राहोः शिरच्छेदन-कारणकथनम् / The Account of Rāhu’s Beheading (Cause and Background)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एकदा वारिधिसुतो वृन्दापति रुदारधीः । सभार्य्यस्संस्थितो वीरोऽसुरैस्सर्वैः समन्वितः

সনৎকুমাৰে ক’লে—এবাৰ বাৰিধিপুত্ৰ, বৃন্দাপতি, কঠোৰ সংকল্পৰ বীৰ, পত্নীসহ আৰু সকলো অসুৰে সৈতে সমন্বিত হৈ কাৰ্যৰ বাবে সজ্জ হৈ থিয় হ’ল।

Verse 2

तत्राजगाम सुप्रीतस्सुवर्चास्त्वथ भार्गवः । तेजः पुंजो मूर्त इव भासयन्सकला दिशः

তেতিয়া ভৃগুবংশীয় ভাৰ্গৱ ঋষি অতি প্ৰীত আৰু দীপ্তিময় হৈ তাত আহিল; যেন তেজৰ মূৰ্ত পুঞ্জ, তেওঁ সকলো দিশ আলোকিত কৰিলে।

Verse 3

तं दृष्ट्वा गुरुमायान्तमसुरास्तेऽखिला द्रुतम् । प्रणेमुः प्रीतमनसस्सिंधुपुत्रोऽपि सादरम्

গুৰু আহি থকা দেখি সেই সকলো অসুৰে তৎক্ষণাৎ আনন্দচিত্তে প্ৰণাম কৰিলে; আৰু সিন্ধুপুত্ৰ (জলন্ধৰ)েও সাদৰে নমস্কাৰ জনালে।

Verse 4

दत्त्वाशीर्वचनं तेभ्यो भार्गवस्तेजसां निधिः । निषसादासने रम्ये संतस्थुस्तेऽपि पूर्ववत्

তেওঁলোকক আশীৰ্বাদবচন দি, তেজৰ নিধি ভাৰ্গৱ (শুক্ৰাচাৰ্য) মনোৰম আসনত বহিল; আৰু তেওঁলোকেও পূৰ্বৱৎ তাতে থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 5

अथ सिंध्वात्मजो वीरो दृष्ट्वा प्रीत्या निजां सभाम् । जलंधरः प्रसन्नोऽभूदनष्टवरशासनः

তেতিয়া সিন্ধুপুত্ৰ বীৰ জলন্ধৰে আনন্দেৰে নিজৰ সভা দেখি, অপ্রতিহত বৰ-শাসনত স্থিৰ হৈ প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 6

तत्स्थितं छिन्नशिरसं दृष्ट्वा राहुं स दैत्यराट् । पप्रच्छ भार्गवं शीघ्रमिदं सागरनन्दनः

তাত ছিন্নশিৰ ৰাহুক থিয় হৈ থকা দেখি দানৱৰাজা সাগৰনন্দনে তৎক্ষণাৎ ভাৰ্গৱ (শুক্ৰাচাৰ্য)ক সুধিলে—ই কি?

Verse 7

जलंधर उवाच । केनेदं विहितं राहोश्शिरच्छेदनकं प्रभो । तद्ब्रूहि निखिलं वृत्तं यथावत्तत्त्वतो गुरो

জলন্ধৰে ক’লে—হে প্ৰভো! ৰাহুৰ শিৰচ্ছেদন কোনে বিধান কৰিলে? হে গুৰু, সমগ্ৰ বৃত্তান্ত যথাযথ আৰু তত্ত্বতঃ মোক কওক।

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं प्रत्युवाच यथार्थवत्

সনৎকুমাৰ ক’লে—সিন্ধুপুত্ৰৰ সেই বাক্য শুনি ভাৰ্গৱে ভগৱান শিৱৰ পদপদ্ম স্মৰণ কৰি, সত্য আৰু যথোচিত উত্তৰ দিলে।

Verse 9

शुक्र उवाच । जलंधर महावीर सर्वासुरसहायक । शृणु वृत्तांतमखिलं यथावत्कथयामि ते

শুক্ৰ ক’লে—হে জলন্ধৰ মহাবীৰ, সকলো অসুৰৰ সহায়ক! শুনা, মই তোমাক সমগ্ৰ বৃত্তান্ত যথাৱৎ কৈছোঁ।

Verse 10

पुराभवद्बलिर्वीरो विरोचनसुतो बली । हिरण्यकशिपोश्चैव प्रपौत्रो धर्मवित्तमः

পূৰ্বকালত বলী নামৰ এজন বীৰ আছিল—বিৰোচনৰ পুত্ৰ, মহাবলী; আৰু হিৰণ্যকশিপুৰ প্ৰপৌত্ৰ, ধৰ্মজ্ঞসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 11

पराजितास्सुरास्तेन रमेशं शरणं ययुः । सवासवास्स्ववृत्तांतमाचख्युः स्वार्थसाधकाः

তেওঁৰ হাতত পৰাজিত হৈ অসুৰসকলে ৰমেশৰ শৰণ ল’লে। বসু আৰু আদিত্যসকলৰ সৈতে ঘটিত সকলো বৃত্তান্ত ক’লে—নিজ স্বাৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে।

Verse 12

तदाज्ञया सुरैः सार्द्धं चक्रुस्संधिमथो सुराः । स्वकार्यसिद्धये तातच्छलकर्मविचक्षणाः

তেওঁৰ আজ্ঞাত দেৱসকলে সুৰসকলৰ সৈতে সन्धি কৰিলে। হে তাত, ছল-নীতি আৰু কৌশলত নিপুণ তেওঁলোকে নিজৰ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবেই তেনে কৰিলে।

Verse 13

अथामृतार्थे सिंधोश्च मंथनं चक्रुरादरात् । विष्णोस्सहायिनस्ते हि सुरास्सर्वेऽसुरैस्सह

তাৰ পিছত অমৃত লাভৰ বাবে তেওঁলোকে গভীৰ আদৰে সাগৰ-মন্থন আৰম্ভ কৰিলে। বিষ্ণুৰ সহায়তাত সকলো দেৱতা অসুৰসকলৰ সৈতে একেলগে সেই কৰ্ম কৰিলে।

Verse 14

ततो रत्नोपहरणमकार्षुर्दैत्यशत्रवः । जगृहुर्यत्नतो देवाः पपुरप्यमृतं छलात्

তাৰ পিছত দৈত্যশত্রু দেৱসকলে ৰত্নসমূহ অপহৰণ কৰিলে। দেৱগণে সাৱধানে সেয়া গ্ৰহণ কৰি, কৌশলী ছলত অমৃতো পান কৰিলে।

Verse 15

ततः पराभवं चक्रुरसुराणां सहायतः । विष्णोस्सुरास्सचक्रास्तेऽमृतापानाद्बलान्विताः

তাৰ পিছত সহায়কৰ সমৰ্থনত দেৱসকলে অসুৰসকলক পৰাভৱ কৰিলে। অমৃতপানে বলবান হৈ চক্রধাৰী দেৱসকলে বিষ্ণুৰ অধীন যুদ্ধ কৰি বিজয়ী হ’ল।

Verse 16

शिरश्छेदं चकारासौ पिबतश्चामृतं हरिः । राहोर्देवसभां हि पक्षपाती हरेस्सदा

ৰাহু যেতিয়া অমৃত পান কৰি আছিল, তেতিয়াই হৰি (বিষ্ণু) তাৰ মস্তক ছেদন কৰিলে। দেৱসভাত হৰি সদায় দেৱসকলৰ পক্ষপাতী—ৰাহুৰ বিপক্ষে।

Verse 17

सनत्कुम्रार उवाच । एवं कविस्तस्य शिरश्छेदं राहोश्शशंस च । अमृतार्थे समुद्रस्य मंथनं देवकारितम्

সনৎকুমাৰ ক’লে—কবিয়ে এইদৰে ৰাহুৰ শিৰচ্ছেদৰ কথা বৰ্ণনা কৰিলে। অমৃতলাভৰ বাবে দেৱতাই সাগৰ-মন্থন কৰালে।

Verse 18

रत्नोपहरणं चैव दैत्यानां च पराभवम् । देवैरमृतपानं च कृतं सर्वं च विस्तरात्

তেওঁ বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিলে—ৰত্ন অপহৰণ, দৈত্যসকলৰ পৰাভৱ, আৰু দেৱতাই অমৃত পান কৰা—সকলো।

Verse 19

तदाकर्ण्य महावीरोम्बुधिबालः प्रतापवान् । चुक्रोध क्रोधरक्ताक्षस्स्वपितुर्मंथनं तदा

এই কথা শুনি পৰাক্ৰমশালী মহাবীৰ অম্বুধিবাল ক্ৰোধিত হ’ল; ক্ৰোধত চকু ৰঙা পৰিল, আৰু তেতিয়া তেওঁ নিজৰ পিতাক উচটাবলৈ ধৰিলে।

Verse 20

अथ दूतं समाहूय घस्मराभिधमुत्तमम् । सर्वं शशंस चरितं यदाह गुरुरात्मवान्

তাৰ পিছত তেওঁ ‘ঘস্মৰ’ নামৰ উত্তম দূতক মাতি, আত্মসংযমী জ্ঞানী গুৰুৱে যিদৰে কৈছিল, সেইদৰে সমগ্ৰ ঘটনা বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 21

अथ तं प्रेषयामास स्वदूतं शक्रसन्निधौ । संमान्य बहुशः प्रीत्याऽभयं दत्त्वा विशारदम्

তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ দূতক শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ সন্নিধিলৈ পঠালে। স্নেহেৰে বহুবার সন্মান কৰি, সেই নিপুণ দূতক অভয় দান কৰি বিদায় দিলে।

Verse 22

दूतस्त्रिविष्टपं तस्य जगामारमलं सुधीः । घस्मरोंऽबुधिबालस्य सर्वदेवसमन्वितम्

তাৰ পাছত সেই শুদ্ধ আৰু বুদ্ধিমান দূত, সকলো দেৱতাৰ সৈতে, তাৰ নিৰ্মল ত্ৰিবিষ্টপ (স্বৰ্গ) লোকলৈ গ’ল—অপৰিপক্ব বুদ্ধিৰ শিশুসদৃশ ঘস্মৰৰ ওচৰলৈ।

Verse 23

तत्र गत्वा स दूतस्तु सुधर्मां प्राप्य सत्वरम् । गर्वादखर्वमौलिर्हि देवेन्द्रं वाक्यमब्रवीत्

তাত গৈ সেই দূত তৎক্ষণাৎ সুধৰ্মা সভালৈ পৌঁছাল। তাৰ পাছত গৰ্বে মূৰ উঁচু কৰি সি দেৱেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক এই বাক্য ক’লে।

Verse 24

घस्मर उवाच । जलंधरोऽब्धि तनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । सुप्रतापी महावीरस्स्वयं कविसहायवान्

ঘস্মৰে ক’লে—জলন্ধৰ সাগৰৰ পুত্ৰ, সকলো দৈত্যগণৰ অধীশ্বৰ। তেওঁ মহাপ্ৰতাপী মহাবীৰ, আৰু স্বয়ং কবি (শুক্ৰাচাৰ্য) তেওঁৰ সহায়।

Verse 25

दूतोऽहं तस्य वीरस्य घस्मराख्यो न घस्मरः । प्रेषितस्तेन वीरेण त्वत्सकाशमिहागतः

মই সেই বীৰৰ দূত—মোৰ নাম ঘস্মৰ; কেৱল ‘ভক্ষক’ নহয়। সেই পৰাক্ৰমীয়ে পঠিয়াইছে, সেয়ে মই ইয়াত আপোনাৰ সন্নিধানলৈ আহিছোঁ।

Verse 26

अव्याहताज्ञस्वर्वत्र जलंधर उदग्रधीः । निर्जिताखिलदैत्यारिस्स यदाह शृणुष्व तत्

যাৰ আজ্ঞা সৰ্বত্ৰ অব্যাহত, যাৰ বুদ্ধি উগ্ৰ আৰু দৃঢ়, আৰু যিয়ে দৈত্যসকলৰ সকলো শত্রুক জয় কৰিছে—সেই জলন্ধৰে যি কৈছে, সেয়া শুনা।

Verse 27

जलंधर उवाच । कस्मात्त्वया मम पिता मथितस्सागरोऽद्रिणा । नीतानि सर्वरत्नानि पितुर्मे देवताधम

জলন্ধৰে ক’লে—তুমি পৰ্বতেৰে মোৰ পিতা সাগৰক কিয় মন্থন কৰিলা? আৰু মোৰ পিতাৰ সকলো ৰত্ন কিয় লৈ গ’লা, হে দেবাধম?

Verse 28

उचितं न कृतं तेऽद्य तानि शीघ्रं प्रयच्छ मे । ममायाहि विचार्येत्थं शरणं दैवतैस्सह

আজিও তুমি উচিত কাম কৰা নাই। সেয়ে সেই সকলো বস্তু সোনকালে মোক দিয়া। এইদৰে ভাবি দেবতাসকলৰ সৈতে মোৰ শৰণলৈ আহা।

Verse 29

अन्यथा ते भयं भूरि भविष्यति सुराधम । राज्यविध्वंसनं चैव सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

নচেৎ, হে সুৰাধম, তোৰ ওপৰত মহাভয় নিশ্চিতভাৱে নামিব; তোৰ ৰাজ্যও ধ্বংস হ’ব। এই কথা মই সত্যকৈ কওঁ।

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति दूतवचः श्रुत्वा विस्मितस्त्रिदशाधिपः । उवाच तं स्मरन्निन्द्रो भयरोषसमन्वितः

সনৎকুমাৰ ক’লে—দূতৰ বাক্য শুনি ত্ৰিদশাধিপতি বিস্মিত হ’ল। সেই কথা স্মৰণ কৰি ইন্দ্ৰ ভয় আৰু ক্ৰোধে একেলগে আচ্ছন্ন হৈ তাক ক’লে।

Verse 31

अद्रयो मद्भयात्त्रस्तास्स्वकुक्षिस्था यतः कृताः । अन्येऽपि मद्द्विषस्तेन रक्षिता दितिजाः पुरा

মোৰ ভয়ত ত্ৰস্ত পৰ্বতসমূহক এনেকৈ কৰা হৈছিল যে সিহঁতে নিজৰ কুক্ষিতেই অৱস্থিত থাকে (অন্তৰ্নিহিত শক্তি সংযত ৰাখে)। আৰু পূৰ্বে, মোৰ শত্রু অন্য দিতিজ দানৱসকলকো সিয়েই ৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 32

तस्मात्तद्रत्नजातं तु मया सर्वं हृतं किल । न तिष्ठति मम द्रोही सुखं सत्यं ब्रवीम्यहम्

সেইকাৰণে সেই ৰত্নসমূহৰ সকলোখিনি মই সঁচাকৈয়ে হৰণ কৰিলোঁ। যি মোৰ প্ৰতি দ্ৰোহ কৰে, সি সুখত স্থিৰ নাথাকে—এই সত্য মই কওঁ।

Verse 33

शंखोप्येव पुरा दैत्यो मां द्विषन्सागरात्मजः । अभवन्मूढचित्तस्तु साधुसंगात्समुज्झित

আগতে সাগৰপুত্ৰ দৈত্য শঙ্খেও মোক দ্বেষ কৰিছিল। কিন্তু সাধুসঙ্গৰ জৰিয়তে সেই মোহগ্ৰস্তচিত্তও উদ্ধাৰ পাই উন্নীত হৈছিল।

Verse 34

ममानुजेन हरिणा निहतस्य हि पापधीः । हिंसकस्साधुसंधस्य पापिष्ठस्सागरोदरे

মোৰ অনুজ হৰিয়ে তাক নিশ্চয়েই নিধন কৰিলে। সেই পাপবুদ্ধি—হিংসক, সাধুসংঘৰ পীড়ক আৰু পৰম পাপী—এতিয়া সাগৰৰ উদৰত পতিত হৈছে।

Verse 35

तद्गच्छ दूत शीघ्रं त्वं कथयस्वास्य तत्त्वतः । अब्धिपुत्रस्य सर्वं हि सिंधोर्मंथनकारणम्

সেয়ে হে দূত, তুমি শীঘ্ৰে গমন কৰা আৰু তত্ত্বতঃ সত্যভাৱে বিস্তাৰে কোৱা—সমুদ্ৰপুত্ৰৰ বিষয়ে সকলো কথা, আৰু সমুদ্ৰ-মন্থনৰ সম্পূৰ্ণ কাৰণ।

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्थं विसर्जितो दूतो घस्मराख्यस्सुबुद्धिमान् । तदेन्द्रेणागमत्तूर्ण्णं यत्र वीरो जलंधरः

সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে বিদায় দিয়া, ঘস্মৰ নামৰ সুবুদ্ধিমান দূত ইন্দ্ৰৰ প্ৰেৰণা লৈ তৎক্ষণাৎ সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত বীৰ জলন্ধৰ আছিল।

Verse 37

तदिदं वचनं दैत्यराजो हि तेन धीमता । कथितो निखिलं शक्रप्रोक्तं दूतेन वै तदा

তেতিয়া সেই বুদ্ধিমান দূতে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) কোৱা সমগ্ৰ বাণী দৈত্যৰাজক সম্পূৰ্ণকৈ জনাই দিলে।

Verse 38

तन्निशम्य ततो दैत्यो रोषात्प्रस्फुरिताधरः । उद्योगमकरोत्तूर्णं सर्वदेवजिगीषया

সেয়া শুনি সেই দৈত্যৰ ক্ৰোধত অধৰ কঁপিবলৈ ধৰিলে; আৰু সকলো দেৱক জয় কৰাৰ বাসনাৰে সি তৎক্ষণাৎ প্রস্তুতি আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 39

तदोद्योगेऽसुरेन्द्रस्य दिग्भ्यः पातालतस्तथा । दितिजाः प्रत्यपद्यंत कोटिशःकोटिशस्तथा

তেতিয়া অসুৰেন্দ্ৰ যুদ্ধলৈ উদ্যত হোৱামাত্ৰে, দিশ-দিশান্তৰ পৰা আৰু পাতালৰ পৰাও দিতিজ দানৱসকল কোটি-কোটি কৰি সমবেত হ’ল।

Verse 40

अथ शुंभनिशुंभाद्यै बलाधिपतिकोटिभिः । निर्जगाम महावीरः सिन्धुपुत्रः प्रतापवान्

তাৰপিছত শুম্ভ-নিশুম্ভ আদি আৰু সেনাৰ কোটি-কোটি সেনাপতিৰ সৈতে, মহাবীৰ প্ৰতাপশালী সিন্ধুপুত্ৰ আগবাঢ়িল।

Verse 41

प्राप त्रिविष्टपं सद्यः सर्वसैन्यसमावृतः । दध्मौ शंखं जलधिजो नेदुर्वीराश्च सर्वतः

সৰ্বসেনাৰে আৱৃত হৈ সি তৎক্ষণাৎ ত্ৰিবিষ্টপ (স্বৰ্গলোক) প্ৰাপ কৰিলে। তেতিয়া সমুদ্ৰজাত শঙ্খ ধ্বনিত হ’ল আৰু চাৰিওফালে বীৰসকলে গর্জন কৰিলে।

Verse 42

गत्वा त्रिविष्टपं दैत्यो नन्दनाधिष्ठितोऽभवत् । सर्व सैन्यं समावृत्य कुर्वाणः सिंहवद्रवम्

ত্রিবিষ্টপ (স্বৰ্গ)লৈ গৈ সেই দৈত্য নন্দন উদ্যানত অৱস্থান ল’লে। সমগ্ৰ সৈন্যক ঘেৰি সিংহৰ দৰে ভয়ংকৰ গর্জন তুলিলে।

Verse 43

पुरमावृत्य तिष्ठत्तद्दृष्ट्वा सैन्यबलं महत् । निर्ययुस्त्वमरावत्या देवा युद्धाय दंशिताः

নগৰখন ঘেৰি থিয় হৈ থকা সেই মহৎ সৈন্যবল দেখি, যুদ্ধৰ বাবে সন্নদ্ধ আৰু অস্ত্ৰধাৰী দেৱসকলে অমৰাৱতীৰ পৰা ওলাই আহিল।

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं देवदानवसेनयोः । मुसलैः परिघैर्बाणैर्गदापरशुशक्तिभिः

তাৰ পাছত দেৱ-দানৱ সেনাদ্বয়ৰ মাজত ভয়ংকৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল—মুসল, পৰিঘ, বাণ, গদা, পৰশু আৰু শক্তিৰে।

Verse 45

तेऽन्योन्यं समधावेतां जघ्नतुश्च परस्परम् । क्षणेनाभवतां सेने रुधिरौघपरिप्लुते

তেওঁলোকে পৰস্পৰৰ ফালে ধাৱি গৈ একে অন্যক আঘাত কৰি নিধন কৰিবলৈ ধৰিলে। ক্ষণতে দুয়োটা সেনা ৰক্তধাৰাৰে প্লাৱিত হ’ল।

Verse 46

पतितैः पात्यमानैश्च गजाश्वरथपत्तिभिः । व्यराजत रणे भूमिस्संध्याभ्रपटलैरिव

সেই ৰণত পতিত আৰু পতিত কৰি থকা হাতী, ঘোঁৰা, ৰথ আৰু পদাতিকৰে আৱৃত ভূমি, সন্ধ্যাকালৰ স্তৰে স্তৰে মেঘপটলযুক্ত আকাশৰ দৰে শোভা পাইছিল।

Verse 47

तत्र युद्धे मृतान्दैत्यान्भार्गवस्तानजीवयत् । विद्ययामृतजीविन्या मंत्रितैस्तोयबिन्दुभिः

সেই যুদ্ধত মৃত দৈত্যসকলক ভাৰ্গৱ (শুক্ৰাচাৰ্য) অমৃত-সঞ্জীৱনী বিদ্যাৰে, মন্ত্ৰসিদ্ধ জলবিন্দুৰে, পুনৰ জীৱিত কৰিলে।

Verse 48

देवानपि तथा युद्धे तत्राजीवयदंगिराः । दिव्यौषधैस्समानीय द्रोणाद्रेस्स पुनःपुनः

সেই একে যুদ্ধতে অঙ্গিৰা ঋষিয়েও দেৱসকলক পুনৰ জীৱিত কৰিলে; তেওঁ দ্ৰোণ পৰ্বতৰ পৰা দিব্য ঔষধি বাৰে বাৰে আনি তেওঁলোকক পুনঃপুনঃ সজীৱ কৰিছিল।

Verse 49

दृष्टवान्स तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् । जलंधरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्

যুদ্ধত তেওঁলোকক পুনৰ উঠি দাঁঢ়োৱা দেখি, ক্ৰোধবশ জলন্ধৰে ভাৰ্গৱ (শুক্ৰাচাৰ্য)ক এই বাক্য ক’লে।

Verse 50

जलंधर उवाच । मया देवा हता युद्धे उत्तिष्ठंति कथं पुनः । ततः संजीविनी विद्या नैवान्यत्रेति वै श्रुता

জলন্ধৰে ক’লে—মই যুদ্ধত দেৱতাক বধ কৰিলোঁ; তেন্তে তেওঁলোকে পুনৰ কেনেকৈ উঠি দাঁঢ়ায়? মই শুনিছোঁ, সংজীৱিনী বিদ্যা তাতেই আছে, অন্যত্ৰ নাই।

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा गुरुश्शुक्रो जलंधरम्

সনৎকুমাৰে ক’লে—সিন্ধুপুত্ৰ জলন্ধৰৰ এই বাক্য শুনি, প্ৰসন্নচিত্ত গুৰু শুক্ৰ (ভাৰ্গৱ) জলন্ধৰক উত্তৰ দিলে।

Verse 52

शुक्र उवाच । दिव्यौषधीस्समानीय द्रोणाद्रेरंगिरास्सुरान् । जीवयत्येष वै तात सत्यं जानीहि मे वचः

শুক্ৰ ক’লে: হে তাত, দ্ৰোণ পৰ্বতৰ পৰা দিব্য ঔষধি আনি অঙ্গিৰা নিশ্চয়েই দেৱসকলক জীৱিত কৰিব। মোৰ বাক্য সত্য বুলি জানিবা।

Verse 53

जयमिच्छसि चेत्तात शृणु मे वचनं शुभम् । ततः सोऽरं भुजाभ्यां त्वं द्रोणमब्धावुपाहर

হে তাত, যদি তুমি জয় বিচাৰা তেন্তে মোৰ শুভ বাক্য শুনা। তাৰ পাছত তোমাৰ দুয়ো বাহুৰে সেই দ্ৰোণটো উঠাই সাগৰত লৈ গৈ থোৱা।

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तस्स तु दैत्येन्द्रो गुरुणा भार्गवेण ह । द्रुतं जगाम यत्रासावास्ते चैवाद्रिराट् च सः

সনৎকুমাৰ ক’লে—গুৰু ভাৰ্গৱৰ উপদেশ পাই দৈত্যেন্দ্ৰ তৎক্ষণাৎ সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত পৰ্বতৰাজ অদ্ৰিৰাট বাস কৰিছিল।

Verse 55

भुजाभ्यां तरसा दैत्यो नीत्वा द्रोणं च तं तदा । प्राक्षिपत्सागरे तूर्णं चित्रं न हरतेजसि

তেতিয়া দৈত্যে মহাবেগে দুয়োটা বাহুত দ্ৰোণক ধৰি, তৎক্ষণাৎ সাগৰত নিক্ষেপ কৰিলে; দ্ৰোণৰ তেজ সহজে দমন নহয়—ই আশ্চৰ্য।

Verse 56

पुनरायान्महावीरस्सिन्धुपुत्रो महाहवम् । जघानास्त्रैश्च विविधैस्सुरान्कृत्वा बलं महत्

পুনৰায় মহাবীৰ সিন্ধুপুত্ৰ সেই মহাযুদ্ধলৈ আগবাঢ়িল; মহাবল গোটাই নানা অস্ত্ৰে দেৱতাসকলক আঘাত কৰিলে।

Verse 57

अथ देवान्हतान्दृष्ट्वा द्रोणाद्रिमगमद्गुरुः । तावत्तत्र गिरीद्रं तं न ददर्श सुरार्चितः

তাৰ পাছত দেৱতাক হতা হোৱা দেখি গুৰু দ্ৰোণ পৰ্বতলৈ গ’ল। কিন্তু তাত উপস্থিত হৈও, সুৰে আৰাধিত সেই গিৰিৰাজক তেওঁ দেখা নাপালে।

Verse 58

ज्ञात्वा दैत्यहृतं द्रोणं धिषणो भयविह्वलः । आगत्य देवान्प्रोवाच जीवो व्याकुलमानसः

দৈত্যে দ্ৰোণ হৰণ কৰিছে বুলি জানি, ভয়ত বিচলিত ধীষণ দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ আহি, ব্যাকুল মনৰে তেওঁলোকক ক’লে।

Verse 59

गुरुरुवाच । पलायध्वं सुरास्सर्वे द्रोणो नास्ति गिरिर्महान् । ध्रुवं ध्वस्तश्च दैत्येन पाथोधितनयेन हि

গুৰুৱে ক’লে—হে সকলো দেৱগণ, পলাই যোৱা। মহান দ্ৰোণ পৰ্বত এতিয়া নাই; সাগৰ-তনয় দৈত্যে তাক নিশ্চয় ধ্বংস কৰিছে।

Verse 60

जलंधरो महादैत्यो नायं जेतुं क्षमो यतः । रुद्रांशसंभवो ह्येष सर्वामरविमर्दनः

জলন্ধৰ মহাদৈত্য; সেয়ে সাধাৰণ উপায়ে তাক জয় কৰিব নোৱাৰি। সি ৰুদ্ৰাংশৰ পৰা উৎপন্ন আৰু সকলো দেৱক মর্দন কৰা।

Verse 61

मया ज्ञातः प्रभावोऽस्य यथोत्पन्नः स्वयं सुराः । शिवापमानकृच्छक्रचेष्टितं स्मरताखिलम्

ইয়াৰ প্ৰভাৱ যিদৰে উদ্ভৱ হৈছে তেনেদৰেই মই জানিলোঁ। হে দেৱগণ, তোমালোক সকলোৱে স্মৰণ কৰা—শিৱক অপমান কৰি ইন্দ্ৰই যি আচৰণ কৰিছিল, সেই সকলো।

Verse 62

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं देवास्सुराचार्यप्रकीर्तितम् । जयाशां त्यक्तवंतस्ते भयविह्वलितास्तथा

সনৎকুমাৰ ক’লে—দেৱগুৰুৱে প্ৰকীৰ্তিত সেই বাক্য শুনি দেৱতাসকলে জয়ৰ আশা ত্যাগ কৰিলে আৰু ভয়ত ব্যাকুল হ’ল।

Verse 63

दैत्यराजेन तेनातिहन्यमानास्समंततः । धैर्यं त्यक्त्वा पलायंत दिशो दश सवासवाः

সেই দৈত্যৰাজে চাৰিওফালে ভীষণভাবে আঘাত কৰাত, বসু আদি দেৱতাসকলে ধৈৰ্য ত্যাগ কৰি দহো দিশলৈ পলাই গ’ল।

Verse 64

देवान्विद्रावितान्दृष्ट्वा दैत्यस्सागरनंदनः । शंखभेरी जयरवैः प्रविवेशामरावतीम्

দেৱতাসকলক পলাই যোৱা দেখি, সাগৰনন্দন দৈত্য শঙ্খ-ভেৰীৰ জয়ধ্বনিৰ মাজেৰে অমৰাৱতীত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 65

प्रविष्टे नगरीं दैत्ये देवाः शक्रपुरोगमाः । सुवर्णाद्रिगुहां प्राप्ता न्यवसन्दैत्यतापिताः

দৈত্য নগৰীত প্ৰৱেশ কৰোঁতেই, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) অগ্ৰগামী দেৱসকল দৈত্যৰ উৎপীড়নত কাতৰ হৈ স্বৰ্ণপৰ্বতৰ গুহালৈ গৈ তাতেই শৰণ লৈ বাস কৰিলে।

Verse 66

तदैव सर्वेष्वसुरोऽधिकारेष्विन्द्रादिकानां विनिवेश्य सम्यक् । शुंभादिकान्दैत्यवरान् पृथक्पृथक्स्वयं सुवर्णादिगुहां व्यगान्मुने

সেই সময়তে সেই অসুৰে ইন্দ্ৰ আদি দেৱসকলক তেওঁলোকৰ নিজ নিজ অধিকাৰ-স্থানত যথাযথভাৱে স্থাপন কৰিলে। তাৰ পিছত শুম্ভ আদি শ্ৰেষ্ঠ দৈত্যসকলক পৃথক পৃথক ঠাইত নিয়োজিত কৰি, হে মুনি, সি নিজে ‘সুৱৰ্ণ’ আদি নামে খ্যাত গুহালৈ গ’ল।