शुक्रनिग्रहः — The Seizure/Neutralization of Śukra (Kāvya) and the Daityas’ Despondency
এই অধ্যায়ত ব্যাসে সনৎকুমাৰক সোধে—ৰুদ্ৰে কাব্য/শুক্ৰাচাৰ্যক গ্ৰাস কৰি নিগ্ৰহ কৰাৰ পাছত দৈত্যসকলৰ প্ৰতিক্ৰিয়া কেনেকুৱা হৈছিল। সনৎকুমাৰে উপমাৰ শৃংখলাৰে তেওঁলোকৰ মনোবল ভাঙি পৰাৰ কথা বৰ্ণনা কৰে—হাত নথকা হাতীৰ দৰে, শিং নথকা ষাঁড়ৰ দৰে, মূৰ নথকা সভাৰ দৰে, অধ্যয়ন নথকা ব্ৰাহ্মণৰ দৰে, আৰু শক্তিহীন যজ্ঞক্ৰিয়াৰ দৰে; কিয়নো শুক্ৰই আছিল তেওঁলোকৰ সফলতাৰ কাৰ্যকৰী আধাৰ। নন্দীয়ে শুক্ৰক আঁতৰাই নিয়াত যুদ্ধোৎসুক দৈত্যসকল গভীৰ বিষাদত পৰে। তেওঁলোকৰ উদ্যমহানি দেখি অন্ধকে ভাষণ দি কয়—ই নন্দীৰ ছল, আৰু ভৃগুবংশীয় গুৰুক হেৰুওৱাৰ লগে লগে ধৈৰ্য, শৌৰ্য, গতি, কীৰ্তি, সত্ত্ব, তেজ আৰু পৰাক্ৰম একেলগে ক্ষয় হ’ল। এই বৰ্ণনাই যুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী মোড়ৰ বাবে দৈত্যসকলৰ কৌশলগত দুৰ্বলতা আৰু গুৰু-দৈৱানুমতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰতা স্পষ্ট কৰে।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । शुक्रे निगीर्णे रुद्रेण किमकार्षुश्च दानवाः । अंधकेशा महावीरा वद तत्त्वं महामुने
ব্যাসে ক’লে—হে মহামুনে! ৰুদ্ৰে শুক্ৰক গিলি লোৱাৰ পাছত দানৱসকলে কি কৰিলে? সেই অন্ধকেশ মহাবীৰসকলৰ বিষয়ে সত্য তত্ত্ব কোৱা।
Verse 2
सनत्कुमार उवाच । काव्ये निगीर्णे गिरिजेश्वरेण दैत्या जयाशारहिता बभूवुः । हस्तैर्विमुक्ता इव वारणेन्द्राः शृंगैर्विहीना इव गोवृषाश्च
সনৎকুমাৰে ক’লে—গিৰিজেশ্বৰ শিৱে কাব্য (শুক্ৰাচাৰ্য)ক গিলি পেলোৱাত দৈত্যসকল জয়ৰ আশা হেৰুৱালে। সিহঁত যেন শুঁড়বিহীন গজৰাজ, আৰু যেন শিংবিহীন গাই-বৃষভ।
Verse 3
शिरो विहीना इव देवसंघा द्विजा यथा चाध्ययनेन हीनाः । निरुद्यमास्सत्त्वगणा यथा वै यथोद्यमा भाग्यविवर्जिताश्च
দেৱসমূহ যেন শিৰবিহীন হ’ল; যেন দ্বিজসকল অধ্যয়নবিহীন, যেন সত্ত্বগুণী প্ৰাণী উদ্যমবিহীন, আৰু যেন চেষ্টা কৰিও ভাগ্যবঞ্চিত—তেনে তেওঁলোক শক্তিহীন আৰু নিৰুৎসাহ হৈ থিয় হৈ ৰ’ল।
Verse 4
पत्या विहीनाश्च यथैव योषा यथा विपक्षाः खलु मार्गणौघाः । आयूंषि हीनानि यथैव पुण्यैर्व्रतैर्विहीनानि यथा श्रुतानि
যেনেকৈ স্বামীহীন নাৰী নিৰাধাৰ, আৰু যেনেকৈ প্ৰতিপক্ষ নাথাকিলে বাণৰ বৰ্ষা ব্যৰ্থ; তেনেকৈ পুণ্যকৰ্ম নাথাকিলে আয়ু ক্ষীণ হয়, আৰু ব্ৰত-নিয়ম নাথাকিলে শ্ৰুতি-অধ্যয়নো নিষ্ফল হয়।
Verse 6
नन्दिना चा हृते शुक्रे गिलिते च विषादिना । विषादमगमन्दैत्या यतमानरणोत्सवाः
নন্দীয়ে তেওঁলোকৰ তেজ-ৱীৰ্য (শুক্ৰ) হৰণ কৰিলে আৰু বিষাদীয়ে তাক গিলি পেলালে; যুদ্ধোৎসৱৰ বাবে উদ্গ্ৰীৱ চেষ্টা কৰিলেও সেই দৈত্যসকল গভীৰ বিষাদত পৰিল।
Verse 7
तान् वीक्ष्य विगतोत्साहानंधकः प्रत्यभाषत । दैत्यांस्तुहुंडाहुंडदीन्महाधीरपराक्रमः
উৎসাহ ক্ষীণ হোৱা দানৱ-দৈত্যসকলক দেখি, মহাধীৰ পৰাক্ৰমী অন্ধকে পুনৰ তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে—হুণ্ডা-অহুণ্ডা আদি দানৱক উদ্দেশ কৰি।
Verse 8
अंधक उवाच । कविं विक्रम्य नयता नन्दिना वंचिता वयम् । तनूर्विना कृताः प्राणास्सर्वेषामद्य नो ननु
অন্ধকে ক’লে—নন্দিয়ে কবিক পৰাভূত কৰি লৈ গৈ আমাক প্ৰতাৰণা কৰিলে। আজি সঁচাকৈ আমাৰ সকলোৰে প্ৰাণ যেন দেহবিহীন, আশ্ৰয়হীন হৈ পৰিল।
Verse 9
धैर्यं वीर्यं गतिः कीर्तिस्सत्त्वं तेजः पराक्रमः । युगपन्नो हृतं सर्वमेकस्मिन् भार्गवे हृते
সেই এক ভাৰ্গৱ পতিত হোৱাতেই, আমাৰ ধৈৰ্য, বীৰ্য, গতি, কীৰ্তি, সত্ত্ব, তেজ আৰু পৰাক্ৰম—সকলো একেলগে হৰণ হ’ল।
Verse 10
धिगस्मान् कुलपूज्यो यैरेकोपि कुलसत्तमः । गुरुस्सर्वसमर्थश्च त्राता त्रातो न चापदि
ধিক্ আমাৰ ওপৰত! আমাৰ বংশত এজনো কুলশ্ৰেষ্ঠ, পূজ্য জ্যেষ্ঠ—সৰ্বসমৰ্থ গুৰু আৰু ৰক্ষক—থাকিও, এই আপদত আমি ৰক্ষিত নহ’লোঁ।
Verse 11
तद्यूयमविलंब्येह युध्यध्वमरिभिस्सह । वीरैस्तैः प्रमथैवीराः स्मृत्वा गुरुपदांबुजम्
সেয়ে হে বীৰসকল, ইয়াত বিলম্ব নকৰিবা; সেই ধীৰ প্ৰমথবীৰসকলৰ সৈতে শত্রুসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা। গুৰুৰ পদপদ্ম সোঁৱৰি, হে সাহসীসকল, ৰণত প্ৰবৃত্ত হোৱা।
Verse 12
गुरोः काव्यस्य सुखदौ स्मृत्वा चरणपंकजौ । सूदयिष्याम्यहं सर्वान् प्रमथान् सह नन्दिना
গুৰু কাব্যৰ সুখদায়ক পদপদ্ম স্মৰণ কৰি, মই নন্দীৰ সৈতে সকলো প্ৰমথক নিধন কৰিম।
Verse 13
अद्यैतान् विवशान् हत्वा सहदेवैस्सवासवैः । भार्गवं मोचयिष्यामि जीवं योगीव कर्मतः
আজি এই অসহায়সকলক দেৱতা আৰু ইন্দ্ৰসহ বধ কৰি, মই ভাৰ্গৱক কৰ্মবন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিম—যেনে যোগীয়ে কৰ্মজয়ে জীৱক মুক্ত কৰে।
Verse 14
स चापि योगी योगेन यदि नाम स्वयं प्रभुः । शरीरात्तस्य निर्गच्छेदस्माकं शेषपालिता
আৰু যদি তেওঁ—সিদ্ধ যোগী, স্বয়ং প্ৰভু—যোগবলৰে দেহ ত্যাগ কৰে, তেন্তে আমাৰ মাজত যিসকল শেষ থাকিব তেওঁলোক যেন ৰক্ষিত আৰু পালিত হয়।
Verse 15
सनत्कुमार उवाच । इत्यन्धकवचः श्रुत्वा दानवा मेघनिस्स्वनाः । प्रमथान् निर्दयाः प्राहुर्मर्तव्ये कृतनिश्चयाः
সনৎকুমাৰে ক’লে—অন্ধকৰ এই বাক্য শুনি, মেঘগর্জনৰ দৰে ধ্বনি কৰা দানৱসকলে নিৰ্দয়ভাৱে প্ৰমথসকলক ক’লে; তেওঁলোকক বধ কৰিবলৈ দৃঢ়নিশ্চয় কৰিছিল।
Verse 16
सत्यायुषि न नो जातु शक्तास्स्युः प्रमथा बलात् । असत्यायुपि किं गत्वा त्यक्त्वा स्वामिनमाहवे
যেতিয়ালৈকে সত্যৰ আয়ু স্থিৰ আছে, তেতিয়ালৈকে প্ৰমথসকলে বলেৰে আমাক কেতিয়াও পৰাভূত কৰিব নোৱাৰে। কিন্তু যদি সত্যৰ আয়ুই অসত্য হয়, তেন্তে তাত গৈ যুদ্ধমাজত স্বামীক ত্যাগ কৰিলে কি লাভ?
Verse 17
ये स्वामिनं विहायातो बहुमानधना जनाः । यांति ते यांति नियतमंधतामिस्रमालयम्
যিসকল লোকে নিজৰ স্বামীক ত্যাগ কৰি মান আৰু ধনৰ গৰ্বত তেওঁৰ পৰা বিমুখ হয়, তেওঁলোকে নিশ্চয়েই অন্ধতামিস্ৰ (ঘোৰ অন্ধকাৰ) লোকলৈ গমন কৰে।
Verse 18
अयशस्तमसा ख्यातिं मलिनीकृत्य भूरिशः । इहामुत्रापि सुखिनो न स्युर्भग्ना रणाजिरे
হে মহাবলৱান! ৰণক্ষেত্ৰত ভগ্ন হৈ পিছু হটা লোকসকলে অপযশৰ অন্ধকাৰৰে নিজৰ খ্যাতি বহুত কলুষিত কৰে; সেয়ে তেওঁলোকে ইহলোকতো সুখী নহয়, পৰলোকতো নহয়।
Verse 19
किं दानै किं तपोभिश्च किं तीर्थपरिमज्जनैः । धारातीर्थे यदि स्नानं पुनर्भवमलापहे
দানৰে কি, তপস্যাৰে কি, আৰু অসংখ্য তীৰ্থত স্নান কৰিলেই বা কি? যদি পুনৰ্ভৱৰ মল নাশ কৰা ধাৰা-তীৰ্থত স্নান হয়।
Verse 20
संप्रथार्येति तद्वाक्यं दैत्यास्ते दनुजास्तथा । ममंथुः प्रमथानाजौ रणभेरीं निनाद्य च
“সংপ্ৰথাৰ্যত—শাৰী পাতি আগবাঢ়া!” এই বাক্য শুনি দৈত্য আৰু দনুজসকলে ৰণত প্ৰমথসকলক মৰ্দন কৰিবলৈ ধাৱিত হ’ল আৰু ৰণভেৰী পুনঃপুনঃ নিনাদ কৰিলে।
Verse 21
तत्र बाणासिवज्रौघैः कठिनैश्च शिलामयैः । भुशुण्डिभिंदिपालैश्च शक्ति भल्लपरश्वधैः
তাত যুদ্ধক্ষেত্ৰ বাণ, অসি আৰু বজ্ৰসদৃশ অস্ত্ৰৰ স্ৰোতে আচ্ছন্ন হ’ল; কঠিন শিলাময় নিক্ষেপাস্ত্ৰ, ভুশুণ্ডী-ভিন্দিপাল, লগতে শক্তি, ভল্ল আৰু পৰশুও নিক্ষিপ্ত হ’ল।
Verse 22
खट्वांगैः पट्टिशैश्शूलैर्लकुटैर्मुसलैरलम् । परस्परमभिघ्नंतः प्रचक्रुः कदनं महत्
খট্বাঙ্গ, পট্টিশ, শূল, লকুট আৰু মুষল লৈ তেওঁলোকে পৰস্পৰক পুনঃপুনঃ আঘাত কৰিলে, আৰু তাতে মহাভয়ংকৰ কদন সংঘটিত হ’ল।
Verse 23
कार्मुकाणां विकृष्टानां पततां च पतत्त्रिणाम् । भिंदिपालभुशुंडीनां क्ष्वेडितानां रवोऽभवत्
ধনুক টানি তীৰ আকাশত উৰি যেতেই তাত গর্জনসদৃশ কোলাহল উঠিল; লগতে ভিন্দিপাল আৰু ভুশুণ্ডী নিক্ষেপত ঘূৰ্ণন আৰু সংঘৰ্ষৰ শব্দও শুনা গ’ল।
Verse 24
रणतूर्य्यनिनादैश्च गजानां बहुबृंहितैः । हेषारवैर्हयानां च महान्कोलाहलोऽभवत्
ৰণতূৰ্যৰ নিনাদ, হাতীৰ বাৰে বাৰে গর্জন আৰু ঘোঁৰাৰ উচ্চ হেষাৰৱে যুদ্ধক্ষেত্ৰত মহা কোলাহল উঠিল।
Verse 25
अस्तिस्वनैरवापूरि द्यावाभूम्योर्यदंतरम् । अभीरूणां च भीरूणां महारोमोद्गमोऽभवत्
অস্ত্ৰৰ ঘনঘোৰ স্বনে আকাশ-ভূমিৰ মাজৰ সমগ্ৰ অন্তৰাল ভৰি উঠিল; আৰু নিৰ্ভয়-ভীৰু উভয়ৰে দেহত মহা ৰোমাঞ্চ জাগিল।
Verse 26
गजवाजिमहारावस्फुटशब्दग्रहाणि च । भग्नध्वजपताकानि क्षीणप्रहरणानि च
হাতী-ঘোঁৰাৰ মহাৰৱ স্পষ্টকৈ গুঞ্জৰি উঠিল; ধ্বজ-পতাকা ভাঙি ছিন্নভিন্ন হৈ পৰি আছিল, আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰো ক্ষীণ হৈ শেষ হৈছিল।
Verse 27
रुधिरोद्गारचित्राणि व्यश्वहस्तिरथानि च । पिपासितानि सैन्यानि मुमूर्च्छुरुभयत्र वै
উভয় ফালে ৰণক্ষেত্ৰ ৰক্ত আৰু ভয়ংকৰ দৃশ্যৰে ভৰি পৰিল—ঘোঁৰা, হাতী আৰু ৰথ ধ্বংস হৈ ছিটিকি পৰিল; তৃষ্ণাত কাতৰ সৈন্যদল তেতিয়াই তেতিয়াই মূৰ্ছিত হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 28
अथ ते प्रमथा वीरा नंदिप्रभृतयस्तदा । बलेन जघ्नुरसुरान्सर्वान्प्रापुर्जयं मुने
তেতিয়া নন্দী আদি বীৰ প্ৰমথসকলে নিজৰ বল-পরাক্ৰমে সকলো অসুৰক পৰাভূত কৰি, হে মুনি, বিজয় লাভ কৰিলে।
Verse 29
दृष्ट्वा सैन्यं च प्रमथेर्भज्यमानमितस्ततः । दुद्राव रथमास्थाय स्वयमेवांधको गणान्
প্ৰমথসকলে নিজৰ সেনাক ইফালে-সিফালে ভাঙি পেলাইছে দেখি, অন্ধক নিজেই ৰথত উঠি গণসকলৰ ওপৰত ধাৱিত হ’ল।
Verse 30
शरावारप्रयुक्तैस्तैर्वज्रपातैर्नगा इव । प्रमथा नेशिरे चास्त्रैर्निस्तोया इव तोयदाः
শৰবৃষ্টিৰে প্ৰয়োগ কৰা সেই বজ্ৰসদৃশ প্ৰহাৰে, যেন পৰ্বতত বজ্ৰপাত; প্ৰমথসকলে অস্ত্ৰাঘাত সহিব নোৱাৰিলে—জলশূন্য মেঘৰ দৰে।
Verse 31
यांतमायांतमालोक्य दूरस्थं निकटस्थितम् । प्रत्येकं रोमसंख्याभिर्विव्याधेषुभिरन्धकः
তাক কেতিয়াবা আগবাঢ়ি আহোঁতে, কেতিয়াবা পিছু হুঁহকি যাঁওতে, কেতিয়াবা দূৰত আৰু কেতিয়াবা ওচৰত দেখি, অন্ধকে দেহৰ ৰোমসংখ্যাৰ সমান অসংখ্য শৰ একে একে পৃথক লক্ষ্য কৰি বিদ্ধ কৰিলে।
Verse 32
दृष्ट्वा सैन्यं भज्यमानमंधकेन बलीयसा । स्कंदो विनायको नंदी सोमनंद्यादयः परे
বলৱান অন্ধকে সেনা ভাঙি পেলাইতে দেখি স্কন্দ, বিনায়ক (গণেশ), নন্দী আৰু সোমনন্দী আদি অন্যসকলেও তাক প্ৰতিহত কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 33
प्रमथा प्रबला वीराश्शंकरस्य गणा निजाः । चुक्रुधुस्समरं चक्रुर्विचित्रं च महाबलाः
তেতিয়া শংকৰৰ নিজ গণা প্ৰমথসকল—প্ৰবল আৰু বীৰ—ক্ৰোধিত হৈ উঠিল; মহাবলে তেওঁলোকে ভয়ংকৰ আৰু বিচিত্ৰ সমৰ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 34
विनायकेन स्कंदेन नंदिना सोमनंदिना । वीरेण नैगमेयेन वैशाखेन बलीयसा
বিনায়ক, স্কন্দ, নন্দী, সোমনন্দী, বীৰ নৈগমেয় আৰু বলৱান বৈশাখ—এই সকলোৰে সৈতে (তেওঁলোকে) একত্ৰিত হ’ল।
Verse 35
इत्याद्यैस्तु गणैरुग्रैरंधकोप्यधकीकृतः । त्रिशूलशक्तिबाणौघधारासंपातपातिभिः
এইদৰে সেই উগ্ৰ গণসকলৰ দ্বাৰা অন্ধকো অৱনত আৰু দমিত হ’ল—ত্ৰিশূল, শক্তি আৰু বাণসমূহৰ মুষলধাৰ বৰ্ষাৰ দৰে ধাৱমান প্ৰহাৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ।
Verse 36
ततः कोलाहलो जातः प्रमथासुरसैन्ययोः । तेन शब्देन महता शुक्रश्शंभूदरे स्थ्ग्तिः
তাৰপিছত প্ৰমথ আৰু অসুৰ সেনাৰ মাজত মহা কোলাহল উঠিল। সেই মহাশব্দত শুক্ৰাচাৰ্যও বিচলিত হ’ল—শম্ভুৰ শক্তিক্ষেত্ৰত তেওঁৰ স্থিৰতা বাধাপ্ৰাপ্ত হ’ল।
Verse 37
छिद्रान्वेषी भ्रमन्सोथ विनिकेतो यथानिलः । सप्तलोकान्सपातालान्रुद्रदेहे व्यलोकयत्
তেতিয়া সি ফাঁক বিচাৰি, আশ্ৰয়হীন বায়ুৰ দৰে অস্থিৰভাৱে ঘূৰি ফুৰিল; আৰু ৰুদ্ৰদেহৰ ভিতৰত পাটালসহ সপ্তলোক দৰ্শন কৰিলে।
Verse 38
ब्रह्मनारायणेन्द्राणां सादित्याप्सरसां तथा । भुवनानि विचित्राणि युद्धं च प्रमथासुरम्
সি ব্ৰহ্মা, নাৰায়ণ আৰু ইন্দ্ৰৰ, লগতে আদিত্য আৰু অপ্সৰাসকলৰো বিচিত্ৰ ভুৱনসমূহ দেখিলে; আৰু প্ৰমথ–অসুৰৰ যুদ্ধো প্ৰত্যক্ষ কৰিলে।
Verse 39
स वर्षाणां शतं कुक्षौ भवस्य परितो भ्रमन् । न तस्य ददृशे रन्ध्रं शुचे रंध्रं खलो यथा
সেয়া শতবছৰ ধৰি ভৱ (শিৱ)ৰ উদৰৰ ভিতৰত চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰিল; তথাপি সৰুতমো ৰন্ধ্ৰ নাপালে—যেনে উৎকণ্ঠিত দুষ্ট লোকেও নিৰ্দোষ আৰু সতৰ্ক জনত ফাঁক বিচাৰি নাপায়।
Verse 40
शांभवेनाथ योगेन शुक्ररूपेण भार्गवः । इमं मंत्रवरं जप्त्वा शंभोर्जठरपंजरात्
তাৰ পাছত ভাৰ্গৱ (শুক্ৰ) শাম্ভৱ-যোগে শুক্ৰৰূপ ধাৰণ কৰিলে; এই শ্ৰেষ্ঠ মন্ত্ৰ জপ কৰি শম্ভু (শিৱ)ৰ পিঞ্জৰাসদৃশ উদৰৰ পৰা বাহিৰ ওলাই আহিল।
Verse 41
निष्क्रांतं लिंगमार्गेण प्रणनाम ततश्शिवम् । गौर्य्या गृहीतः पुत्रार्थं तदविघ्नेश्वरीकृतः
লিঙ্গমাৰ্গে বাহিৰ ওলাই আহি সি তাৰ পাছত শিৱক প্ৰণাম কৰিলে। পুত্ৰলাভৰ কামনাৰে গৌৰীয়ে তাক গ্ৰহণ কৰি, তাক অবিঘ্নেশ্বৰী—বিঘ্ননাশিনী দিৱ্য শক্তি—ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 42
अथ काव्यं विनिष्क्रातं शुक्रमार्गेण भार्गवम् । दृष्ट्वोवाच महेशानो विहस्य करुणानिधिः
তাৰ পাছত শুক্ৰমাৰ্গে বাহিৰ ওলাই অহা ভাৰ্গৱ কাব্যক দেখি, কৰুণানিধি মহেশে হাঁহি মাৰি ক’লে।
Verse 43
महेश्वर उवाच । शुक्रवन्निस्सृतो यस्माल्लिंगान्मे भृगुनन्दन । कर्मणा तेन शुक्लत्वं मम पुत्रोसि गम्यताम्
মহেশ্বৰে ক’লে—হে ভৃগুনন্দন! যিহেতু তুমি মোৰ লিঙ্গৰ পৰা শুক্ৰৰ দৰে নিৰ্গত হৈছা, সেই কৰ্মে তুমি শ্বেততা (পবিত্ৰতা) লাভ কৰিছা। তুমি মোৰ পুত্ৰ—যোৱা।
Verse 44
सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तो देवेन शुक्रोर्कसदृशद्युतिः । प्रणनाम शिवं भूयस्तुष्टाव विहितांजलिः
সনৎকুমাৰ ক’লে—দেৱে এনেদৰে কোৱাৰ পিছত সূৰ্যসদৃশ দীপ্তিমান শুক্ৰে পুনৰ শিৱক প্ৰণাম কৰিলে আৰু অঞ্জলি বঁধি স্তৱ কৰিলে।
Verse 45
शुक्र उवाच । अनंतपादस्त्वमनंतमूर्तिरनंतमूर्द्धांतकरश्शिवश्च । अनंतबाहुः कथमीदृशं त्वां स्तोष्ये ह नुत्यं प्रणिपत्य मूर्ध्ना
শুক্ৰ ক’লে—আপুনি অনন্ত পদবিশিষ্ট, আপোনাৰ মূৰ্তি অনন্ত; হে শিৱ, আপোনাৰ শিৰ আৰু কৰো অনন্ত। অনন্ত বাহুবিশিষ্ট আপোনাক মই মূৰ নত কৰি, স্তোত্ৰ-নমস্কাৰে কেনেকৈ যথেষ্টভাৱে স্তুতি কৰিম?
Verse 46
त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनंतमूर्तिस्त्वमिष्टदस्सर्वसुरासुराणाम् । अनिष्टदृष्टश्च विमर्दकश्च स्तोष्ये ह नुत्यं कथमीदृशं त्वाम्
আপুনি অষ্টমূৰ্তি, আপুনি অনন্তমূৰ্তি; সকলো সুৰ-অসুৰকো ইষ্টফল দান কৰোঁতা আপুনি। তথাপি অনিষ্টক দেখি তাক মৰ্দন কৰোঁতা আপুনি—এনে আপোনাক মই স্তোত্ৰ-নমস্কাৰে কেনেকৈ যথেষ্টভাৱে স্তুতি কৰিম?
Verse 47
सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा शिवं शुक्रः पुनर्नत्वा शिवाज्ञया । विवेश दानवानीकं मेघमालां यथा शशी
সনৎকুমাৰ ক’লে—এনেদৰে শিৱক স্তুতি কৰি শুক্ৰে পুনৰ নমস্কাৰ কৰিলে আৰু শিৱাজ্ঞাৰে দানৱসেনাত প্ৰৱেশ কৰিলে, যেন চন্দ্ৰ মেঘমালাত সোমায়।
Verse 48
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्र संहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शुक्रनिगीर्णनं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় বিভাগ ‘ৰুদ্ৰসংহিতা’ৰ পঞ্চম ‘যুদ্ধখণ্ড’ত ‘শুক্ৰনিগীর্ণন’ নামৰ অষ্টচত্বাৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Frequently Asked Questions
Rudra’s swallowing/neutralization of Śukra (Kāvya/Bhārgava), followed by the daityas’ loss of confidence and Andhaka’s attempt to rally them after Nandin’s intervention.
Śukra symbolizes enabling intelligence/ritual efficacy behind demonic success; his removal signifies withdrawal of sustaining śakti, showing that power without dharmic alignment is contingent and reversible.
Śiva as Girijeśvara exercising sovereign control; Nandin as Śiva’s operative agent; Andhaka as the daitya leader articulating the crisis of lost tejas, sattva, and parākrama.