Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 31

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Narāśaṃsa; Sarasvatī; Aśvins; Indra (healing-vigour complex)
Chandas: Yajus/prose-formula

होता॑ यक्ष॒न्नरा॒शᳪसं॒ न न॒ग्नहुं॒ पति॒ᳪ सुर॑या भेष॒जं मे॒षः सर॑स्वती भि॒षग्रथो॒ न च॒न्द्रयश्विनो॑र्व॒पा इन्द्र॑स्य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣan narāśáṃsaṃ ná nagnáhuṃ pátiṃ súrayā bheṣajáṃ méṣaḥ sárasvatī bhiṣág rathó ná candráyā’śvinór vapā́ índrasya vīryàṃ bádarair upavākā́bhir bheṣajáṃ tókma-bhiḥ páyaḥ sómaḥ parísrutā ghṛtáṃ mádhu vyàntv ā́jyasya hótar yaja

হোতা নরাশংসক যজনা কৰক। যেন নগ্ন আৰু দীনৰ বাবে পতি (প্ৰভু) ঔষধ, তেনেকৈ সুৰা (সুৰা-পানীয়) ঔষধ হওক; মেষ (ভেড়া/মতা) ঔষধ হওক; সৰস্বতী ভিষগ্ (চিকিৎসকী) হওক। যেন ৰথ নিজৰ দীপ্ত গতিৰে ঔষধ, তেনেকৈ অশ্বিনদ্বয়ৰ বপা (ওমেণ্টাম) ঔষধ হওক; ইন্দ্ৰৰ বীৰ্য (বীৰ-শক্তি) হওক। বদৰ-ফল আৰু উপৱাকা-উচ্চাৰণসমূহেৰে ঔষধ; টোক্ম (বীজ)সমূহেৰে ঔষধ। পয়ঃ (দুধ), পৰিস্ৰুত সোম, ঘৃত আৰু মধু—আজ্ঞ্যৰ হোতাত প্ৰবাহিত হওক; হে হোতা, যজনা কৰা।

होता । यक्षन् । नराशंसम् । न । नग्नहुम् । पतिम् । सुरया । भेषजम् । मेषः । सरस्वती । भिषक् । रथः । न । चन्द्रया । अश्विनोः । वपा । इन्द्रस्य । वीर्यम् । बदरैः । उपवाकाभिः । भेषजम् । तोक्मभिः । पयः । सोमः । परिस्रुताः । घृतम् । मधु । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) से
यक्षन्let him worship / may he offer
यक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
नरा॒शंसम्Nārāśaṃsa (a deity/Agni as ‘praised by men’)
नरा॒शंसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनराशंस (प्रातिपदिक)
not / like
:
TypeIndeclinable
Root
नग्नहुम्Nagnahu (name/epithet; lit. ‘naked-invoker’)
नग्नहुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनग्नहु (प्रातिपदिक)
पतिम्lord, master
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
सुरयाwith surā (liquor)
सुरया:
करण
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
भेषजम्medicine, remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
मे॒षःa ram
मे॒षः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
भिषक्physician
भिषक्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभिषज्/भिषक् (प्रातिपदिक)
रथःchariot
रथः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Root
चन्द्रयश्विनोःof the two Candrayāśvins (Aśvins)
चन्द्रयश्विनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootचन्द्रयश्विन् (प्रातिपदिक)
वपाomentum / caul-fat (sacrificial portion)
वपा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवपा (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वीर्यम्heroic power, vigor
वीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
बदरैःwith jujube fruits (badara)
बदरैः:
करण
TypeNoun
Rootबदर (प्रातिपदिक)
उपवाकाभिःwith (supporting) invocations/utterances (upavākāḥ)
उपवाकाभिः:
करण
TypeNoun
Rootउपवाका (प्रातिपदिक)
भेषजम्remedy
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
तोक्मभिःwith grains/seeds
तोक्मभिः:
करण
TypeNoun
Rootतोक्म (प्रातिपदिक)
पयःmilk
पयः:
कर्म/कर्तृ (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिस्रुताःwell-filtered, strained
परिस्रुताः:
विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootपरि-√स्रु (कृदन्त: क्त)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
मधुhoney, sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them pervade/spread
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√अन् (व्यन्ति) / √वा? (वैदिक रूप)
आज्यस्यof the clarified butter (ā́jya)
आज्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरीin/at the Hotṛ (in the Hotṛ’s office)
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजworship! offer!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
N
Narāśaṃsa
S
Sarasvatī
A
Aśvins
I
Indra