Mantra 39
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda redactional lineage)
Devata: Sūrya as Gandharva; Apsarases named Āyuvāḥ (rays as feminine powers)
Chandas: Yajus (prose-formula with refrain)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒ᳪहि॒तो वि॒श्वसा॑मा॒ सूर्यो॑ गन्ध॒र्वस्तस्य॒ मरी॑चयोऽप्स॒रस॑ आ॒युवो॒ नाम॑ । स न॑ इ॒दं ब्रह्म॑ क्ष॒त्रं पा॑तु॒ तस्मै॒ स्वाहा॒ वाट् ताभ्य॒: स्वाहा॑
Transliteration
saṁhíto viśvá-sāmā́ sū́ryo gandharvás tásya marī́cayo’psárasa āyúvo nā́ma | sá na idáṁ bráhma kṣatráṁ pātu tásmai svā́hā vā́ṭ tā́bhyaḥ svā́hā
Translation
সূৰ্য সঙ্কুচিত আৰু সৰ্ব-সামন্-সমৃদ্ধ; সেয়াই গন্ধৰ্ব। তাৰ মৰীচিসমূহ অপ্সৰাস, ‘আয়ুৱ’ নামে। সেয়াই আমাৰ এই ব্ৰহ্ম আৰু ক্ষত্ৰ ৰক্ষা কৰক। তস্মৈ স্বাহা! ৱাট্! তাভ্যঃ স্বাহা!
Padapatha (Word Analysis)
स॒ᳪहि॒तः । वि॒श्व-साम॑ा । सूर्यः॑ । गन्ध॒र्वः । तस्य॑ । मरी॑चयः । अ॒प्स॒रसः॑ । आ॒युवः॑ । नाम॑ । सः । नः॑ । इ॒दम् । ब्रह्म॑ । क्ष॒त्रम् । पा॒तु॒ । तस्मै॑ । स्वाहा॑ । वाट् । ताभ्यः॑ । स्वाहा॑
Word by Word
सहितःjoined, united
सहितः:
Kartā (विशेषण रूपेण) / विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootसहित (√सह ‘सहने’ से निष्पन्न; ‘सह’ + क्त) अथवा प्रातिपदिक ‘सहित’
विश्वसाम्of all (beings/regions); of the universal ones
विश्वसाम्:
Sambandha (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविश्वसा (प्रातिपदिक; ‘विश्व’ + ‘सा/सामन्’ भाव)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā (वाक्य-विषय)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
Kartā/समानााधिकरण (सूर्यः के साथ)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मरीचयःrays
मरीचयः:
Kartā/समानााधिकरण (तस्य …)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
अप्सरसःApsarases
अप्सरसः:
Kartā/समानााधिकरण
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
आयुवःlife-spans, vital forces
आयुवः:
Kartā/समानााधिकरण
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
नामby name / (they are) named
नाम:
Vākya-upapada (नाम-निर्देश)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःof us / our
नः:
Sambandha (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
ब्रह्मsacred power / priesthood
ब्रह्म:
Karma (इदम् के विशेष्य)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
क्षत्रम्royal power / kṣatra
क्षत्रम्:
Karma (ब्रह्म के साथ द्वन्द्व-भाव)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
पातुmay (he) protect
पातु:
Kriyā
TypeVerb
Root√पा (पालने)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
स्वाहाsvāhā (hail; offering-call)
स्वाहा:
Mantra-pada (आहुत्यनुज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)
वाट्vāṭ (ritual exclamation)
वाट्:
Mantra-pada (उद्गार/समाप्ति-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootवाट् (वैदिक निपात/उद्गार)
ताभ्यःto them (fem.)
ताभ्यः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
Mantra-pada (आहुत्यनुज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
Entities Mentioned
S
Sūrya (as Gandharva)A
Apsarases Āyuvāḥ (rays of Sūrya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes