रुद्रस्य परमात्मत्वे ब्रह्मपुत्रत्वादिसंशयप्रश्नः — Questions on Rudra’s Supremacy and His ‘Sonship’ to Brahmā
অধ্যায় ১৩ত ঋষিসকলে পৰম ভব (শিৱ)ৰ পৰা সৃষ্টিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় পূৰ্ব উপদেশ স্বীকাৰ কৰি এক তত্ত্বগত সংশয় উত্থাপন কৰে। বিৰূপাক্ষ, শূলধৰ, নীললোহিত, কপৰ্দী আদি নামে স্তূত ৰুদ্ৰক যুগান্তত ব্ৰহ্মা-বিষ্ণুকো সংহাৰকাৰী বুলি কোৱা হয়; কিন্তু তেওঁলোকে এইটোও শুনিছে যে ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰ পৰস্পৰে একে-আনজনৰ অঙ্গৰ পৰা প্ৰকাশ পায়। গুণ-প্ৰধান দৃষ্টিৰে এই পৰস্পৰ উৎপত্তি কেনেকৈ সম্ভৱ—সেয়াই তেওঁলোকৰ প্ৰশ্ন। ৰুদ্ৰ যদি আদিদেৱ, পুৰাতন আৰু যোগক্ষেম-প্ৰদাতা হয়, তেন্তে অব্যক্তজন্মা ব্ৰহ্মাৰ ‘পুত্ৰত্ব’ তেওঁ কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰে? ব্ৰহ্মাই মুনিসকলক দিয়া উপদেশ অনুসৰি সঠিক তত্ত্বব্যাখ্যা বিচাৰি, পুৰাণীয় বংশকাৰণ স্পষ্ট কৰাৰ ভূমিকা গঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । भवता कथिता सृष्टिर्भवस्य परमात्मनः । चतुर्मुखमुखात्तस्य संशयो नः प्रजायते
ঋষিসকলে ক’লে—আপুনি ভৱ, পৰমাত্মাৰ সৃষ্টিৰ কথা যি কৈছে, সেয়া চতুৰ্মুখ (ব্ৰহ্মা)ৰ মুখৰ পৰা নিৰ্গত; সেয়ে এই বিষয়ে আমাৰ কোনো সংশয় জন্মে নাহে।
Verse 2
देवश्रेष्ठो विरूपाक्षो दीप्तश्शूलधरो हरः । कालात्मा भगवान् रुद्रः कपर्दी नीललोहितः
দেৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ তেওঁ বিৰূপাক্ষ; দীপ্ত ত্ৰিশূলধাৰী হৰ। কালস্বৰূপ ভগৱান ৰুদ্ৰ, জটাধাৰী কপৰ্দী, নীল-লোহিত বৰ্ণধাৰী।
Verse 3
सब्रह्मकमिमं लोकं सविष्णुमपि पावकम् । यः संहरति संक्रुद्धो युगांते समुपस्थिते
যুগান্তত প্ৰলয়কাল উপস্থিত হ’লে, তেওঁ সংক্রুদ্ধ হৈ সংহাৰকাৰ্যত এই সমগ্ৰ লোকক—ব্ৰহ্মাসহ, বিষ্ণুসহ, আৰু পাৱক (অগ্নি)সহ—সংহাৰ কৰে।
Verse 4
यस्य ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रणामं कुरुतो भयात् । लोकसंकोचकस्यास्य यस्य तौ वशवर्तिनौ
যাঁৰ ভয়ত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু প্ৰণাম কৰে। তেওঁ লোকসমূহ সংকোচন (সমেট) কৰিব পৰা; সেইজনৰ অধীনতেই সেই দুয়ো থাকে।
Verse 5
यो ऽयं देवः स्वकादंगाद्ब्रह्मविष्णू पुरासृजत् । स एव हि तयोर्नित्यं योगक्षेमकरः प्रभुः
এই সেই দেৱ, যিয়ে প্ৰাচীন কালত নিজৰেই অঙ্গৰ পৰা ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুক সৃষ্টি কৰিছিল। সেই প্ৰভুৱেই নিত্য তেওঁলোকৰ যোগ-ক্ষেম সাধন কৰে—প্ৰাপ্তি দিয়ে আৰু ৰক্ষা কৰে।
Verse 6
स कथं भगवान् रुद्र आदिदेवः पुरातनः । पुत्रत्वमगमच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
তেন্তে আদিদেৱ, পুৰাতন ভগৱান ৰুদ্ৰ—শম্ভু—অব্যক্ত আৰু অগোচৰ জন্মবিশিষ্ট ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰত্ব কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰিলে?
Verse 7
प्रजापतिश्च विष्णुश्च रुद्रस्यैतौ परस्परम् । सृष्टौ परस्परस्यांगादिति प्रागपि शुश्रुम
আমি আগতেও শুনিছোঁ যে প্ৰজাপতি (ব্ৰহ্মা) আৰু বিষ্ণু—ৰুদ্ৰৰ প্ৰসঙ্গত—সৃষ্টিত পৰস্পৰৰ অঙ্গৰ পৰা, পৰস্পৰ-আশ্ৰয়ী ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভূত হৈছিল।
Verse 8
कथं पुनरशेषाणां भूतानां हेतुभूतयोः । गुणप्रधानभावेन प्रादुर्भावः परस्परात्
তেন্তে পুনৰ কেনেকৈ—এটাও অৱশিষ্ট নথাকি—সকলো ভূত দুটা কাৰণ-তত্ত্বৰ পৰা, গুণ আৰু প্ৰধানৰ পৰস্পৰ প্ৰাধান্য-ভাবৰ দ্বাৰা, পৰস্পৰৰ পৰা উদ্ভৱ হয়?
Verse 9
नापृष्टं भवता किंचिन्नाश्रुतं च कथंचन । भगवच्छिष्यभूतेन भवता सकलं स्मृतम्
আপুনি একোৱেই নাপুচি এৰি দিয়া নাই, আৰু কোনো ধৰণে একোৱেই নাশুনা ৰ’ল নহয়। ভগৱানৰ সত্য শিষ্য হোৱা বাবে আপুনি সকলো কথা সম্পূৰ্ণৰূপে স্মৰণ কৰি ৰাখিছে।
Verse 10
तत्त्वं वद यथा ब्रह्मा मुनीनामवदद्विभुः । वयं श्रद्धालवस्तात श्रोतुमीश्वरसद्यशः
হে তাত, সৰ্বব্যাপী ব্ৰহ্মাই মুনিসকলক যিদৰে তত্ত্ব কৈছিল, তেনেদৰেই আপুনি কওক। আমি শ্ৰদ্ধাৱান; এতিয়াই ঈশ্বৰৰ যশোকথা শুনিব বিচাৰোঁ।
Verse 11
वायुरुवाच । स्थाने पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिः प्रश्नकोविदैः । इदमेव पुरा पृष्टो मम प्राह पितामहः
বায়ুৱে ক’লে—হে বিপ্ৰসকল, প্ৰশ্নকৌশলত নিপুণ আপোনালোকে এই প্ৰশ্নটো যথাস্থানে কৰিছে। এই একে বিষয় আগতে মোকো সোধা হৈছিল; তেতিয়া পিতামহ (ব্ৰহ্মা) এ মোক বুজাই কৈছিল।
Verse 12
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा रुद्रसमुद्भवः । यथा च पुनरुत्पत्तिर्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्
সেয়ে এতিয়া মই বৰ্ণনা কৰিম—ৰুদ্ৰ কেনেকৈ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল; আৰু ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু পৰস্পৰ-সম্পৰ্ক অনুসাৰে পুনৰ কেনেকৈ উদ্ভৱ হয়।
Verse 13
त्रयस्ते कारणात्मानो जतास्साक्षान्महेश्वरात् । चराचरस्य विश्वस्य सर्गस्थित्यंतहेतवः
মহেশ্বৰৰ পৰা সোজাকৈ তিনিটা কাৰণ-তত্ত্ব উদ্ভৱ হ’ল। সিহঁতে চৰ-অচৰ সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৃষ্টি, স্থিতি আৰু প্ৰলয়ৰ হেতু হ’ল।
Verse 14
परमैश्वर्यसंयुक्ताः परमेश्वरभाविताः । तच्छक्त्याधिष्ठिता नित्यं तत्कार्यकरणक्षमाः
সিহঁত পৰম ঐশ্বৰ্যৰে সংযুক্ত আৰু পৰমেশ্বৰ-ভাবৰে ভাবিত আছিল। তেওঁৰ শক্তিৰে নিত্য অধিষ্ঠিত হৈ সিহঁত তেওঁৰ কাৰ্য সম্পাদনত সক্ষম আছিল।
Verse 15
पित्रा नियमिताः पूर्वं त्रयोपि त्रिषु कर्मसु । ब्रह्मा सर्गे हरिस्त्राणे रुद्रः संहरणे तथा
পূৰ্বে পিতাই সিহঁত তিনিওক তিন কৰ্মত নিয়োজিত কৰিছিল—সৃষ্টিত ব্ৰহ্মা, ৰক্ষণত হৰি, আৰু সংহাৰত ৰুদ্ৰ।
Verse 16
तथाप्यन्योन्यमात्सर्यादन्योन्यातिशयाशिनः । तपसा तोषयित्वा स्वं पितरं परमेश्वरम्
তথাপি পৰস্পৰ ঈৰ্ষ্যা আৰু একে অন্যক অতিক্ৰম কৰাৰ বাসনাৰে সিহঁতে তপস্যা কৰি নিজৰ পিতা পৰমেশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিলে।
Verse 17
लब्ध्वा सर्वात्मना तस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः । ब्रह्मनारायणौ पूर्वं रुद्रः कल्पान्तरे ऽसृजत्
সেই পৰমেষ্ঠী প্ৰভুৰ কৃপা সম্পূৰ্ণভাবে লাভ কৰি, পূৰ্ব এক কল্পান্তত ৰুদ্ৰে ব্ৰহ্মা আৰু নাৰায়ণক প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 18
कल्पान्तरे पुनर्ब्रह्मा रुद्रविष्णू जगन्मयः । विष्णुश्च भगवान्रुद्रं ब्रह्माणमसृजत्पुनः
কল্পান্তত ব্ৰহ্মা পুনৰায় প্ৰকাশ পায়; ৰুদ্ৰ আৰু বিষ্ণু জগন্ময় হৈ কাৰ্য কৰে। আৰু ভগৱান বিষ্ণুৱে পুনৰ ৰুদ্ৰক আৰু ব্ৰহ্মাকো প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 19
नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणमसृजत्पुनः । एवं कल्पेषु कल्पेषु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
ব্ৰহ্মা পুনঃপুনঃ নাৰায়ণক প্ৰকাশ কৰে, আৰু নাৰায়ণেও পুনঃপুনঃ ব্ৰহ্মাক প্ৰকাশ কৰে। এইদৰে কল্পে কল্পে ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-মহেশ্বৰ পুনৰাবৃত্তি হৈ প্ৰকাশিত হয়।
Verse 20
परस्परेण जायंते परस्परहितैषिणः । तत्तत्कल्पान्तवृत्तान्तमधिकृत्य महर्षिभिः
তেওঁলোক পৰস্পৰৰ পৰা জন্মে আৰু পৰস্পৰৰ মঙ্গল কামনা কৰে। বিভিন্ন কল্পান্তৰ বৃত্তান্তক আধাৰ কৰি মহর্ষিসকলে এই কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে।
Verse 21
प्रभावः कथ्यते तेषां परस्परसमुद्भवात् । शृणु तेषां कथां चित्रां पुण्यां पापप्रमोचिनीम्
তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ পৰস্পৰ-সমুদ্ভৱৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি কোৱা হয়। এতিয়া তেওঁলোকৰ সেই বিচিত্ৰ, পুণ্যময় আৰু পাপমোচিনী কাহিনী শুনা।
Verse 22
कल्पे तत्पुरुषे वृत्तां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । पुरा नारायणो नाम कल्पे वै मेघवाहने
তৎপুৰুষ কল্পত পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাৰ প্ৰাচীন বৃত্তান্ত কোৱা হয়। আৰু মেঘবাহন কল্পত পূৰ্বে ‘নাৰায়ণ’ নামৰ এজন মহাপুৰুষ আছিল।
Verse 23
दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धराम् । तस्य भावं समालक्ष्य विष्णोर्विश्वजगद्गुरुः
দিব্য এক হাজাৰ বছৰ তেওঁ মেঘ হৈ পৃথিৱীত বৰষুণ দিলে। তেওঁৰ সেই ভাব-অৱস্থা দেখি বিশ্ব-জগতৰ গুৰুৱে তাক বিষ্ণুৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি বুজিলে।
Verse 24
सर्वस्सर्वात्मभावेन प्रददौ शक्तिमव्ययाम् । शक्तिं लब्ध्वा तु सर्वात्मा शिवात्सर्वेश्वरात्तदा
তেতিয়া সৰ্বব্যাপী প্ৰভুৱে সৰ্বাত্মভাবত স্থিত হৈ অব্যয় শক্তি দান কৰিলে। সৰ্বেশ্বৰ শিৱৰ পৰা সেই শক্তি পাই সৰ্বভূতৰ অন্তৰাত্মা শক্তিমান হ’ল।
Verse 25
ससर्ज भगावन् विष्णुर्विश्वं विश्वसृजा सह । विष्णोस्तद्वैभवं दृष्ट्वा सृष्टस्तेन पितामहः
ভগৱান বিষ্ণুৱে বিশ্বসৃজন-তত্ত্বৰ সৈতে মিলি এই বিশ্ব সৃষ্টি কৰিলে। বিষ্ণুৰ সেই বৈভৱ দেখি পিতামহ ব্ৰহ্মাও তেওঁৰ দ্বাৰাই প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 26
आवयोरधिकश्चास्ति स रुद्रो नात्र संशयः । तस्य देवाधिदेवस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः
আমাৰ দুয়োৰ মাজত যি সঁচাকৈ শ্ৰেষ্ঠ, সেয়া ৰুদ্ৰ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। দেৱাধিদেৱ পৰমেশ্বৰৰ প্ৰসাদে এই সত্য নিশ্চিত হয়।
Verse 27
स्रष्टा त्वं भगवानाद्यः पालकः परमार्थतः । अहं च तपसाराध्य रुद्रं त्रिदशनायकम्
হে আদ্য ভগৱান! আপুনিই পৰমাৰ্থত স্ৰষ্টা আৰু পালনকৰ্তা। আৰু মই তপস্যাৰে ত্ৰিদশনায়ক ৰুদ্ৰৰ আৰাধনা কৰোঁ।
Verse 28
त्वया सह जगत्सर्वं स्रक्ष्याम्यत्र न संशयः । एवं विष्णुमुपालभ्य भगवानब्जसम्भवः
তোমাৰ সৈতে মই সমগ্ৰ জগত সৃষ্ট কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। এইদৰে বিষ্ণুক সম্বোধন কৰি পদ্মজ ভগৱান (ব্ৰহ্মা) ক’লে।
Verse 29
एवं विज्ञापयामास तपसा प्राप्य शंकरम् । भगवन् देवदेवेश विश्वेश्वर महेश्वर
তপস্যাৰে শংকৰক প্ৰাপ্ত হৈ তেওঁ এইদৰে নিবেদন কৰিলে—“হে ভগৱান! দেৱদেৱেশ, বিশ্বেশ্বৰ, মহেশ্বৰ!”
Verse 30
तव वामांगजो विष्णुर्दक्षिणांगभवो ह्यहम् । मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः
বিষ্ণু আপোনাৰ বাওঁ অংগৰ পৰা জন্মিছে, আৰু মই আপোনাৰ সোঁ অংগৰ পৰা উদ্ভৱিছোঁ। তথাপি অচ্যুতই মোৰ সৈতে মিলি সমগ্ৰ জগত সৃষ্ট কৰিলে।
Verse 31
स मत्सरादुपालब्धस्त्वदाश्रयबलान्मया । मद्भावान्नाधिकस्तेति भावस्त्वयि महेश्वरे
ঈৰ্ষাৰ বশত মই তোমাৰ আশ্ৰয়বলে ভৰসা কৰি তাক তিৰস্কাৰ কৰিছিলোঁ; কিন্তু সি মোৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ ভাৱভক্তিত নিবিষ্ট আছিল, সেয়ে তাৰ দৃঢ় বিশ্বাস আছিল— “হে মহেশ্বৰ, তোমাতকৈ উচ্চ কোনো নাই।”
Verse 32
त्वत्त एव समुत्पत्तिरावयोस्सदृशी यतः । तस्य भक्त्या यथापूर्वं प्रसादं कृतवानसि
আমাৰ দুয়োৰে উৎপত্তি সঁচাকৈ তোমাৰ পৰাই, সেয়ে ই একে ধৰণৰ; সেইবাবে তাৰ ভক্তিৰ দ্বাৰা, আগৰ দৰে, তুমি তাৰ ওপৰত প্ৰসাদ-কৃপা কৰিছা।
Verse 33
तथा ममापि तत्सर्वं दातुमर्हसि शंकर । इति विज्ञापितस्तेन भगवान् भगनेत्रहा
“সেইদৰে, হে শংকৰ, সেই সকলো মোকো দান কৰা উচিত”—এনে নিবেদন কৰাত, ভগনেত্ৰহা ভগৱান (ভগৰ নয়ন নাশ কৰা) সেই প্ৰাৰ্থনা গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 34
न्यायेन वै ददौ सर्वं तस्यापि स घृणानिधिः । लब्ध्वैवमीश्वरादेव ब्रह्मा सर्वात्मतां क्षणात्
ধৰ্মানুসাৰে সেই কৰুণানিধিয়ে তাকো সকলো দান কৰিলে; এইদৰে কেৱল ঈশ্বৰৰ প্ৰসাদ লাভ কৰি ব্ৰহ্মাই ক্ষণতে সৰ্বাত্মভাব প্ৰাপ্ত কৰিলে।
Verse 35
त्वरमाणोथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् । क्षीरार्णवालये शुभ्रे विमाने सूर्यसंनिभे
তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ সি গৈ ক্ষীৰসাগৰৰ শুভ্ৰ ধামত, সূৰ্যসম দীপ্তিময় মঙ্গল বিমানে অধিষ্ঠিত পুৰুষোত্তমক দর্শন কৰিলে।
Verse 36
हेमरत्नान्विते दिव्ये मनसा तेन निर्मिते । अनंतभोगशय्यायां शयानं पंकजेक्षणम्
সোণ আৰু ৰত্নে অলংকৃত, মনোবলে নিৰ্মিত দিৱ্য শয্যাত তেওঁ অনন্তনাগৰ বহু-কুণ্ডলী শয্যাত শয়ন কৰা পদ্মনয়ন প্ৰভুক দৰ্শন কৰিলে।
Verse 37
चतुर्भुजमुदारांगं सर्वाभरणभूषितम् । शंखचक्रधरं सौम्यं चन्द्रबिंबसमाननम्
তেওঁ চতুৰ্ভুজ, উদাৰ অঙ্গবিশিষ্ট, সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত; শঙ্খ-চক্ৰধাৰী, সৌম্য স্বৰূপ, চন্দ্ৰবিম্বসম মুখবিশিষ্ট।
Verse 38
श्रीवत्सवक्षसं देवं प्रसन्नमधुरस्मितम् । धरामृदुकरांभोजस्पर्शरक्तपदांबुजम्
তেওঁলোকে শ্ৰীবৎসচিহ্নিত বক্ষবিশিষ্ট দেৱক দৰ্শন কৰিলে—প্ৰসন্ন, মধুৰ হাঁহিৰে বিভূষিত; ধৰণীৰ মৃদু পদ্মসদৃশ কৰস্পৰ্শে যাঁৰ পদ্মপদ ৰক্তিম হৈছিল।
Verse 39
क्षीरार्णवामृतमिव शयानं योगनिद्रया । तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकांडजम्
তেওঁ যোগনিদ্ৰাত ক্ষীৰসাগৰত অমৃত যেন শয়ন কৰিছিল। তমোগুণে তেওঁ কালৰুদ্ৰ নামে, আৰু ৰজোগুণে তেওঁ কনকাণ্ডজ (হিৰণ্যগৰ্ভ) ৰূপে খ্যাত হৈছিল।
Verse 40
सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम् । तं दृष्ट्वा पुरुषं ब्रह्मा प्रगल्भमिदमब्रवीत्
সত্ত্বগুণে তেওঁ সৰ্বব্যাপী বিষ্ণুতত্ত্বক উপলব্ধি কৰিলে, আৰু নিৰ্গুণ স্বৰূপে মহেশ্বৰক চিনিলে। সেই পৰম পুৰুষক দেখি ব্ৰহ্মাই নিৰ্ভীকভাৱে এই বাক্য ক’লে।
Verse 41
ग्रसामि त्वामहं विष्णो त्वमात्मानं यथा पुरा । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिबुद्ध्य पितामहम्
হে বিষ্ণু! মই তোমাক গ্ৰাস কৰিম—যেনেকৈ তুমি পূৰ্বে নিজৰ আত্মাকেই গ্ৰাস কৰিছিলা। তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি পিতামহ ব্ৰহ্মা সত্যত প্ৰবুদ্ধ হ’ল।
Verse 42
उदैक्षत महाबाहुस्स्मितमीषच्चकार च । तस्मिन्नवसरे विष्णुर्ग्रस्तस्तेन महात्मना
মহাবাহুৱে চালে আৰু অলপ হাঁহিলে। সেই ক্ষণতেই সেই মহাত্মাই বিষ্ণুক গ্ৰাস কৰি বশ কৰিলে।
Verse 43
सृष्टश्च ब्रह्मणा सद्यो भ्रुवोर्मध्यादयत्नतः । तस्मिन्नवसरे साक्षाद्भगवानिन्दुभूषणः
ব্ৰহ্মাই ভ্ৰূমধ্যৰ পৰা অযত্নে তৎক্ষণাৎ তাক সৃষ্টি কৰিলে। সেই সময়তেই ইন্দুভূষণ ভগৱান শিৱ সাক্ষাৎ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।
Verse 44
शक्तिं तयोरपि द्रष्टुमरूपो रूपमास्थितः । प्रसादमतुलं कर्तुं पुरा दत्तवरस्तयोः
তেওঁলোক দুয়োকে নিজৰ শক্তি দেখুৱাবলৈ অৰুপ ভগৱানে ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। অতুল প্ৰসাদ দান কৰিবলৈ, যিজনে পূৰ্বে তেওঁলোকক বৰ দিছিল, তেওঁ এইদৰে প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।
Verse 45
आगच्छत्तत्र यत्रेमौ ब्रह्मनारायणौ स्थितौ । अथ तुष्टुवतुर्देवं प्रीतौ भीतौ च कौतुकात्
তেওঁ তাত আহিল য’ত ব্ৰহ্মা আৰু নাৰায়ণ থিয় হৈ আছিল। তেতিয়া কৌতূহল-বিস্ময়ে, একেলগে প্ৰীত আৰু ভয়ভক্তিত ভৰপূৰ হৈ, তেওঁলোকে সেই দেৱক স্তৱ কৰিলে।
Verse 46
प्रणेमतुश्च बहुशो बहुमानेन दूरतः । भवोपि भगवानेतावनुगृह्य पिनाकधृक्
তেওঁলোকে দূৰৰ পৰা গভীৰ মান-ভক্তিৰে বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰিলে। তেতিয়া পিনাকধাৰী ভগৱান ভৱ (শিৱ) কৃপা কৰি তেওঁলোকক অনুগ্ৰহ দান কৰিলে।
Verse 47
सादरं पश्यतोरेव तयोरंतरधीयत
তেওঁলোকে দুয়ো ভক্তিভাৱে চাই থাকোঁতেই ভগৱান শিৱ তেওঁলোকৰ দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হ’ল।
Frequently Asked Questions
The sages challenge the compatibility of Rudra’s primordial supremacy (ādideva, yuga-end dissolver) with statements that he became Brahmā’s son and that Brahmā, Viṣṇu, and Rudra arise from one another.
The chapter signals that Purāṇic genealogy must be read through causal categories—guṇa and pradhāna—so that “birth” and “sonship” can denote functional manifestation within cosmic process rather than ontological dependence.
Rudra is invoked as Virūpākṣa, Śūladhara, Hara, Kālātmā, Kapardī, and Nīlalohita—emphasizing his fiery, time-associated power of dissolution and lordship over other cosmic authorities.