायाद्वै पाण्डुनन्दन । पुत्रं सा लभते पार्थ सत्यसङ्घं दृढव्रतम्
হে পাণ্ডুনন্দন, হে পাৰ্থ, যি নাৰী নিঃসন্তান হৈ তাত স্নান কৰে, তাই সত্যনিষ্ঠ আৰু দৃঢ়ব্ৰত পুত্ৰ লাভ কৰে।
Verse 3
तत्र स्नात्वा नरो राजञ्छुचिः प्रयतमानसः । उपोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्
হে ৰাজন! তাত স্নান কৰি মানুহে শুচি আৰু সংযতচিত্ত হৈ এক ৰাতি উপবাস কৰিলে, সহস্ৰ গাভীৰ দানসম পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 4
कामिकं तीर्थराजं तु तादृशं न भविष्यति । त्रिरात्रं कुरुते राजन्स गोलक्षफलं लभेत्
হে ৰাজন! কামনা-পূৰণকাৰী তেনে তীৰ্থৰাজ আন ঠাইত নাথাকে। যি তাত ত্ৰিৰাত্ৰ ব্ৰত কৰে, সি লক্ষ গাভীৰ দানসম পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 5
तत्र नृत्यं प्रकर्तव्यं तुष्यते परमेश्वरः । गीतवादित्रनिर्घोषै रात्रौ जागरणेन च
তাত পবিত্ৰ নৃত্য কৰা উচিত; পৰমেশ্বৰ শিৱ সন্তুষ্ট হন—গীত আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ ধ্বনিৰে, আৰু ৰাতি জাগৰণ কৰিলেও।
Verse 6
एरण्ड्यां च महादेवो दृष्टो मे मन्मथेश्वरः । किं समर्थो यमो रुष्टो भद्रो भद्राणि पश्यति
আৰু এৰণ্ডীত মই মহাদেৱক মন্মথেশ্বৰ ৰূপে দেখিলোঁ। তাত ৰুষ্ট যমো কি সামৰ্থ্যবান? কিয়নো ভদ্ৰ প্ৰভুৱে কেৱল ভদ্ৰতাই দেখে আৰু ভদ্ৰতাই দান কৰে।
Verse 7
कामेन स्थापितः शम्भुरेतस्मात्कामदो नृप । सोपानः स्वर्गमार्गस्य पृथिव्यां मन्मथेश्वरः
হে নৃপ! কামদেৱে ইয়াত শম্ভুক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; সেয়ে তেওঁ কামনা-দাতা। পৃথিৱীত এই মন্মথেশ্বৰ স্বৰ্গমাৰ্গলৈ উঠাৰ সোপান।
Verse 8
विशेषश्चात्र सन्ध्यायां श्राद्धदाने च भारत । अन्नदानेन राजेन्द्र कीर्तितं फलमुत्तमम्
হে ভাৰত, ইয়াত সন্ধ্যা-উপাসনাৰ সময়ত আৰু শ্রাদ্ধ-দান কৰোঁতে বিশেষ মহিমা আছে। হে ৰাজেন্দ্ৰ, অন্নদানৰ পৰম উত্তম ফল ইয়াত ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 9
एतत्ते सर्वमाख्यातं तव भक्त्या तु भारत । पृथिव्यां सागरान्तायां प्रख्यातो मन्मथेश्वरः
হে ভাৰত, তোমাৰ ভক্তিৰ কাৰণেই এই সকলো কথা তোমাক কোৱা হ’ল। সাগৰে বেষ্টিত এই পৃথিৱীজুৰি মনমথেশ্বৰ সুপ্ৰসিদ্ধ।
Verse 10
गोदानं पाण्डवश्रेष्ठ त्रयोदश्यां प्रकारयेत् । चैत्रे मासि सिते पक्षे तत्र गत्वा जितेन्द्रियः
হে পাণ্ডৱৰ শ্ৰেষ্ঠ, ত্ৰয়োদশীত গো-দানৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল পক্ষত, ইন্দ্ৰিয় সংযম কৰি তাত গৈ (সেয়া কৰিব)।
Verse 11
रात्रौ जागरणं कृत्वा देवस्याग्रे नृपोत्तम । दीपं भक्त्या घृतेनैव देवस्याग्रे निवेदयेत्
হে নৃপোত্তম, দেৱতাৰ সন্মুখত ৰাতি জাগৰণ কৰি, ভক্তিৰে ঘিউৰ দীপ দেৱতাৰ আগতে নিবেদন কৰিব।
Verse 12
स्त्र्यथ वा पुरुषो वापि सममेतत्फलं स्मृतम्
স্ত্ৰী হওক বা পুৰুষ হওক, এই অনুশীলনৰ ফল একেই বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।
Verse 102
। अध्याय
ইয়াতে অধ্যায়ৰ সমাপ্তি (অধ্যায়-শেষ)।