Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 38
Rishi: RV solar hymn tradition (not explicitly specified in VS line)
Devata: Sūrya under Mitra-Varuṇa’s ordinance
Chandas: Triṣṭubh (to be metrically verified)
Samhita Patha (Devanagari)
तन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्याभि॒चक्षे॒ सूर्यो॑ रू॒पं कृ॑णुते॒ द्योरु॒पस्थे॑ । अ॒न॒न्तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाज॑: कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रित॒: सं भ॑रन्ति
Transliteration
tán mitrásya váruṇasyābhicákṣe sū́ryo rū́paṃ kṛṇute dyór upásthe | anántam anyád rúśad asya pā́jaḥ kṛ́ṣṇam anyád dharítaḥ sáṃ bharanti
Translation
মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ অভিচক্ষে (সতৰ্ক দৃষ্টিৰ অধীনত) সূৰ্যই দ্যোৰ উপস্থে—আকাশৰ কোলাত—নিজ ৰূপ গঢ়ে। তেওঁৰ এক পাজঃ (তেজ) অনন্ত আৰু দীপ্ত; আনটো কৃষ্ণ (অন্ধকাৰ): এই দুয়োটাক হৰিত অশ্বসমূহ একেলগে বহন কৰে।
Padapatha (Word Analysis)
तत् । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । अ॒भि-चक्षे॑ । सूर्यः । रू॒पम् । कृ॒णु॒ते । द्योः । उ॒पस्थे॑ । अ॒न॒न्तम् । अ॒न्यत् । रुश॑त् । अ॒स्य॒ । पाजः । कृ॒ष्णम् । अ॒न्यत् । ह॒रित॑ः । सम् । भ॒र॒न्ति
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अभिचक्षेI behold / I look upon
अभिचक्षे:
Kartā
TypeVerb
Rootअभि-चक्ष् (धातु; चक्ष् = to see)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रूपम्form
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes / fashions (for himself)
कृणुते:
Kartā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
द्यौःheaven / sky
द्यौः:
Adhikaraṇa (locative sense via compound below)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap / in the bosom
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अनन्तम्endless, boundless
अनन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
रुशत्shining, bright
रुशत्:
Karma
TypeAdjective
Rootरुशत् (प्रातिपदिक; present participial adjective from √रुश्/√रुच् ‘to shine’ in Vedic usage)
अस्यof him/it (of the Sun)
अस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पाजःsplendour, radiance
पाजः:
Karma
TypeNoun
Rootपाजस् (प्रातिपदिक)
कृष्णम्black, dark
कृष्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
हरितःthe tawny ones (sun’s horses/rays)
हरितः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootहरित् (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
भरन्तिthey bear / they bring
भरन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Entities Mentioned
S
SūryaM
MitraV
VaruṇaH
Haritaḥ (the tawny steeds)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes