अनिरुद्धापहरणानन्तरं कृष्णस्य शोणितपुरगमनम् तथा रुद्रकृष्णयुद्धारम्भः | After Aniruddha’s Abduction: Kṛṣṇa Marches to Śoṇitapura and the Rudra–Kṛṣṇa Battle Begins

Verse 1

व्यास उवाच । अनिरुद्धे हृतै पौत्रे कृष्णस्य मुनिसत्तम । कुंभांडसुतया कृष्णः किमकार्षीद्धि तद्वद

ব্যাসে ক’লে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! কুম্ভাণ্ডৰ কন্যাই কৃষ্ণৰ পৌত্ৰ অনিৰুদ্ধক হৰণ কৰিলে, তেতিয়া কৃষ্ণই কি কৰিলে? সেয়া মোক কওক।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । ततो गतेऽनिरुद्धे तु तत्स्त्रीणां रोदनस्वनम् । श्रुत्वा च व्यथितः कृष्णो बभूव मुनिसत्तम

সনৎকুমাৰে ক’লে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! অনিৰুদ্ধ গ’লত স্ত্ৰীসকলৰ কান্দোনৰ ধ্বনি শুনি কৃষ্ণ অতি ব্যথিত হ’ল।

Verse 3

अपश्यतां चानिरुद्धं तद्बंधूनां हरेस्तथा । चत्वारो वार्षिका मासा व्यतीयुरनुशोचताम्

অনিরুদ্ধ দেখা নাপাই তাৰ আত্মীয়সকল আৰু হৰিৰ আত্মীয়সকলেও শোক কৰিলে; শোক কৰোঁতে কৰোঁতে বৰ্ষাৰ চাৰিমাহ পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 4

नारदात्तदुपाकर्ण्य वार्तां बद्धस्य कर्म च । आसन्सुव्यथितास्सर्वे वृष्णयः कृष्णदेवताः

নাৰদৰ পৰা বন্দী (অনিরুদ্ধ)ৰ সংবাদ আৰু তাৰ বিষয়ে হোৱা কাৰ্য শুনি, কৃষ্ণক ইষ্টদেৱ মানা সকলো বৃষ্ণি অতি ব্যথিত হ’ল।

Verse 5

कृष्णस्तद्वृत्तमखिलं श्रुत्वा युद्धाय चादरात् । जगाम शोणितपुरं तार्क्ष्यमाहूय तत्क्षणात्

কৃষ্ণে সকলো বৃত্তান্ত শুনি যুদ্ধৰ আগ্ৰহে তৎক্ষণাৎ তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ক আহ্বান কৰি সোনিতপুৰলৈ তৎক্ষণাৎ গ’ল।

Verse 6

प्रद्युम्नो युयुधानश्च गतस्सांबोथ सारणः । नंदोपनंदभद्राद्या रामकृष्णानुवर्तिनः

প্ৰদ্যুম্ন আৰু যুযুধান আগবাঢ়িল; সাম্ব আৰু সাৰণো গ’ল। নন্দ, উপনন্দ, ভদ্ৰ আদি—ৰাম-কৃষ্ণৰ অনুগামীসকলেও একেলগে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 7

अक्षौहिणीभिर्द्वादशभिस्समेतासर्वतो दिशम् । रुरुधुर्बाणनगरं समंतात्सात्वतर्षभाः

দ্বাদশ অক্ষৌহিণী সেনাৰ সৈতে সমবেত সাত্বতশ্ৰেষ্ঠ বীৰসকলে বাণৰ নগৰীক সকলো দিশৰ পৰা ঘেৰি সম্পূৰ্ণৰূপে অবৰুদ্ধ কৰিলে।

Verse 8

भज्यमानपुरोद्यानप्राकाराट्टालगोपुरम् । वीक्ष्यमाणो रुषाविष्टस्तुल्यसैन्योभिनिर्ययौ

নগৰৰ উদ্যান, প্ৰাচীৰ, অট্টাল আৰু গোপুৰ ভাঙি পৰি থকা দেখি সি ক্ৰোধে আৱিষ্ট হ’ল; সমবলেৰে সৈন্যসহ বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।

Verse 9

बाणार्थे भगवान् रुद्रस्ससुतः प्रमथैर्वृतः । आरुह्य नन्दिवृषभं युद्धं कर्त्तुं समाययौ

বাণৰ হিতাৰ্থে ভগৱান ৰুদ্ৰ পুত্ৰসহ, প্ৰমথগণেৰে পৰিবৃত হৈ, নন্দী-বৃষভত আৰূঢ় হৈ যুদ্ধ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 10

आसीत्सुतुमुलं युद्धमद्भुतं लोमहर्षणम् । कृष्णादिकानां तैस्तत्र रुद्राद्यैर्बाणरक्षकैः

তেতিয়া তাত অতি তুমুল, অদ্ভুত আৰু লোমহর্ষক যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল—এফালে কৃষ্ণ আদি, আনফালে ৰুদ্ৰ আদি ধনুৰ্ধৰ ৰক্ষকসকলে বাণেৰে প্ৰতিৰোধ কৰিলে।

Verse 11

कृष्णशंकरयोरासीत्प्रद्युम्नगुहयोरपि । कूष्मांडकूपकर्णाभ्यां बलेन सह संयुगः

কৃষ্ণ আৰু শংকৰ (শিৱ)ৰ মাজত ঘোৰ সংঘৰ্ষ হ’ল। তদ্ৰূপ প্ৰদ্যুম্ন আৰু গুহ (কাৰ্ত্তিকেয়)ও যুঁজত লিপ্ত হ’ল; আৰু বলৰাম কূষ্মাণ্ড আৰু কূপকৰ্ণৰ সৈতে সমৰ কৰিলে।

Verse 12

सांबस्य बाणपुत्रेण बाणेन सह सात्यकेः । नन्दिना गरुडस्यापि परेषां च परैरपि

সাম্বে বাণৰ পুত্ৰৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে, আৰু সাত্যকিয়ে বাণৰ সৈতে যুঁজিলে। নন্দীয়ে গৰুড়ক মুখামুখি হ’ল; আৰু আন যোদ্ধাসকলেও নিজৰ নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হ’ল।

Verse 13

ब्रह्मादयस्सुराधीशा मुनयः सिद्धचारणाः । गंधर्वाऽप्सरसो यानैर्विमानैर्द्रष्टुमागमन्

ব্ৰহ্মা আদি দেৱাধিপতি, মুনি, সিদ্ধ আৰু চাৰণসকল, লগতে গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলেও নিজৰ নিজৰ যান আৰু দিব্য বিমানত উঠি সেই আশ্চৰ্য ঘটনাটো দৰ্শন কৰিবলৈ আহিল।

Verse 14

प्रमथैर्विविधाकारै रेवत्यंतैः सुदारुणम् । युद्धं बभूव विप्रेन्द्र तेषां च यदुवंशिनाम्

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! ৰেবতী আদি সহ নানাৰূপধাৰী প্ৰমথসকল আৰু যদুবংশীয় বীৰসকলৰ মাজত অতি ভয়ংকৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল।

Verse 15

भ्रात्रा रामेण सहितः प्रद्युम्नेन च धीमता । कृष्णश्चकार समरमतुलं प्रमथैस्सह

ভ্ৰাতা ৰাম আৰু ধীমান প্ৰদ্যুম্নৰ সৈতে, কৃষ্ণই শিৱৰ প্ৰমথগণৰ সহিত অতুল সমৰ কৰিলে।

Verse 16

तत्राग्निनाऽभवद्युद्धं यमेन वरुणेन च । विमुखेन त्रिपादेन ज्वरेण च गुहेन च

তাত অগ্নি, যম আৰু বৰুণৰ সৈতে; লগতে বিমুখ, ত্ৰিপাদ, জ্বৰ আৰু গুহৰ সৈতেো যুদ্ধ হ’ল।

Verse 17

प्रमथैर्विविधाकारैस्तेषामन्यं तदारुणम् । युद्धं बभूव विकटं वृष्णीनां रोमहर्षणम्

তাৰ পিছত নানা আকাৰৰ শিৱৰ প্ৰমথগণৰ সৈতে আন এটা ভয়ংকৰ যুদ্ধ উঠিল—অত্যন্ত বিকট—যিয়ে বৃষ্ণীসকলৰ ৰোমাঞ্চ জগালে।

Verse 18

विभीषिकाभिर्बह्वीभिः कोटरीभिः पदेपदे । निर्ल्लज्जाभिश्च नारीभिः प्रबलाभिरदूरतः

প্ৰতি পদক্ষেপতে বহু ভয়ংকৰ বিভীষিকা আৰু গুহা‑সদৃশ কোঠৰি দেখা গৈছিল; আৰু বেছি দূৰ নহয়, প্ৰবল নিৰ্লজ্জ ৰাক্ষসী‑নাৰীসকলো দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল—চাৰিওফালে আতংকৰ লক্ষণ উঠিছিল।

Verse 19

शंकरानुचराञ्शौरिर्भूतप्रमथगुह्यकान् । द्रावयामास तीक्ष्णाग्रैः शरैः शार्ङ्गधनुश्च्युतैः

তেতিয়া শৌৰি (বিষ্ণু) শাৰ্ঙ্গ ধনুৰ পৰা নিক্ষিপ্ত তীক্ষ্ণাগ্ৰ শৰদ্বাৰা শংকৰৰ অনুচৰ—ভূত, প্ৰমথ আৰু গুহ্যক গণক খেদাই ছত্ৰভংগ কৰিলে।

Verse 20

एवं प्रद्युम्नप्रमुखा वीरा युद्धमहोत्सवाः । चक्रुर्युद्धं महाघोरं शत्रुसैन्यं विनाशयन्

এইদৰে প্ৰদ্যুম্নপ্ৰমুখ বীৰসকলে যুদ্ধক মহোৎসৱ যেন মানি, শত্রুসেনা বিনাশ কৰি অতি ঘোৰ সমৰ কৰিলে।

Verse 21

विशीर्यमाणं स्वबलं दृष्ट्वा रुद्रोत्यमर्षणः । क्रोधं चकार सुमहन्ननाद च महोल्बणम्

নিজ বাহিনী চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হোৱা দেখি, যুদ্ধত অসহ্য ৰুদ্ৰে অতি মহা ক্ৰোধ কৰিলে আৰু প্ৰচণ্ড ভয়ংকৰ গর্জন তুলিলে।

Verse 22

तच्छ्रुत्वा शंकरगणा विनेदुर्युयुधुश्च ते । मर्दयन्प्रतियोद्धारं वर्द्धिताश्शंभुतेजसा

সেয়া শুনি শংকৰগণসকলে গর্জন কৰি যুদ্ধত নামিল; শম্ভুৰ তেজে বর্ধিত হৈ তেওঁলোকে প্ৰতিপক্ষ যোদ্ধাসকলক চূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 23

पृथग्विधानि चायुक्तं शार्ङ्गास्त्राणि पिनाकिने । प्रत्यक्षैश्शमयामास शूलपाणिरविस्मितः

তেতিয়া ত্ৰিশূলধাৰী, বিস্ময়হীন হৈ, পিনাকী (শিৱ)ৰ বিৰুদ্ধে নিক্ষিপ্ত শাৰ্ঙ্গজাত নানা অস্ত্ৰক সকলোৰে চকুৰ আগতে শমাই দিলে।

Verse 24

ब्रह्मास्त्रस्य च ब्रह्मास्त्रं वायव्यस्य च पार्वतम् । आग्नेयस्य च पार्जन्यं नैजं नारायणस्य च

ব্ৰহ্মাস্ত্ৰৰ প্ৰতিবিধানত তেওঁ ব্ৰহ্মাস্ত্ৰেই প্ৰয়োগ কৰিলে; বায়ব্যাস্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে পাৰ্বতাস্ত্ৰ; আগ্নেয়াস্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে পাৰ্জন্যাস্ত্ৰ; আৰু নাৰায়ণাস্ত্ৰৰ বিপক্ষে নিজৰ স্বাভাৱিক নৈজ শক্তি প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 25

कृष्णसैन्यं विदुद्राव प्रतिवीरेण निर्जितम् । न तस्थौ समरे व्यास पूर्णरुद्रसुतेजसा

হে ব্যাস! প্ৰতিপক্ষৰ বীৰে জয় কৰাত কৃষ্ণৰ সেনা ছিন্নভিন্ন হৈ পলাই গ’ল। সেই যোদ্ধাৰ পূৰ্ণ ৰুদ্ৰজাত তেজত অভিভূত হৈ যুদ্ধত থিয় দিব নোৱাৰিলে।

Verse 26

विद्राविते स्वसैन्ये तु श्रीकृष्णश्च परंतपः । स्वं ज्वरं शीतलाख्यं हि व्यसृजद्दारुणं मुने

হে মুনে! নিজৰ সেনা পলাই যোৱাত পৰন্তপ শ্ৰীকৃষ্ণে ‘শীতল’ নামে খ্যাত নিজৰ দাৰুণ জ্বৰক মুক্ত কৰিলে।

Verse 27

विद्राविते कृष्णसैन्ये कृष्णस्य शीतलज्वरः । अभ्यपद्यत तं रुद्रं मुने दशदिशो दहन्

কৃষ্ণসেনা পলাই যোৱাৰ পাছত, হে মুনি, কৃষ্ণৰ শীতল-জ্বৰ দহো দিশ দহাই সেই ৰুদ্ৰৰ শৰণ ল’লে।

Verse 28

महेश्वरोथऽ तं दृष्ट्वायांतं स्वं विसृजज्ज्वरम् । माहेश्वरो वैष्णवश्च युयुधाते ज्वरावुभौ

তেতিয়া মহেশ্বৰ (শিৱ) এ তেওঁক আহি থকা দেখি নিজৰ জ্বৰাস্ত্ৰ মুকলি কৰিলে। তাৰ পাছত মাহেশ্বৰ-জ্বৰ আৰু বৈষ্ণৱ-জ্বৰ—দুয়োটা জ্বৰ—পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 29

वैष्णवोऽथ समाक्रदन्माहेश्वरबलार्दितः । अलब्ध्वा भयमन्यत्र तुष्टाव वृषभध्वजम्

তাৰ পাছত বৈষ্ণৱজন মাহেশ্বৰ-বলে তীব্ৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ চিঞৰি উঠিল; অন্য ক’তো ভয়ৰ আশ্ৰয় নাপাই, বৃষভধ্বজ—প্ৰভু শিৱ—ৰ স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 30

अथ प्रसन्नो भगवान्विष्णुज्वरनुतो हरः । विष्णुशीतज्वरं प्राह शरणागतवत्सलः

তেতিয়া বিষ্ণুজ্বৰৰ স্তৱত প্ৰসন্ন হৈ ভগৱান হৰ (শিৱ) শৰণাগতবৎসল হৈ বিষ্ণুৰ শীতজ্বৰক কৰুণাৰে ক’লে।

Verse 31

महेश्वर उवाच । शीतज्वर प्रसन्नोऽहं व्येतु ते मज्ज्वराद्भयम् । यो नौ स्मरति संवादं तस्य न स्याज्ज्वराद्भयम्

মহেশ্বৰে ক’লে— “হে শীতজ্বৰ, মই প্ৰসন্ন; মোৰ জ্বৰৰ পৰা তোৰ যি ভয়, সেয়া দূৰ হওক। যিয়ে আমাৰ এই সংবাদ স্মৰণ কৰিব, তাৰ জ্বৰভয় নাথাকিব।”

Verse 32

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो रुद्रमानम्य गतो नारायणज्वरः । तं दृष्ट्वा चरितं कृष्णो विसिस्माय भयान्वितः

সনৎকুমাৰে ক’লে— “এনেদৰে কোৱা হ’লে নাৰায়ণজ্বৰে ৰুদ্ৰক প্ৰণাম কৰি গ’ল। সেই আশ্চৰ্য ঘটনাটো দেখি কৃষ্ণ ভয়সহ বিস্মিত হ’ল।”

Verse 33

स्कन्द प्रद्युम्नबाणौघैरर्द्यमानोऽथ कोपितः । जघान शक्त्या प्रद्युम्नं दैत्यसंघात्यमर्षणः

স্কন্দ আৰু প্ৰদ্যুম্নৰ বাণবৃষ্টিত তীব্ৰভাৱে চাপে পৰি সেই দৈত্য ক্ৰুদ্ধ হ’ল। অপমান নসহা, দৈত্যসংঘ-সংহাৰক সি শক্তি-অস্ত্ৰে প্ৰদ্যুম্নক আঘাত কৰিলে।

Verse 34

स्कंदप्राप्तिहतस्तत्र प्रद्युम्नः प्रबलोपि हि । असृग्विमुंचन्गात्रेभ्यो बलेनापाक्रमद्रणात्

তাত স্কন্দৰ প্ৰহাৰত, প্ৰদ্যুম্ন শক্তিশালী হ’লেও আঘাতপ্ৰাপ্ত হ’ল। অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গৰ পৰা ৰক্ত ওলাই থাকিলেও সি নিজৰ বলেৰে ৰণভূমিৰ পৰা আঁতৰি গ’ল।

Verse 35

कुंभांडकूपकर्णाभ्यां नानास्त्रैश्च समाहतः । दुद्राव बलभद्रोपि न तस्थेपि रणे बली

কুম্ভাণ্ড আৰু কূপকৰ্ণে নানা অস্ত্ৰে প্ৰচণ্ড আঘাত কৰিলে; তাতে আহত হৈ বলবান বলভদ্ৰও পিছলৈ সৰি দৌৰি গ’ল, ৰণত থিয় থাকিব নোৱাৰিলে।

Verse 36

कृत्वा सहस्रं कायानां पीत्वा तोयं महार्णवात् । गरुडो नाशयत्यर्थाऽऽवर्तैर्मेघार्णवांबुभिः

সহস্ৰ দেহ ধৰি মহাসাগৰৰ জল পান কৰি, গৰুড়ে মেঘ-সাগৰ সদৃশ জলে উঠা আৱৰ্তৰ দ্বাৰা (শত্ৰুক) বিনাশ কৰে।

Verse 37

अथ क्रुद्धो महेशस्य वाहनो वृषभो बली । वेगेन महतारं वै शृंगाभ्यां निजघान तम्

তাৰ পাছত মহেশ্বৰৰ বলবান বৃষভ-ৱাহন ক্ৰুদ্ধ হৈ, মহা বেগে ধাৱি গৈ নিজৰ শিঙেৰে সেই শত্রুক প্ৰহাৰ কৰিলে।

Verse 38

शृंगघातविशीर्णांगो गरुडोऽतीव विस्मितः । विदुद्राव रणात्तूर्णं विहाय च जनार्दनम्

শৃংগৰ আঘাতে গৰুড়ৰ দেহ বিদীৰ্ণ হৈ চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হ’ল; অতিশয় বিস্মিত হৈ সি তৎক্ষণাৎ ৰণক্ষেত্ৰ ত্যাগ কৰি জনাৰ্দন (বিষ্ণু)ক পৰিত্যাগ কৰিলে।

Verse 39

एवं जाते चरित्रं तु भगवान्देवकीसुतः । उवाच सारथिं शीघ्रं रुद्रतेजोतिविस्मितः

এনেদৰে ঘটনা ঘটাৰ পিছত দেবকীসুত ভগৱান, ৰুদ্ৰৰ জ্বলি উঠা তেজত অতিশয় বিস্মিত হৈ, শীঘ্ৰে নিজৰ সাৰথিক ক’লে।

Verse 40

श्रीकृष्ण उवाच । हे सूत शृणु मद्वाक्यं रथं मे वाहय द्रुतम् । महादेवसमीपस्थो यथा स्यां गदितुं वचः

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে—হে সূত, মোৰ বাক্য শুনা; মোৰ ৰথ দ্ৰুত চলোৱা, যাতে মই মহাদেৱৰ ওচৰলৈ গৈ মোৰ বাণী নিবেদন কৰিব পাৰোঁ।

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो हरिणा सूतो दारुकस्स्वगुणाग्रणीः । द्रुतं तं वाहयामास रथं रुद्रसमीपतः

সনৎকুমাৰে ক’লে—হৰিয়ে এনেদৰে কোৱাত, নিজৰ গুণত অগ্ৰগণ্য সাৰথি দাৰুকে সেই ৰথ দ্ৰুতগতিতে ৰুদ্ৰৰ ওচৰলৈ নিলে।

Verse 42

अथ विज्ञापयामास नतो भूत्वा कृतांजलिः । श्रीकृष्णः शंकरं भक्त्या प्रपन्नो भक्तवत्सलम्

তাৰ পিছত শ্ৰীকৃষ্ণে প্ৰণাম কৰি কৰযোৰে, ভক্তৱৎসল শংকৰৰ শৰণ লৈ ভক্তিভাৱে নিজৰ নিবেদন জনালে।

Verse 43

श्रीकृष्ण उवाच । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । नमामि त्वाऽनंतशक्तिं सर्वात्मानं परेश्वरम्

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে—হে দেৱদেৱ মহাদেৱ, শৰণাগতৱৎসল! অনন্তশক্তিস্বৰূপ, সকলোৰে অন্তৰাত্মা, পৰমেশ্বৰ—আপোনাক মই প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 44

विश्वोत्पत्तिस्थाननाशहेतुं सज्ज्ञप्ति मात्रकम् । ब्रह्मलिंगं परं शांतं केवलं परमेश्वरम्

সেই ব্ৰহ্মলিঙ্গ পৰম, শান্ত আৰু কেৱল পৰমেশ্বৰ; জগতৰ উৎপত্তি, স্থিতি আৰু লয়ৰ কাৰণ তেওঁ, আৰু কেৱল নাম-মাত্ৰ সংকেতেৰে নিৰ্দেশ্য।

Verse 45

कालो दैवं कर्म जीवस्स्वभावो द्रव्यमेव च । क्षेत्रं च प्राण आत्मा च विकारस्तत्समूहकः

কাল, দৈৱ, কৰ্ম, জীৱ, স্বভাৱ আৰু দ্ৰব্য; লগতে ক্ষেত্ৰ (দেহ-ক্ষেত্ৰ), প্ৰাণ আৰু আত্মা—ইহঁতৰ বিকাৰসহ এইয়েই প্ৰকাশিত অস্তিত্বৰ সমগ্ৰ সমষ্টি।

Verse 46

बीजरोहप्रवाहस्तु त्वन्मायैषा जगत्प्रभो । तन्निबंधं प्रपद्येह त्वामहं परमेश्वरम्

হে জগত্প্ৰভু! বীজ অংকুৰিত হোৱাৰ দৰে এই অবিৰত প্ৰবাহ তোমাৰেই মায়া। ইয়াক জীৱৰ বন্ধন বুলি জানি মই ইয়াত কেৱল তোমাক, পৰমেশ্বৰ, শৰণ লওঁ।

Verse 47

नाना भावैर्लीलयैव स्वीकृतैर्निर्जरादिकान् । नूनं बिभषिं लोकेशो हंस्युन्मार्गान्स्वभावतः

হে লোকেশ! নানা ভাব আৰু লীলাময় উপায়ে তুমি দেৱতাসকল আদি সকলোকে নিজৰ অধীন কৰিছা। সেয়ে স্বভাৱত ধ্বংসলৈ ধাবমানসকলৰ পথ তুমি এতিয়া সংযত কৰি ৰাখিছা।

Verse 48

त्वं हि ब्रह्म परं ज्योतिर्गूढं ब्रह्मणि वाङ्मये । यं पश्यंत्यमलात्मानमाकाशमिव केवलम्

তুমিয়েই ব্ৰহ্ম—পৰম জ্যোতি—বেদবাণীৰূপ ব্ৰহ্মত গূঢ়। অমল আত্মাসকলে তোমাক কলুষহীন আত্মস্বৰূপ, আকাশৰ দৰে একাকী আৰু সৰ্বব্যাপী ৰূপে দেখে।

Verse 49

त्वमेव चाद्यः पुरुषोऽद्वितीयस्तुर्य आत्मदृक् । ईशो हेतुरहेतुश्च सविकारः प्रतीयसे

তুমিয়েই আদ্য পুৰুষ, অদ্বিতীয়—তুৰীয়, আত্মদ্ৰষ্টা। তুমি ঈশ্বৰ—কাৰণো আৰু কাৰণসমূহৰো কাৰণ; তথাপি প্ৰকাশত তুমি বিকাৰযুক্ত যেন প্ৰত্যীয়মান হওঁ।

Verse 50

स्वमायया सर्वगुणप्रसिद्ध्यै भगवन्प्रभो । सर्वान्वितः प्रभिन्नश्च सर्वतस्त्वं महेश्वर

হে ভগৱান প্ৰভো! সকলো গুণৰ প্ৰকাশ আৰু প্ৰসিদ্ধিৰ বাবে তোমাৰ স্বমায়াৰে তুমি সৰ্বান্বিতো, আৰু প্ৰভিন্নো। সৰ্বভাৱে সৰ্বত্ৰ তুমিেই মহেশ্বৰ।

Verse 51

यथैव सूर्योऽपिहितश्छायारूपाणि च प्रभो । स्वच्छायया संचकास्ति ह्ययं परमदृग्भवान्

হে প্ৰভো! যেনেকৈ সূৰ্য আৱৃত হ’লে নিজৰ ছাঁয়াৰে ছাঁ-ৰূপ প্ৰকাশ পায়, তেনেকৈ পৰমদ্ৰষ্টা তুমি তোমাৰ আৱৰণশক্তিৰে এই প্ৰতীতি-লীলা উদ্ভাসিত কৰিছা।

Verse 52

गुणेनापिहितोपि त्वं गुणे व गुणान् विभो । स्वप्रदीपश्चकास्सि त्वं भूमन् गिरिश शंकर

হে বিভো! গুণে আৱৃত হ’লেও গুণময় ক্ষেত্ৰত গুণসমূহৰ অধিপতি তুমিেই। হে ভূমন, হে গিৰীশ, হে শংকৰ! তুমি স্বপ্ৰকাশে দীপ্তিমান।

Verse 53

त्वन्मायामोहितधियः पुत्रदारगृहादिषु । उन्मज्जंति निमज्जंति प्रसक्ता वृजिनार्णवे

তোমাৰ মায়াৰে মোহিত বুদ্ধিধাৰী লোক পুত্ৰ, দাৰা, গৃহ আদি বিষয়ত আসক্ত হয়; আৰু সেই আসক্তিতেই পাপ-দুঃখৰ সাগৰত বাৰে বাৰে ওপৰলৈ উঠে আৰু ডুব যায়।

Verse 54

इति शिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे बाणाऽसुररुद्रकृष्णादियुद्धवर्णनं नाम चतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগৰ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত ‘বাণাসুৰ, ৰুদ্ৰ (শিৱ), কৃষ্ণ আদি যুদ্ধবৰ্ণনা’ নামৰ চুয়ান্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 55

त्वदाज्ञयाहं भगवान्बाणदोश्छेत्तुमागतः । त्वयैव शप्तो बाणोऽयं गर्वितो गर्वहारिणा

আপোনাৰ আজ্ঞাৰে মই ভগৱান বাণৰ দোষ—অহংকাৰ—ছেদন কৰিবলৈ আহিছোঁ। গৰ্বহাৰী আপুনি নিজেই তাক শাপ দিছিলেও, এই বাণ এতিয়াও গৰ্বমত্ত।

Verse 56

निवर्त्तस्व रणा द्देव त्वच्छापो न वृथा भवेत् । आज्ञां देहि प्रभो मे त्वं बाणस्य भुजकृंतने

হে দেৱ, ৰণৰ পৰা নিবৃত্ত হওক, যাতে আপোনাৰ শাপ বৃথা নহয়। হে প্ৰভু, বাণৰ ভুজা ছেদন কৰিবলৈ মোক আজ্ঞা দিয়ক।

Verse 57

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभुः श्रीकृष्णस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा कृष्णस्तुत्या महेश्वरः

সনৎকুমাৰে ক’লে—হে মুনীশ্বৰ! শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাক্য শুনি, কৃষ্ণ-স্তৱনে অন্তৰ প্ৰসন্ন হোৱা শম্ভু মহেশ্বৰে প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 58

महेश्वर उवाच । सत्यमुक्तं त्वया तात मया शप्तो हि दैत्यराट् । मदाज्ञया भवान्प्राप्तो बाणदोदंडकृंतने

মহেশ্বৰে ক’লে—বৎস! তুমি সত্য ক’লা। দৈত্যৰাজক মই নিজেই শাপ দিছিলোঁ। মোৰ আজ্ঞাত তুমি ইয়ালৈ আহিছা—বাণৰ দৰ্পবল আৰু দণ্ডসম পৰাক্ৰম ছেদন কৰিবলৈ।

Verse 59

किं करोमि रमानाथ भक्ताधीनस्सदा हरे । पश्यतो मे कथं वीर स्याद्बाणभुजकृंतनम्

হে ৰমানাথ, হে হৰি! তুমি সদায় ভক্তাধীন। হে বীৰ, মোৰ চকুৰ সন্মুখতে বাণৰ বাহু-চ্ছেদন কেনেকৈ হ’ব পাৰে?

Verse 60

अतस्त्वं जृंभणास्त्रेण मां जंभय मदाज्ञया । ततस्त्वं कुरु कार्यं स्वं यथेष्टं च सुखी भव

সেয়ে মোৰ আজ্ঞাৰে জৃম্ভণাস্ত্ৰেৰে মোক জম্ভিত (স্তব্ধ/মূৰ্ছিত) কৰা। তাৰ পাছত নিজৰ কাম ইচ্ছামতে সম্পন্ন কৰি সুখী হোৱা।

Verse 61

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तश्शंकरेणाथ शार्ङ्गपाणिस्तु विस्मितः । स्वरणस्थानमागत्य मुमोद स मुनीश्वरः

সনৎকুমাৰে ক’লে—শংকৰে এনেদৰে কোৱাত শাৰ্ঙ্গপাণি (বিষ্ণু) বিস্মিত হ’ল। নিজ ধামলৈ গৈ সেই মুনীশ্বৰ আনন্দিত হ’ল।

Verse 62

जृंभणास्त्रं मुमोचाथ संधाय धनुषि द्रुतम् । पिनाकपाणये व्यास नानास्त्रकुशलो हरिः

হে ব্যাস, তেতিয়া নানা অস্ত্ৰত কুশলী হৰিয়ে দ্ৰুত ধনুত জৃম্ভণাস্ত্ৰ সংধান কৰি পিনাকপাণি (শিৱ)ৰ প্ৰতি নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 63

मोहयित्वा तु गिरिशं जृंभणास्त्रेण जृंभितम् । बाणस्य पृतनां शौरिर्जघानासिगदर्ष्टिभिः

জৃম্ভণাস্ত্ৰে গিৰীশ (শিৱ)ক মোহিত কৰি জম্ভিত (উঁঘ-জড়তা) কৰাই, তাৰ পাছত শৌৰিয়ে তৰোৱাল, গদা আৰু বৰ্ষাৰে বাণৰ সেনা নিধন কৰিলে।