Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Chandas (metre) as a deified principle; by bandhu Prajāpati/Year
Chandas: Self-referential (catalogue of metres; prose-yajus style)
Samhita Patha (Devanagari)
मा छन्द॑: प्र॒मा छन्द॑: प्र॑ति॒मा छन्दो॑ अस्रीवय॒श्छन्द॑: प॒ङ्क्तिश्छन्द॑ उ॒ष्णिक् छन्दो॑ बृह॒ती छन्दो॑ ऽनु॒ष्टुप् छन्दो॑ वि॒राट् छन्दो॑ गा॑य॒त्री छन्द॑ स्त्रि॒ष्टुप् छन्दो॒ जग॑ती॒ छन्द॑:
Transliteration
mā́ chándaḥ prámā chándaḥ prátimā chándo asrīvayáś chándaḥ páṅktiś chándaḥ uṣṇík chándo bṛhatī́ chándo ’nuṣṭúp chándo virā́ṭ chándo gāyatrī́ chándas triṣṭúp chándo jágatī chándaḥ
Translation
ছন্দই মাপ; ছন্দই সঠিক মাপ; ছন্দই প্ৰতিমাপ। ছন্দই অস্ৰীৱয়স; ছন্দই পঙক্তি; ছন্দই উষ্ণিক; ছন্দই বৃহতী; ছন্দই অনুষ্টুপ; ছন্দই বিরাট; ছন্দই গায়ত্রী; ছন্দই ত্ৰিষ্টুপ; ছন্দই জগতী।
Padapatha (Word Analysis)
मा । छन्दः । प्रमा । छन्दः । प्रतिमा । छन्दः । अस्रीवयः । छन्दः । पङ्क्तिः । छन्दः । उष्णिक् । छन्दः । बृहती । छन्दः । अनुष्टुप् । छन्दः । विराट् । छन्दः । गायत्री । छन्दः । त्रिष्टुप् । छन्दः । जगती । छन्दः
Word by Word
माdo not / let not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेधार्थक अव्यय)
छन्दःmetre (chandas)
छन्दः:
Kartā (वाक्यविषय/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward; intensifier
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेधार्थक अव्यय)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
प्रतिtowards; in return; counter-
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेधार्थक अव्यय)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
अस्रीवयःAsrīvayas (name of a metre)
अस्रीवयः:
Kartā (समास/विशेषणभावेन छन्दः-शब्दस्य)
TypeNoun
Rootअस्रीवयस् (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
पङ्क्तिःPaṅkti (metre)
पङ्क्तिः:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
उष्णिक्Uṣṇik (metre)
उष्णिक्:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउष्णिक् (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
बृहतीBṛhatī (metre)
बृहती:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबृहती (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
अनुष्टुप्Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुप्:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनुष्टुप् (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
विराट्Virāṭ (metre)
विराट्:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविराट् (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
गायत्रीGāyatrī (metre)
गायत्री:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
त्रिष्टुप्Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुप्:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिष्टुप् (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
जगतीJagatī (metre)
जगती:
Kartā (छन्दः-शब्दस्य विशेषण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक; छन्दोनाम)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā
TypeNoun
Rootछन्दस्
Entities Mentioned
C
Chandas (Metre)P
Prajāpati (by bandhu)S
Saṃvatsara / Kāla (the Year/Time, by bandhu)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes