Adhyaya 100
এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় মুনিয়ে ৰজাক “মহীপাল” আৰু “পাণ্ডুনন্দন” বুলি সম্বোধন কৰি নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত অৱস্থিত অতি প্ৰশংসিত মাৰ্কণ্ডেশ তীৰ্থলৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰিবলৈ উপদেশ দিয়ে। এই স্থান দেৱতাসকলৰো পূজ্য আৰু শৈৱ উপাসনাৰ গোপন কেন্দ্ৰ বুলি বৰ্ণিত। মুনিয়ে সাক্ষ্যৰূপে কয় যে তেওঁ পূৰ্বে তাত পবিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা স্থাপন কৰিছিল আৰু শংকৰৰ কৃপাৰে তেওঁৰ ভিতৰত মোক্ষদায়ী জ্ঞান উদয় হৈছিল। তীৰ্থত পানীত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়ত জপ কৰিলে সঞ্চিত পাপ ক্ষয় হয়; মন, বাক্য আৰু কৰ্মজনিত দোষো শুদ্ধ হয়। দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি থিয় হৈ পিণ্ডিকা ধৰি, শূলধাৰী শিৱৰ নানা ৰূপত একাগ্ৰ ভক্তিযোগে পূজা কৰিলে দেহান্তে শিৱলোক প্ৰাপ্তি হয় বুলি ফলশ্ৰুতি আছে। অষ্টমীৰ ৰাতি ঘিউৰ দীপ জ্বলাইলে স্বৰ্গলোক লাভ, আৰু তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে প্ৰলয় পৰ্যন্ত পিতৃসকল তৃপ্ত থাকে বুলি কোৱা হৈছে। ইঙ্গুদ, বদৰ, বিল্ব, অক্ষত বা কেৱল জলৰে তৰ্পণ কৰিলে বংশৰ বাবে ‘জন্মফল’ লাভ হয়—এইদৰে নিৰ্দিষ্ট নদীতীৰৰ সৈতে জড়িত সংক্ষিপ্ত আচাৰ-ফলবিধান দিয়া হৈছে।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमरोचनम् । मार्कण्डेशमिति ख्यातं नर्मदादक्षिणे तटे
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহীপাল, তুমি পৰম দীপ্তিময় তীৰ্থলৈ গমন কৰা; ‘মাৰ্কণ্ডেশ’ নামে খ্যাত, নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত।
Verse 2
उत्तमं सर्वतीर्थानां गीर्वाणैर्वन्दितं शिवम् । गुह्याद्गुह्यतरं पुत्र नाख्यातं कस्यचिन्मया
হে পুত্ৰ, ই সকলো তীৰ্থৰ মাজত সৰ্বোত্তম—শিৱময় মঙ্গলদায়ক—দেৱতাসকলেও যাক বন্দনা কৰে। ই গোপনৰো অধিক গোপন; এতিয়ালৈকে মই কাকো প্ৰকাশ কৰা নাছিলোঁ।
Verse 3
स्थापितं तु मया पूर्वं स्वर्गसोपानसंनिभम् । ज्ञानं तत्रैव मे जातं प्रसादाच्छङ्करस्य च
পূৰ্বে মই ইয়াক স্থাপন কৰিছিলোঁ, যেন স্বৰ্গলৈ উঠা সোপান। সেই ঠাইতেই শংকৰৰ কৃপাৰে মোৰ ভিতৰত জ্ঞান উদয় হৈছিল।
Verse 4
अन्यस्तत्रैव यो गत्वा द्रुपदामन्तर्जले जपेत् । स पातकैरशेषश्च मुच्यते पाण्डुनन्दन
হে পাণ্ডুনন্দন, যি কোনো ব্যক্তি তাত গৈ দ্ৰুপদাৰ অন্তৰ্জলত জপ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত হয়।
Verse 5
वाचिकैर्मानसैश्च वा कर्मजैरपि पातकैः । पिण्डिकां चाप्यवष्टभ्य याम्यामाशां च संस्थितः
বাক্য, মন বা কৰ্মৰ পৰা জন্মা পাপত যদিও কলুষিত হয়—পিণ্ডিকাৰ আশ্ৰয় লৈ দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি স্থিৰ হৈ থাকে।
Verse 6
योजयेच्छूलिनं भक्त्या द्वात्रिंशद्बहुरूपिणम् । देहपाते शिवं गच्छेदिति मे निश्चयो नृप
ভক্তিৰে ত্ৰিশূলধাৰী শূলিনক—যি বত্ৰিশ ৰূপে প্ৰকাশিত—চিত্তে সংযোগ কৰিব লাগে। দেহপাতে সি শিৱক লাভ কৰে; হে নৃপ, এই মোৰ দৃঢ় নিশ্চয়।
Verse 7
आज्येन बोधयेद्दीपमष्टम्यां निशि भारत । स्वर्गलोकमवाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
হে ভাৰত, অষ্টমীৰ নিশাত ঘিউৰে দীপ জ্বলাই দিব লাগে। তেনে কৰিলে স্বৰ্গলোক লাভ হয়—এইদৰে শংকৰে কৈছিল।
Verse 8
श्राद्धं तत्रैव यो भक्त्या कुर्वीत नृपनन्दन । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम्
হে নৃপনন্দন, যি তাতেই ভক্তিৰে শ্রাদ্ধ কৰে, তাৰ পিতৃলোক প্ৰলয়ৰ অন্তলৈকে তৃপ্ত থাকে।
Verse 9
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतेन जलेन वा । तर्पयेत्तत्र यो वंश्यानाप्नुयाज्जन्मनः फलम्
যি তাত ইঙ্গুদ, বদৰ, বিল্ব ফল, অথবা অক্ষত চাউল আৰু জলেৰে নিজ বংশধৰক তৰ্পণ কৰে, সি জন্মৰ সত্য ফল লাভ কৰে।
Verse 100
। अध्याय
অধ্যায় — অধ্যায়-সমাপ্তিৰ পবিত্ৰ চিহ্ন।