दक्षयज्ञदर्शनम् — The Vision of Dakṣa’s Great Sacrifice (and the Onset of Vīrabhadra’s Terror)
অধ্যায় ২০ত বায়ু দেৱে বিষ্ণুৰ নেতৃত্বত দেৱতাসকলৰ মহাসত্র যজ্ঞৰ বৰ্ণনা কৰে। বেদীত দৰ্ভ বিছোৱা, অগ্নি জ্বলি উঠা, সোণৰ পাত্ৰ দীপ্ত, আৰু ঋষিসকলে ক্ৰমে ক্ৰমে বৈদিক বিধি পালন কৰে; অপ্সৰাৰ নৃত্য-গীত, বেণু-বীণাৰ নাদ আৰু গম্ভীৰ বেদপাঠে পৰিৱেশ দিৱ্য কৰি তোলে। এনে পবিত্ৰ শৃঙ্খলাত দক্ষৰ অধ্বৰ দেখি বীৰভদ্ৰ মেঘগর্জনৰ দৰে সিংহনাদ কৰে, আৰু গণসমূহে সেই ধ্বনি বঢ়াই আকাশ ভৰ্তি কৰা হুলস্থুল সৃষ্টি কৰে। ভয়ত দেৱতাসকল পলাই যায়, বস্ত্ৰ-অলংকাৰ এলোমেলো হয়; মেরু ভাঙিল নে পৃথিৱী ফাটি আছে বুলি সন্দেহ কৰে। সেই শব্দ ঘন অৰণ্যত হাতীক ত্ৰাস দিয়া সিংহগর্জনৰ দৰে; কিছুমানে ভয়তে প্ৰাণো ত্যাগ কৰে। তাৰ পিছত পৰ্বত বিদীৰ্ণ হয়, ভূমি কঁপে, বতাহ ঘূৰি উঠে, সাগৰ উথলি উঠে—শিৱৰ সংশোধক শক্তিৰ আগমন আৰু দক্ষযজ্ঞৰ আসন্ন বিঘ্নৰ সংকেত।
Shlokas
Verse 1
वायुरुवाच । ततो विष्णुप्रधानानां सुराणाममितौजसाम् । ददर्श च महत्सत्रं चित्रध्वजपरिच्छदम्
বায়ুৱে ক’লে—তাৰ পাছত তেওঁ বিষ্ণু-প্ৰধান, অপৰিমেয় তেজস্বী দেৱসকলক দেখিলে; আৰু বিচিত্ৰ ধ্বজা আৰু উৎসৱ-চিহ্নেৰে সজ্জিত মহৎ সত্রযজ্ঞও দেখিলে।
Verse 2
सुदर्भऋतुसंस्तीर्णं सुसमिद्धहुताशनम् । कांचनैर्यज्ञभांडैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम्
যজ্ঞভূমি উৎকৃষ্ট দৰ্ভাঘাঁহে সুন্দৰকৈ বিছোৱা আছিল আৰু যথাযথ সমিধাৰে প্ৰজ্বলিত হোমাগ্নি উজ্জ্বল দীপ্তিত জ্বলিছিল। সোণালী যজ্ঞপাত্ৰৰ ঝলমল শোভাৰে সি অলংকৃত হৈ দীপ্যমান হৈছিল।
Verse 3
ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः । विधिना वेददृष्टेन स्वनुष्ठितबहुक्रमम्
যজ্ঞত নিপুণ ঋষিসকল—বিধিৰ সত্য কৰ্তা—বেদে দৰ্শোৱা বিধান অনুসৰি, যথাক্ৰমে আৰু যথাবিধি, বহু নিৰ্দিষ্ট ধাপ সতর্কতাৰে পালন কৰি যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 4
देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगणसेवितम् । वेणुवीणारवैर्जुष्टं वेदघोषैश्च बृंहितम्
সেই স্থান সহস্ৰ দেবাঙ্গনাৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল আৰু অপ্সৰাগণৰ সেবাৰে শোভিত আছিল। বেণু-ৱীণাৰ মধুৰ নাদে সি মুখৰিত হৈছিল আৰু বেদঘোষৰ প্ৰতিধ্বনিয়ে তাক অধিক মহিমান্বিত কৰিছিল।
Verse 5
दृष्ट्वा दक्षाध्वरे वीरो वीरभद्रः प्रतापवान् । सिंहनादं तदा चक्रे गंभीरो जलदो यथा
দক্ষৰ যজ্ঞ দেখি প্ৰতাপশালী বীৰ বীৰভদ্ৰই তেতিয়া সিংহনাদ কৰিলে—সেয়া মেঘগর্জনৰ দৰে গভীৰ আৰু প্ৰতিধ্বনিময় আছিল।
Verse 6
ततः किलकिलाशब्द आकाशं पूरयन्निव । गणेश्वरैः कृतो जज्ञे महान्न्यक्कृतसागरः
তেতিয়া ‘কিলকিলা’ ধ্বনিৰে এক মহা কোলাহল উঠিল, যেন সমগ্ৰ আকাশ ভৰি পৰিল। গণেশ্বৰসকলে সেই ধ্বনি তুলিলে, আৰু ই ক্ষুব্ধ সাগৰৰ দৰে প্ৰচণ্ডভাৱে উথলি উঠিল।
Verse 7
तेन शब्देन महताः ग्रस्ता सर्वेदिवौकसः । दुद्रुवुः परितो भीताः स्रस्तवस्त्रविभूषणाः
সেই মহাশব্দে সকলো দেৱলোকবাসী অভিভূত হ’ল। ভয়ত সন্ত্রস্ত হৈ তেওঁলোকে চাৰিওফালে দৌৰি পলাই গ’ল; আতংকত বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰ ঢিলা হৈ সৰি যাবলৈ ধৰিলে।
Verse 8
किंस्विद्भग्नो महामेरुः किंस्वित्संदीर्यते मही । किमिदं किमिदं वेति जजल्पुस्त्रिदशा भृशम्
“মহামেরু ভাঙি গ’ল নেকি? পৃথিৱী বিদীৰ্ণ হৈছে নেকি?”—এমনি কৈ ত্ৰিদশসকলে অতি ব্যাকুল হৈ বাৰে বাৰে, “ই কি, ই কি?” বুলি চিঞৰিলে।
Verse 9
मृगेन्द्राणां यथा नादं गजेंद्रा गहने वने । श्रुत्वा तथाविधं केचित्तत्यजुर्जीवितं भयात्
যেন ঘন অৰণ্যত মৃগেন্দ্ৰৰ গর্জন শুনি গজেন্দ্ৰসকল ভয়ত কঁপি উঠে, তেনেকৈ সেই ভয়ংকৰ শব্দ শুনি কিছুমানে ভয়ত প্ৰাণো ত্যাগ কৰিলে।
Verse 10
पर्वताश्च व्यशीर्यंत चकम्पे च वसुंधरा । मरुतश्च व्यघूर्णंत चुक्षुभे मकरालयः
পৰ্বতসমূহ ভাঙি ভাঙি খহি পৰিবলৈ ধৰিলে আৰু বসুন্ধৰা কঁপি উঠিল। বতাহবোৰ ঘূৰ্ণি হৈ ঘূৰিবলৈ ধৰিলে, আৰু মকৰালয় সাগৰো প্ৰচণ্ডভাৱে ক্ষুব্ধ হ’ল।
Verse 11
अग्नयो नैव दीप्यंते न च दीप्यति भास्करः । ग्रहाश्च न प्रकाशंते नक्षत्राणि च तारकाः
অগ্নি জ্বলে নাথাকে, সূৰ্যও দীপ্ত নহয়। গ্ৰহসমূহে পোহৰ নেদিয়ে, নক্ষত্ৰ আৰু তৰাবোৰো নেদিয়ে—যেন সকলো জ্যোতি প্ৰত্যাহৃত হৈছে।
Verse 12
एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञवाटं तदुज्ज्वलम् । संप्राप भगवान्भद्रो भद्रैश्च सह भद्रया
সেই সময়তেই উজ্জ্বল যজ্ঞবাটলৈ ভগৱান ভদ্ৰ উপস্থিত হ’ল—ভদ্ৰসকলৰ সৈতে, ভদ্ৰাকো লগত লৈ।
Verse 13
तं दृष्ट्वा भीतभीतो ऽपि दक्षो दृढ इव स्थितः । क्रुद्धवद्वचनं प्राह को भवान् किमिहेच्छसि
তেওঁক দেখি ভয়তে কঁপিলেও দক্ষ যেন দৃঢ় হৈ থিয় দিলে। ক্ৰোধভৰা বাক্য ক’লে—“আপুনি কোন? ইয়াত কি বিচাৰে?”
Verse 14
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दक्षस्य च दुरात्मनः । वीरभद्रो महातेजा मेघसंभीरनिस्स्वनः
দুৰাত্মা দক্ষৰ সেই বাক্য শুনি মহাতেজস্বী বীৰভদ্ৰ ঘন মেঘৰ গর্জনৰ দৰে গভীৰ নাদে গর্জি উঠিল।
Verse 15
स्मयन्निव तमालोक्य दक्षं देवाश्च ऋत्विजः । अर्थगर्भमसंभ्रान्तमवोचदुचितं वचः
দক্ষক দেখি দেৱতা আৰু ঋত্বিজসকলে যেন মৃদু হাঁহি মাৰি, অচঞ্চলচিত্তে, উপলক্ষ্যোপযোগী অৰ্থগৰ্ভ বাক্য ক’লে।
Verse 16
वीरभद्र उवाच । वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः । भागाभिलिप्सया प्राप्ता भागो नस्संप्रदीयताम्
বীৰভদ্ৰ ক’লে—আমি সকলোৱে অমিত তেজস্বী শৰ্ব (ভগৱান শিৱ)ৰ অনুচৰ। আমি আমাৰ ন্যায্য ভাগৰ আকাঙ্ক্ষাৰে আহিছোঁ; সেয়ে আমাৰ ভাগ বিধিপূৰ্বক আমাক দিয়া হওক।
Verse 17
अथ चेदध्वरे ऽस्माकं न भागः परिकल्पितः । कथ्यतां कारणं तत्र युध्यतां वा मयामरैः
যদি এই যজ্ঞত আমাৰ ভাগ নিৰ্ধাৰিত নহয়, তেন্তে তাত তাৰ কাৰণ ঘোষণা কৰা হওক; নচেৎ দেৱসকলে মোৰ সৈতে যুদ্ধ কৰক।
Verse 18
इत्युक्तास्ते गणेंद्रेण देवा दक्षपुरोगमाः । ऊचुर्मन्त्राः प्रमाणं नो न वयं प्रभवस्त्विति
গণেন্দ্ৰে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, দক্ষ-অগ্ৰগামী দেৱসকলে ক’লে—“আমাৰ বাবে মন্ত্ৰই প্ৰমাণ; আমি নিজে (তাৰ বাহিৰে) সিদ্ধান্ত ল’বলৈ সক্ষম নহয়।”
Verse 19
मन्त्रा ऊचुस्सुरा यूयं मोहोपहतचेतसः । येन प्रथमभागार्हं न यजध्वं महेश्वरम्
মন্ত্ৰসকলে ক’লে—“হে দেৱসকল, তোমালোকৰ চিত্ত মোহে আঘাতপ্ৰাপ্ত; সেয়ে প্ৰথম ভাগৰ যোগ্য মহেশ্বৰক তোমালোক পূজা নকৰা।”
Verse 20
मंत्रोक्ता अपि ते देवाः सर्वे संमूढचेतसः । भद्राय न ददुर्भागं तत्प्रहाणमभीप्सवः
মন্ত্ৰে কোৱা সত্ত্বেও সেই দেৱসকল সকলো মূঢ়চিত্ত হৈ থাকিল; ভদ্ৰাক ভাগ নিদিলে, কিয়নো তেওঁলোকে তাইক ত্যাগ কৰি বহিষ্কাৰ কৰিব বিচাৰিছিল।
Verse 21
यदा तथ्यं च पथ्यं च स्ववाक्यं तद्वृथा ऽभवत् । तदा ततो ययुर्मंदा ब्रह्मलोकं सनातनम्
যেতিয়া তেওঁলোকৰ নিজৰ বাক্য—সত্য আৰু হিতকৰ হ’লেও—নিষ্ফল হৈ পৰিল, তেতিয়া ক্লান্ত তেওঁলোক তাতৰ পৰা গুচি সনাতন ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।
Verse 22
अथोवाच गणाध्यक्षो देवान्विष्णुपुरोगमान् । मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः
তেতিয়া শিৱগণৰ অধিনায়কে বিষ্ণু-অগ্ৰগণ্য দেৱসকলক ক’লে—“হে বলগৰ্বিতসকল! তোমালোকে মন্ত্ৰক প্ৰমাণ বুলি মান নকৰিলা, ন্যায়কৰ্মৰ সঁচা মানদণ্ডো নকৰিলা।”
Verse 23
यस्मादस्मिन्मखे देवैरित्थं वयमसत्कृताः । तस्माद्वो जीवितैस्सार्धमपनेष्यामि गर्वितम्
এই যজ্ঞত দেৱসকলে এইদৰে আমাক অসম্মান কৰিলে; সেয়ে হে গৰ্বিতসকল! মই তোমালোকৰ জীৱনসহ সকলো হৰণ কৰিম।
Verse 24
इत्युक्त्वा भगवान् क्रुद्धो व्यदहन्नेत्रवह्निना । यक्षवाटं महाकूटं यथातिस्रः पुरो हरः
এইদৰে কৈ ভগৱান ক্ৰোধে জ্বলি উঠি নিজৰ নয়নৰ অগ্নিৰে যক্ষবাট আৰু মহাকূট পৰ্বতশিখৰ দগ্ধ কৰিলে—যেনেকৈ পূৰ্বে হৰে ত্ৰিপুৰ দহন কৰিছিল।
Verse 25
ततो गणेश्वरास्सर्वे पर्वतोदग्रविग्रहाः । यूपानुत्पाट्य होत्ःणां कंठेष्वाबध्य रज्जुभिः
তাৰ পাছত পৰ্বতসম বিশাল দেহধাৰী সকলো গণেশ্বৰে যজ্ঞস্তম্ভ উপৰি পেলাই, হোতৃ-পুরোহিতসকলৰ ডিঙিত ৰছী বান্ধি তেওঁলোকক ধৰি ল’লে।
Verse 26
यज्ञपात्राणि चित्राणि भित्त्वा संचूर्ण्य वारिणि । गृहीत्वा चैव यज्ञांगं गंगास्रोतसि चिक्षिपुः
তেওঁলোকে যজ্ঞৰ বিচিত্ৰ অলংকৃত পাত্ৰবোৰ ভাঙি পানীত চূৰ্ণ কৰি পেলালে; আৰু যজ্ঞৰ অংগ-উপকৰণসমূহো লৈ গঙ্গাৰ স্ৰোতত নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 27
तत्र दिव्यान्नपानानां राशयः पर्वतोपमाः । क्षीरनद्यो ऽमृतस्रावाः सुस्निग्धदधिकर्दमाः
তাত দিৱ্য অন্ন-পানৰ ৰাশি পৰ্বতৰ দৰে আছিল। ক্ষীৰ-নদী বোৱাই আছিল, অমৃতধাৰা ঝৰিছিল, আৰু অতি স্নিগ্ধ দধি তীৰত মৃদু কাদাৰ দৰে গঢ় লৈছিল।
Verse 28
उच्चावचानि मांसानि भक्ष्याणि सुरभीणि च । रसवन्ति च पानानि लेह्यचोष्याणि तानि वै
তাত নানা প্ৰকাৰৰ মাংস, সুগন্ধি ভক্ষ্য, আৰু ৰসৱন্ত পানীয় আছিল; লগতে লেহ্য-চোষ্য—চাটিব আৰু চুষিব পৰা বস্তুবোৰো নিশ্চয় আছিল।
Verse 29
वीरास्तद्भुजते वक्त्रैर्विलुंपंति क्षिपंति च । वज्रैश्चक्रैर्महाशूलैश्शक्तिभिः पाशपट्टिशैः
সেই বীৰ যোদ্ধাসকলে মুখেৰে ধৰি তেওঁলোকক গিলি পেলায়, চিঙি-ফালি দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰে। বজ্ৰ, চক্ৰ, মহাশূল, শক্তি, পাশ আৰু পট্টিশেৰে প্ৰহাৰ কৰে।
Verse 30
मुसलैरसिभिष्टंकैर्भिधिपालैः परश्वधैः । उद्धतांस्त्रिदशान्सर्वांल्लोकपालपुरस्सरान्
মুসল, তৰোৱাল, টংকা, ভিন্দিপাল আৰু পৰশ্বধেৰে তেওঁলোকে লোকপালসকলৰ আগভাগে অহংকাৰ-ক্রোধে উঠা সকলো উদ্ধত দেৱতাক পতা পেলালে।
Verse 31
बिभिदुर्बलिनो वीरा वीरभद्रांगसंभवाः । छिंधि भिंधि क्षिप क्षिप्रं मार्यतां दार्यतामिति
তেতিয়া বীৰভদ্ৰৰ অঙ্গসম্ভৱ সেই বলৱান বীৰসকলে ধাৱি আহি আঘাত কৰিবলৈ ধৰিলে, চিঞৰি—“কাটো! বিদ্ধ কৰো! সোনকালে নিক্ষেপ কৰো! মাৰো! ছিন্নভিন্ন কৰো!”
Verse 32
हरस्व प्रहरस्वेति पाटयोत्पाटयेति च । संरंभप्रभवाः क्रूराश्शब्दाः श्रवणशंकवः
“ধৰা! প্ৰহাৰ কৰা!” আৰু “ফালি পেলোৱা! উপৰি পেলোৱা!”—উগ্ৰ আৱেশৰ পৰা জন্ম লোৱা সেই নিষ্ঠুৰ শব্দবোৰ কাণত যেন শূলৰ দৰে বিঁধিল।
Verse 33
यत्रतत्र गणेशानां जज्ञिरे समरोचिताः । विवृत्तनयनाः केचिद्दष्टदंष्ट्रोष्ठतालवः
ইফালে সিফালে যুদ্ধৰ বাবে উপযুক্ত গণেশসকলৰ দলৰ সৃষ্টি হ’ল। কাৰোবাৰ চকু ঘূৰি আছিল, কাৰোবাৰ দাঁত, ওঁঠ আৰু তালু ক্ৰোধত বিকৃত হৈছিল।
Verse 34
आश्रमस्थान्समाकृष्य मारयन्ति तपोधनात् । स्रुवानपहरन्तश्च क्षिपन्तोग्निं जलेषु च
তেওঁলোকে তপস্বীসকলক তেওঁলোকৰ আশ্ৰমৰ পৰা টানি আনি হত্যা কৰিছে। তেওঁলোকে যজ্ঞৰ পাত্ৰ চুৰি কৰিছে আৰু পবিত্ৰ অগ্নিক পানীত পেলাই দিছে।
Verse 35
कलशानपि भिन्दंतश्छिंदंतो मणिवेदिकाः । गायंतश्च नदन्तश्च हसन्तश्च मुहुर्मुहुः
তেওঁলোকে কলহবোৰ ভাঙি পেলাইছে আৰু মণি-খচিত বেদীবোৰ নষ্ট কৰিছে; তেওঁলোকে বাৰে বাৰে গান গাইছে, গৰ্জন কৰিছে আৰু হাঁহিছে।
Verse 36
रक्तासवं पिबन्तश्च ननृतुर्गणपुंगवाः । निर्मथ्य सेंद्रानमरान् गणेन्द्रान्वृषेन्द्रनागेन्द्रमृगेन्द्रसाराः
ৰক্তবৰ্ণ আসৱ পান কৰি শিৱগণৰ অগ্ৰগণ্যসকলে নৃত্য কৰিলে। ইন্দ্ৰসহ অমৰসকলকো মথি-ঝাঁকাই, সেই গণেন্দ্ৰসকল বৃষভ, গজেন্দ্ৰ আৰু মৃগেন্দ্ৰৰ দৰে প্ৰবল আৰু বেগৱান হৈ বিচৰণ কৰিলে।
Verse 37
चक्रुर्बहून्यप्रतिमभावाः सहर्षरोमाणि विचेष्टितानि । नन्दंति केचित्प्रहरन्ति केचिद्धावन्ति केचित्प्रलपन्ति केचित्
অপ্ৰতিম ভাবাৱেশে আচ্ছন্ন হৈ, হৰ্ষত ৰোমাঞ্চিত হৈ তেওঁলোকে বহু স্বয়ংস্ফূর্ত চেষ্টাই কৰিলে—কিছুমান আনন্দিত হ’ল, কিছুমান প্ৰহাৰ কৰিলে, কিছুমান দৌৰিলে, আৰু কিছুমান প্ৰলাপ কৰিলে।
Verse 38
नृत्यन्ति केचिद्विहसन्ति केचिद्वल्गन्ति केचित्प्रमथा बलेन । केचिज्जिघृक्षंति घनान्स तोयान्केचिद्ग्रहीतुं रविमुत्पतंति
কিছুমান প্ৰমথ নৃত্য কৰে, কিছুমান ডাঙৰকৈ হাঁহে, কিছুমান বলৰে লাফ মাৰে। কিছুমান মেঘ আৰু তাৰ জল ধৰি ল’বলৈ চেষ্টা কৰে, আৰু কিছুমান যেন সূৰ্যক ধৰি ল’বলৈ ওপৰলৈ জাঁপ দিয়ে।
Verse 39
केचित्प्रसर्तुं पवनेन सार्धमिच्छंति भीमाः प्रमथा वियत्स्थाः । आक्षिप्य केचिच्च वरायुधानि महा भुजंगानिव वैनतेयाः
আকাশত অৱস্থিত কিছুমান ভয়ংকৰ প্ৰমথ বতাহৰ সৈতে একেলগে বেগে ধাৱিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল। আন কিছুমানে উৎকৃষ্ট অস্ত্ৰ ধৰি, গৰুড়ে যেন মহাসাপৰ ওপৰত ঝাঁপ দিয়ে তেনেদৰে তীব্ৰ বেগে দৌৰি ফুৰিছিল।
Verse 40
भ्रमंति देवानपि विद्रवंतः खमंडले पर्वतकूटकल्पाः । उत्पाट्य चोत्पाट्यगृहाणि केचित्सजालवातायनवेदिकानि
তেওঁলোকে দৌৰি-ফুৰি দেৱতাকো পলাই যাবলৈ বাধ্য কৰি, আকাশমণ্ডলত পৰ্বতশিখৰৰ দৰে বিচৰণ কৰিছিল। আৰু কিছুমানে জালিযুক্ত জানলা আৰু উঁচু বেদিকাসহ ঘৰবোৰ উপৰি তুলি ছুঁড়ি পেলাইছিল।
Verse 41
विक्षिप्य विक्षिप्य जलस्य मध्ये कालांबुदाभाः प्रमथा निनेदुः । उद्वर्तितद्वारकपाटकुड्यं विध्वस्तशालावलभीगवाक्षम्
জলৰ মাজত তাক বাৰে বাৰে নিক্ষেপ কৰি, কালামেঘসম প্ৰমথসকলে গর্জন কৰিলে। দুৱাৰ, কপাট আৰু দেৱাল উলটি উখলি গ’ল; শালা, ছাদৰ কাষ আৰু গবাক্ষ ভাঙি ধ্বস্ত হ’ল।
Verse 42
अहो बताभज्यत यज्ञवाटमनाथवद्वाक्यमिवायथार्थम् । हा नाथ तातेति पितुः सुतेति भ्रतर्ममाम्बेति च मातुलेति
হায়! যজ্ঞৱাট ভাঙি গ’ল; আৰু কোৱা কথাও আশ্ৰয়হীনৰ বাক্যৰ দৰে নিষ্ফল হ’ল। “হা নাথ!”, “হা তাত!”, “পিতৃসুত!”, “ভ্ৰাত!”, “মম অম্বে!”, “মাতুল!”—এদৰে তেওঁলোকে আৰ্তনাদ কৰিলে।
Verse 43
उत्पाट्यमानेषु गृहेषु नार्यो ह्यानाथशब्दान्बहुशः प्रचक्रुः
ঘৰবোৰ উখলোৱা হৈছিল, তেতিয়া নাৰীসকলে বাৰে বাৰে ‘আমি অনাথ, ৰক্ষকবিহীন!’ বুলি কৰুণ চিঞৰ মাৰিলে।
Frequently Asked Questions
It depicts the scene at Dakṣa’s great sacrifice (adhvara/mahāsatra) and the initial shock of Vīrabhadra’s arrival, whose roar and the gaṇas’ tumult throw the devas into panic.
The roar functions as a sign of Śiva-śakti interrupting a ritually correct yet theologically misaligned yajña, revealing that cosmic order is not sustained by externals alone but by rightful alignment with Śiva.
Vīrabhadra and Śiva’s gaṇas are foregrounded, with their sound and presence producing macrocosmic effects—earthquake, wind-turbulence, and ocean-churning—mirroring the collapse of the sacrificial assembly’s security.