तुलसी-शङ्खचूडोपाख्यानम् — Viṣṇu’s Disguise and the Tulasī Episode (Prelude to Śaṅkhacūḍa’s Fall)

Verse 1

व्यास उवाच । नारायणश्च भगवान् वीर्याधानं चकार ह । तुलस्याः केन यत्नेन योनौ तद्वक्तुमर्हसि

ব্যাসে ক’লে—ভগৱান নাৰায়ণে তুলসীৰ যোনিত বীৰ্যাধান কেনেকৈ আৰু কোন বিশেষ উপায়ে কৰিলে? আপুনি সেয়া মোক ক’বলৈ যোগ্য।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । नारायणो हि देवानां कार्यकर्ता सतां गतिः । शंखचूडस्य रूपेण रेमे तद्रमया सह

সনৎকুমাৰে ক’লে—নাৰায়ণেই দেৱতাসকলৰ কাৰ্যসাধক আৰু সৎজনৰ শৰণ-গতি। তেওঁ শঙ্খচূড়ৰ ৰূপ ধৰি সেই ৰমা (লক্ষ্মী)ৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰিলে।

Verse 3

तदेव शृणु विष्णोश्च चरितं प्रमुदावहम् । शिवशासनकर्तुश्च मातुश्च जगतां हरेः

সেয়ে বিষ্ণুৰ সেই পৰমানন্দদায়ক চৰিত্ৰ শুনা—কেনেকৈ তেওঁ শিৱৰ আজ্ঞা পালনকাৰী হ’ল আৰু জগতধাৰক হৰিয়ে জগন্মাতাৰ বিষয়ে কি কৰিলে।

Verse 4

रणमध्ये व्योमवचः श्रुत्वा देवेन शंभुना । प्रेरितश्शंखचूडस्य गृहीत्वा कवचं परम्

ৰণমধ্যত আকাশবাণী শুনি দেৱাধিদেৱ শম্ভুৱে শঙ্খচূড়ক প্ৰেৰণা দিলে; প্ৰেৰিত হৈ সি পৰম কবচ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 5

विप्ररूपेण त्वरितं मायया निजया हरिः । जगाम शंखचूडस्य रूपेण तुलसीगृहम्

হৰিয়ে নিজৰ মায়াৰে ত্বৰিতে বিপ্ৰৰূপ ধাৰণ কৰি, শঙ্খচূড়ৰেই ৰূপ লৈ তুলসীৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 6

दुन्दुभिं वादयामास तुलसी द्वारसन्निधौ । जयशब्दं च तत्रैव बोधयामास सुन्दरीम्

দ্বাৰৰ ওচৰত তুলসীয়ে দুন্দুভি বজালে আৰু তাতেই ‘জয়’ ধ্বনি কৰি সেই সুন্দৰীক জাগ্ৰত কৰিলে।

Verse 7

तच्छ्रुत्वा चैव सा साध्वी परमानन्दसंयुता । राजमार्गं गवाक्षेण ददर्श परमादरात्

সেয়া শুনি সেই সাধ্বী পৰমানন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ, পৰম আদৰে গৱাক্ষেৰে ৰাজমাৰ্গলৈ চাই দেখিলে।

Verse 8

ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा कारयामास मंगलम् । द्रुतं चकार शृंगारं ज्ञात्वाऽऽयातं निजं पतिम्

ব্ৰাহ্মণসকলক ধন দান কৰি তেওঁ মঙ্গলকর্ম সম্পন্ন কৰালে। তাৰ পিছত নিজৰ স্বামীৰ আগমন জানি তেওঁ তৎক্ষণাৎ শৃঙ্গাৰ কৰিলে।

Verse 9

अवरुह्य रथाद्विष्णुस्तद्देव्याभवनं ययौ । शंखचूडस्वरूपः स मायावी देवकार्यकृत्

ৰথৰ পৰা নামি বিষ্ণু সেই দেৱীৰ ভৱনলৈ গ’ল। শঙ্খচূড়ৰ ৰূপ ধৰি, মায়াবী তেওঁ দেৱকাৰ্য সম্পন্ন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 10

दृष्ट्वा तं च पुरः प्राप्तं स्वकांतं सा मुदान्विता । तत्पादौ क्षालयामास ननाम च रुरोद च

নিজ প্ৰিয়জনক সন্মুখত আহি পোৱা দেখি তাই আনন্দে ভৰি উঠিল। তাই তেওঁৰ পদ ধুই দিলে, প্ৰণাম কৰিলে আৰু চকুপানীও ওলাল।

Verse 11

रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास मंगलम् । ताम्बूलं च ददौ तस्मै कर्पूरादिसुवासितम्

তাই সেই মঙ্গলময়ক মনোৰম ৰত্নসিংহাসনত বহুৱালে। তাৰপিছত কৰ্পূৰ আদি সুগন্ধিৰে সুবাসিত তাম্বুল তেওঁলৈ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 12

अद्य मे सफलं जन्म जीवनं संबभूव ह । रणे गतं च प्राणेशं पश्यंत्याश्च पुनर्गृहे

আজি মোৰ জন্ম সাৰ্থক হ’ল, জীৱনো ধন্য হ’ল; ৰণলৈ যোৱা মোৰ প্ৰাণনাথক পুনৰ গৃহলৈ উভতি অহা মই দেখিলোঁ।

Verse 13

इत्युक्त्वा सकटाक्षं सा निरीक्ष्य सस्मितं मुदा । पप्रच्छ रणवृत्तांतं कांतं मधुरया गिरा

এইদৰে কৈ তাই কটাক্ষে কান্তক চালে; তাৰ পিছত আনন্দে মৃদু হাঁহি হঁহি মধুৰ বাণীৰে ৰণবৃত্তান্ত সুধিলে।

Verse 14

तुलस्युवाच । असंख्यविश्वसंहर्ता स देवप्रवरः प्रभुः । यस्याज्ञावर्त्तिनो देवा विष्णुब्रह्मादयस्सदा

তুলসীয়ে ক’লে—সেই প্ৰভু দেৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, অসংখ্য বিশ্বৰ সংহাৰক; যাঁৰ আজ্ঞাত বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আদি দেৱগণ সদায় বিধেয়।

Verse 15

त्रिदेवजनकस्सोत्र त्रिगुणात्मा च निर्गुणः । भक्तेच्छया च सगुणो हरिब्रह्मप्रवर्तकः

হে স্তোত্ৰ! তেৱেঁই ত্ৰিদেৱৰ জনক; ত্ৰিগুণাত্মা হৈয়ো নিৰ্গুণ। ভক্তৰ ইচ্ছাত সগুণৰূপ ধৰি হৰি আৰু ব্ৰহ্মাক কাৰ্যত প্ৰৱৰ্তিত কৰে।

Verse 16

कुबेरस्य प्रार्थनया गुणरूपधरो हरः । कैलासवासी गणपः परब्रह्म सतां गतिः

কুবেৰৰৰ প্ৰাৰ্থনাত হৰে সগুণৰূপ ধাৰণ কৰিলে। কৈলাসবাসী, গণপতি সেই প্ৰভুৱেই পৰব্ৰহ্ম আৰু সৎজনৰ পৰম গতি।

Verse 17

यस्यैकपलमात्रेण कोटिब्रह्मांडसंक्षयः । विष्णुब्रह्मादयोऽतीता बहवः क्षणमात्रतः

যাৰ কেৱল এক পলমাত্ৰ কালতে কোটি কোটি ব্ৰহ্মাণ্ড লয় হয়। তেখেতৰ অমাপ কালপ্ৰবাহত এক ক্ষণতে বহু বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আদি অতীত হৈ গৈছে।

Verse 18

कर्तुं सार्द्धं च तेनैव समरं त्वं गतः प्रभो । कथं बभूव संग्रामस्तेन देवसहायिना

হে প্ৰভো! তুমি তেনেই সৈতে মিলি সমৰ কৰিবলৈ গৈছিলা। তেন্তে দেৱতাক সহায়ক কৰি থকা সেই যোদ্ধাৰ সৈতে সেই সংগ্ৰাম কেনেকৈ হ’ল?

Verse 19

कुशली त्वमिहायातस्तं जित्वा परमेश्वरम् । कथं बभूव विजयस्तव ब्रूहि तदेव मे

তুমি কুশলে ইয়ালৈ আহিছা নে, সেই পৰমেশ্বৰক জয় কৰি? তোমাৰ বিজয় কেনেকৈ হ’ল—সেই কথাই মোক কোৱা।

Verse 20

श्रुत्वेत्थं तुलसीवाक्यं स विहस्य रमापतिः । शंखचूडरूपधरस्तामुवाचामृतं वचः

তুলসীৰ এনেকুৱা বাক্য শুনি ৰমাপতি (বিষ্ণু) মৃদু হাঁহিলে। শঙ্খচূড়ৰ ৰূপ ধৰি তেওঁ অমৃতসম বাক্যৰে তাইক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 21

भगवानुवाच । यदाहं रणभूमौ च जगाम समरप्रियः । कोलाहलो महान् जातः प्रवृत्तोऽभून्महारणः

ভগৱানে ক’লে—“যুদ্ধপ্ৰিয় হৈ মই ৰণভূমিলৈ যেতিয়া গ’লোঁ, তেতিয়া মহা কোলাহল উঠিল আৰু মহাৰণ পূৰ্ণ বেগে আৰম্ভ হ’ল।”

Verse 22

देवदानवयोर्युद्धं संबभूव जयैषिणोः । दैत्याः पराजितास्तत्र निर्जरैर्बलगर्वितैः

তেতিয়া দেৱ আৰু দানৱ—দুয়ো জয়কামী হৈ—যুদ্ধত লিপ্ত হ’ল। তাত বলগৰ্বিত অমৰ দেৱসকলে দৈত্যসকলক পৰাজিত কৰিলে।

Verse 23

तदाहं समरं तत्राकार्षं देवैर्बलोत्कटैः । पराजिताश्च ते देवाश्शंकरं शरणं ययुः

তেতিয়া মই তাত বলত প্ৰচণ্ড দেৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলোঁ। কিন্তু সেই দেৱসকল পৰাজিত হৈ শংকৰৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 24

रुद्रोऽपि तत्सहायार्थमाजगाम रणं प्रति । तेनाहं वै चिरं कालमयौत्संबलदर्पित

তেওঁক সহায় কৰিবলৈ স্বয়ং ৰুদ্ৰও ৰণক্ষেত্ৰলৈ আহিল। সেয়ে মই বলৰ গৰ্বত উন্মত্ত হৈ বহুদিন যুদ্ধত নামিলোঁ নহয়।

Verse 25

आवयोस्समरः कान्ते पूर्णमब्दं बभूव ह । नाशो बभूव सर्वेषामसुराणां च कामिनि

হে কান্তে, আমাৰ দুয়োৰ সমৰ পূৰ্ণ এক বছৰ চলিছিল; হে কামিনী, তাৰ ফলত সকলো অসুৰৰ বিনাশ হ’ল।

Verse 26

प्रीतिं च कारयामास ब्रह्मा च स्वयमावयोः । देवानामधिकाराश्च प्रदत्ता ब्रह्मशासनात्

ব্ৰহ্মাই স্বয়ং আমাৰ দুয়োৰ মাজত মিলন-প্ৰীতি ঘটালে; আৰু ব্ৰহ্মাৰ শাসনত দেৱতাসকলৰ অধিকাৰ আৰু পদ পুনৰ প্ৰদান কৰা হ’ল।

Verse 27

मयागतं स्वभवनं शिवलोकं शिवो गतः । सर्वस्वास्थ्यमतीवाप दूरीभूतो ह्युपद्रवः

মই মোৰ নিজ ধাম—শিৱলোক—লৈ উভতি আহিলোঁ; শিৱো নিজৰ দিব্য অৱস্থালৈ গমন কৰিলে। তেতিয়া সৰ্বত্ৰ পৰম সুস্থতা লাভ হ’ল আৰু সকলো উপদ্ৰৱ দূৰ হ’ল।

Verse 28

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा जगतां नाथः शयनं च चकार ह । रेमे रमापतिस्तत्र रमया स तया मुदा

সনৎকুমাৰ ক’লে—এইদৰে কৈ জগতৰ নাথে শয়ন কৰিলে। তাতে শ্ৰীপতি (বিষ্ণু) ৰমা (লক্ষ্মী)ৰ সৈতে পৰস্পৰ আনন্দত ৰমিল।

Verse 29

सा साध्वी सुखसंभावकर्षणस्य व्यतिक्रमात् । सर्वं वितर्कयामास कस्त्वमेवेत्युवाच सा

সেই সাধ্বী, আশা কৰা সুখ-স্বস্তিত ব্যাঘাত হোৱা দেখি, সকলো কথা বিচাৰি ক’লে—“তুমি সঁচাকৈ কোন?”

Verse 30

तुलस्युवाच । को वा त्वं वद मामाशु भुक्ताहं मायया त्वया । दूरीकृतं यत्सतीत्वमथ त्वां वै शपाम्यहम्

তুলসীয়ে ক’লে—“তুমি কোন? সোনকালে মোক কোৱা। তোমাৰ মায়াত মই প্ৰতাৰিত আৰু অপমানিত হ’লোঁ। মোৰ সতীত্ব দূৰ কৰা হ’ল, সেয়ে মই নিশ্চয় তোমাক শাপ দিছোঁ।”

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । तुलसीवचनं श्रुत्वा हरिश्शापभयेन च । दधार लीलया ब्रह्मन्स्वमूर्तिं सुमनोहराम्

সনৎকুমাৰে ক’লে—হে ব্ৰাহ্মণ! তুলসীৰ বাক্য শুনি আৰু হৰিৰ শাপৰ ভয়তো, তেওঁ লীলাভাৱে নিজৰ অতি মনোহৰ মূৰ্তি ধাৰণ কৰিলে।

Verse 32

तद्दृष्ट्वा तुलसीरूपं ज्ञात्वा विष्णुं तु चिह्नतः । पातिव्रत्यपरित्यागात् क्रुद्धा सा तमुवाच ह

সেই মায়াময় তুলসীৰূপ দেখি আৰু লক্ষণৰ দ্বাৰা বিষ্ণুক চিনাক্ত কৰি, পতিব্ৰত্য ভঙ্গ হোৱাত ক্ৰুদ্ধ হৈ তাই তেওঁক ক’লে।

Verse 33

तुलस्युवाच । हे विष्णो ते दया नास्ति पाषाणसदृशं मनः । पतिधर्मस्य भंगेन मम स्वामी हतः खलु

তুলসীয়ে ক’লে— হে বিষ্ণু! তোমাৰ দয়া নাই; তোমাৰ মন পাথৰৰ দৰে। পতিধৰ্ম ভঙ্গ হোৱাত মোৰ স্বামী নিশ্চয়েই নিহত হ’ল।

Verse 34

पाषाणसदृशस्त्वं च दयाहीनो यतः खलः । तस्मात्पाषाणरूपस्त्वं मच्छापेन भवाधुना

তুমি পাথৰৰ দৰে, কিয়নো তুমি দয়াহীন দুষ্ট। সেয়ে মোৰ শাপে এই মুহূৰ্ততে পাথৰ-ৰূপ হোৱা।

Verse 35

ये वदंति दयासिन्धुं त्वां भ्रांतास्ते न संशयः । भक्तो विनापराधेन परार्थे च कथं हतः

যিসকলে আপোনাক—দয়াসিন্ধুক—ভ্ৰান্ত বুলি কয়, তেওঁলোকেই নিঃসন্দেহে ভ্ৰান্ত। নিৰপৰাধ ভক্তে পৰাৰ্থত প্ৰবৃত্ত হৈ থাকিলে তেওঁ কেনেকৈ নিহত হ’ব পাৰে?

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तुलसी सा वै शंखचूडप्रिया सती । भृशं रुरोद शोकार्ता विललाप भृशं मुहुः

সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে কৈ শঙ্খচূড়ৰ প্ৰিয়া সতী তুলসী শোকত ব্যাকুল হৈ পৰিল। তাই অতি ৰুদন কৰিলে আৰু বাৰে বাৰে কৰুণ বিলাপ কৰিলে।

Verse 37

ततस्तां रुदतीं दृष्ट्वा स विष्णुः परमेश्वरः । सस्मार शंकरं देवं येन संमोहितं जगत्

তাৰপিছত তাইক কান্দি থকা দেখি পৰমেশ্বৰ বিষ্ণুৱে দেৱ শংকৰক স্মৰণ কৰিলে; যাঁৰ শক্তিত সমগ্ৰ জগত মোহে আৱৃত হয়।

Verse 38

ततः प्रादुर्बभूवाथ शंकरो भक्तवत्सलः । हरिणा प्रणतश्चासीत्संनुतो विनयेन सः

তেতিয়া ভক্তৱৎসল শংকৰ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। হৰি (বিষ্ণু)য়ে তেখেতক প্ৰণাম কৰি বিনয়ে স্তুতি নিবেদন কৰিলে।

Verse 39

शोकाकुलं हरिं दृष्ट्वा विलपंतीं च तत्प्रियाम् । नयेन बोधयामास तं तां कृपणवत्सलाम्

শোকত আকুল হৰিক আৰু তেওঁৰ প্ৰিয়াক বিলাপ কৰা দেখি, দীনৱৎসল কৰুণাময় প্ৰভুৱে নয়বচনেৰে উভয়কে বোধ কৰালে।

Verse 40

शंकर उवाच । मा रोदीस्तुलसि त्वं हि भुंक्ते कर्मफलं जनः । सुखदुःखदो न कोप्यस्ति संसारे कर्मसागरे

শংকৰে ক’লে—“হে তুলসী, কান্দো নকৰিবা। মানুহে নিজৰ কৰ্মফলেই ভোগ কৰে। কৰ্মসাগৰ এই সংসাৰত সুখ-দুখ দান কৰা আন কোনো স্বতন্ত্ৰ নাই।”

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडव धोपाख्याने तुलसीशापवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত শঙ্খচূড়বধোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত “তুলসীশাপবৰ্ণন” নামৰ একচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 42

तपस्त्वया कृतं भद्रे तस्यैव तपसः फलम् । तदन्यथा कथं स्याद्वै जातं त्वयि तथा च तत्

হে ভদ্ৰে! তুমি কৰা তপস্যাৰেই এই যথাৰ্থ ফল। ই অন্যথা কেনেকৈ হ’ব? সেই ফলেই তোমাৰ ভিতৰত যথাযথভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।

Verse 43

इदं शरीरं त्यक्त्वा च दिव्यदेहं विधाय च । रमस्व हरिणा नित्यं रमया सदृशी भव

এই দেহ ত্যাগ কৰি দিব্য দেহ ধাৰণ কৰা। হৰিৰ সৈতে নিত্য আনন্দে বিহাৰ কৰা, আৰু ৰমা (লক্ষ্মী)-সম দীপ্তি আৰু সৌভাগ্য লাভ কৰা।

Verse 44

तवेयं तनुरुत्सृष्टा नदीरूपा भवेदिह । भारते पुण्यरूपा सा गण्डकीति च विश्रुता

হে দেবী, তোমাৰ এই দেহ ত্যাগ হ’লে ইয়াত নদীৰ ৰূপ ল’ব। ভাৰতত সি পুণ্যস্বৰূপা হৈ ‘গণ্ডকী’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ব।

Verse 45

कियत्कालं महादेवि देवपूजनसाधने । प्रधानरूपा तुलसी भविष्यति वरेण मे

হে মহাদেৱী, দেৱপূজনৰ সাধনত মোৰ দিয়া বৰৰ প্ৰভাৱে তুলসী কিমান কাল প্ৰধান ৰূপে থাকিব?

Verse 46

स्वर्गं मर्त्ये च पाताले तिष्ठ त्वं हरिसन्निधौ । भव त्वं तुलसीवृक्षो वरा पुष्पेषु सुन्दरी

স্বৰ্গ, মৰ্ত্য আৰু পাতাল—তিনিও লোকত তুমি হৰিৰ সান্নিধ্যত থাক। হে সুন্দৰী, পুষ্পসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ হৈ পবিত্ৰ তুলসী বৃক্ষ হোৱা।

Verse 47

वृक्षाधिष्ठातृदेवी त्वं वैकुंठे दिव्यरूपिणी । सार्द्धं रहसि हरिणा नित्यं क्रीडां करिष्यसि

তুমি বৃক্ষসমূহৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী। বৈকুণ্ঠত দিব্যৰূপ ধাৰণ কৰি তুমি হৰিৰ সৈতে গোপনে নিত্য ক্ৰীড়া কৰিবা।

Verse 48

नद्यधिष्ठातृदेवी या भारते बहु पुण्यदा । लवणोदस्य पत्नी सा हर्यंशस्य भविष्यसि

হে দেৱী, তুমি ভাৰতত নদীসমূহৰ অধিষ্ঠাত্ৰী আৰু বহু পুণ্যদায়িনী। তুমি লৱণোদৰ পত্নী হ’বা আৰু হৰ্যংশৰ (কন্যা/বংশত) জন্ম ল’বা।

Verse 49

हरिर्वे शैलरूपी च गंडकी तीरसंनिधौ । संकरिष्यत्यधिष्ठानं भारते तव शापतः

নিশ্চয় হৰি (বিষ্ণু) গণ্ডকী তীৰৰ সন্নিধিত শৈলৰূপ ধাৰণ কৰিব। তোমাৰ শাপবলৰ দ্বাৰা ভাৰতত তাতে নিজৰ পবিত্ৰ অধিষ্ঠান স্থাপন কৰিব।

Verse 50

तत्र कोट्यश्च कीटाश्च तीक्ष्णदंष्ट्रा भयंकराः । तच्छित्त्वा कुहरे चक्रं करिष्यंति तदीयकम्

তাতে কোটিকোটী ভয়ংকৰ কীট, তীক্ষ্ণ দংশনদাঁতযুক্ত, তাক কাটি পেলাব; আৰু কাটি লৈ সেই কুহৰত চক্রৰূপ গঢ়ি তাক নিজৰ কৰি ল’ব।

Verse 51

शालग्रामशिला सा हि तद्भेदादतिपुण्यदा । लक्ष्मीनारायणाख्यादिश्चक्रभेदाद्भविष्यति

সেই শালগ্ৰামশিলা স্বাভাৱিক ভেদৰ বাবে অতি পুণ্যদায়িনী। তাত থকা চক্রচিহ্নৰ ভেদ অনুসাৰে ‘লক্ষ্মী–নাৰায়ণ’ আদি নামেৰে পৰিচিত হয়।

Verse 52

शालग्रामशिला विष्णो तुलस्यास्तव संगमः । सदा सादृश्यरूपा या बहुपुण्यविवर्द्धिनी

হে বিষ্ণো, শালগ্ৰামশিলা আৰু তোমাৰ তুলসীৰ পবিত্ৰ সংগম সদায় শুভ-সাদৃশ্যৰূপ; ই বহুপুণ্য বৃদ্ধি কৰে।

Verse 53

तुलसीपत्रविच्छेदं शालग्रामे करोति यः । तस्य जन्मान्तरे भद्रे स्त्रीविच्छेदो भविष्यति

হে ভদ্ৰে, যি শালগ্ৰাম পূজাত তুলসীৰ পাত ছিঙে বা বিচ্ছিন্ন কৰে, তাৰ পৰজন্মত স্ত্ৰী-বিচ্ছেদ ঘটিব।

Verse 54

तुलसीपत्रविच्छेदं शंखं हित्वा करोति यः । भार्याहीनो भवेत्सोपि रोगी स्यात्सप्तजन्मसु

যি জনে তুলসীপাতা ছেদন কৰে আৰু শঙ্খৰ (বিধিসিদ্ধ) পবিত্ৰতা ত্যাগ কৰে, সি পত্নীহীন হয়; আৰু সাত জন্মলৈকে ৰোগাক্ৰান্ত থাকে।

Verse 55

शालग्रामश्च तुलसी शंखं चैकत्र एव हि । यो रक्षति महाज्ञानी स भवेच्छ्रीहरिप्रियः

যি মহাজ্ঞানী শালগ্ৰাম-শিলা, তুলসী আৰু শঙ্খ একেলগে ৰাখি শ্ৰদ্ধাৰে ৰক্ষা কৰে, সি শ্ৰীহৰিৰ প্ৰিয় হয়।

Verse 56

त्वं प्रियः शंखचूडस्य चैकमन्वन्तरावधि । शंखेन सार्द्धं त्वद्भेदः केवलं दुःखदस्तव

তুমি শঙ্খচূড়ৰ প্ৰিয়—এটা মন্বন্তৰলৈকে; কিন্তু শঙ্খসহ তোমাৰ বিচ্ছেদে তোমাক কেৱল দুখেই দিব।

Verse 57

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र माहात्म्यमूचिवांस्तदा । शालग्रामशिलायाश्च तुलस्या बहुपुण्यदम्

সনৎকুমাৰ ক’লে—এইদৰে কৈ শংকৰে তাতেই শালগ্ৰাম-শিলা আৰু তুলসীৰ বহুপুণ্যদায়ক মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 58

ततश्चांतर्हितो भूत्वा मोदयित्वा हरिं च ताम् । जगाम् स्वालयं शंभुः शर्मदो हि सदा सताम्

তাৰ পাছত অন্তৰ্হিত হৈ, হৰি আৰু সেই দেবীকো আনন্দিত কৰি, সদা সজ্জনৰ মঙ্গল-শান্তিদাতা শম্ভু নিজৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 59

इति श्रुत्वा वचश्शंभोः प्रसन्ना तु तुलस्यभूत् । तद्देहं च परित्यज्य दिव्यरूपा बभूव ह

শম্ভুৰ বচন শুনি সি পৰম প্ৰসন্না হ’ল আৰু তুলসী-স্বৰূপ ধাৰণ কৰিলে। পূৰ্ব দেহ ত্যাগ কৰি সি সঁচাকৈ দিৱ্য, তেজোময় ৰূপে প্ৰকাশ পালে।

Verse 60

प्रजगाम तया सार्द्धं वैकुंठं कमलापतिः । सद्यस्तद्देहजाता च बभूव गंडकी नदी

তাৰ পিছত কমলাপতি (ভগৱান বিষ্ণু) তাইৰ সৈতে বৈকুণ্ঠলৈ গ’ল; আৰু সেই দেহৰ পৰাই তৎক্ষণাৎ গণ্ডকী নদী উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 61

शैलोभूदच्युतस्सोऽपि तत्तीरे पुण्यदो नृणाम् । कुर्वंति तत्र कीटाश्च छिद्रं बहुविधं मुने

হে মুনি, অচ্যুত-সম্পৰ্কিত সেই শিলাও তাত শৈলৰূপ হ’ল; আৰু সেই তীৰ মানুহৰ বাবে পুণ্যদায়ক হ’ল। সেই ঠাইত কীট-পতঙ্গ নানা ধৰণে ছিদ্ৰ কৰে।

Verse 62

जले पतंति यास्तत्र शिलास्तास्त्वतिपुण्यदाः । स्थलस्था पिंगला ज्ञेयाश्चोपतापाय चैव हि

তাত যি শিলাবোৰ পানীত পৰে, সিবোৰ অতি পুণ্যদায়িনী। কিন্তু যিবোৰ স্থলত থাকে, সিবোৰ ‘পিঙ্গলা’ বুলি জনা উচিত; সিবোৰ সঁচাকৈ কষ্টৰ কাৰণ হয়।

Verse 63

इत्येवं कथितं सर्वं तव प्रश्नानुसारतः । चरितं पुण्यदं शंभोः सर्वकामप्रदं नृणाम्

এইদৰে তোমাৰ প্ৰশ্নানুসাৰে সকলো কথা কোৱা হ’ল—শম্ভু (ভগৱান শিৱ)ৰ এই পুণ্যদায়ক চৰিত্ৰ, যি মানুহক সকলো শুভ কামনা প্ৰদান কৰে।

Verse 64

आख्यानमिदमाख्यातं विष्णुमाहात्म्यमिश्रितम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

বিষ্ণু-মাহাত্ম্য মিশ্ৰিত এই আখ্যান বৰ্ণনা কৰা হ’ল। ই পুণ্যময়; ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো প্ৰদান কৰে। এতিয়া আৰু কি শুনিবলৈ ইচ্ছা?