शिशुकस्य शिवशास्त्रप्राप्तिः (Śiśuka’s Attainment of Śaiva Teaching and Grace)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धौम्याग्रजेन शिशुना क्षीरार्थं हि तपः कृतम् । तस्मात्क्षीरार्णवो दत्तस्तस्मै देवेन शूलिना

ঋষিসকলে ক’লে—ধৌম্যৰ অগ্ৰজ সেই শিশুৱে ক্ষীৰ লাভৰ বাবে তপস্যা কৰিছিল; সেয়ে শূলধাৰী দেৱে তাক ক্ষীৰসাগৰ দান কৰিলে।

Verse 2

स कथं शिशुको लेभे शिवशास्त्रप्रवक्तृताम् । कथं वा शिवसद्भावं ज्ञात्वा तपसि निष्ठितः

সেই কেৱল শিশু হৈ শিৱশাস্ত্ৰৰ প্ৰবক্তা কেনেকৈ হ’ল? আৰু শিৱৰ সত্য স্বৰূপ বুজি তপস্যাত কেনেকৈ দৃঢ়নিষ্ঠ হ’ল?

Verse 3

कथं च लब्धविज्ञानस्तपश्चरणपर्वणि । रुद्राग्नेर्यत्परं वीर्यं लभे भस्म स्वरक्षकम्

আৰু সত্য জ্ঞান লাভ কৰি মই তপশ্চৰণৰ পথ আৰু পৰ্যায়ত কেনেকৈ আগবাঢ়িম? ৰুদ্ৰাগ্নিৰ পৰা জন্ম লোৱা সেই পৰম বীৰ্য—স্বৰক্ষাকাৰী ভস্ম—মই কেনেকৈ লাভ কৰিম?

Verse 4

वायुरुवाच । न ह्येष शिशुकः कश्चित्प्राकृतः कृतवांस्तपः । मुनिवर्यस्य तनयो व्याघ्रपादस्य धीमतः

বায়ুৱে ক’লে—এই শিশু কোনো সাধাৰণ লৌকিক সত্তা নহয়; ই তপস্যা কৰিছে। ই মুনিশ্ৰেষ্ঠ ধীমন্ত ব্যাঘ্ৰপাদৰ পুত্ৰ।

Verse 5

जन्मान्तरेण संसिद्धः केनापि खलु हेतुना । स्वपदप्रच्युतो दिष्ट्या प्राप्तो मुनिकुमारताम्

পূৰ্বজন্মৰ সিদ্ধিৰে সি সংসিদ্ধ আছিল; কোনো কাৰণত নিজৰ পদৰ পৰা চ্যুত হ’ল, তথাপি ভাগ্যবশত মুনিকুমাৰ অৱস্থালৈ প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 6

महादेवप्रसादस्य भाग्यापन्नस्य भाविनः । दुग्धाभिलाषप्रभवद्वारतामगमत्तपः

মহাদেৱৰ প্ৰসাদে, যাৰ ভাগ্য পৰিপক্ব আৰু যাৰ শুভ সিদ্ধি সন্নিকট, তাৰ গাখীৰৰ আকাঙ্ক্ষাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা তপস্যা দ্বাৰ-ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 7

अतः सर्वगणेशत्वं कुमारत्वं च शाश्वतम् । सह दुग्धाब्धिना तस्मै प्रददौ शंकरः स्वयम्

সেয়ে শংকৰে স্বয়ং তাক সকলো গণৰ ওপৰত শাশ্বত অধিপত্য আৰু নিত্য কুমাৰত্বৰ পদ দান কৰিলে; লগতে ক্ষীৰসাগৰো পবিত্ৰ পোষণ-দানৰূপে অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 8

तस्य ज्ञानागमोप्यस्य प्रसादादेव शांकरात् । कौमारं हि परं साक्षाज्ज्ञानं शक्तिमयं विदुः

তাৰ মুক্তিদায়ক জ্ঞানাগমৰ প্ৰাপ্তিও কেৱল শাঙ্কৰ প্ৰসাদৰ ফল। মুনিসকলে জানে—পৰম, সাক্ষাৎ জ্ঞান ‘কৌমাৰ-উপদেশ’; ই নিজেই শক্তিময়।

Verse 9

शिवशास्त्रप्रवक्तृत्वमपि तस्य हि तत्कृतम् । कुमारो मुनितो लब्धज्ञानाब्धिरिव नन्दनः

তেওঁৰ দ্বাৰাই সি শিৱশাস্ত্ৰৰ প্ৰবক্তা হ’ল। সেই দিব্য কুমাৰ নন্দন, মুনিৰ মাধ্যমে লাভ কৰা জ্ঞানে যেন নবলব্ধ জ্ঞানসাগৰ হৈ উঠিল।

Verse 10

दृष्टं तु कारणं तस्य शिवज्ञानसमन्वये । स्वमातृवचनं साक्षाच्छोकजं क्षीरकारणात्

শিৱজ্ঞানৰ সমন্বিত বোধত তাৰ কাৰণ স্পষ্ট—নিজ মাতৃৰ বাক্যই। গাখীৰক নিমিত্ত কৰি সোজাকৈ জন্মা শোকেই কাৰণ হ’ল।

Verse 11

कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे । ईर्षयया मातुलसुतं संतृप्तक्षीरमुत्तमम्

এবাৰ মামাৰ আশ্ৰমত থাকোঁতে সি অতি অলপ গাখীৰ পান কৰিলে। আৰু ঈৰ্ষ্যাৰে মামাৰ পুত্ৰক চালে, যি উত্তম গাখীৰে তৃপ্ত আছিল।

Verse 12

पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा वै मातुलात्मजम् । उपमन्युर्व्याघ्रपादिः प्रीत्या प्रोवाच मातरम्

মামাৰ পুত্ৰক মনমতে গাখীৰ পান কৰি থিয় হৈ থকা দেখি, ব্যাঘ্ৰপাদ নামে পৰিচিত উপমন্যুৱে আনন্দে মাকক ক’লে।

Verse 13

उपमन्युरुवाच । मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि । गव्यं क्षीरमतिस्वादु नाल्पमुष्णं पिबाम्यहम्

উপমন্যুৱে ক’লে—মা, মা, হে মহাভাগ্য তপস্বিনী! মোকো দিয়া। মই গাইৰ অতি মিঠা গাখীৰ, গৰম থাকোঁতেই, অলপ নহয়—বহুত পান কৰোঁ।

Verse 14

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी । व्याघ्रपादस्य महिषी दुःखमापत्तदा च सा

বায়ুৱে ক’লে—পুত্ৰৰ বাক্য শুনি, তপস্বিনী আৰু ব্যাঘ্ৰপাদৰ পত্নী সেই মাতৃ তেতিয়া দুখত আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 15

उपलाल्याथ सुप्रीत्या पुत्रमालिंग्य सादरम् । दुःखिता विललापाथ स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः

তেতিয়া তাই গভীৰ স্নেহে পুত্ৰক আদৰ কৰি সাদৰে আলিঙ্গন কৰিলে; কিন্তু নিজৰ দাৰিদ্ৰ্য স্মৰণ কৰি অন্তৰত দুখিত হৈ বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 16

स्मृत्वास्मृत्वा पुनः क्षीरमुपमन्युस्स बालकः । देहि देहीति तामाह रुद्रन्भूयो महाद्युतिः

দুধৰ কথা বাৰে বাৰে সুঁৱৰি সেই বালক উপমন্যু, মহাদ্যুতিমান, পুনৰ কান্দি কান্দি ৰুদ্ৰক ক’লে—“দিয়া, দিয়া।”

Verse 17

तद्धठं सा परिज्ञाय द्विजपत्नी तपस्विनी । शान्तये तद्धठस्याथ शुभोपायमरीरचत्

সেই হঠ বুজি তপস্বিনী দ্বিজপত্নীয়ে তাক শান্ত কৰিবলৈ তেতিয়া এটা শুভ উপায় ৰচনা কৰিলে।

Verse 18

उञ्छवृत्त्यार्जितान्बीजान्स्वयं दृष्ट्वा च सा तदा । बीजपिष्टमथालोड्य तोयेन कलभाषिणी

উঞ্ছবৃত্তিৰে সংগৃহীত শস্য সি তেতিয়া নিজেই দেখিলে। তাৰ পাছত মধুৰকণ্ঠী সেই নাৰীয়ে দানাবোৰ পিহি গুড়ি কৰি পানীৰে মিহলাই ল’লে।

Verse 19

एह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततस्सुतम् । आलिंग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

“আহা আহা, মোৰ পুত্ৰ” বুলি স্নেহে কৈ সি প্ৰথমে শিশুটিক সান্ত্বনা দিলে। তাৰ পাছত দুখে ব্যাকুল হৈ তাক আঁকোৱালি ধৰি ওচৰলৈ টানি কৃত্ৰিম দুধ দিলে।

Verse 20

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रां दत्तं स बालकः । नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

মাকে দিয়া কৃত্ৰিম দুধ খাই সেই বালক অতি ব্যাকুল হৈ মাকক ক’লে, “এইটো দুধ নহয়।”

Verse 21

दुःखिता सा तदा प्राह संप्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि । समार्ज्य नेत्र पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

তেতিয়া তাই দুখত বিমূঢ় হৈ ক’লে; পুত্ৰৰ মূৰ নিকটকৈ চাই আৰু ঘ্ৰাণ কৰি, দুয়ো হাতে কমলসদৃশ তাৰ নয়ন মচি দিলে।

Verse 22

जनन्युवाच । तटिनी रत्नपूर्णास्तास्स्वर्गपातालगोचराः । भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश्च ये शिवे

মাতৃয়ে ক’লে—ৰত্নে পৰিপূৰ্ণ সেই নদীবোৰ, যাৰ গতি স্বৰ্গ আৰু পাতাললৈকে বিস্তৃত; ভাগ্যহীনসকলে সিহঁতক নেদেখে, আৰু শিৱত ভক্তিহীনসকলেও নেদেখে।

Verse 23

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् । न लभन्ते प्रियाण्येषां न तुष्यति यदा शिवः

যেতিয়া শিৱ সন্তুষ্ট নহয়, তেতিয়া সিহঁতে ন ৰাজ্য পায়, ন স্বৰ্গ, ন মোক্ষ; আৰু ক্ষীৰৰ পৰা উৎপন্ন পুষ্টিকৰ আহাৰৰ দৰে প্ৰিয় ভোগো সিহঁতৰ নালাগে।

Verse 24

भवप्रसादजं सर्वं नान्यद्देवप्रसादजम् । अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

সকলো লাভ ভৱ (ভগৱান শিৱ)ৰ কৃপাৰ পৰাই হয়, অন্য কোনো দেৱৰ কৃপাৰ পৰা নহয়। অন্য দেৱতাত আসক্তসকল দুখত কাতৰ হৈ মোহ-ভ্ৰমত ঘূৰি ফুৰে।

Verse 25

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं वने निवसतां सदा । क्व दुग्धसाधनं वत्स क्व वयं वनवासिनः

আমি সদায় বনতে বাস কৰোঁ; তাত আমাৰ বাবে গাখীৰ ক’ৰ পৰা হ’ব? হে বৎস, গাখীৰ পোৱাৰ উপায় ক’ত, আৰু আমি বনবাসী ক’ত!

Verse 26

कृत्स्नाभावेन दारिद्र्यान्मया ते भाग्यहीनया । मिथ्यादुग्धमिदं दत्तम्पिष्टमालोड्य वारिणा

সম্পূৰ্ণ অভাৱ আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ বাবে, ভাগ্যহীনা মই তোমাক এই ‘মিছা গাখীৰ’ দিলোঁ—পানীত পিঠা গুলি নাড়ি বনোৱা।

Verse 27

त्वं मातुलगृहे स्वल्पं पीत्वा स्वादु पयः शृतम् । ज्ञात्वा स्वादु त्वया पीतं तज्जातीयमनुस्मरन्

মাতুলৰ ঘৰত সেই মিঠা, উতলোৱা গাখীৰ অলপ পান কৰি তাৰ মাধুৰ্য বুজি, তুমি সেই একে ধৰণৰ সোৱাদকে বাৰে বাৰে স্মৰণ কৰি থাকিলা।

Verse 28

दत्तं न पय इत्युक्त्वा रुदन् दुःखीकरोषि माम् । प्रसादेन विना शंभो पयस्तव न विद्यते

‘গাখীৰ দিয়া নহ’ল’ বুলি কান্দি কান্দি তুমি মোক দুখী কৰিছা। হে শম্ভো, তোমাৰ প্ৰসাদ নাথাকিলে তোমাৰ বাবে গাখীৰ থাকিবই নোৱাৰে।

Verse 29

पादपंकजयोस्तस्य साम्बस्य सगणस्य च । भक्त्या समर्पितं यत्तत्कारणं सर्वसम्पदाम्

উমাসহ, গণসেৱিত সেই ভগৱান শিৱৰ পদপদ্মত ভক্তিভাৱে যি কিছু অৰ্পণ কৰা হয়, সেয়াই সকলো সম্পদ আৰু সিদ্ধিৰ কাৰণ হয়।

Verse 30

अधुना वसुदोस्माभिर्महादेवो न पूजितः । सकामानां यथाकामं यथोक्तफलदायकः

এতিয়া, হে বসু, আমাৰ দ্বাৰা মহাদেৱৰ পূজা হোৱা নাই; তথাপি তেওঁ সকাম লোকক শাস্ত্ৰোক্ত ফল ইচ্ছা অনুসাৰে দান কৰে।

Verse 31

धनान्युद्दिश्य नास्माभिरितः प्रागर्चितः शिवः । अतो दरिद्रास्संजाता वयं तस्मान्न ते पयः

ধনৰ আশাৰে আমি ইয়াত আগতে শিৱক আৰাধনা কৰা নাছিলোঁ; সেয়ে আমি দৰিদ্ৰ হৈ পৰিছোঁ, সেই কাৰণে তোমাক দিবলৈ গাখীৰ নাই।

Verse 32

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्दिश्य वै सुतः । तदेव लभ्यते नान्यद्विष्णुमुद्दिश्य वा प्रभुम्

হে সূত! পূৰ্বজন্মত শিৱক উদ্দেশ কৰি যি দান দিয়া হৈছিল, তাৰেই ফল লাভ হয়; আন একো নহয়, প্ৰভু বিষ্ণুক উদ্দেশ কৰিলেও।

Verse 33

वायुरुवाच । इति मातृवचः श्रुत्वा तथ्यं शोकादिसूचकम् । बालो ऽप्यनुतपन्नंतः प्रगल्भमिदमब्रवीत्

বায়ুৱে ক’লে—মাতৃৰ সত্য আৰু শোকাদি সূচক বাক্য শুনি, অনুতাপহীন হৃদয়ৰ সেই বালকেও নিৰ্ভয়ে এইদৰে ক’লে।

Verse 34

उपमन्युरुवाच । शोकेनालमितो मातः सांबो यद्यस्ति शंकरः । त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

উপমন্যুৱে ক’লে—মাতা, তুমি শোকে আচ্ছন্ন। যদি উমাসহ শংকৰ (সাম্ব শিৱ) সত্যই আছে, তেন্তে হে মহাভাগ্যে, শোক ত্যাগ কৰা; সকলো মঙ্গল হ’ব।

Verse 35

शृणु मातर्वचो मेद्य महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित् । चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

মাতা, আজি মোৰ কথা শুনা—মহাদেৱ যদি ক’তোবাতো আছে, তেন্তে দেৰিতে হওক বা সোনকালে, মই ক্ষীৰসাগৰলৈ পৌঁছা নিশ্চয় সাধন কৰিম।

Verse 36

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य बालकस्य महामतेः । प्रत्युवाच तदा माता सुप्रसन्ना मनस्विनी

বায়ুৱে ক’লে: সেই মহামতি বালকৰ বাক্য শুনি, অতি প্ৰসন্ন আৰু দৃঢ়মনীয়া মাতৃয়ে তেতিয়া আনন্দেৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 37

मातोवाच । शुभं विचारितं तात त्वया मत्प्रीतिवर्धनम् । विलंबं मा कथास्त्वं हि भज सांबं सदाशिवम्

মাতৃয়ে ক’লে—বৎস, তুমি শুভভাৱে চিন্তা কৰিছা; ই মোৰ আনন্দ বৃদ্ধি কৰে। আৰু কথাত বিলম্ব নকৰিবা; উমাসহিত সাম্ব সদাশিৱক ভজ কৰা।

Verse 38

सर्वस्मादधिको ऽस्त्येव शिवः परमकारणम् । तत्कृतं हि जगत्सर्वं ब्रह्माद्यास्तस्य किंकराः

নিশ্চয় শিৱ সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ, তেৱেঁ পৰম কাৰণ। তেৱেঁৰ পৰা এই সমগ্ৰ জগত উদ্ভৱ; ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাও তেৱেঁৰ দাস।

Verse 39

तत्प्रसादकृतैश्वर्या दासास्तस्य वयं प्रभोः । तं विनान्यं न जानीमश्शंकरं लोकशंकरम्

তেওঁৰ প্ৰসাদেৰে আমাৰ যি ঐশ্বৰ্য, সেয়া উদ্ভৱ হৈছে। আমি সেই প্ৰভুৰ দাস। তেওঁক বাদ দি আন কাকো নাজানোঁ—লোকমঙ্গলকাৰী শংকৰক।

Verse 40

अन्यान्देवान्परित्यज्य कर्मणा मनसा गिरा । तमेव सांबं सगणं भज भावपुरस्सरम्

আন দেৱতাক ত্যাগ কৰি, কৰ্মে, মনে আৰু বাক্যে—ভক্তিভাৱ আগত ৰাখি—উমাসহিত গণসহিত সেই সাম্ব শিৱকেই ভজ কৰা।

Verse 41

तस्य देवाधिदेवस्य शिवस्य वरदायिनः । साक्षान्नमश्शिवायेति मंत्रो ऽयं वाचकः स्मृतः

দেৱাধিদেৱ, বৰদাতা শিৱৰ এই মন্ত্ৰ—“নমঃ শিৱায়”—তাঁক সাক্ষাৎ সূচোৱা বাচক বুলি স্মৃত।

Verse 42

सप्तकोटिमहामंत्राः सर्वे सप्रणवाः परे । तस्मिन्नेव विलीयंते पुनस्तस्माद्विनिर्गताः

প্ৰণৱসহ পৰম সেই সপ্তকোটি মহামন্ত্ৰ—সকলো তাতেই লীন হয়; আৰু পুনৰ তাতেইৰ পৰা উদ্ভৱ হৈ প্ৰকাশ পায়।

Verse 43

सप्रसादाश्च ते मंत्राः स्वाधिकाराद्यपेक्षया । सर्वाधिकारस्त्वेको ऽयं मंत्र एवेश्वराज्ञया

সেই মন্ত্ৰসমূহেও প্ৰসাদ দিয়ে—নিজ নিজ অধিকাৰ (যোগ্যতা) আদি অনুসাৰে। কিন্তু ঈশ্বৰৰ আজ্ঞাৰে এই একেটি মন্ত্ৰই সৰ্বাধিকাৰসম্পন্ন, সকলোৰে বাবে যোগ্য।

Verse 44

यथा निकृष्टानुत्कृष्टान्सर्वानप्यात्मनः शिवः । क्षमते रक्षितुं तद्वन्मंत्रो ऽयमपि सर्वदा

যেনেকৈ শিৱে সকলো প্ৰাণীক নিজৰ বুলি জ্ঞান কৰি—নীচ হওক বা উৎকৃষ্ট—ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম, তেনেকৈ এই মন্ত্ৰও সদায় ৰক্ষা দান কৰিবলৈ সক্ষম।

Verse 45

प्रबलश्च तथा ह्येष मंत्रो मन्त्रान्तरादपि । सर्वरक्षाक्षमो ऽप्येष नापरः कश्चिदिष्यते

এই মন্ত্ৰ অতি প্ৰবল, আন মন্ত্ৰতকৈও অধিক শক্তিশালী। ই সকলো প্ৰকাৰৰ সম্পূৰ্ণ ৰক্ষা দিবলৈ সক্ষম; ইয়াৰ সমান আন কোনোটি মান্য নহয়।

Verse 46

तस्मान्मन्त्रान्तरांस्त्यक्त्वा पञ्चाक्षरपरो भव । तस्मिञ्जिह्वांतरगते न किंचिदिह दुर्लभम्

সেয়ে অন্য মন্ত্রসমূহ ত্যাগ কৰি পঞ্চাক্ষৰ ‘নমঃ শিবায়’ত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হোৱা। ই জিহ্বাৰ অন্তৰত নিত্য জপৰূপে স্থিত হ’লে, এই জগতত একোৱেই দুৰ্লভ নাথাকে।

Verse 47

अघोरास्त्रं च शैवानां रक्षाहेतुरनुत्तमम् । तच्च तत्प्रभवं मत्वा तत्परो भव नान्यथा

অঘোৰাস্ত্ৰ শৈৱ ভক্তসকলৰ ৰক্ষাৰ অনুত্তম কাৰণ। ই সেই পৰম শিৱৰ পৰাই উৎপন্ন আৰু তেঁওৰে স্বৰূপ বুলি জানি, তেঁওতেই পৰায়ণ হোৱা— অন্যথা নহয়।

Verse 48

भस्मेदन्तु मया लब्धं पितुरेव तवोत्तमम् । विरजानलसंसिद्धं महाव्यापन्निवारणम्

“কিন্তু এই ভস্ম মই লাভ কৰিছোঁ— অতি উত্তম, আৰু সেয়া তোমাৰেই পিতাৰ পৰা। বিৰাগৰ অগ্নিত সিদ্ধ এই ভস্ম মহাবিপদ আৰু ক্লেশ নিবারণ কৰে।”

Verse 49

मंत्रं च ते मया दत्तं गृहाण मदनुज्ञया । अनेनैवाशु जप्तेन रक्षा तव भविष्यति

“মই তোমাক যি মন্ত্ৰ দিছোঁ, মোৰ অনুমতিত সেয়া গ্ৰহণ কৰা। এই মন্ত্ৰটিকেই শীঘ্ৰ জপ কৰিলে তোমাৰ ৰক্ষা নিশ্চয় হ’ব।”

Verse 50

वायुरुवाच । एवं मात्रा समादिश्य शिवमस्त्वित्युदीर्य च । विसृष्टस्तद्वचो मूर्ध्नि कुर्वन्नेव तदा मुनिः

বায়ুৱে ক’লে—এইদৰে মাতাক উপদেশ দি আৰু “শিৱমস্তु” বুলি উচ্চাৰণ কৰি, সেই মুনি বিদায় পালে; সেই আজ্ঞা শিৰোধাৰ্য কৰি তেওঁ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 51

तां प्रणम्यैवमुक्त्वा च तपः कर्तुं प्रचक्रमे । तमाह च तदा माता शुभं कुर्वंतु ते सुराः

তাক প্ৰণাম কৰি এনেদৰে কৈ সি তপস্যা কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। তেতিয়া তাৰ মাকে ক’লে—দেৱতাসকলে তোৰ মঙ্গল কৰক।

Verse 52

अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे स दुश्चरम् । हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः

তাৰ অনুমতি পাই সি তাত দুৰূহ তপস্যা কৰিলে। হিমৱৎ পৰ্বতত গৈ কেৱল বায়ুক আহাৰ কৰি একাগ্ৰচিত্ত হ’ল।

Verse 53

अष्टेष्टकाभिः प्रसादं कृत्वा लिंगं च मृन्मयम् । तत्रावाह्य महादेवं सांबं सगणमव्ययम्

আঠটা ইটাৰে বেদী/প্ৰসাদ সাজি আৰু মাটিৰ লিঙ্গো গঢ়ি, তাত উমাসহিত মহাদেৱ শিৱক—গণসহিত অব্যয় প্ৰভুক—আৱাহন কৰা উচিত।

Verse 54

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव पुत्रैः पुष्पैर्वनोद्भवैः । समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः

ভক্তিৰে কেৱল পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্ৰ জপি, পুত্ৰসকলে অনা বনজ পুষ্পে তেওঁ শিৱক বিধিপূৰ্বক অৰ্চনা কৰিলে; আৰু দীঘলীয়া কাল আৰাধনা কৰি পৰম তপস্যা আচৰিলে।

Verse 55

ततस्तपश्चरत्तं तं बालमेकाकिनं कृशम् । उपमन्युं द्विजवरं शिवसंसक्तमानसम्

তাৰপিছত সেই বালক উপমনু—দ্বিজসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—একা আৰু কৃশ হৈ তপস্যা কৰি থকা দেখা গ’ল; যাৰ মন সম্পূৰ্ণ শিৱত আসক্ত আছিল।

Verse 56

पुरा मरीचिना शप्ताः केचिन्मुनिपिशाचकाः । संपीड्य राक्षसैर्भावैस्तपसोविघ्नमाचरन्

পূৰ্বকালত মৰীচিৰ শাপৰ ফলত কিছুমান মুনি-পিশাচসদৃশ সত্তাই ৰাক্ষসী ভাব ধৰি ঋষিসকলক পীড়া দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ তপস্যাত বিঘ্ন ঘটাইছিল।

Verse 57

स च तैः पीड्यमानो ऽपि तपः कुर्वन्कथञ्चन । सदा नमः शिवायेति क्रोशति स्मार्तनादवत्

তেওঁলোকে পীড়া দিলেও সি কোনোপৰিহে তপস্যা কৰি থাকিল; আৰু স্মাৰ্তনাদৰ দৰে উচ্চস্বৰে সদায় “নমঃ শিৱায়” বুলি বাৰে বাৰে চিঞৰি থাকিল।

Verse 58

तन्नादश्रवणादेव तपसो विघ्नकारिणः । ते तं बालं समुत्सृज्य मुनयस्समुपाचरन्

সেই নাদ কেৱল শুনিলেই তপস্যাৰ বিঘ্নকাৰীসকল বিনষ্ট হ’ল। সেই বালকক এৰি মুনিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহি সেবা-সুশ্ৰূষা কৰিলে।

Verse 59

तपसा तस्य विप्रस्य चोपमन्योर्महात्मनः । चराचरं च मुनयः प्रदीपितमभूज्जगत्

হে মুনিসকল, সেই ব্ৰাহ্মণ আৰু মহাত্মা উপমনুৰ তপস্যাৰ প্ৰভাৱত চল-অচলসহ সমগ্ৰ জগত যেন দীপ্ত আৰু জাগ্ৰত হৈ উঠিল।