Ikṣvāku-vaṃśa-prasaṅgaḥ — Genealogy of the Ikṣvāku Line and Exempla of Royal Dharma

Verse 1

सूत उवाच । पूर्वतस्तु मनोर्जज्ञे इक्ष्वाकुर्घ्राणतस्सुतः । तस्य पुत्रशतं त्वासीदिक्ष्वाकोर्भूरिदक्षिणम्

সূত ক’লে—পূৰ্বকালে মনুৰ নাসিকাৰ পৰা ইক্ষ্বাকু নামৰ পুত্ৰ জন্মিল। সেই ইক্ষ্বাকুৰ শত পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ দানধৰ্মত অতি উদাৰ আছিল।

Verse 2

तेषां पुरस्तादभवन्नार्य्यावर्ते नृपा द्विजाः । तेषां विकुक्षिर्ज्येष्ठस्तु सोऽयोध्यायां नृपोऽभवत्

তেওঁলোকৰ আগতে আৰ্যাৱর্তত দ্বিজধৰ্ম পালন কৰা ৰজা উদ্ভৱ হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত জ্যেষ্ঠ আছিল বিকুক্ষি; তেওঁ অযোধ্যাত ৰজা হৈছিল।

Verse 3

तत्कर्म शृणु तत्प्रीत्या यज्जातं वंशतो विधेः । श्राद्धकर्म्मणि चोद्दिष्टो ह्यकृते श्राद्धकर्मणि

সেই কৰ্ম ভক্তিৰে শুনা, যি বিধাতা (ব্ৰহ্মা)ৰ বংশধাৰাৰ পৰা উৎপন্ন। ই শ্রাদ্ধকর্মত নিৰ্দেশিত, আৰু শ্রাদ্ধ নকৰিলেও বিধেয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 4

भक्षयित्वा शशं शीघ्रं शशादत्वमतो गतः । इक्ष्वाकुणा परित्यक्तश्शशादो वनमाविशत

সি সোনকালে খৰগোশ ভক্ষণ কৰি ‘শশাদ’ (শশভক্ষক) নামে পৰিচিত হ’ল। ইক্ষ্বাকু ৰজাই ত্যাগ কৰাত শশাদ বনত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 5

इक्ष्वाकौ संस्थिते राजा वसिष्ठवचनादभूत् । शकुनिप्रमुखास्तस्य पुत्राः पञ्चदश स्मृताः

ইক্ষ্বাকু স্থাপিত হোৱাত বশিষ্ঠৰ বাক্য অনুসাৰে তেওঁ ৰজা হ’ল। তেওঁৰ শকুনি প্ৰধান পঞ্চদশ পুত্ৰ স্মৰণীয়।

Verse 6

उत्तरापथदेशस्य रक्षितारो महीक्षितः । अयोधस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्य्यवान्

উত্তৰাপথ দেশ ৰক্ষা কৰা ৰজাসকল পৃথিৱীৰ মহাবলী অধিপতি আছিল। অযোধ্যাৰ বংশত ককুত্স্থ নামৰ এক পৰাক্ৰমী দায়াদ জন্মিল।

Verse 7

अरिनाभः ककुत्स्थस्य पृथुरेतस्य वै सुतः । विष्टराश्वः पृथोः पुत्रस्तस्मादिंद्रः प्रजापतिः

ককুত্স্থৰ পুত্ৰ আছিল অৰিনাভ; তেওঁৰ পুত্ৰই পৃথুৰেতা। পৃথুৰ পুত্ৰ বিষ্টৰাশ্ব; তেঁওৰ পৰা প্ৰজাপতি ইন্দ্ৰ জন্মিল।

Verse 8

इंद्रस्य युवनाश्वस्तु श्रावस्तस्य प्रजापतिः । जज्ञे श्रावस्तकः प्राज्ञः श्रावस्ती येन निर्मिता । श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महायशाः

ইন্দ্ৰৰ পৰা যুবনাশ্ব জন্মিল; শ্ৰাৱস্তৰ পৰা প্ৰজাপতি জন্মিল। তাৰ পিছত প্ৰাজ্ঞ শ্ৰাৱস্তক জন্মিল—যাৰ দ্বাৰা শ্ৰাৱস্তী নগৰী নিৰ্মিত হ’ল। আৰু শ্ৰাৱস্তৰ মহাযশস্বী দায়াদ বृहদশ্ব আছিল।

Verse 9

युवनाश्वस्सुतस्तस्य कुवलाश्वश्च तत्सुतः । स हि धुंधुवधाद्भूतो धुंधुमारो नृपोत्तमः

তাৰ পুত্ৰ যুবনাশ্ব, আৰু যুবনাশ্বৰ পুত্ৰ কুবলাশ্ব। ধুন্ধুক বধ কৰি সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰজা ‘ধুন্ধুমাৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 10

कुवलाश्वस्य पुत्राणां शतमुत्तमधन्विनाम् । बभूवात्र पिता राज्ये कुवलाश्वं न्ययोजयत्

কুৱলাশ্বৰ এশজন পুত্ৰ আছিল; সকলোৱে উৎকৃষ্ট ধনুৰ্ধৰ। সেই ৰাজ্যত তেওঁৰ পিতাই কুৱলাশ্বক ৰাজপদত নিযুক্ত কৰিলে।

Verse 11

पुत्रसंक्रामितश्रीको वनं राजा समाविशत् । तमुत्तंकोऽथ राजर्षि प्रयांतं प्रत्यवारयत्

পুত্ৰলৈ ৰাজশ্ৰী আৰু ৰাজ্যভাৰ সঁপাই দি ৰজাই বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে। তেতিয়া ৰাজর্ষি উত্তঙ্কে যাত্ৰাৰত ৰজাক বাধা দিলে।

Verse 12

उत्तंक उवाच । भवता रक्षणं कार्यं पृथिव्या धर्मतः शृणु । त्वया हि पृथिवी राजन्रक्ष्यमाणा महात्मना

উত্তঙ্কে ক’লে—হে ৰাজন, শুনা; ধৰ্ম অনুসাৰে পৃথিৱীৰ ৰক্ষা কৰা তোমাৰ কৰ্তব্য। হে ৰজা, মহাত্মা তোমাৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত হলে পৃথিৱী সঁচাকৈ সুৰক্ষিত হয়।

Verse 13

भविष्यति निरुद्विग्ना नारण्यं गंतुमर्हसि । ममाश्रमसमीपे तु हिमेषु मरुधन्वसु

তুমি নিৰুদ্বিগ্ন হ’বা; অৰণ্যলৈ যাবলৈ অৰ্হ। মোৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত, হিমাচ্ছন্ন অঞ্চল আৰু বতাহবহা ভূমিত তুমি শান্তিতে বাস কৰিবা।

Verse 14

समुद्रवालुकापूर्णो दानवो बलदर्पितः । देवतानामवध्यो हि महाकायो महाबलः

সমুদ্ৰৰ বালিৰে যেন পূৰ্ণ সেই দানৱ বলৰ দৰ্পে উন্মত্ত আছিল। দেৱতাসকলৰ বাবে সি অবধ্য—মহাকায় আৰু মহাবলী।

Verse 15

अंतर्भूभिगतस्तत्र वालुकांतर्हितः स्थितः । राक्षसस्य मधोः पुत्रो धुंधुनामा सुदारुणः

তাতে সি ভূগৰ্ভত সোমাই বালিৰ মাজত লুকাই থাকিল। ৰাক্ষস মধুৰ পুত্ৰ, ধুন্ধু নামৰ, অতি দাৰুণ।

Verse 16

शेते लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम् । संवत्सरस्य पर्यन्ते स निश्वासं विमुंचति

লোকবিনাশৰ বাবে সি দাৰুণ তপস্যাত লীন হৈ শুই থাকে। এক বছৰৰ অন্তত সি নিজৰ নিশ্বাস বাহিৰ কৰে।

Verse 17

यदा तदा भूश्चलति सशैलवनकानना । सविस्फुलिंगं सांगारं सधूममपि वारुणम्

সেই মুহূর্ততে পৰ্বত, বন আৰু কাননসহ পৃথিৱী কঁপি উঠে। জললোকো ব্যাকুল হয়—স্ফুলিঙ্গ, জ্বলন্ত অঙ্গাৰ আৰু ধোঁৱাসহ।

Verse 18

तेन रायन्न शक्नोमि तस्मिंस्स्थातुं स्व आश्रमे । तं वारय महाबाहो लोकानां हितकाम्यया

তাৰ বাবে, হে ৰাজন, মই মোৰ আশ্ৰমত থাকিব নোৱাৰোঁ। সেয়ে, হে মহাবাহো, লোকহিত কামনাৰে তাক নিবাৰণ কৰা।

Verse 19

लोकास्स्वस्था भवंत्वद्य तस्मिन्विनिहते त्वया । त्वं हि तस्य वधायैव समर्थः पृथवीपते

আজি তোমাৰ দ্বাৰা সি নিহত হ’লে সকলো লোক কুশল আৰু শান্তিত থাকক। হে পৃথিৱীপতি, তাক বধ কৰিবলৈ সঁচাকৈ কেৱল তুমিয়েই সমৰ্থ।

Verse 20

विष्णुना च वरो दत्तो महान्पूर्व युगेऽनघ । तेजसा स्वेन ते विष्णुस्तेज आप्याययिष्यति

হে অনঘ, পূৰ্বযুগত বিষ্ণুৱে তোমাক এক মহান বৰ দিছিল; আৰু সেই বিষ্ণুৱে নিজৰ দিব্য তেজে তোমাৰ তেজক পুষ্ট কৰি বৃদ্ধি কৰিব।

Verse 21

पालने हि महाधर्मः प्रजानामिह दृश्यते । न तथा दृश्यतेऽरण्ये मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी

প্ৰজাসকলৰ পালন-পোষণ আৰু ৰক্ষণতেই ইয়াত মহাধৰ্ম দেখা যায়; অৰণ্যত তেনে ধৰ্ম দেখা নাযায়। সেয়ে তোমাৰ মনত তেনে বুদ্ধি যেন নুঠে।

Verse 22

ईदृशो नहि राजेन्द्र क्वचिद्धर्मः प्रविद्यते । प्रजानां पालने यादृक् पुरा राजर्षिभिः कृतः

হে ৰাজেন্দ্ৰ! প্ৰজাসকলৰ পালন-পোষণত প্ৰাচীন ৰাজৰ্ষিসকলে যিদৰে ধৰ্ম আচৰণ কৰিছিল, তেনে ধৰ্ম আন ক’তো পোৱা নাযায়।

Verse 23

स एवमुक्तो राजर्षिरुत्तंकेन महात्मना । कुवलाश्वः सुतं प्रादात्तस्मै धुन्धुनिवारणे

মহাত্মা উত্তঙ্কে এইদৰে কোৱাত ৰাজৰ্ষি কুবলাশ্বে ধুন্ধুক নিবাৰণ-নাশ কৰিবলৈ তেওঁৰ নিজৰ পুত্ৰক তেখেতক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 24

भगवन्न्यस्तशस्त्रोहमयं तु तनयो मम । भविष्यति द्विजश्रेष्ठ धुन्धुमारो न संशयः

হে ভগৱান, মই অস্ত্ৰ ত্যাগ কৰিলোঁ। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ এই পুত্ৰ নিঃসন্দেহে ধুন্ধুমাৰ হ’ব।

Verse 25

इत्युक्त्वा पुत्रमादिश्य ययौ स तपसे नृपः । कुवलाश्वश्च सोत्तङ्को ययौ धुन्धुविनिग्रहे

এইদৰে কৈ পুত্ৰক আদেশ দি সেই ৰজা তপস্যাৰ বাবে গ’ল। আৰু কুবলাশ্ব ঋষি উত্তঙ্কৰ সৈতে ধুন্ধুক দমন-সংহাৰ কৰিবলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 26

तमाविशत्तदा विष्णुर्भगवांस्तेजसा प्रभुः । उत्तंकस्य नियोगाद्वै लोकानां हितकाम्यया

তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণু প্ৰভু নিজৰ দিব্য তেজে তাত প্ৰৱেশ কৰিলে—উত্তঙ্কৰ নিয়োগত, লোকহিত কামনাৰে।

Verse 27

तस्मिन्प्रयाते दुर्द्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत् । एष श्रीमान्नृपसुतो धुन्धुमारो भविष्यति

সেই অজেয় জন প্ৰয়াণ কৰাৰ পাছত স্বৰ্গত মহা ঘোষ উঠিল—“এই শ্ৰীমান নৃপসুত ধুন্ধুমাৰ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ব।”

Verse 28

दिव्यैर्माल्यैश्च तं देवास्समंतात्समवारयन् । प्रशंसां चक्रिरे तस्य जय जीवेति वादिनः

দেৱতাসকলে দিব্য মালাৰে তাক চাৰিওফালে ঘেৰিলে আৰু প্ৰশংসা গাই ক’লে—“জয়! দীৰ্ঘজীৱী হওক!”

Verse 29

स गत्वा जयतां श्रेष्ठस्तनयैस्सह पार्थिवः । समुद्रं खनयामास वालुकार्णवमध्यतः

তাৰ পাছত সেই ৰজা—বিজয়ীদের মাজত শ্ৰেষ্ঠ—পুত্ৰসকলৰ সৈতে তাত গৈ বালুকাৰ্ণৱৰ মাজৰ পৰা সমুদ্ৰ খনন কৰি উলিয়াবলৈ ধৰিলে।

Verse 30

नारायणस्य विप्रर्षेस्तेजसाप्यायितस्तु सः । बभूव सुमहातेजा भूयो बलसमन्वितः

হে বিপ্ৰৰ্ষি! নাৰায়ণৰ তেজে পুষ্ট আৰু বলবান হৈ সি অতি মহাতেজস্বী হ’ল, আৰু পুনৰ অধিক বলসম্পন্ন হ’ল।

Verse 31

तस्य पुत्रैः खनद्भिस्तु वालुकांतर्गतस्तु सः । धुन्धुरासादितो ब्रह्मन्दिशमाश्रित्य पश्चि माम्

তাৰ পুত্ৰসকলে খনন কৰোঁতে সি বালুৰ ভিতৰতে দবাই পৰিল। তাৰপিছত ধুন্ধুৰ আক্ৰমণত, হে ব্ৰহ্মন, সি পশ্চিম দিশ আশ্ৰয় কৰি শৰণ ল’লে।

Verse 32

मुखजेनाग्निना क्रोधाल्लोकान्संवर्तयन्निव । वारि सुस्राव वेगेन विधोः कधिरिवोदये

ক্ৰোধে মুখৰ পৰা ওলোৱা অগ্নি যেন লোকসমূহক প্ৰলয়লৈ ঠেলি দিছিল; তেতিয়া হঠাৎ প্ৰবল বেগে জলধাৰা ওলাই আহিল, যেন সৃষ্টিৰ উদয়ত বিধাতাৰ পৰা।

Verse 33

ततोऽनलैरभिहतं दग्धं पुत्रशतं हि तत् । त्रय एवावशिष्टाश्च तेषु मध्ये मुनीश्वर

তাৰপিছত অগ্নিৰ আঘাতত সেই শত পুত্ৰ দগ্ধ হ’ল; তেওঁলোকৰ মাজত কেৱল তিনিজনহে অৱশিষ্ট ৰ’ল, হে মুনীশ্বৰ।

Verse 34

ततस्स राजा विप्रेन्द्र राक्षसं तं महाबलम् । आससाद महातेजा धुन्धुं विप्रविनाशनम्

তাৰ পাছত, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, মহাতেজস্বী ৰজাই ব্ৰাহ্মণ-বিনাশক মহাবলী ৰাক্ষস ধুন্ধুক সন্মুখীন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 35

तस्य वारिमयं वेगमापीय स नराधिपः । वह्निबाणेन वह्निं तु शमयामास वारिणा

তাৰ জলময় প্ৰচণ্ড বেগ শোষণ কৰি সেই নৰাধিপে অগ্নিবাণৰ দ্বাৰা পানীৰে অগ্নিক শমাই দিলে।

Verse 36

तं निहत्य महाकायं बलेनोदकराक्षसम् । उत्तंकस्येक्षयामास कृतं कर्म नराधिपः

সেই মহাকায় জল-ৰাক্ষসক নিজৰ বলে বধ কৰি নৰাধিপে উত্তঙ্কক দেখুৱালে যে কৰ্ম সম্পন্ন হৈছে।

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां मनुवंशवर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ পঞ্চম ভাগ উমাসংহিতাত ‘মনুবংশবৰ্ণন’ নামৰ সাঁইত্রিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 38

धर्मे मतिं च सततं स्वर्गे वासं तथाक्षयम् । पुत्राणां चाक्षयं लोकं रक्षसा ये तु संहताः

যিসকল ৰাক্ষসৰ দ্বাৰা সংহত হয়, তেওঁলোকে ধৰ্মত সদা অচল মতি, স্বৰ্গত অক্ষয় বাস, আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলেও অক্ষয় লোক লাভ কৰে।

Verse 39

तस्य पुत्रास्त्रयश्शिष्टाः दृढाश्वः श्रेष्ठ उच्यते । हंसाश्वकपिलाश्वौ च कुमारौ तत्कनीयसौ

তেওঁৰ তিনিজন পুত্ৰ অৱশিষ্ট আছিল; তেওঁলোকৰ মাজত দৃঢ়াশ্বক শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়, আৰু হংসাশ্ব আৰু কপিলাশ্ব আছিল তেওঁৰ দুজন কনিষ্ঠ কুমাৰ।

Verse 40

धौंधुमारिर्दृढाश्वो यो हर्य्यश्वस्तस्य चात्मजः । हर्यश्वस्य निकुंभोभूत्पुत्रो धर्मरतस्सदा

ধৌন্ধুমাৰি-ই দৃঢ়াশ্ব বুলি জনা যায়; সি আছিল হৰ্য্যশ্বৰ পুত্ৰ। হৰ্য্যশ্বৰ পৰা নিকুম্ভ নামৰ পুত্ৰ জন্মিল, যি সদা ধৰ্মত ৰত আছিল।

Verse 41

संहताश्वो निकुंभस्य पुत्रो रणविशारदः । अक्षाश्वश्च कृताश्वश्च संहताश्वसुतोऽभवत

নিকুম্ভৰ পুত্ৰ সংহতাশ্ব যুদ্ধত পাৰদৰ্শী আছিল। সংহতাশ্বৰ পুত্ৰৰূপে অক্ষাশ্ব আৰু কৃতাশ্ব জন্মিল।

Verse 42

तस्य हैमवती कन्या सतां मान्या वृषद्वती । विख्याता त्रिषु लोकेषु पुत्रस्तस्याः प्रसेनजित्

তেওঁৰ পৰা হিমালয়বংশীয় কন্যা বৃষদ্বতী জন্মিল, যি সৎজনৰ দ্বাৰা মান্য আছিল। তেওঁ ত্ৰিলোকত বিখ্যাত হ’ল, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ প্ৰসেনজিত্।

Verse 43

लेभे प्रसेनजिद्भार्यां गौरीं नाम पतिव्रताम् । अभिशप्ता तु सा भर्त्रा नदी सा बाहुदा कृता

প্ৰসেনজিতে গৌৰী নামৰ পতিব্ৰতা পত্নী লাভ কৰিলে। কিন্তু স্বামীৰ শাপত তেওঁ বাহুদা নামৰ নদীলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল।

Verse 44

तस्य पुत्रो महानासीद्युवनाश्वो महीपतिः । मांधाता युवनाश्वस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

তেওঁৰ পুত্ৰ আছিল মহান ৰজা যুবনাশ্ব, পৃথিৱীৰ অধিপতি। যুবনাশ্বৰ পৰা মান্ধাতা জন্মিল, যি ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত।

Verse 45

तस्य चैत्ररथी भार्या शशबिंदुसुता ऽभवत् । पतिव्रता च ज्येष्ठा च भ्रातॄणामयुतं च सः

তেওঁৰ পত্নী আছিল চৈত্রৰথী, শশবিন্দুৰ কন্যা। তেওঁ পতিব্ৰতা আৰু (পত্নীসকলৰ মাজত) জ্যেষ্ঠা আছিল। আৰু তেওঁৰ দহ হাজাৰ ভাতৃ আছিল।

Verse 46

तस्यामुत्पादयामास मान्धाता द्वौ सुतौ तदा । पुरुकुत्सं च धर्मज्ञं मुचुकुंदं च धार्मिकम्

তাত তেতিয়া ৰজা মান্ধাতাই দুজন পুত্ৰ জন্ম দিলে—ধৰ্মজ্ঞ পুৰুকুৎস আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ মুচুকুন্দ।

Verse 47

पुरुकुत्ससुतस्त्वासीद्विद्वांस्त्रय्यारुणिः कविः । तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारोऽभून्महाबली

পুৰুকুৎসৰ পুত্ৰ ত্ৰয়্যাৰুণি আছিল বিদ্বান কবি-ঋষি। তেওঁৰ পুত্ৰ সত্যব্ৰত নামে এক মহাবলী কুমাৰ জন্মিল।

Verse 48

पाणिग्रहणमंत्राणां विघ्रं चक्रे महात्मभिः । येन भार्य्या हृता पूर्वं कृतोद्वाहः परस्य वै

সেই মহাত্মাসকলৰ দ্বাৰা তেওঁ পাণিগ্ৰহণ (বিবাহ) মন্ত্ৰত বিঘ্ন ঘটালে—যিসকলে পূৰ্বে আন এজনৰ বিধিবৎ বিবাহিতা পত্নীক অপহৰণ কৰিছিল।

Verse 49

बलात्कामाच्च मोहाच्च संहर्षाच्च यदोत्कटात् । जहार कन्यां कामाच्च कस्यचित्पुरवासिनः

বল, কাম, মোহ আৰু তীব্ৰ আবেগে প্ৰেৰিত হৈ সি—কামনাৰ বশত—এজন নগৰবাসীৰ কন্যাক অপহৰণ কৰিলে।

Verse 50

अधर्मसंगिनं तं तु राजा त्रय्यारुणिस्त्यजन् । अपध्वंसेति बहुशोऽवदत्क्रोधसमन्वितः

অধৰ্মসঙ্গী সেই লোকজনক ত্যাগ কৰি ৰজা ত্ৰয়্যাৰুণি ক্ৰোধে ভৰি বাৰে বাৰে ক’লে—“নাশ হওঁক, আঁতৰি যা!”

Verse 51

पितरं सोऽब्रवीन्मुक्तः क्व गच्छामीति वै तदा । वस श्वपाकनिकटे राजा प्राहेति तं तदा

তেতিয়া মুক্ত হৈ সি পিতাক ক’লে—“এতিয়া মই ক’লৈ যাম?” তেতিয়া ৰজাই ক’লে—“শ্বপাক (চণ্ডাল)ৰ বাসস্থানৰ ওচৰত বাস কৰ।”

Verse 52

स हि सत्यव्रतस्तेन श्वपाकवसथांतिके । पित्रा त्यक्तोऽवसद्वीरो धर्मपालेन भूभुजा

তেওঁ সত্যব্ৰতত অচল এক বীৰ আছিল; সেয়ে পিতৃয়ে ত্যাগ কৰাৰ পিছত চাণ্ডালসকলৰ বাসস্থানৰ ওচৰত বাস কৰিছিল, আৰু ধৰ্মপাল নামৰ ধৰ্মনিষ্ঠ ৰজাই তেওঁক ৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 53

ततस्त्रय्यारुणी राजा विरक्तः पुत्रकर्मणा । स शंकरतपः कर्त्तुं सर्वं त्यक्त्वा वनं ययौ

তেতিয়া ত্ৰয়্যাৰুণী ৰজা পুত্ৰৰ আচৰণত বৈৰাগ্য লাভ কৰি সকলো ত্যাগ কৰি ভগৱান শংকৰৰ তপস্যা কৰিবলৈ বনলৈ গ’ল।

Verse 54

ततस्तस्य स्व विषये नावर्षत्पाकशासनः । समा द्वादश विप्रर्षे तेनाधर्मेण वै तदा

তাৰ পিছত সেই অধৰ্মৰ ফলত পাকশাসন (ইন্দ্ৰ)এ নিজৰ ৰাজ্যত বৰষুণ নবৰ্ষালে; হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তেতিয়া বাৰ বছৰ ধৰি বৰষুণ নোহোৱা হ’ল।

Verse 55

दारां तस्य तु विषये विश्वामित्रो महातपाः । संत्यज्य सागरानूपे चचार विपुलं तपः

কিন্তু তেওঁৰ পত্নীৰ বিষয়ে মহাতপস্বী বিশ্বামিত্ৰে তাইক ত্যাগ কৰি সাগৰৰ কাষলৈ গৈ বিপুল তপস্যা কৰিলে।

Verse 56

तस्य पत्नी गले बद्ध्वा मध्यमं पुत्रमौरसम् । शेषस्य भरणार्थाय व्यक्रीणाद्गोशतेन च

তেতিয়া তেওঁৰ পত্নীয়ে মধ্যম পুত্ৰ—নিজৰ ঔৰস সন্তানক—গলাত বান্ধি, বাকীসকলৰ ভৰণ-পোষণৰ বাবে এশ গৰুৰ বিনিময়ত বিক্ৰী কৰিলে।

Verse 57

तां तु दृष्ट्वा गले बद्धं विक्रीणंती स्वमात्मजम् । महर्षिपुत्रं धर्म्मात्मा मोचयामास तं तदा

তাই নিজৰ পুত্ৰক—গলাত বান্ধি—বিক্ৰী কৰা দেখি, সেই ধৰ্মাত্মাই তেতিয়াই মহৰ্ষিপুত্ৰ সেই বালকক মুক্ত কৰিলে।

Verse 59

तदारभ्य स पुत्रस्तु विश्वामित्रस्य वै मुनेः । अभवद्गालवो नाम गलबंधान्महातपाः

সেই সময়ৰ পৰা মুনি বিশ্বামিত্ৰৰ সেই পুত্ৰ ‘গালৱ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল—গলাৰ বন্ধনৰ কাৰণেই—আৰু তেওঁ আছিল মহাতপস্বী।

Verse 578

सत्यव्रतो महाबाहुर्भरणं तस्य चाकरोत् । विश्वामित्रस्य तुष्ट्यर्थमनुक्रोशार्थमेव च

মহাবাহু সত্যব্ৰতে তেওঁৰ ভৰণ-পোষণ কৰিলে—বিশ্বামিত্ৰক তুষ্ট কৰিবলৈ আৰু দয়াবশতেও।