पाशुपतव्रतविधिः | The Procedure of the Supreme Pāśupata Vow

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामो व्रतं पाशुपतं परम् । ब्रह्मादयो ऽपि यत्कृत्वा सर्वे पाशुपताः स्मृताः

ঋষিসকলে ক’লে—হে ভগৱন, আমি পৰম পাশুপত ব্ৰত শুনিব বিচাৰোঁ; যি পালন কৰিলে ব্ৰহ্মা আদি সকলেও পাশুপত (পশুপতি শিৱভক্ত) বুলি স্মৃত।

Verse 2

वायुरुवाच । रहस्यं वः प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिकृन्तनम् । व्रतं पाशुपतं श्रौतमथर्वशिरसि श्रुतम्

বায়ুৱে ক’লে—মই তোমালোকক সকলো পাপ ছেদনকাৰী এক গোপন তত্ত্ব ক’ম; অথৰ্বশিৰসত শ্রুত শ্ৰৌত পাশুপত ব্ৰত।

Verse 3

कालश्चैत्री पौर्णमासी देशः शिवपरिग्रहः । क्षेत्रारामाद्यरण्यं वा प्रशस्तश्शुभलक्षणः

উপযুক্ত কাল চৈত্ৰ পূৰ্ণিমা; উপযুক্ত দেশ ভগৱান শিৱৰ অধীন/শিৱ-সমৰ্পিত স্থান—ক্ষেত্ৰ, উদ্যান বা অৰণ্য—যদি শাস্ত্ৰসম্মত আৰু শুভলক্ষণযুক্ত হয়।

Verse 4

तत्र पूर्वं त्रयोदश्यां सुस्नातः सुकृताह्निकः । अनुज्ञाप्य स्वमाचार्यं संपूज्य प्रणिपत्य च

তাতে আগতে, ত্ৰয়োদশীত, ভালদৰে স্নান কৰি আৰু নিত্যকৰ্ম বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰি, নিজৰ আচার্যৰ অনুমতি বিচাৰিব; তাৰ পাছত তেওঁক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিব।

Verse 5

पूजां वैशेषिकीं कृत्वा शुक्लांबरधरः स्वयम् । शुक्लयज्ञोपवीती च शुक्लमाल्यानुलेपनः

বিশেষ বিধিৰ পূজা সম্পন্ন কৰি, নিজে শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিব; শ্বেত যজ্ঞোপবীত ধাৰণ কৰি, শ্বেত মালা আৰু শുഭ অনুলেপনেৰে অলংকৃত হ’ব।

Verse 6

ध्यात्वा देवं च देवीं च तद्विज्ञापनवर्त्मना । व्रतमेतत्करोमीति भवेत्संकल्प्य दीक्षितः

দেৱ (শিৱ) আৰু দেৱীক ধ্যান কৰি, তেওঁলোকক বিধিপূৰ্বক নিবেদন কৰাৰ পথ অনুসৰি, দীক্ষিত ভক্তে সংকল্প কৰিব—“মই এই ব্ৰত পালন কৰিম।”

Verse 7

यावच्छरीरपातं वा द्वादशाब्दमथापि वा । तदर्धं वा तदर्धं वा मासद्वादशकं तु वा

এই ব্ৰত দেহপতনলৈকে, অথবা বাৰ বছৰলৈকে; অথবা তাৰ অর্ধেক, অথবা পুনৰ তাৰো অর্ধেক; ন্যূনতম বাৰ মাহলৈকে পালন কৰিব পাৰি।

Verse 8

तदर्धं वा तदर्धं वा मासमेकमथापि वा । दिनद्वादशकं वा ऽथ दिनषट्कमथापि वा

সেই সময়ৰ আধা, বা পুনৰ তাৰো আধা; অথবা পূৰ্ণ এক মাহ; বা বাৰ দিন; বা ছয় দিন—এই যিকোনো সময়ত শিৱ-উপাসনাৰ নিয়ম গ্ৰহণ কৰিব পাৰি।

Verse 9

तदर्धं दिनमेकं वा व्रतसंकल्पनावधि । अग्निमाधाय विधिवद्विरजाहोमकारणात्

ব্ৰত-সঙ্কল্পৰ সময়সীমা আধা দিন বা এক দিন হওঁক। তাৰপিছত বিধিমতে অগ্নি স্থাপন কৰি বিরজা-হোম কৰা উচিত, কিয়নো সেয়াই শুদ্ধি (মলমুক্তি)ৰ কাৰণ।

Verse 10

हुत्वाज्येन समिद्भिश्च चरुणा च यथाक्रमम् । पूर्णामापूर्य तां भूयस्तत्त्वानां शुद्धिमुद्दिशन्

ঘৃত, সমিধা আৰু চৰু যথাক্ৰমে আহুতি দি, তেওঁ পুনৰ পূৰ্ণাহুতি পূৰি তত্ত্বসমূহৰ শুদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 11

जुहुयान्मूलमन्त्रेण तैरेव समिदादिभिः । तत्त्वान्येतानि मद्देहे शुद्ध्यंताम् १ त्यनुस्मरन्

সেই সমিধা আদি দ্ৰব্যৰে মূলমন্ত্ৰে আহুতি দিব, আৰু অন্তৰত স্মৰণ কৰিব—“মোৰ দেহত থকা এই তত্ত্বসমূহ শুদ্ধ হওক।”

Verse 12

पञ्चभूतानि तन्मात्राः पञ्चकर्मेन्द्रियाणि च । ज्ञानकर्मविभेदेन पञ्चकर्मविभागशः

পঞ্চ মহাভূত, তন্মাত্ৰা আৰু পাঁচ কৰ্মেন্দ্ৰিয়—এইবোৰ বৰ্ণিত; আৰু জ্ঞান-কৰ্ম ভেদে কৰ্মৰ পাঁচ বিভাগ নিৰূপিত।

Verse 13

त्वगादिधातवस्सप्त पञ्च प्राणादिवायवः । मनोबुद्धिरहं ख्यातिर्गुणाः प्रकृतिपूरुषौ

ত্বক আদি সাত ধাতু, প্ৰাণ আদি পাঁচ বায়ু, মন-বুদ্ধি, অহংভাব-খ্যাতি, তিন গুণ আৰু প্ৰকৃতি-পুৰুষ—এইবোৰ জীৱক বান্ধি থোৱা তত্ত্ব; ইহঁতক যথাৰ্থকৈ জানিলে সাধক পাশবিমোচক পতি শিৱলৈ মুখ ফেরায়।

Verse 14

रागो विद्याकले चैव नियतिः काल एव च । माया च शुद्धिविद्या च महेश्वरसदाशिवौ

ৰাগ, বিদ্যা আৰু কলা; লগতে নিয়তি আৰু কাল; পুনৰ মায়া আৰু শুদ্ধবিদ্যা, আৰু মহেশ্বৰ তথা সদাশিৱ—এইসকলেই ইয়াত উচ্চ তত্ত্বৰূপে কোৱা হৈছে।

Verse 15

शक्तिश्च शिवतत्त्वं च तत्त्वानि क्रमशो विदुः । मन्त्रैस्तु विरजैर्हुत्वा होतासौ विरजा भवेत्

তেওঁলোকে তত্ত্বসমূহক ক্ৰমে জানে—শক্তিৰ পৰা শিৱতত্ত্বলৈকে। কিন্তু নিৰ্মল (বিৰজ) মন্ত্ৰে আহুতি দিলে হোতা/যজমানো ৰজোমলৰ পৰা মুক্ত হৈ বিরজ হয়।

Verse 16

शिवानुग्रहमासाद्य ज्ञानवान्स हि जायते । अथ गोमयमादाय पिण्डीकृत्याभिमंत्र्य च

শিৱৰ অনুগ্রহ লাভ কৰি সি নিশ্চয় জ্ঞানবান হয়। তাৰ পাছত গো-ময় লৈ পিণ্ড কৰি, মন্ত্ৰজপেৰে তাক অভিমন্ত্রিত কৰে।

Verse 17

विन्यस्याग्नौ च सम्प्रोक्ष्य दिने तस्मिन्हविष्यभुक् । प्रभाते तु चतुर्दश्यां कृत्वा सर्वं पुरोदितम्

অগ্নিত বিধিপূৰ্বক নিবেদন স্থাপন কৰি আৰু প্ৰোক্ষণে শুদ্ধ কৰি, সেই দিন কেৱল হৱিষ্য-ভোজন কৰিব। তাৰ পাছত চতুৰ্দশীৰ প্ৰভাতে, পূৰ্বোক্ত সকলো কৰ্ম সম্পন্ন কৰি, বিধিমতে আগবাঢ়িব।

Verse 18

दिने तस्मिन्निराहारः कालं शेषं समापयेत् । प्रातः पर्वणि चाप्येवं कृत्वा होमा वसानतः

সেই দিন নিৰাহাৰ হৈ বাকী সময় নিয়মানুশাসনত কটাব। তদ্ৰূপ পৰদিন প্ৰাতে পৱিত্ৰ পৰ্বক্ষণতো এইদৰে কৰি, সমাপন-বিধিসহ হোম সম্পন্ন কৰি ক্ৰিয়া শেষ কৰিব।

Verse 19

उपसंहृत्य रुद्राग्निं गृह्णीयाद्भस्म यत्नतः । ततश्च जटिलो मुण्डी शिखैकजट एव वा

ৰুদ্ৰাগ্নিৰ বিধিপূৰ্বক উপসংহাৰ কৰি যত্নসহ পবিত্ৰ ভস্ম গ্ৰহণ কৰিব। তাৰ পিছত শিৱব্ৰত অনুসাৰে জটাধাৰী, মুণ্ডিত, অথবা এক শিখা/এক জটা ধাৰণ কৰিব।

Verse 20

भूत्वा स्नात्वा ततो वीतलज्जश्चेत्स्याद्दिगम्बरः । अपि काषायवसनश्चर्मचीराम्बरो ऽथ वा

আৱশ্যক আচাৰ সম্পন্ন কৰি স্নান কৰি, তাৰ পিছত লজ্জা ত্যাগ কৰি প্ৰয়োজন হ’লে দিগম্বৰ হৈ থাকিব। নতুবা কাষায় বস্ত্ৰ ধাৰণ কৰিব, বা চর্ম আৰু বল্কল আৱৰণ ল’ব—শিৱানুশাসন অনুসাৰে যি উপযুক্ত।

Verse 21

एकाम्बरो वल्कली वा भवेद्दण्डी च मेखली । प्रक्षाल्य चरणौ पश्चाद्द्विराचम्यात्मनस्तनुम्

এটা বস্ত্ৰ ধাৰণ কৰিব বা বল্কল পিন্ধিব; দণ্ড আৰু মেখলাও ধাৰণ কৰিব। তাৰ পিছত পা ধুই, দুবাৰ আচমন কৰি নিজৰ দেহ শুদ্ধ কৰিব (শিৱপূজা আৰু যোগানুষ্ঠানৰ বাবে)।

Verse 22

संकुलीकृत्य तद्भस्म विरजानलसंभवम् । अग्निरित्यादिभिर्मंत्रैः षड्भिराथर्वणैः क्रमात्

তাৰ পিছত বিরজা-অগ্নিৰ পৰা উৎপন্ন সেই ভস্ম ভালদৰে মিহলাই, ‘অগ্নি…’ আদি আৰম্ভ হোৱা আথৰ্বণৰ ছয়টা মন্ত্রেৰে ক্ৰমে তাৰ সংস্কাৰ কৰিব।

Verse 23

विभृज्यांगानि मूर्धादिचरणांतानि तैस्स्पृशेत् । ततस्तेन क्रमेणैव समुद्धृत्य च भस्मना

মূৰ্ধাৰ পৰা চৰণলৈকে অঙ্গসমূহ শুদ্ধ কৰি, সেই (পবিত্ৰ ভস্ম)ৰে সিহঁতক স্পৰ্শ কৰিব। তাৰ পিছত সেই একে ক্ৰমে ভস্ম উঠাই ধাপে ধাপে লেপন/ধাৰণ কৰিব।

Verse 24

सर्वांगोद्धूलनं कुर्यात्प्रणवेन शिवेन वा । ततस्त्रिपुण्ड्रं रचयेत्त्रियायुषसमाह्वयम्

প্ৰণৱ (ওঁ) বা শিৱনাম জপ কৰি সমগ্ৰ দেহত বিভূতি (ভস্ম) লেপন কৰিব লাগে। তাৰ পিছত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ অংকন কৰিব—ভূত, বৰ্তমান আৰু ভবিষ্যৎ এই ত্ৰ্যায়ুষক আহ্বান কৰি পবিত্ৰতা সাধন কৰিবলৈ।

Verse 25

शिवभावं समागम्य शिवयोगमथाचरेत् । कुर्यात्स्त्रिसन्ध्यमप्येवमेतत्पाशुपतं व्रतम्

শিৱভাবত লীন হৈ শিৱযোগ আচৰণ কৰিব লাগে। এইদৰে প্ৰভাত, মধ্যাহ্ন আৰু সায়ং—তিনিও সন্ধ্যাত—এই পাশুপত ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।

Verse 26

भुक्तिमुक्तिप्रदं चैतत्पशुत्वं विनिवर्तयेत् । तत्पशुत्वं परित्यज्य कृत्वा पाशुपतं व्रतम्

এই (পাশুপত সাধনা) ভোগ আৰু মোক্ষ—দুয়োটা প্ৰদান কৰে; ই পশুত্ব, অৰ্থাৎ বন্ধিত জীৱভাব, দূৰ কৰে। সেয়ে সেই পশুত্ব ত্যাগ কৰি পাশুপত ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিব লাগে।

Verse 27

पूजनीयो महादेवो लिंगमूर्तिस्सनातनः । पद्ममष्टदलं हैमं नवरत्नैरलंकृतम्

লিঙ্গমূৰ্তি সনাতন মহাদেৱ পূজনীয়। তেওঁৰ পূজাত নৱৰত্নে অলংকৃত অষ্টদল স্বৰ্ণপদ্ম অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 28

कर्णिकाकेशरोपेतमासनं परिकल्पयेत् । विभवे तदभावे तु रक्तं सितमथापि वा

কৰ্ণিকা আৰু কেশৰযুক্ত (পদ্মসদৃশ) আসন সাজু কৰিব লাগে। সামৰ্থ্য থাকিলে তেনেকৈ; নাথাকিলে ৰঙা আসন বা বগা আসনো গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।

Verse 29

पद्मं तस्याप्यभावे तु केवलं भावनामयम् । तत्पद्मकर्णिकामध्ये कृत्वा लिंगं कनीयसम्

সাধকে পদ্ম লওক; সেয়া নাথাকিলে কেৱল ভাবনাময় পদ্ম কল্পনা কৰক। সেই পদ্মৰ কৰ্ণিকাৰ মাজত সৰু শিৱলিঙ্গ স্থাপন/ধ্যান কৰক।

Verse 30

स्फीटिकं पीठिकोपेतं पूजयेद्विधिवत्क्रमात् । प्रतिष्ठाप्य विधानेन तल्लिंगं कृतशोधनम्

পীঠিকাসহ স্ফটিক লিঙ্গক বিধিপূৰ্বক ক্ৰমে পূজা কৰক। শোধন কৰি, বিধান অনুসাৰে সেই লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি তাৰ পিছত আৰাধনা কৰক।

Verse 31

परिकल्प्यासनं मूर्तिं पञ्चवक्त्रप्रकारतः । पञ्चगव्यादिभिः पूर्णैर्यथाविभवसंभृतैः

আসন সাজি, পঞ্চবক্ত্ৰ স্বৰূপ অনুসাৰে দেৱমূৰ্তিৰ ধ্যান কৰক। নিজৰ বিভৱ অনুসাৰে সংগৃহীত পঞ্চগব্য আদি পবিত্ৰ দ্ৰব্যে পূৰ্ণ উপহাৰ সাজু কৰক।

Verse 32

स्नापयेत्कलशैः पूर्णैरष्टापदसमुद्भवैः । गंधद्रव्यैस्सकर्पूरैश्चन्दनाद्यैस्सकुंकुमैः

অষ্টদল-পীঠত স্থাপিত পূৰ্ণ কলহেৰে, সুগন্ধি দ্ৰব্যসহ—কৰ্পূৰ, চন্দনাদি আৰু কুঙ্কুম/কেশৰসহ—পতি শিৱৰ শুদ্ধ্যৰ্থ অভিষেক কৰা উচিত; তেওঁ মোক্ষদাতা।

Verse 33

सवेदिकं समालिप्य लिंगं भूषणभूषितम् । बिल्वपत्रैश्च पद्मैश्च रक्तैः श्वेतैस्तथोत्पलैः

বেদিকাসহ লিঙ্গক যত্নে অনুলেপন কৰি, অলংকাৰৰে ভূষিত কৰি; তাৰ পাছত বিল্বপত্ৰ, ৰঙা-সাদা পদ্ম আৰু উৎপলৰে পূজা কৰা উচিত।

Verse 34

नीलोत्पलैस्तथान्यैश्च पुष्पैस्तैस्तैस्सुगंधिभिः । पुण्यैः प्रशस्तैः पत्रैश्च चित्रैर्दूर्वाक्षतादिभिः

নীলোৎপল আৰু অন্যান্য নানা সুগন্ধি পুষ্পেৰে; পুণ্য আৰু প্ৰশস্ত পাতেৰে; লগতে দূৰ্বা, অক্ষত আদি বিচিত্ৰ পবিত্ৰ নিবেদনেৰে (পূজা কৰা হয়)।

Verse 35

समभ्यर्च्य यथालाभं महापूजाविधानतः । धूपं दीपं तथा चापि नैवेद्यं च समादिशेत्

যথাশক্তি মহাপূজা-বিধান অনুসাৰে শিৱৰ সম্যক অর্চনা কৰি, তাৰ পিছত ধূপ, দীপ আৰু নৈবেদ্যো বিধিপূৰ্বক অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 36

निवेदयित्वा विभवे कल्याणं च समाचरेत् । इष्टानि च विशिष्टानि न्यायेनोपार्जितानि च

নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে প্ৰথমে নিবেদন কৰি, তাৰ পিছত কল্যাণকাৰী আচৰণ কৰিব লাগে। ইষ্ট আৰু বিশিষ্ট বস্তুসমূহ ন্যায়পথে উপাৰ্জিত হোৱা উচিত (সেইবোৰ দান/বিনিয়োগত ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে)।

Verse 37

सर्वद्रव्याणि देयानि व्रते तस्मिन्विशेषतः । श्रीपत्रोत्पलपद्मानां संख्या साहस्रिकी मता

সেই ব্ৰতত বিশেষকৈ সকলো ধৰণৰ দ্ৰব্য দান কৰিব লাগে। বিল্বপত্ৰ, নীলোৎপল আৰু পদ্ম—ইয়াৰ সংখ্যা শাস্ত্ৰমতে সহস্ৰ (এহেজাৰ) বুলি ধৰা হয়।

Verse 38

प्रत्येकमपरा संख्या शतमष्टोत्तरं द्विजाः । तत्रापि च विशेषेण न त्यजेद्बिल्वपत्रकम्

হে দ্বিজসকল! প্ৰতিটো অৰ্পণৰ বাবে আন এটা সংখ্যা একশ আঠ নিৰ্দিষ্ট; আৰু তাতো বিশেষকৈ শিৱপূজাত বিল্বপাত কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিবা।

Verse 39

हैममेकं परं प्राहुः पद्मं पद्मसहस्रकात् । नीलोत्पलादिष्वप्येतत्समानं बिल्बपत्रकैः

সহস্ৰ সাধাৰণ পদ্মতকৈ এটা সোণালী পদ্ম শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়। তেনেদৰে নীলোৎপল আদি ফুলৰ ক্ষেত্ৰতো, বিল্বপত্ৰে শিৱক অৰ্পণ কৰিলে তাক সমতুল্য ধৰা হয়।

Verse 40

पुष्पान्तरे न नियमो यथालाभं निवेदयेत् । अष्टाङ्गमर्घ्यमुत्कृष्टं धूपालेपौ विशेषतः

পুষ্পাৰ্পণত কঠোৰ নিয়ম নাই; যি পোৱা যায় সেয়াই নিবেদন কৰিব লাগে। অষ্টাঙ্গ অৰ্ঘ্য উৎকৃষ্ট বুলি কোৱা হৈছে, আৰু বিশেষকৈ ধূপ আৰু লেপন (অনুলেপন) শিৱপূজাত অতি প্ৰশংসিত।

Verse 41

चन्दनं वामदेवाख्ये हरितालं च पौरुषे । ईशाने भसितं केचिदालेपनमितीदृशाम्

বামদেৱ-সম্পৰ্কিত বিধিত চন্দনলেপন, পৌৰুষ-সম্পৰ্কিত বিধিত হৰিতাল (হালধীয়া), আৰু ঈশান-সম্পৰ্কিত বিধিত ভস্ম—এনেদৰে কিছুমানে লেপনবিধি নিৰ্দেশ কৰে।

Verse 42

न धूपमिति मन्यन्ते धूपान्तरविधानतः । सितागुरुमघोराख्ये मुखे कृष्णागुरुं पुनः

ধূপৰ ভিন্ন ভিন্ন বিধান অনুসৰি তেওঁলোকে ধূপক একে ধৰণৰ বুলি নাভাবে। অঘোৰ-মুখত শ্বেত আগৰু (সীতাগৰু) আৰু অন্য ঠাইত কৃষ্ণ আগৰু (কৃষ্ণাগৰু) বিধান কৰে।

Verse 43

पौरुषे गुग्गुलं सव्ये सौम्ये सौगंधिकं मुखे । ईशाने ऽपि ह्युशीरादि देयाद्धूपं विशेषतः

পৌৰুষ ভাবত গুগ্গুল ধূপ অৰ্পণ কৰিব লাগে; সৱ্য (বাওঁ) ফালে সৌম্য সুগন্ধ; মুখত সৌগন্ধিক ধূপ। ঈশান দিশতো বিশেষকৈ উশীৰ আদি ধূপ দিব লাগে।

Verse 44

शर्करामधुकर्पूरकपिलाघृतसंयुतम् । चंदनागुरुकाष्ठाद्यं सामान्यं संप्रचक्षते

শর্কৰা, মধু, কৰ্পূৰ আৰু কপিলা ঘৃতসহ, লগতে চন্দন, আগৰু, সুগন্ধি কাঠ আদি যুক্ত যি মিশ্ৰণ—তাকেই ‘সামান্য’ (মানক) অৰ্পণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 45

कर्पूरवर्तिराज्याढ्या देया दीपावलिस्ततः । अर्घ्यमाचमनं देयं प्रतिवक्त्रमतः परम्

তাৰ পিছত কৰ্পূৰ-বত্তিৰে সমৃদ্ধ দীপাৱলী অৰ্পণ কৰিব। তাৰপিছত প্ৰতিটো পূজ্য মুখৰ সন্মুখত যথাক্ৰমে অৰ্ঘ্য আৰু আচমন নিবেদন কৰিব।

Verse 46

प्रथमावरणे पूज्यो क्रमाद्धेरम्बषण्मुखौ । ब्रह्मांगानि ततश्चैव प्रथमावरणेर्चिते

প্ৰথম আৱৰণত ক্ৰমে হেৰম্ব (গণেশ) আৰু ষণ্মুখ (কাৰ্ত্তিকেয়)ক পূজা কৰিব। তাৰপিছত সেই একে প্ৰথম আৱৰণতেই ব্ৰহ্মাৰ অঙ্গ-ৰূপসমূহো অৰ্চনা কৰিব।

Verse 47

द्वितीयावरणे पूज्या विघ्नेशाश्चक्रवर्तिनः । तृतीयावरणे पूज्या भवाद्या अष्टमूर्तयः

দ্বিতীয় আৱৰণত বিঘ্নেশ (গণেশ) আৰু চক্রৱৰ্তীসকল (সাৰ্বভৌম) পূজ্য। তৃতীয় আৱৰণত ভবাদি অষ্টমূৰ্তিসকল পূজ্য।

Verse 48

महादेवादयस्तत्र तथैकादशमूर्तयः । चतुर्थावरणे पूज्याः सर्व एव गणेश्वराः

তাত মহাদেৱ আদি আৰু একাদশ মূৰ্তিসকল—সকলোৱে চতুৰ্থ আৱৰণত পূজ্য; কিয়নো তেওঁলোক সকলো শিৱগণৰ অধিপতি, গণেশ্বৰ।

Verse 49

बहिरेव तु पद्मस्य पञ्चमावरणे क्रमात् । दशदिक्पतयः पूज्याः सास्त्राः सानुचरास्तथा

তাৰ পিছত পদ্মৰ বাহিৰে, তাৰ পঞ্চম আৱৰণ-চক্ৰত ক্ৰমে, দহ দিশাৰ অধিপতিসকলক পূজা কৰিব লাগে—তাঁলোকৰ অস্ত্ৰসহ আৰু অনুচৰসহো।

Verse 50

ब्रह्मणो मानसाः पुत्राः सर्वे ऽपि ज्योतिषां गणाः । सर्वा देव्यश्च देवाश्च सर्वे सर्वे च खेचराः

জ্যোতি-ময় দিব্যগণ সকলেই ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ। সকলো দেৱী, দেৱ আৰু আকাশগামী সকলো সত্তাও সেই একে দিব্য উৎসজাত।

Verse 51

पातालवासिनश्चान्ये सर्वे मुनिगणा अपि । योगिनो हि सखास्सर्वे पतंगा मातरस्तथा

পাতালবাসী আন আন সত্তাও, আৰু সকলো মুনিগণো তাত উপস্থিত আছিল। সকলো যোগী, সকলো সখা, তদ্ৰূপ দিব্য পতঙ্গগণ আৰু দিব্য মাতৃগণো সমবেত হৈছিল।

Verse 52

क्षेत्रपालाश्च सगणाः सर्वं चैतच्चराचरम् । पूजनीयं शिवप्रीत्या मत्त्वा शंभुविभूतिमत्

ক্ষেত্ৰপালসকল নিজৰ গণসহ, আৰু এই সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত—সকলো শম্ভুৰ বিভূতি-মহিমাৰে যুত, এই বুজি শিৱপ্ৰীতিৰ বাবে তেওঁলোকৰ পূজা কৰা উচিত।

Verse 53

अथावरणपूजांते संपूज्य परमेश्वरम् । साज्यं सव्यं जनं हृद्यं हविर्भक्त्या निवेदयेत्

তাৰপিছত আৱৰণ-পূজাৰ অন্তত পৰমেশ্বৰক সম্যক্ পূজা কৰি, ঘৃতসহ হৃদয়প্ৰিয় মনোহৰ হৱি ভক্তিভাৱে নিবেদন কৰা উচিত।

Verse 54

मुखवासादिकं दत्त्वा ताम्बूलं सोपदंशकम् । अलंकृत्य च भूयो ऽपि नानापुष्पविभूषणैः

মুখবাস আদি অৰ্পণ কৰি, পাছত উপদংশসহ তাম্বুল নিবেদন কৰিলে; আৰু পুনৰ নানাবিধ পুষ্প-ভূষণে (পূজ্যক) অলংকৃত কৰিলে।

Verse 55

नीराजनांते विस्तीर्य पूजाशेषं समापयेत् । चषकं सोपकारं च शयनं च समर्पयेत्

নীৰাজনা (আৰতি)ৰ অন্তত পূজাৰ সামগ্ৰী যথাবিধি বিস্তাৰ কৰি পূজাৰ অৱশিষ্ট অংশ সম্পূৰ্ণ কৰিব। তাৰ পিছত উপচাৰসহ চষক (পাত্ৰ) আৰু শয়ন-সেৱাও প্ৰভু শিৱলৈ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 56

चन्द्रसंकाशहारं च शयनीयं समर्पयेत् । आद्यं नृपोचितं हृद्यं तत्सर्वमनुरूपतः

চন্দ্ৰসম দীপ্ত হাৰ আৰু যোগ্য শয়ন অৰ্পণ কৰিব। এই অগ্ৰ দানসমূহ—ৰাজোচিত আৰু হৃদয়প্ৰিয়—সকলোকে গ্ৰহীতাৰ অনুৰূপে যথোচিত মৰ্যাদাৰে নিবেদন কৰিব।

Verse 57

कृत्वा च कारयित्वा च हित्वा च प्रतिपूजनम् । स्तोत्रं व्यपोहनं जप्त्वा विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत्

বিধি নিজে কৰি বা কৰাই, আৰু বিঘ্ননাশক প্ৰতিপূজন পৃথক কৰি, প্ৰথমে শুদ্ধিৰ বাবে ‘ব্যপোহন’ স্তোত্ৰ জপ কৰিব; তাৰ পিছত শিৱনিষ্ঠ পঞ্চাক্ষৰী বিদ্যা (মন্ত্ৰ) জপ কৰিব।

Verse 58

प्रदक्षिणां प्रणामं च कृत्वात्मानं समर्पयेत् । ततः पुरस्ताद्देवस्य गुरुविप्रौ च पूजयेत्

প্ৰদক্ষিণা আৰু প্ৰণাম কৰি নিজকে সমৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত দেৱৰ সন্মুখত গুৰু আৰু ব্ৰাহ্মণসকলকো পূজা কৰিব।

Verse 59

दत्त्वार्घ्यमष्टौ पुष्पाणि देवमुद्वास्य लिंगतः । अग्नेश्चाग्निं सुसंयम्य ह्युद्वास्य च तमप्युत

অৰ্ঘ্য আৰু আঠটা পুষ্প অৰ্পণ কৰি লিঙ্গৰ পৰা দেৱপূজা সাদৰে সমাপ্ত কৰিব লাগে। আৰু অগ্নিৰ অগ্নিক ভালদৰে সংযম কৰি স্থিৰ কৰি সেই কৰ্মটোও বিধিমতে সমাপ্ত কৰিব লাগে।

Verse 60

प्रत्यहं च जनस्त्वेवं कुर्यात्सेवां पुरोदिताम् । ततस्तत्साम्बुजं लिंगं सर्वोपकरणान्वितम्

আৰু প্ৰতিদিন ভক্তে এইদৰে পূৰ্বোক্ত সেৱা-পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পাছত সকলো উপকৰণসহ, জলাৰ্পণ আৰু পদ্মাৰ্চনাযুক্ত সেই লিঙ্গক বিধিমতে সেৱা কৰি শিৱসান্নিধ্য লাভ কৰিব লাগে।

Verse 61

समर्पयेत्स्वगुरवे स्थापयेद्वा शिवालये । संपूज्य च गुरून्विप्रान्व्रतिनश्च विशेषतः

ইয়াক নিজৰ গুৰুলৈ সমৰ্পণ কৰিব লাগে, নতুবা শিৱালয়ত স্থাপন কৰিব লাগে। আৰু গুৰুসকল, বিপ্ৰসকল তথা বিশেষকৈ ব্ৰতধাৰীসকলক বিধিমতে পূজা কৰি পৰৱৰ্তী কৰ্ম কৰিব লাগে।

Verse 62

भक्तान्द्विजांश्च शक्तश्चेद्दीनानाथांश्च तोषयेत् । स्वयं चानशने शक्तः फलमूलाशने ऽथ वा

শক্তি থাকিলে ভক্তসকল, দ্বিজসকল আৰু দীন-অনাথসকলক সন্তুষ্ট কৰিব লাগে। আৰু সামৰ্থ্য থাকিলে নিজে উপবাস কৰিব লাগে; নতুবা ফল-মূল আহাৰ কৰিব লাগে।

Verse 63

पयोव्रतो वा भिक्षाशी भवेदेकाशनस्तथा । नक्तं युक्ताशनो नित्यं भूशय्यानिरतः शुचिः

সেই পয়োব্ৰত পালন কৰক বা ভিক্ষাৰে জীৱন ধাৰণ কৰক; দিনে একবাৰ আহাৰ কৰক, অথবা ৰাতি নিয়ত পৰিমাণত আহাৰ কৰক। সদায় মাটিত শয়নত ৰত হৈ, শুচি আৰু দেহ-আচাৰত সংযমী হৈ থাকক।

Verse 64

भस्मशायी तृणेशायी चीराजिनधृतो ऽथवा । ब्रह्मचर्यव्रतो नित्यं व्रतमेतत्समाचरेत्

এই ব্ৰত নিত্য আচৰণ কৰা উচিত—পবিত্ৰ ভস্মত বা তৃণত শয়ন কৰা, বাকলবস্ত্ৰ বা মৃগচৰ্ম ধাৰণ কৰা, আৰু সদায় ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতত স্থিত থাকা।

Verse 65

अर्कवारे तथार्द्रायां पञ्चदश्यां च पक्षयोः । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां शक्तस्तूपवसेदपि

ৰবিবাৰে, আৰ্দ্ৰা নক্ষত্ৰৰ দিন, উভয় পক্ষৰ পঞ্চদশী তিথিত, আৰু অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীতেও—যি সক্ষম, সি এই উপলক্ষে উপবাসো পালন কৰিব।

Verse 66

पाखण्डिपतितोदक्यास्सूतकान्त्यजपूर्वकान् । वर्जयेत्सर्वयत्नेन मनसा कर्मणा गिरा

মন, কৰ্ম আৰু বাক্যৰে—পাখণ্ডী, পতিত, যিসকলৰ জল অশুচি বুলি গণ্য, সূতকত থকা আৰু চাণ্ডালাদি বহিষ্কৃত লোকৰ সঙ্গ—সৰ্বযত্নে পৰিহাৰ কৰিব লাগে; এনে সঙ্গ শিৱমাৰ্গৰ শুচিতা আৰু স্থিৰতা নষ্ট কৰে।

Verse 67

क्षमदानदयासत्याहिंसाशीलः सदा भवेत् । संतुष्टश्च प्रशान्तश्च जपध्यानरतस्तथा

সেই সদায় ক্ষমা, দান, দয়া, সত্য আৰু অহিংসাৰ শীলত প্ৰতিষ্ঠিত হ’ব। সন্তুষ্ট আৰু প্ৰশান্ত হৈ জপ-ধ্যানত ৰত থাকিব; তেতিয়াই শিৱমাৰ্গত যোগ্য হৈ, পতি শিৱৰ কৃপাৰে পশু পাষৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 68

कुर्यात्त्रिषवणस्नानं भस्मस्नानमथापि वा । पूजां वैशेषिकीं चैव मनसा वचसा गिरा

ত্ৰিষৱণ-স্নান (তিন সন্ধ্যাত স্নান) কৰিব লাগে, অথবা ভস্ম-স্নানও কৰিব পাৰে। লগতে বিশেষ পূজাও—মনৰে, বাক্যৰে আৰু উচ্চাৰিত শব্দৰে—শিৱলৈ অৰ্পণ কৰিব লাগে; অন্তৰ-বাহিৰৰ সকলো শক্তি শিৱাৰ্পণ কৰি।

Verse 69

बहुनात्र किमुक्तेन नाचरेदशिवं व्रती । प्रमादात्तु तथाचारे निरूप्य गुरुलाघवे

ইয়াত বেছি ক’বলৈ কি আছে? ব্ৰতধাৰীয়ে কেতিয়াও অশিৱ—অৰ্থাৎ শিৱবিৰোধী আচৰণ নকৰিব। কিন্তু অসাৱধানতাত যদি তেনে হয়, তেন্তে গুৰু-লঘু (ভাৰী-হালকা দোষ) বিবেচনা কৰি যথোচিত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব।

Verse 70

उचितां निष्कृतिं कुर्यात्पूजाहोमजपादिभिः । आसमाप्तेर्व्रतस्यैवमाचरेन्न प्रमादतः

পূজা, হোম, জপ আদি দ্বাৰা উচিত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব লাগে। এইদৰে ব্ৰত সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে অপ্রমাদে আচৰণ কৰিব।

Verse 71

गोदानं च वृषोत्सर्गं कुर्यात्पूजां च संपदा । भक्तश्च शिवप्रीत्यर्थं सर्वकामविवर्जितः

কেৱল শিৱপ্ৰীতিৰ বাবে, সকলো কামনা ত্যাগ কৰা ভক্তে গোদান, বৃষোৎসৰ্গ আৰু সম্পদসহ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 72

सामान्यमेतत्कथितं व्रतस्यास्य समासतः । प्रतिमासं विशेषं च प्रवदामि यथाश्रुतम्

এই ব্ৰতৰ সাধাৰণ বিধান সংক্ষেপে কোৱা হ’ল। এতিয়া পৰম্পৰাত যিদৰে শুনা গৈছে, তেনেদৰে প্ৰতিমাহৰ বিশেষ আচাৰ মই ক’ম।

Verse 73

वैशाखे वज्रलिंगं तु ज्येष्ठे मारकतं शुभम् । आषाढे मौक्तिकं विद्याच्छ्रावणे नीलनिर्मितम्

বৈশাখত বজ্ৰলিঙ্গ, জ্যেষ্ঠত শুভ মৰকতলিঙ্গ, আষাঢ়ত মৌক্তিকলিঙ্গ আৰু শ্ৰাৱণত নীলমণি-নিৰ্মিত লিঙ্গ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 74

मासे भाद्रपदे चैव पद्मरागमयं परम् । आश्विने मासि विद्याद्वै लिंगं गोमेदकं वरम्

ভাদ্ৰপদ মাহত পদ্মৰাগ (ৰুবি)ময় পৰম শিৱলিঙ্গ পূজা কৰা উচিত। আশ্বিন মাহত গোমেদক (হেছোনাইট)ময় উৎকৃষ্ট লিঙ্গেই বিধেয় বুলি নিশ্চিতভাৱে জানিবা।

Verse 75

कार्तिक्यां वैद्रुमं लिंगं वैदूर्यं मार्गशीर्षके । पुष्परागमयं पौषे माघे द्युमणिजन्तथा

কাৰ্তিক মাহত বৈদ্ৰুম (প্ৰবাল)ময় লিঙ্গ, মাৰ্গশীৰ্ষত বৈদূৰ্য (কেট্‌ছ-আই)ময় লিঙ্গ, পৌষত পুষ্পৰাগ (পুখৰাজ/টোপাজ)ময় লিঙ্গ, আৰু মাঘত তদ্ৰূপ দ্যুমণি (দীপ্তিমান ৰত্ন)ময় লিঙ্গ পূজা কৰা উচিত।

Verse 76

फाल्गुणे चन्द्रकान्तोत्थं चैत्रे तद्व्यत्ययो ऽथवा । सर्वमासेषु रत्नानामलाभे हैममेव वा

ফাল্গুণ মাহত চন্দ্ৰকান্ত (চন্দ্ৰমণি)ৰ পৰা উৎপন্ন/নির্মিত লিঙ্গ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত; চৈত্ৰত তাৰ বিপৰীতটিও কৰিব পাৰি। সকলো মাহতে ৰত্ন নাপালে কেৱল স্বৰ্ণময় লিঙ্গেই গ্ৰহণীয়।

Verse 77

हैमाभावे राजतं वा ताम्रजं शैलजन्तथा । मृन्मयं वा यथालाभं जातुषं चान्यदेव वा

স্বৰ্ণ নাথাকিলে ৰূপা, বা তামা, অথবা শৈলজ (পাথৰ)ৰো লিঙ্গ হ’ব পাৰে; অথবা যি পোৱা যায় সেই অনুসাৰে মৃন্ময়, বা লাখ/ৰজন (ৰেজিন)ময়—অথবা অন্য কোনো উপযুক্ত দ্ৰব্যৰো।

Verse 78

सर्वगंधमयं वाथ लिंगं कुर्याद्यथारुचि । व्रतावसानसमये समाचरितनित्यकः

তাৰপিছত নিজৰ ৰুচি অনুসাৰে সকলো সুগন্ধ দ্ৰব্যেৰে সুগন্ধিত লিঙ্গো নিৰ্মাণ কৰিব। ব্ৰত সমাপ্তিৰ সময়ত নিত্যকৰ্ম বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰি তাৰপিছত আচার আগবঢ়াব।

Verse 79

कृत्वा वैशेषिकीं पूजां हुत्वा चैव यथा पुरा । संपूज्य च तथाचार्यं व्रतिनश्च विशेषतः

বিশেষ বিধিৰে পূজা কৰি আৰু পুৰাতন পৰম্পৰা অনুসাৰে হোম সম্পন্ন কৰি, তাৰ পিছত আচার্যক যথোচিত সন্মান কৰিব লাগে, আৰু বিশেষকৈ ব্ৰতধাৰীসকলক অধিক শ্ৰদ্ধা জনাব লাগে।

Verse 80

देशिकेनाप्यनुज्ञातः प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः । दर्भासनो दर्भपाणिः प्राणापानौ नियम्य च

দেশিক (গুৰু)ৰ অনুমতি লৈ, পূৰ্বমুখ বা উত্তৰমুখ হৈ, দৰ্ভাসনত বহি আৰু হাতত দৰ্ভ ধৰি, প্ৰাণ-অপানক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি নিয়মিত কৰিব লাগে।

Verse 81

जपित्वा शक्तितो मूलं ध्यात्वा साम्बं त्रियम्बकम् । अनुज्ञाप्य यथापूर्वं नमस्कृत्य कृताञ्जलिः

যথাশক্তি মূলমন্ত্ৰ জপ কৰি, উমাসহিত ত্ৰ্যম্বক সাম্ব শিৱক ধ্যান কৰিব। তাৰ পিছত পূৰ্ববৎ অনুমতি প্ৰাৰ্থনা কৰি, কৰযোৰে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিব।

Verse 82

समुत्सृजामि भगवन्व्रतमेतत्त्वदाज्ञया । इत्युक्त्वा लिंगमूलस्थान्दर्भानुत्तरतस्त्यजेत्

“হে ভগৱান, আপোনাৰ আজ্ঞাৰে মই এই ব্ৰত সমাপ্ত কৰোঁ”—এনেকৈ কৈ, লিঙ্গৰ মূলস্থানত থোৱা দৰ্ভা উত্তৰ দিশলৈ ত্যাগ কৰিব।

Verse 83

ततो दण्डजटाचीरमेखला अपि चोत्सृजेत् । पुनराचम्य विधिवत्पञ्चाक्षरमुदीरयेत्

তাৰ পিছত দণ্ড, জটা, চীৰবস্ত্ৰ আৰু মেখলাও ত্যাগ কৰিব। পুনৰ বিধিমতে আচমন কৰি পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 84

यः कृत्वात्यंतिकीं दीक्षामादेहान्तमनाकुलः । व्रतमेतत्प्रकुर्वीत स तु वै नैष्ठिकः स्मृतः

যি পৰম (চূড়ান্ত) দীক্ষা গ্ৰহণ কৰি দেহান্তলৈকে অাকুলতা নোহোৱাকৈ স্থিৰ থাকে আৰু এই ব্ৰত নিষ্ঠাৰে পালন কৰে—তাকেই ‘নৈষ্ঠিক’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 85

सो ऽत्याश्रमी च विज्ञेयो महापाशुपतस्तथा । स एव तपतां श्रेष्ठ स एव च महाव्रती

তাক সকলো আশ্ৰমৰ ওপৰত থকা ‘অত্যাশ্ৰমী’ আৰু ‘মহাপাশুপত’ বুলি জানিব লাগে। সিয়েই তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ; সিয়েই মহাব্ৰতী।

Verse 86

न तेन सदृशः कश्चित्कृतकृत्यो मुमुक्षुषु । यो यतिर्नैष्ठिको जातस्तमाहुर्नैष्ठिकोत्तमम्

মুমুক্ষুসকলৰ মাজত তেওঁৰ সমান কোনো নাই—তেওঁ কৃতকৃত্য। যি যতি নৈষ্ঠিক হৈ অচঞ্চল ব্ৰতনিষ্ঠাত স্থিত, তেওঁকেই ‘নৈষ্ঠিকোত্তম’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 87

यो ऽन्वहं द्वादशाहं वा व्रतमेतत्समाचरेत् । सो ऽपि नैष्ठिकतुल्यः स्यात्तीव्रव्रतसमन्वयात्

যি এই ব্ৰত প্ৰতিদিন বা বাৰো দিনলৈকে আচৰণ কৰে, সি তীব্ৰ তপস্যাযুক্ত ব্ৰতসমন্বয়ৰ ফলত নৈষ্ঠিকৰ সমান হয়।

Verse 88

घृताक्तो यश्चरेदेतद्व्रतं व्रतपरायणः । द्वित्रैकदिवसं वापि स च कश्चन नैष्ठिकः

যি ঘৃতলিপ্ত হৈ, ব্ৰতত পৰায়ণ হৈ, এই ব্ৰত আচৰে—দুই, তিন বা এক দিনো—সিও নিশ্চয় নৈষ্ঠিক হয়।

Verse 89

कृत्यमित्येव निष्कामो यश्चरेद्व्रतमुत्तमम् । शिवार्पितात्मा सततं न तेन सदृशः क्वचित्

যি ফলৰ আকাঙ্ক্ষা ত্যাগ কৰি কেৱল “এইটো মোৰ কৰ্তব্য” বুলি ভাবি উত্তম ব্ৰত পালন কৰে আৰু সদায় নিজৰ আত্মা শিৱত অৰ্পণ কৰে—তাৰ সমান ক’তো কোনো নাই।

Verse 90

भस्मच्छन्नो द्विजो विद्वान्महापातकसंभवैः । पापैस्सुदारुणैस्सद्यो मुच्यते नात्र संशयः

পবিত্ৰ ভস্মে আচ্ছাদিত বিদ্বান দ্বিজ মহাপাতকৰ পৰা উৎপন্ন অতি ভয়ংকৰ পাপৰ পৰাও তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 91

रुद्राग्निर्यत्परं वीर्यन्तद्भस्म परिकीर्तितम् । तस्मात्सर्वेषु कालेषु वीर्यवान्भस्मसंयुतः

ৰুদ্ৰাগ্নিৰ যি পৰম বীৰ্য, তাকেই ‘ভস্ম’ বুলি প্ৰখ্যাত। সেয়ে ভস্মধাৰী জন সৰ্বকাল শক্তিমান আৰু স্থিৰচিত্ত হয়।

Verse 92

भस्मनिष्ठस्य नश्यन्ति देषा भस्माग्निसंगमात् । भस्मस्नानविशुद्धात्मा भस्मनिष्ठ इति स्मृतः

ভস্মনিষ্ঠ জনৰ দোষ ভস্ম আৰু পবিত্ৰ অগ্নিৰ সংযোগত নাশ হয়। যি ভস্মস্নানে অন্তঃকৰণ শুদ্ধ কৰে, শাস্ত্ৰত তাক ‘ভস্মনিষ্ঠ’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 93

भस्मना दिग्धसर्वांगो भस्मदीप्तत्रिपुंड्रकः । भस्मस्नायी च पुरुषो भस्मनिष्ठ इति स्मृतः

যাৰ সৰ্বাঙ্গ ভস্মে লেপিত, যাৰ ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ভস্মে দীপ্ত, আৰু যি ভস্মস্নান কৰে—এনে পুৰুষক ‘ভস্মনিষ্ঠ’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 94

भूतप्रेतपिशासाश्च रोगाश्चातीव दुस्सहाः । भस्मनिष्ठस्य सान्निध्याद्विद्रवंति न संशयः

ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আৰু অতি দুঃসহ ৰোগসমূহো—ভস্মনিষ্ঠ ভক্তৰ সান্নিধ্য মাত্ৰতেই পলাই যায়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 95

भासनाद्भासितं प्रोक्तं भस्म कल्मषभक्षणात् । भूतिभूतिकरी चैव रक्षा रक्षाकरी परम्

শুদ্ধিৰ পথ আলোকিত কৰাত ইয়াক ‘ভাসিত’ বুলি কোৱা হয়; আৰু কল্মষ ভক্ষণ কৰাত ইয়াক ‘ভস্ম’ বুলি ঘোষণা কৰা হয়। ই সত্য ভূতি আৰু সমৃদ্ধি দান কৰে, আৰু পৰম ৰক্ষা—সদায় ৰক্ষা কৰোঁতা।

Verse 96

किमन्यदिह वक्तव्यं भस्ममाहात्म्यकारणम् । व्रती च भस्मना स्नातस्स्वयं देवो महेश्वरः

ইয়াত আৰু কি ক’ব লাগে—ভস্মৰ মাহাত্ম্যৰ কাৰণ এইয়েই। স্বয়ং দেৱ মহেশ্বৰ ব্ৰতধাৰী, আৰু যেন ভস্মে স্নাত (লিপ্ত) থাকে।

Verse 97

परमास्त्रं च शैवानां भस्मैतत्पारमेश्वरम् । धौम्याग्रजस्य तपसि व्यापदो यन्निवारिताः

পৰমেশ্বৰৰ এই ভস্ম শৈৱসকলৰ পৰম অস্ত্ৰ। ধৌম্যৰ অগ্ৰজৰ তপস্যাত উঠা বিঘ্ন-বাধা ইয়াৰ দ্বাৰাই নিবাৰিত হৈছিল।

Verse 98

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कृत्वा पाशुपतव्रतम् । धनवद्भस्म संगृह्य भस्मस्नानरतो भवेत्

সেয়ে সৰ্বপ্ৰযত্নে পাশুপত ব্ৰত পালন কৰা; আৰু ভস্মক ধনৰ দৰে সঞ্চয় কৰি ভস্ম-স্নানত সদা ৰত হোৱা।