साधक-दीक्षा तथा मन्त्रसाधन (Puraścaraṇa and the Discipline of the Mantra-Sādhaka)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि साधकं नाम नामतः । संस्कारमन्त्रमाहात्म्यं कथने सूचितं मया

উপমন্যুৱে ক’লে—এতিয়া পৰা মই ‘সাধক’ নামে পৰিচিত সাধনা-বিধি নামসহ প্ৰকাশ কৰিম। সংস্কাৰ আৰু মন্ত্ৰৰ মাহাত্ম্য এই বৰ্ণনাত মই আগতেই সূচিত কৰিছোঁ।

Verse 2

संपूज्य मंडले देवं स्थाप्य कुम्भे च पूर्ववत् । हुत्वा शिष्यमनुष्णीषं प्रापयेद्भुवि मंडले

মণ্ডলত দেৱক যথাবিধি পূজা কৰি আৰু পূৰ্ববৎ কুম্ভত স্থাপন কৰি, আচাৰ্যই হোম সম্পন্ন কৰিব; তাৰ পাছত শিষ্যক শিৰোবাস্ত্ৰবিহীন কৰি ভূমিস্থিত মণ্ডলত প্ৰৱেশ কৰাই বহুৱাব।

Verse 3

पूर्वांतं पूर्ववत्कृत्वा हुत्वाहुतिशतं तथा । संतर्प्य मूलमन्त्रेण कलशैर्देशिकोत्तमः

পূৰ্ববিধি পূৰ্ববৎ সম্পন্ন কৰি, শ্ৰেষ্ঠ দেশিকে অগ্নিত শত আহুতি প্ৰদান কৰিলে; আৰু মূল-মন্ত্ৰেৰে কলশসমূহৰ মাধ্যমে দেৱতাক বিধিমতে সন্তৰ্পিত কৰিলে।

Verse 4

सन्दीप्य च यथापूर्वं कृत्वा पूर्वोदितं क्रमात् । अभिषिच्य यथापूर्वं प्रदद्यान्मन्त्रमुत्तमम्

পূৰ্বৱৎ পৱিত্ৰ অগ্নি প্ৰদীপ্ত কৰি আৰু পূৰ্বোক্ত ক্ৰমটো ধাপে ধাপে বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰি, আগৰ দৰে অভিষেক কৰিব; তাৰ পাছত সেইদৰে পৰম মন্ত্র প্ৰদান কৰিব।

Verse 5

तत्र विद्योपदेशांतं कृत्वा विस्तरशः क्रमात् । पुष्पाम्बुना शिशोः पाणौ विद्यां शैवीं समर्पयेत्

তাত শৈৱ-বিদ্যাৰ উপদেশ বিস্তাৰে আৰু ক্ৰমে সম্পূৰ্ণ কৰি, পুষ্প-সংস্কৃত জলেৰে শিশুৰ হাতত শৈৱী বিদ্যা সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 6

तवैहिकामुष्मिकयोः सर्वसिद्धिफलप्रदः । भवत्येव महामन्त्रः प्रसादात्परमेष्ठिनः

তোমাৰ বাবে ইহলোক আৰু পৰলোক—উভয়তে—এই মহামন্ত্র পৰমেষ্ঠী (পৰমেশ্বৰ)ৰ প্ৰসাদে সকলো সিদ্ধি আৰু তাৰ ফল প্ৰদানকাৰী হয়।

Verse 7

इत्युत्वा देवमभ्यर्च्य लब्धानुज्ञः शिवाद्गुरुः । साधनं शिवयोगं च साधकाय समादिशेत्

এইদৰে কৈ গুৰু দেৱৰ অর্চনা কৰি, শিৱৰ অনুমতি লাভ কৰি, সাধকক সাধনা-পদ্ধতি আৰু শিৱযোগৰ উপদেশ দিব।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा गुरुसंदेशं क्रमशो मंत्रसाधकः । पुरतो विनियोगस्य मन्त्रसाधनमाचरेत्

গুৰুৰ সেই উপদেশ শুনি মন্ত্রসাধকে ক্ৰমে ক্ৰমে মন্ত্রসাধনা কৰিব, আৰু প্ৰথমে তাৰ পূৰ্বৱৰ্তী বিনিয়োগ বিধিমতে আচৰণ কৰিব।

Verse 9

साधनं मूलमन्त्रस्य पुरश्चरणमुच्यते । पुरतश्चरणीयत्वाद्विनियोगाख्यकर्मणः

মূলমন্ত্ৰ সিদ্ধিৰ প্ৰধান উপায়ক ‘পুৰশ্চৰণ’ বুলি কোৱা হয়। বিনিয়োগ নামৰ কৰ্মৰ আগতে এইটো প্ৰথমে কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবেই এই নাম।

Verse 10

नात्यन्तं करणीयन्तु मुमुक्षोर्मन्त्रसाधनम् । कृतन्तु तदिहान्यत्र तास्यापि शुभदं भवेत्

মোক্ষকামী সাধকে মন্ত্রসাধনাত অত্যধিক আসক্তি কৰা উচিত নহয়। তথাপি ইহা ইয়াত বা অন্যত্ৰ কৰা হ’লে, সেয়াও তাৰ বাবে শুভ আৰু হিতকৰ হয়।

Verse 11

शुभे ऽहनि शुभे देशे काले वा दोषवर्जिते । शुक्लदन्तनखः स्नातः कृतपूर्वाह्णिकक्रियः

শুভ দিনত, শুভ স্থানত, অথবা দোষমুক্ত সময়ত—স্নান কৰি শুদ্ধ হৈ, দাঁত আৰু নখ পৰিষ্কাৰ (শুভ্ৰ) ৰাখি, আৰু পূৰ্বাহ্নিক ক্ৰিয়া বিধিমতে সম্পন্ন কৰি—তেতিয়া সি শিৱপূজা আৰু ধ্যানসাধনাৰ যোগ্য হয়।

Verse 12

अलंकृत्य यथा लब्धैर्गंधमाल्यविभूषणैः । सोष्णीषः सोत्तरासंगः सर्वशुक्लसमाहितः

তেওঁ লাভ কৰা সুগন্ধি, মালা আৰু ভূষণেৰে নিজকে অলংকৃত কৰিলে। পাগুৰি আৰু উত্তৰীয় ধৰি, সম্পূৰ্ণ শুভ্ৰ বস্ত্ৰত সংযতচিত্তে স্থিত হ’ল।

Verse 13

देवालये गृहे ऽन्यस्मिन्देशे वा सुमनोहरे । सुखेनाभ्यस्तपूर्वेण त्वासनेन कृतासनः

দেৱালয়ত, ঘৰত, বা অন্য কোনো অতি মনোহৰ ঠাইত—পূৰ্বাভ্যাসে সহজ হোৱা আসনত স্বচ্ছন্দে বহি স্থিৰ হওক।

Verse 14

तनुं कृत्वात्मनः शैवीं शिवशास्त्रोक्तवर्त्मना । संपूज्य देवदेवेशं नकुलीश्वरमीश्वरम्

শিৱশাস্ত্ৰোক্ত পথ অনুসৰি নিজৰ দেহক শৈৱময় কৰি, সি দেৱদেৱেশ—পৰমেশ্বৰ নকুলীশ্বৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে।

Verse 15

निवेद्य पायसं तस्मै समप्याराधनं क्रमात् । प्रणिपत्य च तं देवं प्राप्तानुज्ञश्च तन्मुखात्

তাঁলৈ পায়স নিবেদন কৰি আৰু বিধিমতে ক্ৰমে আৰাধনা সম্পূৰ্ণ কৰি, সি সেই দেৱক দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে; আৰু ভগৱানৰ মুখৰ পৰা নিজেই প্ৰস্থানৰ অনুমতি লাভ কৰিলে।

Verse 16

कोटिवारं तदर्धं वा तदर्धं वा जपेच्छिवम् । लक्षविंशतिकं वापि दशलक्षमथापि वा

শিৱনাম/মন্ত্ৰ এক কোটি বাৰ জপ কৰিব লাগে—নাইবা তাৰ অর্ধেক, বা পুনৰ তাৰো অর্ধেক; অথবা বিশ লক্ষ, বা দহ লক্ষো, যথাশক্তি।

Verse 17

ततश्च पायसाक्षारलवणैकमिताशनः । अहिंसकः क्षमी शांतो दांतश्चैव सदा भवेत्

তাৰ পাছত সি মিতাহাৰী হওক—পায়স, ক্ষাৰমিশ্ৰিত যবাগূ (পাতল গঞ্জি) আৰু কেৱল লৱণ আদি সৰল আহাৰ গ্ৰহণ কৰক; আৰু সদায় অহিংসক, ক্ষমাশীল, শান্ত আৰু ইন্দ্ৰিয়-নিগ্ৰহী হওক।

Verse 18

अलाभे पायसस्याश्नन्फलमूलादिकानि वा । विहितानि शिवेनैव विशिष्टान्युत्तरोत्तरम्

পায়স নাপালে ফল, মূল আদি খোৱা যায়। এই বিকল্পসমূহ স্বয়ং ভগৱান শিৱে বিধান কৰিছে, আৰু একেটাৰ পিছত আনটো ক্ৰমে অধিক উপযুক্ত।

Verse 19

चरुं भक्ष्यमथो सक्तुकणान्यावकमेव च । शाकं पयो दधि घृतं मूलं फलमथोदकम्

চৰু, ভক্ষ্য, সক্তুৰ কণা, আৰু আৱক; লগতে শাক, গাখীৰ, দৈ, ঘিউ, মূল, ফল আৰু পানী—এই সকলো শিৱপূজা আৰু ব্ৰতত শুদ্ধ আহাৰ, অৰ্পণযোগ্য বুলি মান্য।

Verse 20

अभिमंत्र्य च मन्त्रेण भक्ष्यभोज्यादिकानि च । साधने ऽस्मिन्विशेषेण नित्यं भुञ्जीत वाग्यतः

মন্ত্ৰে ভক্ষ্য-ভোজ্য আদি অভিমন্ত্ৰিত কৰি, এই সাধনা-বিশেষত নিত্য বাক্‌সংযমে আহাৰ কৰিব।

Verse 21

मन्त्राष्टशतपूतेन जलेन शुचिना व्रती । स्नायान्नदीनदोत्थेन प्रोक्षयेद्वाथ शक्तितः

ব্ৰতী ভক্তে মন্ত্ৰৰ একশ আঠ জপে পবিত্ৰ কৰা শুচি জলে স্নান কৰিব; অথবা স্নানৰ পাছত যথাশক্তি নদী বা পুণ্য স্ৰোতৰ জলে প্ৰোক্ষণ কৰিব।

Verse 22

तर्पयेच्च तथा नित्यं जुहुयाच्च शिवानले । सप्तभिः पञ्चभिर्द्रव्यैस्त्रिभिर्वाथ घृतेन वा

এইদৰে নিত্য তৰ্পণ কৰিব আৰু শিৱাগ্নিত প্ৰতিদিন হোম কৰিব—সাত দ্ৰব্যে, বা পাঁচে, বা তিনে, অথবা কেৱল ঘৃতেও।

Verse 23

इत्थं भक्त्या शिवं शैवो यः साधयति साधकः । तस्येहामुत्र दुष्प्रापं न किंचिदपि विद्यते

এইদৰে ভক্তিৰে যি শৈৱ সাধকে শিৱক সাধে, তাৰ বাবে ইহলোক আৰু পৰলোকত একোৱেই দুষ্প্ৰাপ্য নহয়।

Verse 24

अथवा ऽहरहर्मंत्रं जपेदेकाग्रमानसः । अनश्नन्नेव साहस्रं विना मन्त्रस्य साधनम्

অথবা একাগ্ৰ মনৰে প্ৰতিদিন মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে; উপবাসত থাকিও সহস্ৰ জপ সম্পূৰ্ণ কৰাই—এইয়েই মন্ত্ৰসাধনৰ উপায়।

Verse 25

न तस्य दुर्लभं किंचिन्न तस्यास्त्यशुभं क्वचित् । इह विद्यां श्रियं सौख्यं लब्ध्वा मुक्तिं च विंदति

এনে শিৱভক্তৰ বাবে একোৱেই দুর্লভ নহয়, আৰু কেতিয়াও অশুভ নঘটে। এই জীৱনতেই সি বিদ্যা, শ্ৰী আৰু সুখ লাভ কৰি শেষত মুক্তিও পায়।

Verse 26

साधने विनियोगे च नित्ये नैमित्तिके तथा । जपेज्जलैर्भस्मना च स्नात्वा मन्त्रेण च क्रमात्

সাধনা আৰু তাৰ যথাযথ বিনিয়োগত, নিত্য আৰু নৈমিত্তিক কৰ্মতো—ক্ৰমে প্ৰথমে জলেৰে, তাৰপিছত ভস্মেৰে, আৰু স্নান কৰি মন্ত্ৰসহ জপ কৰা উচিত।

Verse 27

शुचिर्बद्धशिखस्सूत्री सपवित्रकरस्तथा । धृतत्रिपुंड्ररुद्राक्षो विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत्

শুচি আৰু নিয়মবদ্ধ হৈ—বদ্ধ শিখা, যজ্ঞোপবীত আৰু হাতত পবিত্ৰ (কুশ-ৱলয়) ধৰি, ভস্মৰ ত্ৰিপুণ্ড্ৰ আৰু ৰুদ্ৰাক্ষ ধৰি—পঞ্চাক্ষৰী বিদ্যাৰ জপ কৰা উচিত।