भद्रस्य दिव्यरथारोहणं शङ्खनादश्च — Bhadra’s Divine Chariot-Ascent and the Conch-Blast

Verse 1

तस्मिन्नवसरे व्योम्नि समाविरभवद्रथः । सहस्रसूर्यसंकाशश्चारुचीरवृषध्वजः

সেই মুহূর্ততে আকাশত এটা ৰথ আবিৰ্ভূত হ’ল—সহস্ৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান—বৃষধ্বজধাৰী আৰু সুন্দৰ বস্ত্ৰে সুশোভিত।

Verse 2

अश्वरत्नद्वयोदारो रथचक्रचतुष्टयः । सञ्चितानेकदिव्यास्त्रशस्त्ररत्नपरिष्कृतः

সেই ৰথখন দুটা উৎকৃষ্ট ৰত্নসদৃশ অশ্বেৰে যুক্ত আছিল আৰু চাৰিটা চক্রেৰে সজ্জিত; তাত সঞ্চিত বহু দিৱ্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আছিল আৰু অমূল্য ৰত্নেৰে অপূৰ্বভাৱে অলংকৃত আছিল।

Verse 3

तस्यापि रथवर्यस्य स्यात्स एव हि सारथिः । यथा च त्रैपुरे युद्धे पूर्वं शार्वरथे स्थितः

সেই উৎকৃষ্ট ৰথখনৰো সাৰথি তেওঁ একাই হ’ব—যেনেকৈ ত্ৰিপুৰ-যুদ্ধত পূৰ্বে তেওঁ শাৰ্ব ৰথত অধিষ্ঠিত হৈছিল।

Verse 4

स तं रथवरं ब्रह्मा शासनादेव शूलिनः । हरेस्समीपमानीय कृताञ्जलिरभाषत

তেতিয়া ব্ৰহ্মাই শূলধাৰী প্ৰভু (শিৱ)ৰ আজ্ঞামাত্ৰে সেই উৎকৃষ্ট ৰথখন হৰি (বিষ্ণু)ৰ ওচৰলৈ আনি, কৰযোৰে তেওঁক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 5

भगवन्भद्र भद्रांग भगवानिन्दुभूषणः । आज्ञापयति वीरस्त्वां रथमारोढुमव्ययः

হে ভগৱন, হে ভদ্ৰ! হে শুভাঙ্গ বীৰ! চন্দ্ৰভূষণ ভগৱান—অব্যয় প্ৰভু শিৱ—আপোনাক ৰথত আৰোহণ কৰিবলৈ আজ্ঞা দিছে।

Verse 6

रेभ्याश्रमसमीपस्थस्त्र्यंबको ऽंबिकया सह । सम्पश्यते महाबाहो दुस्सहं ते पराक्रमम्

ৰেভ্যাৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত অৱস্থিত ত্ৰ্যম্বক (শিৱ) অম্বিকা (পাৰ্বতী)সহ, হে মহাবাহো, আপোনাৰ দুঃসহ পৰাক্ৰম দৰ্শন কৰি আছে।

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स वीरो गणकुञ्जरः । आरुरोह रथं दिव्यमनुगृह्य पितामहम्

সেই বাক্য শুনি সেই বীৰ গণ—গণসমূহৰ মাজত গজৰাজ সদৃশ—পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ৰ অনুগ্রহ আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰি দিব্য ৰথত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 8

तथा रथवरे तस्मिन्स्थिते ब्रह्मणि सारथौ । भद्रस्य ववृधे लक्ष्मी रुद्रस्येव पुरद्विषः

এইদৰে সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰথত সাৰথি ৰূপে ব্ৰহ্মা স্থিত হোৱামাত্ৰে ভদ্ৰৰ লক্ষ্মী-শ্ৰী বৃদ্ধি পালে—যেন ত্ৰিপুৰদ্বেষী ৰুদ্ৰৰ মহিমা সদায় বৃদ্ধি পায়।

Verse 9

ततः शंखवरं दीप्तं पूर्णचंद्रसमप्रभम् । प्रदध्मौ वदने कृत्वा भानुकंपो महाबलः

তাৰ পাছত মহাবলী ভানুকম্পে পূৰ্ণচন্দ্ৰসম দীপ্তিময় শ্ৰেষ্ঠ শঙ্খখন মুখত ধৰি বলপূৰ্বক ফুঁ দিলে।

Verse 10

तस्य शंखस्य तं नादं भिन्नसारससन्निभम् । श्रुत्वा भयेन देवानां जज्वाल जठरानलः

সেই শঙ্খৰ ভিন্নসাৰস-সদৃশ নাদ শুনি দেৱতাসকল ভয়ত কঁপিল; তেওঁলোকৰ জঠৰাগ্নি জ্বলি উঠিল।

Verse 11

यक्षविद्याधराहीन्द्रैः सिद्धैर्युद्धदिदृक्षुभिः । क्षणेन निबडीभूताः साकाशविवरा दिशाः

যুদ্ধ চাবলৈ আগ্ৰহী যক্ষ, বিদ্যাধৰ, নাগেন্দ্ৰ আৰু সিদ্ধসকল ক্ষণতে গোট খাই উঠিল; আকাশত ফাঁক নথকা দৰে দিশসমূহ ঘন হৈ পৰিল।

Verse 12

ततः शार्ङ्गेण चापाङ्कात्स नारायणनीरदः । महता बाणवर्षेण तुतोद गणगोवृषम्

তেতিয়া মেঘগর্জনৰ দৰে নিনাদ কৰা সেই নাৰায়ণে শাৰ্ঙ্গ ধনু কাণলৈকে টানি, মহা বাণবৃষ্টিৰে শিৱগণৰ বৃষসদৃশ নেতাক বিদ্ধ কৰিলে।

Verse 13

तं दृष्ट्वा विष्णुमायांतं शतधा बाणवर्षिणम् । स चाददे धनुर्जैत्रं भद्रो बाणसहस्रमुक्

বিষ্ণুৰ মায়াৰে প্ৰকট হৈ শতধাৰাৰে বাণবৰ্ষণ কৰা তাক দেখি, ভদ্ৰেও বিজয়দায়ক ধনু গ্ৰহণ কৰিলে—যেন সহস্ৰ বাণৰ মুখ—প্ৰতিঘাতৰ বাবে সজ্জ হ’ল।

Verse 14

समादाय च तद्दिव्यं धनुस्समरभैरवम् । शनैर्विस्फारयामास मेरुं धनुरिवेश्वरः

সেই দিব্য, সমৰত ভয়ংকৰ ধনু গ্ৰহণ কৰি, ঈশ্বৰে ধীৰে ধীৰে তাক টানিলে; যেন মেরু পৰ্বত নিজেই ধনু হৈ উঠিল।

Verse 15

तस्य विस्फार्यमाणस्य धनुषो ऽभून्महास्वनः । तेन स्वनेन महता पृथिवीं समकंपयत्

ধনু টানোঁতে টানোঁতে মহা নাদ উঠিল; সেই প্ৰবল ধ্বনিত পৃথিৱীও কঁপি উঠিল।

Verse 16

ततः शरवरं घोरं दीप्तमाशीविषोपमम् । जग्राह गणपः श्रीमान्स्वयमुग्रपराक्रमः

তাৰ পাছত শ্ৰীমান গণপ—নিজেই উগ্ৰ পৰাক্ৰমী—বিষধৰ সাপৰ দৰে দীপ্ত ভয়ংকৰ শৰৰ গুচ্ছ ধৰিলে।

Verse 17

बाणोद्धारे भुजो ह्यस्य तूणीवदनसंगतः । प्रत्यदृश्यत वल्मीकं विवेक्षुरिव पन्नगः

বাণ উলিয়াওঁতে তাৰ বাহু তূণীৰৰ মুখৰ ওচৰলৈ আহি, যেন উইঢিবিৰ পৰা ফণা তুলি পথ বিচৰা সাপ, তেনেকৈ দেখা গ’ল।

Verse 18

समुद्धृतः करे तस्य तत्क्षणं रुरुचे शरेः । महाभुजंगसंदष्टो यथा बालभुजङ्गमः

সেই শৰটো তাৰ হাতত উঠাৰ লগে লগে তৎক্ষণাৎ দীপ্ত হ’ল—যেন মহাসাপে দংশি ধৰা কণমানি সাপ তড়ফড়াই উজ্জ্বল হয়।

Verse 19

शरेण घनतीव्रेण भद्रो रुद्रपराक्रमः । विव्याध कुपितो गाढं ललाटे विष्णुमव्ययम्

তেতিয়া ৰুদ্ৰ-পরাক্ৰমে সমান ভদ্ৰ ক্ৰুদ্ধ হৈ, ঘন আৰু তীক্ষ্ণ শৰৰে অব্যয় বিষ্ণুৰ ললাটত দঢ়ভাৱে বিদ্ধ কৰিলে।

Verse 20

ललाटे ऽभिहितो विष्णुः पूर्वमेवावमानितः । चुकोप गणपेंद्राय मृगेंद्रायेव गोवृषः

ললাটত কেৱল চিহ্ন বুলি আগতেই অপমানিত বিষ্ণু গণপতি-ইন্দ্ৰৰ প্ৰতি ক্ৰুদ্ধ হ’ল; যেন সিংহেন্দ্ৰৰ প্ৰতি মহাবল বৃষভ ৰোষে উঠা।

Verse 21

ततस्त्वशनिकल्पेन क्रूरास्येन महेषुणा । विव्याध गणराजस्य भुजे भुजगसन्निभे

তাৰ পাছত সেই ক্ৰূৰমুখীয়ে বজ্ৰসদৃশ মহাবাণে, সৰ্পসন্নিভ বাহুযুক্ত গণৰাজৰ বাহু বিদ্ধ কৰিলে।

Verse 22

सो ऽपि तस्य भुजे भूयः सूर्यायुतसमप्रभम् । विससर्ज शरं वेगाद्वीरभद्रो महाबलः

তেতিয়া মহাবলী বীৰভদ্ৰেও পুনৰ তাৰ ভুজলৈ মহাবেগে এটা বাণ নিক্ষেপ কৰিলে, যি দহ হাজাৰ সূৰ্যৰ সমান তেজে জ্বলি উঠিছিল।

Verse 23

स च विष्णुः पुनर्भद्रं भद्रो विष्णुं तथा पुनः । स च तं स च तं विप्राश्शरैस्तावनुजघ्नतुः

তেতিয়া বিষ্ণুৱে পুনৰ ভদ্ৰক আঘাত কৰিলে, আৰু ভদ্ৰেও পুনৰ বিষ্ণুক আঘাত কৰিলে। হে ব্ৰাহ্মণসকল, দুয়ো পালাক্ৰমে শৰবৃষ্টিৰে পৰস্পৰক বাৰে বাৰে আক্ৰমণ কৰি থাকিল।

Verse 24

तयोः परस्परं वेगाच्छरानाशु विमुंचतोः । द्वयोस्समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्

দুয়ো পৰস্পৰৰ ফালে মহা বেগে দ্ৰুতগতিত শৰ নিক্ষেপ কৰি আছিল। তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত ভয়ংকৰ, কোলাহলময় আৰু ৰোমাঞ্চকৰ দ্বন্দ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল।

Verse 25

तद्दृष्ट्वा तुमुलं युद्धं तयोरेव परस्परम् । हाहाकारो महानासीदाकाशे खेचरेरितः

তেওঁলোক দুয়োৰ মাজত হোৱা সেই ভয়ংকৰ আৰু কোলাহলময় যুদ্ধ দেখি, আকাশত বিচৰণ কৰা দিৱ্যসত্তাসকলে আকাশত মহা হাহাকাৰ তুলিলে।

Verse 26

ततस्त्वनलतुंडेन शरेणादित्यवर्चसा । विव्याध सुदृढं भद्रो विष्णोर्महति वक्षसि

তাৰ পিছত ভদ্ৰে অগ্নিমুখী, সূৰ্যতেজে দীপ্ত এক শৰ দিয়ে বিষ্ণুৰ বিশাল বক্ষস্থলত দৃঢ়ভাৱে বিদ্ধ কৰিলে।

Verse 27

स तु तीव्रप्रपातेन शरेण दृढमाहतः । महतीं रुजमासाद्य निपपात विमोहितः

কিন্তু সি তীব্ৰ বেগে পতিত হোৱা এক শৰৰে দৃঢ়ভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হ’ল। মহা বেদনা পাই, মোহত অচেতন হৈ সি ভূমিত পৰি গ’ল।

Verse 28

पुनः क्षणादिवोत्थाय लब्धसंज्ञस्तदा हरिः । सर्वाण्यपि च दिव्यास्त्राण्यथैनं प्रत्यवासृजत्

তেতিয়া হৰি (বিষ্ণু) ক্ষণমাত্ৰতে যেন পুনৰ উঠি সম্পূৰ্ণ সংজ্ঞা লাভ কৰি, তেওঁৰ বিৰুদ্ধে সকলো দিব্য অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 29

स च विष्णुर्धनुर्मुक्तान्सर्वाञ्छर्वचमूपतिः । सहसा वारयामास घोरैः प्रतिशरैः शरान्

তাৰ পিছত শৰ্বসেনাপতি বিষ্ণুৱে ধনুৰ পৰা ছুটিয়া অহা সকলো শৰক ভয়ংকৰ প্ৰতিশৰে সহসাই ৰোধ কৰিলে।

Verse 30

तं बाणं बाणवर्येण भद्रो भद्राह्वयेण तु । अप्राप्तमेव भगवाञ्चिच्छेद शतधा पथि

তেতিয়া ভদ্ৰে ‘ভদ্ৰাহ্ব’ নামৰ নিজৰ শ্ৰেষ্ঠ বাণেৰে, ভগৱানৰ অপ্রতিহত শক্তিত, লক্ষ্যত নপৌঁছোঁতেই পথতে সেই বাণক শতখণ্ডে ছিন্ন কৰিলে।

Verse 31

अथैकेनेषुणा शार्ङ्गं द्वाभ्यां पक्षौ गरुत्मतः । निमेषादेव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत्

তাৰ পাছত সি এটা শৰৰে শাৰ্ঙ্গক আৰু দুটা শৰৰে গৰুড়ৰ পাখিদ্বয় নিমেষতে ছেদন কৰিলে; সেয়া সত্যই অদ্ভুত যেন লাগিল।

Verse 32

ततो योगबलाद्विष्णुर्देहाद्देवान्सुदारुणान् । शंखचक्रगदाहस्तान् विससर्ज सहस्रशः

তেতিয়া নিজৰ যোগবলৰ প্ৰভাৱত বিষ্ণুৱে নিজৰ দেহৰ পৰা সহস্ৰ সহস্ৰ ভয়ংকৰ দেৱস্বরূপ উন্মোচন কৰিলে; তেওঁলোকৰ হাতত শঙ্খ, চক্ৰ আৰু গদা আছিল।

Verse 33

सर्वांस्तान्क्षणमात्रेण त्रैपुरानिव शंकरः । निर्ददाह महाबाहुर्नेत्रसृष्टेन वह्निना

তাৰ পাছত মহাবাহু শঙ্কৰে এক নিমিষতে তেওঁলোক সকলোকে—এবাৰ ত্ৰিপুৰক ভস্ম কৰা দৰে—নিজৰ নয়নৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা অগ্নিৰে দগ্ধ কৰিলে।

Verse 34

ततः क्रुद्धतरो विष्णुश्चक्रमुद्यम्य सत्वरः । तस्मिन्वीरो समुत्स्रष्टुं तदानीमुद्यतो ऽभवत्

তাৰ পাছত অধিক ক্ৰুদ্ধ হোৱা বিষ্ণুৱে তৎক্ষণাৎ চক্ৰ উঠালে; সেই মুহূর্ততে সেই বীৰে তাক তেওঁৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 35

तं दृष्ट्वा चक्रमुद्यम्य पुरतः समुपस्थितम् । स्मयन्निव गणेशानो व्यष्टंभयदयत्नतः

চক্ৰ উঠাই সন্মুখত উপস্থিত থকা তেওঁক দেখি, গণসমূহৰ ঈশ্বৰ গণেশ যেন মৃদু হাঁহিলে, আৰু অনায়াসে তেওঁক থমকাই ধৰি ৰাখিলে।

Verse 36

स्तंभितांगस्तु तच्चक्रं घोरमप्रतिमं क्वचित् । इच्छन्नपि समुत्स्रष्टुं न विष्णुरभवत्क्षमः

কিন্তু বিষ্ণুৰ অঙ্গ স্তম্ভিত হৈ পৰিল; সেই ভয়ংকৰ, অতুল চক্র নিক্ষেপ কৰিব নোৱাৰিলে। নিক্ষেপ কৰিবলৈ ইচ্ছা থাকিলেও, শিৱৰ পৰম অধিসত্তাত আবদ্ধ বিষ্ণু সক্ষম নহ’ল।

Verse 37

श्वसन्निवैकमुद्धृत्य बाहुं चक्रसमन्वितम् । अतिष्ठदलसो भूत्वा पाषाण इव निश्चलः

সি যেন কষ্টে শ্বাস লোৱা দৰে, চক্রসহ এক বাহু উঠাই, তাৰ পাছত আলসতাত জড় হৈ পাথৰৰ দৰে নিশ্চল থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 38

विशरीरो यथाजीवो विशृङ्गो वा यथा वृषः । विदंष्ट्रश्च यथा सिंहस्तथा विष्णुरवस्थितः

যেনে দেহবিহীন জীৱ শক্তিহীন হয়, যেনে শৃংগবিহীন বৃষ নিষ্ফল, আৰু যেনে দংশনদাঁতবিহীন সিংহ দুর্বল—তেনেকৈ শিৱ-বিয়োগত বিষ্ণুও নিষ্প্ৰভ অৱস্থাত থাকে।

Verse 39

तं दृष्ट्वा दुर्दशापन्नं विष्णुमिंद्रादयः सुराः । समुन्नद्धा गणेन्द्रेण मृगेंद्रेणेव गोवृषाः

বিষ্ণুক সেই দুৰ্দশাত পতিত দেখি ইন্দ্ৰ আদি দেৱসকল তীব্ৰভাৱে উত্তেজিত হ’ল—যেনে গণনায়কে উচটাই তোলা বৃষসমূহ, অথবা মৃগৰাজ সিংহ দেখি কঁপি উঠা গো-বৃষ।

Verse 40

प्रगृहीतायुधा यौद्धुंक्रुद्धाः समुपतस्थिरे । तान्दृष्ट्वा समरे भद्रःक्षुद्रानिव हरिर्मृगान्

অস্ত্ৰ হাতে, ক্ৰোধে দগ্ধ আৰু যুদ্ধলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ হৈ তেওঁলোকে তাৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল। সমৰত তেওঁলোকক দেখি সেই বীৰে তেওঁলোকক তুচ্ছ শত্রু বুলি গণিলে—যেনে সিংহে ক্ষুদ্ৰ মৃগক তুচ্ছ কৰে।

Verse 41

साक्षाद्रुद्रतनुर्वीरो वरवीरगणावृतः । अट्टहासेन घोरेण व्यष्टं भयदनिंदितः

সেই বীৰ সাক্ষাৎ ৰুদ্ৰ-তনুৰূপে প্ৰকাশিত হৈ শ্ৰেষ্ঠ বীৰগণৰ দ্বাৰা পৰিবৃত আছিল। হে নিৰ্দোষ, তেওঁৰ ঘোৰ অট্টহাসে ভয়কোও চূৰ্ণ কৰি পেলালে।

Verse 42

तथा शतमखस्यापि सवज्रो दक्षिणः करः । सिसृक्षोरेव उद्वज्रश्चित्रीकृत इवाभवत्

তদ্ৰূপে শতমখ (ইন্দ্ৰ)ৰ বজ্ৰধাৰী সোঁহাতো—বজ্ৰ নিক্ষেপ কৰিবলৈ উদ্যত যেন—চিত্ৰিতৰ দৰে স্থিৰ আৰু অচল হৈ পৰিল, যেন কোনোবাই বাধা দিলে।

Verse 43

अन्येषामपि सर्वेषां सरक्ता अपि बाहवः । अलसानामिवारंभास्तादृशाः प्रतियांत्युत

আন সকলোৰে বাহুবোৰো ৰক্তে লেপিত হ’লেও, অলসৰ অর্ধহৃদয় আৰম্ভণিৰ দৰে দুৰ্বল হৈ একেইভাৱে বাৰে বাৰে উভতি আহিছিল।

Verse 44

एवं भगवता तेन व्याहताशेषवैभवात् । अमराः समरे तस्य पुरतः स्थातुमक्षमाः

এইদৰে সেই ভগৱানে তেওঁলোকৰ সকলো বৈভৱ চূর্ণ কৰিলে; সেয়ে সেই সমৰত অমৰসকলে তেওঁৰ সন্মুখত থিয় হ’ব নোৱাৰিলে।

Verse 45

स्तब्धैरवयवैरेव दुद्रुवुर्भयविह्वलाः । स्थितिं च चक्रिरे युद्धे वीरतेजोभयाकुलाः

অৱয়ৱ স্তব্ধ হৈ তেওঁলোকে ভয়বিহ্বল হৈ ইফালে-সিফালে দৌৰিলে; তথাপি সেই যুদ্ধতে তেওঁলোকে অৱস্থানো ল’লে—বীৰতেজ আৰু ভয়ৰ মাজত অন্তৰে আকুল হৈ।

Verse 46

विद्रुतांस्त्रिदशान्वीरान्वीरभद्रो महाभुजः । विव्याध निशितैर्बाणैर्मघो वर्षैरिवाचलान्

তেতিয়া মহাবাহু বীৰভদ্ৰে পলাই যোৱা সেই বীৰ দেৱসকলক তীক্ষ্ণ বাণে বিদ্ধ কৰিলে—যেনে মঘৱান ইন্দ্ৰে পৰ্বতসমূহত বৰ্ষাধাৰা বৰষায়।

Verse 47

बहवस्तस्य वीरस्य बाहवः परिघोपमाः । शस्त्रैश्चकाशिरे दीप्तैः साग्निज्वाला इवोरगाः

সেই বীৰৰ বহু বাহু পৰিঘৰ দৰে প্ৰবল আছিল; আৰু তাৰ দীপ্ত শস্ত্ৰসমূহ জ্বলি উঠিছিল—যেনে অগ্নিজ্বালাৰে বেষ্টিত সৰ্প।

Verse 48

अस्त्रशस्त्राण्यनेकानिसवीरो विसृजन्बभौ । विसृजन्सर्वभूतानि यथादौ विश्वसंभवः

সেই বীৰে অসংখ্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰি দীপ্তিমান হৈ উঠিল। নিক্ষেপৰ সৈতে সৃষ্টিৰ আদিত বিশ্বসম্ভৱে যেন সকলো ভূতক প্ৰকাশ কৰে, তেনেদৰে সি দেখা দিল।

Verse 49

यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् । तथा वीरः क्षणादेव शरैः प्राच्छादयद्दिशः

যেনেকৈ আদিত্যই নিজৰ ৰশ্মিৰে পৃথিৱীক আচ্ছাদিত কৰে, তেনেকৈ সেই বীৰে ক্ষণমাত্ৰতে নিজৰ শৰদ্বাৰা দিশসমূহ ঢাকি দিলে।

Verse 50

खमंडले गणेन्द्रस्य शराः कनकभूषिताः । उत्पतंतस्तडिद्रूपैरुपमानपदं ययुः

আকাশমণ্ডলত গণেন্দ্ৰৰ সোণালী ভূষিত শৰবোৰ উৰি উঠি বিদ্যুৎ-ৰূপ ধৰি উপমাৰ যোগ্য দৃষ্টান্ত হৈ পৰিল।

Verse 51

महांतस्ते सुरगणान्मंडूकानिवडुंडुभाः । प्राणैर्वियोजयामासुः पपुश्च रुधिरासवम्

সেই মহাবলী ডুণ্ডুভাসকলে দেৱগণক যেন ব্যাঙৰ দৰে তুচ্ছ কৰি আঘাতে নিপাত কৰিলে, প্ৰাণবায়ুৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিলে; আৰু মদিৰাৰ দৰে ৰক্তৰসো পান কৰিলে।

Verse 52

निकृत्तबाहवः केचित्केचिल्लूनवराननाः । पार्श्वे विदारिताः केचिन्निपेतुरमरा भुवि

কিছুমান দেৱতাৰ বাহু কাটি পেলোৱা হ’ল, কিছুমানৰ উত্তম মুখ বিকৃত কৰা হ’ল, আৰু কিছুমানৰ পাৰ্শ্ব বিদীৰ্ণ হ’ল; এইদৰে অমৰসকলেও যুদ্ধক্ৰোধত আঘাত পাই ভূমিত পৰি গ’ল।

Verse 53

विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बहुभिश्छिन्नसन्धिभिः । विवृत्तनयनाः केचिन्निपेतुर्भूतले मृताः

কাঁটাযুক্ত বাণে বিদীৰ্ণ আৰু মথিত অঙ্গসমূহ, বহু সন্ধি ছিন্ন হৈ—কিছুমান দেৱতা চকু উলটাই মৃত অৱস্থাত ভূতলত পৰি গ’ল।

Verse 54

भूमौ केचित्प्रविविशुः पर्वतानां गुहाः परे । अपरे जग्मुराकाशं परे च विविशुर्जलम्

কিছুমান ভূমিৰ ভিতৰলৈ সোমাল, কিছুমান পৰ্বতৰ গুহালৈ গ’ল। কিছুমান আকাশলৈ গুচি গ’ল, আৰু কিছুমান জলত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 55

तथा संछिन्नसर्वांगैस्स वीरस्त्रिदशैर्बभौ । परिग्रस्तप्रजावर्गो भगवानिव भैरवः

এইদৰে ছিন্নভিন্ন অংগবিশিষ্ট ত্ৰিদশ বীৰসকলৰ মাজত সেই বীৰ দীপ্ত হৈ উঠিল— যেন স্বয়ং ভগৱান ভৈৰৱ; আৰু প্ৰজাবৰ্গ ভয়-বিস্ময়ে গ্রাসিত হৈ স্তম্ভিত হৈ ৰ’ল।

Verse 56

दग्धत्रिपुरसंव्यूहस्त्रिपुरारिर्यथाभवत् । एवं देवबलं सर्वं दीनं बीभत्सदर्शनम्

যেনে ত্ৰিপুৰাৰিয়ে ত্ৰিপুৰৰ সমগ্ৰ সংব্যূহ দগ্ধ কৰি ভস্ম কৰিছিল, তেনেদৰে দেৱবল সম্পূৰ্ণ দীন হৈ পৰিল— দৃশ্যটো ভয়ংকৰ আৰু কৰুণাজনক আছিল।

Verse 57

गणेश्वरसमुत्पन्नं कृपणं वपुराददे । तदा त्रिदशवीराणामसृक्सलिलवाहिनी

তেতিয়া গণেশ্বৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এক কৰুণ, দীন ৰূপ প্ৰকাশ পালে; আৰু সেই মুহূর্ততে ত্ৰিদশ বীৰসকলৰ মাজত ৰক্তধাৰা পানীৰ সোঁতৰ দৰে ব’বলৈ ধৰিলে।

Verse 58

प्रावर्तत नदी घोरा प्राणिनां भयशंसिनी । रुधिरेण परिक्लिन्ना यज्ञभूमिस्तदा बभौ

তেতিয়া সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ৰ সংকেত দিয়া এক ভয়ংকৰ নদী ববলৈ ধৰিলে। সেই সময়ত যজ্ঞভূমি ৰক্তে ভিজি সম্পূৰ্ণ লথপথ হৈ পৰিল।

Verse 59

रक्तार्द्रवसना श्यामा हतशुंभेव कैशिकी । तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे

কৈশিকী শ্যামবৰ্ণা আছিল, তেঁওৰ বস্ত্ৰ ৰক্তে সিক্ত; তেওঁ যেন শুম্ভক বধ কৰি থোৱা—এনেদৰে প্ৰতীয়মান হ’ল। সেই মহাসমৰ সম্পূৰ্ণৰূপে আৰম্ভ হৈ অতি দাৰুণ হোৱাত, তেওঁ উগ্ৰ শক্তিৰূপে স্থিত থাকিল।

Verse 60

भयेनेव परित्रस्ता प्रचचाल वसुन्धरा । महोर्मिकलिलावर्तश्चुक्षुभे च महोदधिः

ভয়ত আচ্ছন্ন যেন হৈ, বসুন্ধৰা কঁপি উঠি দুলিবলৈ ধৰিলে; আৰু মহাসাগৰো বৃহৎ ঢৌ আৰু ঘূৰ্ণাবৰ্তে অস্থিৰ হৈ প্ৰচণ্ডকৈ উত্তাল হ’ল।

Verse 61

पेतुश्चोल्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः । अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ

অগ্নিময় উল্কা পৰিল, ভয়ংকৰ উৎপাত উঠিল; গছবোৰে ডাল-পাত ঝৰাই দিলে। সকলো দিশ অপ্রসন্ন হ’ল, আৰু অশিৱ বতাহ বলিবলৈ ধৰিলে।

Verse 62

अहो विधिविपर्यासस्त्वश्वमेधोयमध्वरः । यजमानस्स्वयं दक्षौ ब्रह्मपुत्रप्रजापतिः

হায়, বিধিৰ কি বিপৰ্যয়—এই অশ্বমেধ যজ্ঞ! কিয়নো ইয়াত যজমান স্বয়ং দক্ষ, ব্রহ্মপুত্ৰ প্ৰজাপতি।

Verse 63

धर्मादयस्सदस्याश्च रक्षिता गरुडध्वजः । भागांश्च प्रतिगृह्णंति साक्षादिंद्रादयः सुराः

ধৰ্ম আদি সভাসদসকল গৰুড়ধ্বজ ভগৱান (বিষ্ণু)ৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত আছিল; আৰু ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলে সাক্ষাতে নিজৰ নিজৰ হৱিৰ্ভাগ গ্ৰহণ কৰিছিল।

Verse 64

तथापि यजमानस्य यज्ञस्य च सहर्त्विजः । सद्य एव शिरश्छेदस्साधु संपद्यते फलम्

তথাপি যজমানৰ বাবে আৰু যজ্ঞৰ বাবে—ঋত্বিজসকলসহ—যথোচিত ফল তৎক্ষণাৎ সিদ্ধ হ’ল: তেতিয়াই শিৰচ্ছেদ।

Verse 65

तस्मान्नावेदनिर्दिष्टं न चेश्वरबहिष्कृतम् । नासत्परिगृहीतं च कर्म कुर्यात्कदाचन

সেয়ে, শাস্ত্ৰে নিৰ্দেশ নকৰা, ঈশ্বৰে বর্জিত, আৰু অসৎ-অধাৰ্মিকসকলে গ্ৰহণ কৰা কোনো কৰ্ম কেতিয়াও কৰা উচিত নহয়।

Verse 66

कृत्वापि सुमहत्पुण्यमिष्ट्वा यज्ञशतैरपि । न तत्फलमवाप्नोति भक्तिहीनो महेश्वरे

অতি মহান পুণ্য কৰিলেও আৰু শত শত যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলেও, যি মহেশ্বৰত ভক্তিহীন, সি সেই কৰ্মৰ সত্য ফল নাপায়।

Verse 67

कृत्वापि सुमहत्पापं भक्त्या यजति यश्शिवम् । मुच्यते पातकैः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा

অতি মহান পাপ কৰিলেও যি ভক্তিভাৱে শিৱক পূজা কৰে, সি সকলো পাতকৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত অধিক বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 68

बहुनात्र किमुक्तेन वृथा दानं वृथा तपः । वृथा यज्ञो वृथा होमः शिवनिन्दारतस्य तु

ইয়াত অধিক ক’বলৈ কি আছে? যি শিৱনিন্দাত ৰত, তাৰ দান বৃথা, তপ বৃথা; যজ্ঞ বৃথা আৰু হোমো বৃথা।

Verse 69

ततः सनारायणकास्सरुद्राः सलोकपालास्समरे सुरौघाः । गणेंद्रचापच्युतबाणविद्धाः प्रदुद्रुवुर्गाढरुजाभिभूताः

তাৰ পাছত সেই সমৰত নাৰায়ণসহ, ৰুদ্ৰসহ আৰু লোকপালসহ দেৱসমূহ—গণেন্দ্ৰৰ ধনুৰ পৰা ছুটোৱা বাণে বিদ্ধ হৈ—ঘোৰ বেদনাত অভিভূত হৈ পলাই গ’ল।

Verse 70

चेलुः क्वचित्केचन शीर्णकेशाः सेदुः क्वचित्केचन दीर्घगात्राः । पेतुः क्वचित्केचन भिन्नवक्त्रा नेशुः क्वचित्केचन देववीराः

ক’তাও কিছুমান ছিন্নভিন্ন কেশে ঘূৰি ফুৰিছিল; ক’তাও কিছুমান দীঘল অংগ মেলি বহি পৰিল। ক’তাও কিছুমান বিকৃত মুখে পৰি গ’ল; আৰু ক’তাও দেৱবীৰসকলে উচ্চস্বৰে চিঞৰি উঠিল।

Verse 71

केचिच्च तत्र त्रिदशा विपन्ना विस्रस्तवस्त्राभरणास्त्रशस्त्राः । निपेतुरुद्भासितदीनमुद्रा मदं च दर्पं च बलं च हित्वा

তাত কিছুমান ত্ৰিদশ সম্পূৰ্ণ বিপন্ন হৈ পৰিল; তেওঁলোকৰ বস্ত্ৰ, অলংকাৰ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ সকলো সৰি গ’ল। দীনতা প্ৰকাশ কৰা ভঙ্গিমাৰে তেওঁলোক মাটিত পৰি গ’ল, মদ, দৰ্প আৰু বলাভিমান ত্যাগ কৰি।

Verse 72

सस्मुत्पथप्रस्थितमप्रधृष्यो विक्षिप्य दक्षाध्वरमक्षतास्त्रैः । बभौ गणेशस्स गणेश्वराणां मध्ये स्थितः सिंह इवर्षभाणाम्

অজেয় আৰু অপ্রতিহত সেই গণেশে অচ্যুত অস্ত্ৰে দক্ষৰ যজ্ঞ ভাঙি-চুৰি ছিন্নভিন্ন কৰি ছটিয়াই দিলে। তাৰ পাছত গণেশ্বৰসকলৰ মাজত তেওঁ বৃষসমূহৰ মাজত থিয় হোৱা সিংহৰ দৰে দীপ্তিমান হ’ল।