Mantra 27

Rishi: Yājñavalkya-tradition; Angiras motif indicates Angiras-line fire-theology.

Devata: Agni (primary), seasonal powers (Haimantika ṛtū), Dyāvāpṛthivī, Āpaḥ, Oṣadhayaḥ.

Chandas: Yajus with embedded cadence; not a fixed ṛc-meter.

Samhita Patha (Devanagari)

सह॑श्च सह॒स्य॒श्च हैम॑न्तिकावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्नम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः। ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे| है॑मन्तिकावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वे सी॑दतम्

Transliteration

sáhaś ca sahasyáś ca haimántikāv ṛtū́ agnér antaḥśléṣo ’si kálpetāṃ dyā́vā-pṛthivī́ kálpantām ā́pa óṣadhayaḥ kálpantām agnáyaḥ pṛtháṅ náma jyáiṣṭhyāya savrátāḥ | yé agnáyaḥ sámanaso ’ntárā dyā́vā-pṛthivī́ imé | haimántikāv ṛtū́ abhikálpamānā índram iva devā́ abhisaṃvíśantu táyā devátayā ’ṅgirasvád dhrúve sī́datam

Translation

সহশ্চ সহস্যশ্চ—এই দুটা হেমন্ত ঋতু—তুমি অগ্নিৰ অন্তঃস্থ শ্লেষ (বন্ধন) হওঁ। দ্যাৱা-পৃথিৱী সঠিকভাৱে বিন্যস্ত হওক; আপঃ (জলসমূহ) আৰু ওষধয়ঃ (উদ্ভিদসমূহ) সঠিকভাৱে বিন্যস্ত হওক; অগ্নয়ঃ (অগ্নিসমূহ) পৃথক পৃথকভাৱে সঠিকভাৱে বিন্যস্ত হওক—নমঃ—জ্যৈষ্ঠ্য (শ্ৰেষ্ঠত্ব/অধিপত্য) লাভৰ বাবে, একব্ৰত (একে বিধি-আচৰণ) হৈ। যি অগ্নিসমূহ একমনস্ক, দ্যাৱা-পৃথিৱীৰ মাজত অৱস্থিত—এই হেমন্ত ঋতুদ্বয় অভিকল্পমান (সুসংবদ্ধ) হৈ, দেৱসকলে যেন ইন্দ্ৰক অভিসংবিশন্তি (সমবেতভাৱে প্ৰবেশ কৰে) তেনেদৰে প্ৰবেশ কৰক। সেই দেৱতাৰে সৈতে, অঙ্গিরস্-সদৃশ ধ্ৰুৱ স্থানে বহা (সীদত) হওক।

Padapatha (Word Analysis)

सहः । च । सहस्यः । च । हैमन्तिकौ । ऋतू । अग्नेः । अन्तः-श्लेषः । असि । कल्पेताम् । द्यावा-पृथिवी । कल्पन्ताम् । आपः । ओषधयः । कल्पन्ताम् । अग्नयः । पृथक् । नमः । ज्यैष्ठ्याय । स-व्रताः । ये । अग्नयः । समनसः । अन्तरा । द्यावा-पृथिवी । इमे । हैमन्तिकौ । ऋतू । अभि-कल्पमानाः । इन्द्रम्-इव । देवाः । अभि-संविशन्तु । तया । देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवे । सीदतम् ।

Entities Mentioned

• Agni
• Haimantika Ṛtū (Saha and Sahasya)
• Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
• Āpaḥ (Waters)
• Oṣadhayaḥ (Plants)
• Agnayaḥ (the Fires, plural)
• Indra
• Aṅgiras