जलंधरयुद्धे मायाप्रयोगः — Jalandhara’s Māyā in the Battle with Śiva
অধ্যায় ২৪ত জলন্ধৰ–শিৱ যুদ্ধ আগবাঢ়ে। ব্যাসে সনৎকুমাৰক সোধে—তাৰ পাছত যুদ্ধত কি ঘটিল আৰু দৈত্যক কেনেকৈ দমন কৰা হ’ব। যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হ’তেই গিৰিজা অদৃশ্য হয়; বৃষধ্বজ ত্ৰ্যম্বকে ইয়াক মায়াজনিত তিৰোভাব বুলি বুজি, সৰ্বশক্তিমান হ’লেও লীলাৰ্থ ‘লৌকিকী গতি’ গ্ৰহণ কৰি ক্ৰোধ আৰু বিস্ময় প্ৰকাশ কৰে। জলন্ধৰে বাণবৃষ্টি কৰে, কিন্তু শিৱে সহজে সেয়া ছেদন কৰি ৰুদ্ৰৰ অপ্রতিহত শক্তি দেখুৱায়। তাৰ পিছত জলন্ধৰে মায়া ৰচি গৌৰীক ৰথত বাঁধি কান্দি থকা, শুম্ভ-নিশুম্ভ আদি দানৱৰ দ্বাৰা আবদ্ধ যেন দেখুৱাই শিৱৰ মনোবল কঁপাবলৈ চেষ্টা কৰে। শিৱ কিছুমুহূৰ্ত নীৰৱ, মুখ নত, অঙ্গ শিথিল আৰু নিজৰ পৰাক্ৰম যেন পাহৰি যোৱা দৰে দেখা যায়—ই মায়াৰ পৰীক্ষা-নাট্যৰ ইঙ্গিত। তাৰ পাছত জলন্ধৰে শিৰ, বক্ষ আৰু উদৰত বহু বাণ নিক্ষেপ কৰি পৰৱৰ্তী ঘটনাৰ ভূমিকা গঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । विधेः श्रेष्ठसुत प्राज्ञः कथेयं श्राविताद्भुता । ततश्च किमभूदाजौ कथं दैत्यो हतो वद
ব্যাসে ক’লে—হে বিধাতাৰ (ব্ৰহ্মাৰ) শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰ, হে প্ৰাজ্ঞ! তুমি এই অদ্ভুত কাহিনী শুনালাঁ। এতিয়া কোৱা—যুদ্ধত তাৰ পিছত কি হ’ল, আৰু দৈত্য কেনেকৈ নিহত হ’ল?
Verse 2
सनत्कुमार उवाच । अदृश्य गिरिजां तत्र दैत्येन्द्रे रणमागते । गांधर्वे च विलीने हि चैतन्योऽभूद्वृषध्वजः
সনৎকুমাৰে ক’লে—তাত গিৰিজা (পাৰ্বতী) অদৃশ্য হ’ল, দানৱেন্দ্ৰ ৰণলৈ আহিল, আৰু গন্ধৰ্বো লীন হৈ গ’ল; তেতিয়াই বৃষধ্বজ (শিৱ) সম্পূৰ্ণ সচেতন আৰু সতৰ্ক হ’ল।
Verse 3
अंतर्धानगतां मायां दृष्ट्वा बुद्धो हि शंकरः । चुक्रोधातीव संहारी लौकिकीं गतिमाश्रितः
মায়া অন্তৰ্ধানলৈ যোৱা দেখি শংকৰে পৰিস্থিতি স্পষ্টকৈ বুজিলে। তেতিয়া সংহাৰকৰ্তা প্ৰভু অতিশয় ক্ৰুদ্ধ হৈ, যুদ্ধাৰ্থে লৌকিক গতি আশ্ৰয় কৰিলে।
Verse 4
ततश्शिवो विस्मितमानसः पुनर्जगाम युद्धाय जलंधरं रुषा । स चापि दैत्यः पुनरागतं शिवं दृष्ट्वा शरोघैस्समवाकिरद्रणे
তাৰ পাছত শিৱ বিস্ময়ভৰা মন লৈ ক্ৰোধেৰে পুনৰ জালন্ধৰৰ সৈতে যুদ্ধলৈ আগবাঢ়িল। আৰু সেই দৈত্যও শিৱ পুনৰ আহিল বুলি দেখি, ৰণক্ষেত্ৰত শৰবৃষ্টিৰ ধাৰাৰে তেওঁক আচ্ছন্ন কৰিলে।
Verse 5
क्षिप्तं प्रभुस्तं शरजालमुग्रं जलंधरेणातिबलीयसा हरः । प्रचिच्छेद शरैर्वरैर्निजैर्नचित्रमत्र त्रिभवप्रहंतुः
অতিবলৱান জালন্ধৰে নিক্ষেপ কৰা সেই ভয়ংকৰ শৰজাল প্ৰভু হৰে নিজৰ উৎকৃষ্ট শৰদ্বাৰা খণ্ড খণ্ড কৰি দিলে। ইয়াত আশ্চৰ্য কি? তেওঁ ত্ৰিভুবন-সংহাৰক।
Verse 6
ततो जलंधरो दृष्ट्वा रुद्र्मद्भुतविक्रमम् । चकार मायया गौरीं त्र्यम्बकं मोहयन्निव
তেতিয়া জলন্ধৰে ৰুদ্ৰৰ অদ্ভুত পৰাক্ৰম দেখি, মায়াবলে গৌৰীৰ ৰূপ সৃষ্টি কৰিলে—যেন স্বয়ং ত্ৰ্যম্বক (শিৱ)ক মোহিত কৰিব খুজিছে।
Verse 7
रथोपरि गतां बद्धां रुदंतीं पार्वतीं शिवः । निशुंभ शुंभदैत्यैश्च बध्यमानां ददर्श सः
ৰথৰ ওপৰত থকা, বান্ধি থোৱা আৰু কান্দি থকা পাৰ্বতীক শিৱে দেখিলে—নিশুম্ভ আৰু শুম্ভ দানৱে তাইক ধৰি বান্ধি ৰাখিছিল।
Verse 8
गौरीं तथाविधां दृष्ट्वा लौकिकीं दर्शयन्गतिम् । बभूव प्राकृत इव शिवोप्युद्विग्नमानसः
গৌৰীক সেই অৱস্থাত দেখি, যেন তাই লৌকিক ভাৱ দেখুৱাইছে, পৰম শিৱো সাধাৰণ মানুহৰ দৰে উদ্বিগ্নচিত্ত হৈ পৰিল।
Verse 9
अवाङ्मुखस्थितस्तूष्णीं नानालीलाविशारदः । शिथिलांगो विषण्णात्मा विस्मृत्य स्वपराक्रमम्
নানাবিধ লীলা-কৌশলত নিপুণ হৈও তেওঁ মুখ নত কৰি নীৰৱে থিয় হ’ল; অংগ শিথিল, মন বিষণ্ণ—যেন নিজৰ পৰাক্ৰম পাহৰি গ’ল।
Verse 10
ततो जलंधरो वेगात्त्रिभिर्विव्याध सायकैः । आपुंखमग्नैस्तं रुद्रं शिरस्युरसि चोदरे
তাৰ পিছত জলন্ধৰে প্ৰচণ্ড বেগে আগবাঢ়ি, পাখিলৈকে গাঁথা তিনিটা বাণে ৰুদ্ৰক বিদ্ধ কৰিলে—মূৰত, বুকুত আৰু উদৰত।
Verse 11
ततो रुद्रो महालीलो ज्ञानतत्त्वः क्षणात्प्रभुः । रौद्ररूपधरो जातो ज्वालामालातिभीषणः
তেতিয়া মহালীলাময়, জ্ঞানতত্ত্বস্বৰূপ প্ৰভু ৰুদ্ৰ ক্ষণমাত্ৰতে ৰৌদ্ৰৰূপ ধৰি প্ৰকাশিত হ’ল; জ্বালামালাৰে অতি ভয়ংকৰ আছিল।
Verse 12
तस्यातीव महारौद्ररूपं दृष्ट्वा महासुराः । न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भेजिरे ते दिशो दश
তেওঁৰ অতি ভয়ংকৰ মহাৰৌদ্ৰ ৰূপ দেখি মহাসুৰসকলে সন্মুখত থিয় হ’ব নোৱাৰিলে। সিহঁতে পলাই দহো দিশলৈ দৌৰিলে।
Verse 13
निशुंभशुंभावपि यौ विख्यातौ वीरसत्तमौ । आपे तौ शेकतुर्नैव रणे स्थातुं मुनीश्वर
হে মুনীশ্বৰ! বীৰশ্ৰেষ্ঠ বুলি খ্যাত নিশুম্ভ আৰু শুম্ভো ভয়াক্ৰান্ত হ’ল; যুদ্ধত স্থিৰ হৈ থাকিব নোৱাৰিলে।
Verse 14
जलंधरकृता मायांतर्हिताभूच्च तत्क्षणम् । हाहाकारो महानासीत्संग्रामे सर्वतोमुखे
সেই ক্ষণতে জলন্ধৰে কৰা মায়াৰ ফলত সকলো আড়াল হৈ অদৃশ্য হ’ল। সৰ্বদিশমুখী সেই যুদ্ধত মহা হাহাকাৰ আৰু বিভ্ৰান্তি উঠিল।
Verse 15
ततश्शापं ददौ रुद्रस्तयोश्शुंभनिशुंभयोः । पलायमानौ तौ दृष्ट्वा धिक्कृत्य क्रोधसंयुतः
তাৰ পাছত ক্ৰোধে সংযুক্ত ৰুদ্ৰই পলাই যোৱা শুম্ভ-নিশুম্ভক দেখি ধিক্কাৰ দিলে আৰু সেই দুজনৰ ওপৰত শাপ প্ৰদান কৰিলে।
Verse 16
रुद्र उवाच । युवां दुष्टावतिखलावपराधकरौ मम । पार्वतीदंडदातारौ रणादस्मात्पराङ्मुखौ
ৰুদ্ৰে ক’লে—তোমালোক দুয়ো দুষ্ট আৰু অতিখল, মোৰ প্ৰতি অপৰাধী। তোমালোক পাৰ্বতীৰ দণ্ডৰ যোগ্য; সেয়ে এই ৰণৰ পৰা মুখ ঘুৰাই আঁতৰি যোৱা।
Verse 17
पराङ्मुखो न हंतव्य इति वध्यौ न मे युवाम् । मम युद्धादतिक्रांतौ गौर्य्या वध्यौ भविष्यतः
“যি পৰাঙ্মুখ হয় তাক আঘাত কৰা উচিত নহয়”—সেয়ে তোমালোক দুয়ো মোৰ দ্বাৰা বধ্য নহয়। কিন্তু মোৰ যুদ্ধধৰ্ম অতিক্ৰম কৰাত তোমালোক গৌৰীৰ দ্বাৰা বধ্য হ’বা।
Verse 18
एवं वदति गौरीशे सिन्धुपुत्रो जलंधरः । चुक्रोधातीव रुद्राय ज्वलज्ज्वलनसन्निभः
গৌৰীশ্বৰক এইদৰে ক’বলৈ ক’বলৈ সাগৰপুত্ৰ জলন্ধৰ ৰুদ্ৰৰ প্ৰতি অতিশয় ক্ৰুদ্ধ হ’ল আৰু প্ৰচণ্ড জ্বলা অগ্নিৰ দৰে জ্বলি উঠিল।
Verse 19
रुद्रे रणे महावेगाद्ववर्ष निशिताञ्छरान् । बाणांधकारसंछन्नं तथा भूमितलं ह्यभूत्
যুদ্ধত ৰুদ্ৰে মহাবেগে তীক্ষ্ণ শৰবৃষ্টি কৰিলে; ফলত ভূমিতল বাণৰূপ অন্ধকাৰৰে আচ্ছন্ন যেন হ’ল।
Verse 20
यावद्रुद्रः प्रचिच्छेद तस्य बाणगणान्द्रुतम् । तावत्सपरिघेणाशु जघान वृषभं बली
যিমান সময় ৰুদ্ৰে সিহঁতৰ বাণগণ দ্ৰুতগতিত ছেদন কৰি আছিল, সিমান সময় সেই বলবান যোদ্ধাই লৌহ-পরিঘেৰে বৃষভক শীঘ্ৰে প্ৰহাৰ কৰিলে।
Verse 21
वृषस्तेन प्रहारेण परवृत्तो रणांगणात् । रुद्रेण कृश्यमाणोऽपि न तस्थौ रणभूमिषु
বৃষভৰ সেই প্ৰহাৰে সি ৰণাঙ্গণৰ পৰা পিছলৈ ঘূৰি গ’ল; আৰু ৰুদ্ৰে ক্ষীণ কৰি থাকিলেও যুদ্ধভূমিত ক’তো স্থিৰ হৈ থাকিব নোৱাৰিলে।
Verse 22
अथ लोके महारुद्रस्स्वीयं तेजोऽतिदुस्सहम् । दर्शयामास सर्वस्मै सत्यमेतन्मुनीश्वर
তাৰ পাছত লোকসমূহৰ মাজত মহাৰুদ্ৰে নিজৰ অতি অসহ্য তেজ সকলোকে দেখুৱালে। হে মুনীশ্বৰ, ইহাই সত্য।
Verse 23
ततः परमसंक्रुद्धो रुद्रो रौद्रवपुर्धरः । प्रलयानलवद्धोरो बभूव सहसा प्रभुः
তাৰ পাছত পৰম ক্ৰুদ্ধ হৈ প্ৰভু ৰুদ্ৰে ৰৌদ্ৰবপু ধাৰণ কৰিলে; সহসা প্ৰলয়াগ্নিৰ দৰে ভয়ংকৰ হৈ উঠিল।
Verse 24
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवर्णनं नाम चतुर्विशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত ‘জলন্ধৰবৰ্ণন’ নামৰ চতুৰ্বিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 25
ब्रह्मणो वचनं रक्षन्रक्षको जगतां प्रभुः । हृदानुग्रहमातन्वंस्तद्वधाय मनो दधत्
ব্ৰহ্মাৰ বচন ৰক্ষা কৰি, জগতৰ ৰক্ষক প্ৰভুৱে হৃদয়ৰ পৰা অনুগ্ৰহ বিস্তাৰ কৰিলে আৰু সেই শত্রুৰ বধৰ বাবে মন স্থিৰ কৰিলে।
Verse 26
कोपं कृत्वा परं शूली पादांगुष्ठेन लीलया । महांभसि चकाराशु रथांगं रौद्रमद्भुतम्
তেতিয়া শূলধাৰী প্ৰভুৱে পৰম ক্ৰোধ ধৰি, পাদাংগুষ্ঠে লীলাভাৱে, মহাজলত শীঘ্ৰে এক অদ্ভুত আৰু ৰৌদ্ৰ ৰথচক্ৰ-সদৃশ অস্ত্ৰ সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 27
कृत्वार्णवांभसि शितं भगवान्रथांगं स्मृत्वा जगत्त्रयमनेन हतं पुरारिः । दक्षान्धकांतकपुरत्रययज्ञहंता लोकत्रयांतककरः प्रहसन्नुवाच
সাগৰৰ পানীত নিজৰ চক্ৰ তীক্ষ্ণ কৰি ভগৱান পুৰাৰি শিৱে স্মৰণ কৰিলে—এই অস্ত্ৰেই একদা ত্ৰিলোক দমন হৈছিল। দক্ষযজ্ঞ-সংহাৰক, অন্ধকান্তক, ত্ৰিপুৰবিনাশক, ত্ৰিলোকান্তকাৰী—তেওঁ হাঁহি ক’লে।
Verse 28
महारुद्र उवाच । पादेन निर्मितं चक्रं जलंधर महाम्भसि । बलवान्यदि चोद्धर्त्तुं तिष्ठ योद्धुं न चान्यथा
মহাৰুদ্ৰ ক’লে—হে জলন্ধৰ, এই মহাজলৰ মাজত মই পাদেৰে এই চক্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছোঁ। যদি তুমি সঁচাকৈ ইয়াক তুলিব পৰা বলৱান হওঁ, তেন্তে থিয় হৈ যুদ্ধ কৰা; অন্যথা নহয়।
Verse 29
सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधेनादीप्तलोचनः । प्रदहन्निव चक्षुर्भ्यां प्राहालोक्य स शंकरम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—তাৰ সেই বাক্য শুনি সি ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল; তাৰ চকু অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত হ’ল। যেন দৃষ্টিৰে দহাই দিছে, শংকৰক চাই সি ক’লে।
Verse 30
जलंधर उवाच । रेखामुद्धृत्य हत्वा च सगणं त्वां हि शंकर । हत्वा लोकान्सुरैस्सार्द्धं स्वभागं गरुडो यथा
জলন্ধৰ ক’লে—হে শংকৰ, সীমাৰেখা টানি মই তোমাক তোমাৰ গণসহ বধ কৰিম। তাৰ পাছত দেৱতাসহ লোকসমূহ ধ্বংস কৰি মোৰ ভাগ মই গৰুড় যেন নিজৰ অংশ লয় তেনেকৈ ল’ম।
Verse 32
हंतुं चराचरं सर्वं समर्थोऽहं सवासवम् । को महेश्वर मद्बाणैरभेद्यो भुवनत्रये । बालभावेन भगवांतपसैव विनिर्जितः । ब्रह्मा बलिष्ठः स्थाने मे मुनिभिस्सुरपुंगवैः
“মই ইন্দ্ৰসহ দেৱতাসকলক লৈ সমগ্ৰ চৰাচৰ ধ্বংস কৰিবলৈ সমৰ্থ। হে মহেশ্বৰ! ত্ৰিভুবনত মোৰ বাণে কাক অভেদ্য? শিশুলীলাৰ দৰে, কেৱল তপস্যাৰে মই ভগৱান ব্ৰহ্মাকো বশ কৰিছোঁ। বলিষ্ঠ বুলি খ্যাত ব্ৰহ্মাও মোৰ কাৰণতেই নিজ স্থানত স্থিত—মুনিসকল আৰু দেৱশ্ৰেষ্ঠসকলৰ সহায়ত।”
Verse 33
दग्धं क्षणेन सकलं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तपसा किं त्वया रुद्र निर्जितो भगवानपि
এটা ক্ষণতে চল-অচলসহ সমগ্ৰ ত্ৰিলোক দগ্ধ হৈ গ’ল। হে ৰুদ্ৰ, তুমি কেনে তপস্যা কৰিলা যে ভগৱানেও যেন তোমাৰ দ্বাৰা জয়ী হ’ল?
Verse 34
इन्द्राग्नियमवित्तेशवायुवारीश्वरादयः । न सेहिरे यथा नागा गंधं पक्षिपतेरिव
ইন্দ্ৰ, অগ্নি, যম, কুবেৰ, বায়ু, বৰুণ, ঈশ্বৰ আদি দেৱসকলে তাক সহিব নোৱাৰিলে—যেনেকৈ পক্ষিৰাজ গৰুড়ে নিক্ষেপ কৰা গন্ধ সাপসকলে সহিব নোৱাৰে।
Verse 35
न लब्धं दिवि भूमौ च वाहनं मम शंकर । समस्तान्पर्वतान्प्राप्य धर्षिताश्च गणेश्वराः
হে শংকৰ, স্বৰ্গত বা পৃথিৱীত মোৰ বাবে কোনো বাহন নাপালোঁ। সকলো পৰ্বতলৈ গৈও গণেশ্বৰসকল অপমানিত হৈ প্ৰতিহত হ’ল।
Verse 36
गिरीन्द्रो मन्दरः श्रीमान्नीलो मेरुस्सुशोभनः । धर्षितो बाहुदण्डेन कण्डा उत्सर्पणाय मे
শ্ৰীমান গিৰিৰাজ মন্দৰ, নীল আৰু সুসোভাবান মেৰুও মোৰ বাহুবলৰ আঘাতত আঘাতপ্ৰাপ্ত হ’ল; সেয়ে এই স্ফীতি (কণ্ডা) মোৰ পৰা দূৰ হওক।
Verse 37
गंगा निरुद्धा बाहुभ्यां लीलार्थं हिमवद्गिरौ । अरोणां मम भृत्यैश्च जयो लब्धो दिवौकसात्
হিমৱৎগিৰিত লীলাৰ্থে মই মোৰ দুটা বাহুৰে গংগাক ৰুদ্ধ কৰিছিলোঁ; আৰু মোৰ ভৃত্যসকলে অৰুণৰ সেনাক দমন কৰি দেৱলোকবাসীৰ ওপৰত জয় লাভ কৰিলে।
Verse 38
वडवाया मुखं बद्धं गृहीत्वा तां करेण तु । तत्क्षणादेव सकलमेकार्णवमभूत्तदा
হাতেৰে ধৰি বডৱা (অশ্বমুখী)ৰ মুখ বেঁধা হ’ল; সেই ক্ষণতেই সকলো এক মহাসাগৰত পৰিণত হ’ল।
Verse 39
ऐरावतादयो नागाः क्षिप्ताः सिन्धुजलोपरि । सरथो भगवानिन्द्रः क्षिप्तश्च शतयोजनम्
ঐৰাৱত আদি গজসকল সাগৰৰ পানীৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰা হ’ল; আৰু ৰথসহ দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰও শত যোজন দূৰলৈ ছিটকি গ’ল।
Verse 40
गरुडोऽपि मया बद्धो नागपाशेन विष्णुना । उर्वश्याद्या मयानीता नार्यः कारागृहांतरम्
বিষ্ণুৰ আশ্ৰয়ত থাকিলেও গৰুড়ক মই নাগপাশেৰে বান্ধিলোঁ; আৰু উৰ্বশী আদি দিব্য নাৰীসকলকো মই মোৰ কাৰাগৃহৰ অন্তঃকক্ষলৈ লৈ আহিলোঁ।
Verse 41
मां न जानासि रुद्र त्वं त्रैलोक्यजयकारिणाम् । जलंधरं महादैत्यं सिंधुपुत्रं महाबलम्
হে ৰুদ্ৰ, তুমি মোক নাজানা—মই ত্ৰিলোকজয়-কাৰী, সিন্ধুপুত্ৰ, মহাবলী মহাদৈত্য জলন্ধৰ।
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वाथ महादेवं तदा वारिधिनन्दनः । न चचाल न सस्मार निहतान्दानवान्युधि
সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে মহাদেৱক ক’ই সমুদ্ৰপুত্ৰ তেতিয়া অচল হৈ ৰ’ল। যুঁজত দানৱসকল নিহত হ’লেও সি ন কঁপিল, ন আন একো স্মৰণ কৰিলে।
Verse 43
दुर्मदेनाविनीतेन दोर्भ्यामास्फोट्य दोर्बलात् । तिरस्कृतो महादेवो वचनैः कटुकाक्षरैः
দুষ্ট অহংকাৰত অন্ধ আৰু অবিনীত হৈ সি বল দেখুৱাবলৈ নিজৰ বাহু জোৰেৰে ঠুকিলে; আৰু কটু, তীক্ষ্ণ বাক্যৰে মহাদেৱক তিৰস্কাৰ কৰিলে।
Verse 44
तच्छ्रुत्वा दैत्यवचनममंगलमतीरितम् । विजहास महादेवाः परमं क्रोधमादधे
দৈত্যৰ অমঙ্গল মনোভাৱে কোৱা বাক্য শুনি মহাদেৱে হাঁহিলে; কিন্তু সেই ক্ষণতেই তেওঁ পৰম ক্ৰোধ ধাৰণ কৰিলে।
Verse 45
सुदर्शनाख्यं यच्चक्रं पदांगुष्ठविनिर्मितम् । जग्राह तत्करे रुद्रस्तेन हंतुं समुद्यतः
তেতিয়া ৰুদ্ৰে পদৰ বুঢ়া আঙুলিৰ পৰা নিৰ্মিত ‘সুদৰ্শন’ নামৰ চক্ৰখন নিজৰ হাতত ধৰি, শত্রুক বধ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 46
सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं चिक्षेप भगवान्हरः । कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्
তেতিয়া ভগৱান হৰে ‘সুদৰ্শন’ নামে খ্যাত সেই চক্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে—কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত, প্ৰলয়াগ্নিৰ সদৃশ প্ৰচণ্ড।
Verse 47
प्रदहद्रोदसी वेगात्तदासाद्य जलंधरम् । जहार तच्छिरो वेगान्महदायतलोचनम्
প্ৰচণ্ড বেগে, যেন দুয়োটা লোক দহি উঠিছে—সি জলন্ধৰৰ ওচৰলৈ গৈ, সেই বেগতেই বৃহৎ বিস্তৃত নয়নবিশিষ্ট তাৰ মস্তক তৎক্ষণাৎ হৰণ কৰিলে।
Verse 48
रथात्कायः पपातोर्व्यां नादयन्वसुधातलम् । शिरश्चाप्यब्धिपुत्रस्य हाहाकारो महानभूत्
ৰথৰ পৰা দেহটো পৃথিৱীত পৰিল, যাৰ ফলত ভূতল নিনাদিত হ’ল। সমুদ্ৰপুত্ৰৰ মস্তকটোও পৰিল আৰু এক মহান হাহাকাৰৰ সৃষ্টি হ’ল।
Verse 49
द्विधा पपात तद्देहो ह्यंजनाद्रिरिवाचलः । कुलिशेन यथा वारांनिधौ गिरिवरो द्विधा
সেই দেহটো অঞ্জন পৰ্বতৰ দৰে অচল হৈ দুই ভাগত পৰিল, যেনেকৈ সমুদ্ৰৰ মাজত ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰৰ দ্বাৰা কোনো বিশাল পৰ্বত দ্বিখণ্ডিত হয়।
Verse 50
तस्य रौद्रेण रक्तेन सम्पूर्णमभवज्जगत् । ततस्समस्ता पृथिवी विकृताभून्मुनीश्वर
হে মুনীশ্বৰ! তেওঁৰ সেই ভয়ংকৰ ৰক্তৰে সমগ্ৰ জগত ভৰি পৰিল। তাৰ পিছত সমগ্ৰ পৃথিৱী বিকৃত আৰু অস্বাভাৱিক অৱস্থালৈ আহিল।
Verse 51
तद्रक्तमखिलं रुद्रनियोगान्मांसमेव च । महारौरवमासाद्य रक्तकुंडमभूदिह
ৰুদ্ৰৰ আজ্ঞাত সেই সকলো ৰক্ত আৰু মাংস মহাৰৌৰৱ নৰকত পৰিল; আৰু এইদৰে, ইয়াত সেই ভয়ংকৰ 'ৰক্তকুণ্ড'ৰ সৃষ্টি হ’ল।
Verse 52
तत्तेजो निर्गतं देहाद्रुद्रे च लयमागमत् । वृन्दादेहोद्भवं यद्वद्गौर्य्यां हि विलयं गतम्
সেই তেজ দেহৰ পৰা নিৰ্গত হৈ ৰুদ্ৰত প্ৰৱেশ কৰি তাতেই লয় পালে; যেনেকৈ বৃন্দাৰ দেহৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা প্ৰকাশ শেষত গৌৰীত বিলীন হৈছিল।
Verse 53
जलंधरं हतं दृष्ट्वा देवगन्धर्वपन्नगाः । अभवन्सुप्रसन्नाश्च साधु देवेति चाब्रुवन्
জলন্ধৰ নিহত হোৱা দেখি দেৱ, গন্ধৰ্ব আৰু নাগসকলে অতি প্ৰসন্ন হৈ ক’লে—“সাধু! হে দেৱ!”
Verse 54
सर्वे प्रसन्नतां याता देवसिद्धमुनीश्वराः । पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वाणास्तद्यशो जगुरुच्चकैः
সকলো দেৱ, সিদ্ধ আৰু মহর্ষি-মুনীশ্বৰ আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। পুষ্পবৃষ্টি কৰি কৰি তেওঁলোকে সেই প্ৰভুৰ আৰু সেই বিজয়কৰ্মৰ যশ উচ্চস্বৰে গাইলে।
Verse 55
देवांगना महामोदान्ननृतुः प्रेमविह्वलाः । कलस्वराः कलपदं किन्नरैस्सह संजगुः
মহা আনন্দত দেৱাঙ্গনাসকল প্ৰেমে বিহ্বল হৈ নৃত্য কৰিবলৈ ধৰিলে। মধুৰ স্বৰ আৰু সুন্দৰ লয়ত তেওঁলোকে কিন্নৰসকলৰ সৈতে মিলি গীত গালে।
Verse 56
दिशः प्रसेदुस्सर्वाश्च हते वृन्दापतौ मुने । ववुः पुण्यास्सुखस्पर्शा वायवस्त्रिविधा अपि
হে মুনি! বৃন্দাপতি নিহত হোৱাত সকলো দিশা প্ৰশান্ত হ’ল। তিনিধৰণৰ বায়ুও পুণ্যময় আৰু সুখস্পৰ্শী হৈ ব’বলৈ ধৰিলে।
Verse 57
चन्द्रमाः शीततां यातो रविस्तेपे सुतेजसा । अग्नयो जज्वलुश्शांता बभूव विकृतं नभः
চন্দ্ৰই নিজৰ শীতলতা হেৰুৱালে, আৰু সূৰ্যই নিজৰ প্ৰচণ্ড তেজে দাহ কৰিবলৈ ধৰিলে। শান্ত অগ্নিও জ্বলি উঠিল, আৰু আকাশো বিকৃত হ’ল।
Verse 58
एवं त्रैलोक्यमखिलं स्वास्थ्यमापाधिकं मुने । हतेऽब्धितनये तस्मिन्हरेणानतमूर्तिना
এইদৰে, হে মুনি, সকলোয়ে নতশিৰে নমস্কাৰ কৰা হৰিয়ে যেতিয়া সেই সাগৰপুত্ৰক বধ কৰিলে, তেতিয়া সমগ্ৰ ত্ৰিলোক অধিক কল্যাণ আৰু সুস্থতা লাভ কৰিলে।
Frequently Asked Questions
The renewed Śiva–Jalaṃdhara battle, where Jalaṃdhara deploys māyā to create a deceptive vision of Gaurī/Pārvatī bound and distressed, aiming to unsettle Śiva during combat.
It signals līlā: the text portrays Śiva momentarily mirroring human affect (anger, shock, grief) to dramatize māyā’s reach and to teach that even overwhelming illusion functions within divine governance, not outside it.
Śiva is presented as Vṛṣadhvaja and Tryambaka, and as Rudra the world-destroyer (saṃhārī), emphasizing both royal-warrior iconography and cosmic authority within the battle narrative.