Mantra 15
Rishi: Anukta (RV-derived)
Devata: Viśve Devāḥ / Devāḥ (collective)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वानां॑ भ॒द्रा सु॑म॒तिरृ॑जूय॒तां दे॒वाना॑ᳪ रा॒तिर॒भि नो॒ निव॑र्तताम् । दे॒वाना॑ᳪ स॒ख्यमुप॑सेदिमा व॒यं दे॒वा न॒ आयु॒: प्रति॑रन्तु जी॒वसे॑
Transliteration
devā́nāṃ bhadrā́ sumatír ṛjūyátāṃ devā́nāṃ rātír abhí no nívartatām | devā́nāṃ sakhyám upásedimā vayáṃ devā́ na ā́yuḥ pratírantu jīváse
Translation
দেৱতাসকলৰ শুভ সুমতি সোজা পথেদি আগবাঢ়ক; দেৱতাসকলৰ দান-অনুগ্রহ আমাৰ ফালে ঘূৰি আহক। আমি দেৱতাসকলৰ সখ্যতালৈ উপনীত হৈছোঁ; দেৱতাসকলে জীৱনৰ বাবে, জীয়াই থাকিবলৈ, আমাৰ আয়ুস সুৰক্ষিত কৰক।
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वाना॑म् । भ॒द्रा । सु॒-म॒तिः । ऋ॒जू॒य॒ताम् । दे॒वाना॑म् । रा॒तिः । अ॒भि । नः॒ । नि-व॑र्तताम् । दे॒वाना॑म् । स॒ख्यम् । उप॑-सेदिम । व॒यम् । दे॒वाः । नः॒ । आयुः॑ । प्रति॑-रन्तु । जी॒वसे॑
Word by Word
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भद्राauspicious, good
भद्रा:
विशेषण (of ‘सुमतिः’)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
सुमतिःgood thought / good will
सुमतिः:
कर्तृ (of ‘ऋजूयताम्’)
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
ऋजूयताम्may it go straight / be rightly directed
ऋजूयताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋजूय् (धातु; ‘ऋजु’ + √इ/√या-विकास, ‘to go straight/act rightly’)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रातिःgift, granting
रातिः:
कर्तृ (of ‘निवर्तताम्’)
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; ‘दान/प्रदान’)
अभिtowards
अभि:
दिशा/सम्बन्ध (towards)
TypeIndeclinable
Rootअभि
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
निवर्तताम्may it turn/come back (towards), may it return
निवर्तताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनि + √वृत् (वर्तते)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सख्यम्friendship
सख्यम्:
कर्म (object of ‘उपसेदिम’)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
उपसेदिमwe have approached / we have sat near
उपसेदिम:
क्रिया
TypeVerb
Rootउप + √सद् (सीदति)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (of ‘उपसेदिम’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (of ‘प्रतिरन्तु’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नःus
नः:
कर्म (us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म (that which is to be granted/secured)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रतिरन्तुmay they grant/secure (for us)
प्रतिरन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रति + √ऋ (ऋणोति/अरति; वैदिक ‘to grant/secure/bring to’)
जीवसेfor living
जीवसे:
प्रयोजन (purpose)
TypeKṛdanta (Infinitival form)
Rootजीव (धातु) → जीवसे (इन्फिनिटिव/तुमर्थीय दतिव्)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All Gods)D
Devāḥ (Deities, collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes