Adhyaya 3
Rudra SamhitaSrishti KhandaAdhyaya 359 Verses

नारदमोहवर्णनम् — Description of Nārada’s Delusion

অধ্যায় ৩ সংলাপৰূপে আৰম্ভ হয়। ঋষিসকলে সন্মানেৰে সোধে—বিষ্ণু প্ৰস্থান কৰাৰ পাছত কি ঘটিল আৰু নাৰদ ক’লৈ গ’ল। ব্যাসৰ মাধ্যমে সূতে কয় যে শিৱৰ ইচ্ছাত মায়াত নিপুণ বিষ্ণুৱে তৎক্ষণাৎ এক আশ্চৰ্য মায়া বিস্তাৰ কৰিলে। মুনিসকলৰ পথত এক বিশাল, মনোহৰ নগৰী দেখা দিয়ে—বৈচিত্ৰ্য আৰু সৌন্দৰ্যত অতুল, নৰ-নাৰীৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু চতুৰ্বৰ্ণ ব্যৱস্থাসহ সম্পূৰ্ণ সমাজৰূপে সুশৃঙ্খল। তাত ধনবান আৰু পৰাক্ৰমী ৰজা শীলনিধিয়ে কন্যাৰ স্বয়ংবৰ উপলক্ষে মহোৎসৱ কৰে। সকলো দিশৰ পৰা সজোৱা ৰাজকুমাৰসকল বধূ লাভৰ আশাৰে আহে। এই বিস্ময় দেখি নাৰদ মোহগ্ৰস্ত হয়; কৌতূহল আৰু কামনা বৃদ্ধি পাই তেওঁ ৰজাৰ দুৱাৰলৈ আগবাঢ়ে—মায়া, আকর্ষণ আৰু অহং-শিক্ষাৰ ধৰ্মতত্ত্বৰ পাঠ ইয়াৰ পৰা উন্মোচিত হ’বলৈ ধৰে।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथा तात वर्णिता कृपया हि नः

ঋষিসকলে ক’লে—হে মহাভাগ সূত, ব্যাসশিষ্য, তোমাক নমস্কাৰ। প্ৰিয় তাত, তুমি কৃপাৰে এই অদ্ভুত কাহিনী আমাক বৰ্ণনা কৰিলা; এতিয়া আমাৰ বাবে ইয়াক আৰু বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 2

मुनौ गते हरिस्तात किं चकार ततः परम् । नारदोपि गतः कुत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

মুনি গুচি যোৱাৰ পাছত, হে তাত, তাৰ পিছত হৰিয়ে কি কৰিলে? আৰু নাৰদো ক’লৈ গ’ল? অনুগ্ৰহ কৰি মোক সেয়া ব্যাখ্যা কৰক।

Verse 3

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदमोहवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী শিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ প্ৰথম খণ্ডত (সৃষ্টিখণ্ড) 'নাৰদ-মোহ বৰ্ণন' নামৰ তৃতীয় অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 4

सूत उवाच । मुनौ यदृच्छया विष्णुर्गते तस्मिन्हि नारदे । शिवेच्छया चकाराशु माया मायाविशारदः

সূতে ক’লে: যেতিয়া মুনি নাৰদ স্বেচ্ছাই ভগৱান বিষ্ণুৰ ওচৰলৈ গ’ল, তেতিয়া মায়া-বিশাৰদ বিষ্ণুৱে শিৱৰ ইচ্ছাত সোনকালে এক মায়া ৰচনা কৰিলে।

Verse 5

मुनिमार्गस्य मध्ये तु विरेचे नगरं महत् । शतयोजनविस्तारमद्भुतं सुमनोहरम्

মুনিসকলৰ পবিত্ৰ পথৰ মাজত ‘বিৰেচ’ নামৰ এক মহৎ নগৰ দীপ্তিময় আছিল—অদ্ভুত, অতিমনোহৰ, আৰু শত যোজন বিস্তৃত।

Verse 6

स्वलोकादधिकं रम्यं नानावस्तुविराजितम् । नरनारीविहाराढ्यं चतुर्वर्णाकुलं परम्

সেয়া ব্ৰহ্মলোকতকৈও অধিক ৰমণীয় আছিল, নানাবিধ আশ্চৰ্য বস্তুৰে শোভিত; নৰ-নাৰীৰ বিহাৰে সমৃদ্ধ, আৰু চতুৰ্বৰ্ণে পৰিপূৰ্ণ এক পৰম লোক।

Verse 7

तत्र राजा शीलनिर्धिर्नामैश्वर्यसमन्वितः । सुतास्वयम्वरोद्युक्तो महोत्सवसमन्वितः

তাত শীলনির্ধি নামে এজন ৰজা ঐশ্বৰ্য আৰু ৰাজবৈভৱে সমৃদ্ধ আছিল। তেওঁ নিজৰ কন্যাৰ স্বয়ংবৰৰ বাবে মহোৎসৱ সাজি তুলিছিল।

Verse 8

चतुर्दिग्भ्यः समायातैस्संयुतं नृपनन्दतैः । नानावेषैस्सुशोभैश्च तत्कन्यावरणोत्सुकैः

চাৰি দিশৰ পৰা ৰজাৰ পুত্ৰসকল—ৰাজকুমাৰ—একত্ৰিত হৈ আহিল। নানান সাজ-পোছাকে সুশোভিত হৈ তেওঁলোকে সেই কন্যাক বৰণ কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ আছিল।

Verse 9

एतादृशम्पुरं दृष्ट्वा मोहम्प्राप्तोऽथ नारदः । कौतुकी तन्नृपद्वारं जगाम मदनेधितः

এনেকুৱা বিস্ময়কৰ নগৰী দেখি নাৰদ মুনি মোহগ্ৰস্ত হ’ল। কৌতূহলে—আৰু কামোদ্দীপনাই অধিক কৰি—তেওঁ ৰজাৰ দুৱাৰলৈ গ’ল।

Verse 10

आगतं मुनिवर्यं तं दृष्ट्वा शीलनिधिर्नृपः । उपवेश्यार्चयांचक्रे रत्नसिंहासने वरे

আগত সেই শ্ৰেষ্ঠ মুনিক দেখি শীলনিধি ৰজাই তেওঁক উৎকৃষ্ট ৰত্নখচিত সিংহাসনত বহুৱাই বিধিপূৰ্বক পূজা-সন্মান কৰিলে।

Verse 11

अथ राजा स्वतनयां नामतश्श्रीमतीं वराम् । समानीय नारदस्य पादयोस्समपातयत्

তাৰ পাছত ৰজাই নিজৰ কন্যা—শ্ৰীমতী নামৰ সেই উত্তম কন্যাক—আনি নাৰদ মুনিৰ চৰণত প্ৰণাম কৰালে।

Verse 12

तत्कन्यां प्रेक्ष्य स मुनिर्नारदः प्राह विस्मितः । केयं राजन्महाभागा कन्या सुरसुतोपमा

সেই কন্যাক দেখি মুনি নাৰদ বিস্ময়ে ক’লে— “হে ৰাজন, দেৱকন্যাৰ দৰে এই মহাভাগ্যৱতী কন্যা কোন?”

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा प्राह कृतांजलिः । दुहितेयं मम मुने श्रीमती नाम नामतः

তেওঁৰ কথা শুনি ৰজাই হাত জোৰ কৰি ক’লে— “হে মুনে, এই মোৰ কন্যা; নামত ই ‘শ্ৰীমতী’।”

Verse 14

प्रदानसमयं प्राप्ता वरमन्वेषती शुभम् । सा स्वयंवरसंप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता

বিবাহত দান কৰাৰ সময় আহিলে তাই শুভ বৰ অন্বেষণ কৰিবলৈ ধৰিলে। সকলো উত্তম লক্ষণে বিভূষিতা হৈ তাই স্বয়ংবৰৰ সভালৈ আহিল।

Verse 15

अस्या भाग्यं वद मुने सर्वं जातकमादरात् । कीदृशं तनयेयं मे वरमाप्स्यति तद्वद

হে মুনি, আদৰেৰে ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ ভাগ্য আৰু সমগ্ৰ জাতক কওক। মোৰ এই কন্যাই কেনে ধৰণৰ বৰ লাভ কৰিব—সেয়াও কৃপা কৰি কওক।

Verse 16

इत्युक्तो मुनिशार्दूलस्तामिच्छुः कामविह्वलः । समाभाष्य स राजानं नारदो वाक्यमब्रवीत्

এইদৰে কোৱা হ’লে, মুনিশাৰ্দূল নাৰদ কামনাত ব্যাকুল হৈ, ৰজাৰ সৈতে শিষ্টতাৰে কথা পাতি এই বাক্য ক’লে।

Verse 17

सुतेयं तव भूपाल सर्वलक्षणलक्षिता । महाभाग्यवती धन्या लक्ष्मीरिव गुणालया

হে ভূপাল! আপোনাৰ এই কন্যা সকলো শুভ লক্ষণে লক্ষিতা। তেওঁ মহাভাগ্যৱতী, ধন্যা—লক্ষ্মীৰ দৰে গুণৰ আলয়।

Verse 18

सर्वेश्वरोऽजितो वीरो गिरीशसदृशो विभुः । अस्याः पतिर्ध्रुवं भावी कामजित्सुरसत्तमः

তেওঁ সৰ্বেশ্বৰ, অজিত, বীৰ আৰু সৰ্বব্যাপী—গিৰীশ (শিৱ) সদৃশ বিভু। তেওঁৱেই নিশ্চিতভাৱে ইয়াৰ পতি হ’ব; কামজিত, দেৱসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 19

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य ययौ यादृच्छिको मुनिः । बभूव कामविवशश्शिवमाया विमोहितः

এইদৰে কৈ যাদৃচ্ছিক মুনিয়ে ৰজাক বিদায় দি গ’ল। তাৰ পাছত কামৰ বশ হৈ তেওঁ শিৱমায়াত বিমোহিত হ’ল।

Verse 20

चित्ते विचिन्त्य स मुनिराप्नुयां कथमेनकाम् । स्वयंवरे नृपालानामेकं मां वृणुयात्कथम्

মনত গভীৰ চিন্তা কৰি সেই মুনিয়ে ভাবিলে—“মই সেই অভীষ্ট কন্যাক কেনেকৈ লাভ কৰিম? স্বয়ংবৰত বহু ৰজাৰ মাজত সি কেনেকৈ কেৱল মোকেই বৰণ কৰিব?”

Verse 21

सौन्दर्यं सर्वनारीणां प्रियं भवति सर्वथा । तद्दृष्ट्वैव प्रसन्ना सा स्ववशा नात्र संशयः

সৌন্দৰ্য সকলো নাৰীৰেই সৰ্বথা প্ৰিয়। তাক দেখামাত্ৰেই সি প্ৰসন্ন হৈ তাৰ বশত আহে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 22

विधायेत्थं विष्णुरूपं ग्रहीतुं मुनिसत्तमः । विष्णुलोकं जगामाशु नारदः स्मरविह्वलः

এইদৰে বিষ্ণুৰূপ ধাৰণ কৰাৰ সংকল্প কৰি মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদ, স্মৰবিহ্বল চিত্তে শীঘ্ৰে বিষ্ণুলোকলৈ গ’ল।

Verse 23

प्रणिपत्य हृषीकेशं वाक्यमेतदुवाच ह । रहसि त्वां प्रवक्ष्यामि स्ववृत्तान्तमशेषतः

হৃষীকেশক প্ৰণাম কৰি তেওঁ ক’লে—“গোপনে মই আপোনাক মোৰ সমগ্ৰ বৃত্তান্ত, একোৱে বাদ নেদি, ক’ম।”

Verse 24

तथेत्युक्ते तथा भूते शिवेच्छा कार्यकर्त हि । ब्रूहीत्युक्तवति श्रीशे मुनिराह च केशवम्

“তথাস্তु” বুলি কোৱাৰ লগে লগে তেনেকৈয়ে ঘটিল; সঁচাকৈ সেই কাৰ্য সম্পাদনকাৰী শিৱইচ্ছাই হ’ল। তাৰ পাছত শ্ৰীশ (লক্ষ্মীপতি বিষ্ণু) “কোৱা” বুলি ক’লে মুনিয়ে কেশৱক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 25

नारद उवाच । त्वदीयो भूपतिः शीलनिधिस्स वृषतत्परः । तस्य कन्या विशालाक्षी श्रीमतीवरवर्णिनी

নাৰদে ক’লে—আপোনাৰ ৰজা শীলৰ নিধি, ধৰ্মত সদা তৎপৰ। তেওঁৰ এগৰাকী কন্যা আছে—বিশালনয়না, শ্ৰীমতী, শুভলক্ষণীয়া আৰু উত্তম বৰ্ণবতী।

Verse 26

जगन्मोहिन्यभिख्याता त्रैलोक्येप्यति सुन्दरी । परिणेतुमहं विष्णो तामिच्छाम्यद्य मा चिरम्

হে বিষ্ণো! তাই ‘জগন্মোহিনী’ নামে খ্যাত, ত্ৰিলোকতো অতি সুন্দৰী। মই আজিেই—বিলম্ব নকৰাকৈ—তাক বিবাহ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 27

स्वयंवरं चकरासौ भूपतिस्तनयेच्छया । चतुर्दिग्भ्यः समायाता राजपुत्रास्सहस्रशः

কন্যাৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰিবলৈ সেই ৰজাই স্বয়ংবৰ আয়োজন কৰিলে। চাৰিও দিশৰ পৰা সহস্ৰ সহস্ৰ ৰাজপুত্ৰ তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 28

यदि दास्यसि रूपं मे तदा तां प्राप्नुयां ध्रुवम् । त्वद्रूपं सा विना कंठे जयमालां न धास्यति

যদি তুমি মোক তোমাৰ ৰূপ দিয়া, তেন্তে মই নিশ্চয়েই তাক লাভ কৰিম। তোমাৰ ৰূপ নথাকিলে সি মোৰ ডিঙিত জয়মালা নপিন্ধাব।

Verse 29

स्वरूपं देहि मे नाथ सेवकोऽहं प्रियस्तव । वृणुयान्मां यथा सा वै श्रीमती क्षितिपात्मजा

হে নাথ! মোক তোমাৰ স্বৰূপ দিয়া; মই তোমাৰ সেৱক আৰু তোমাৰ প্ৰিয়। এনেকুৱা কৰাঁ যাতে সেই শ্ৰীমতী, পৃথিৱীৰ কন্যা, মোকেই বৰে।

Verse 30

सुत उवाच वचः श्रुत्वा मुनेरित्थं विहस्य मधुसूदनः । शांकरीं प्रभुतां बुद्ध्वा प्रत्युवाच दयापरः

সূত ক’লে—মুনিৰ এনেকুৱা বাক্য শুনি মধুসূদন (বিষ্ণু) মৃদু হাঁহিলে। শাঙ্কৰীৰ পৰম প্ৰভুত্ব বুজি দয়াময় ভগৱানে প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 31

विष्णुरुवाच । स्वेष्टदेशं मुने गच्छ करिष्यामि हितं तव । भिषग्वरो यथार्त्तस्य यतः प्रियतरोऽसि मे

বিষ্ণুৱে ক’লে—হে মুনি, তোমাৰ ইচ্ছিত দেশলৈ যোৱা; মই তোমাৰ হিত সাধন কৰিম। কিয়নো তুমি মোৰ অতি প্ৰিয়, যেন ৰোগীৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসক প্ৰিয়।

Verse 32

इत्युक्त्वा मुनये तस्मै ददौ विष्णुर्मुखं हरे । स्वरूपमनुगृह्यास्य तिरोधानं जगाम सः

এইদৰে কৈ বিষ্ণুৱে সেই মুনিক হৰিৰ নিজৰ দিব্য মুখ দান কৰিলে। তাৰপিছত কৃপাৰে নিজৰ স্বৰূপ দেখুৱাই তেওঁ অন্তৰ্ধান হৈ গ’ল।

Verse 33

एवमुक्तो मुनिर्हृष्टः स्वरूपं प्राप्य वै हरेः । मेने कृतार्थमात्मानं तद्यत्नं न बुबोध सः

এইদৰে কোৱা হ’লে মুনি হৃষ্ট হ’ল; হৰিৰ স্বৰূপ লাভ কৰি তেওঁ নিজকে কৃতাৰ্থ বুলি ভাবিলে। কিন্তু সেই যৎনৰ গূঢ় উদ্দেশ্য তেওঁ বুজি নাপালে।

Verse 34

अथ तत्र गतः शीघ्रन्नारदो मुनिसत्तमः । चक्रे स्वयम्वरं यत्र राजपुत्रैस्समाकुलम्

তাৰপিছত মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদ তৎক্ষণাৎ তাত গ’ল; য’ত ৰাজপুত্ৰসকলৰ ভিৰ আছিল, তাতেই তেওঁ স্বয়ংবৰ আয়োজন কৰিলে।

Verse 35

स्वयम्वरसभा दिव्या राजपुत्रसमावृता । शुशुभेऽतीव विप्रेन्द्रा यथा शक्रस भा परा

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, ৰাজপুত্ৰেৰে পৰিবেষ্টিত সেই দিব্য স্বয়ংবৰ সভা অতিশয় দীপ্তিময় আছিল—যেন ইন্দ্ৰৰ পৰম সভা।

Verse 36

तस्यां नृपसभायां वै नारदः समुपाविशत् । स्थित्वा तत्र विचिन्त्येति प्रीतियुक्तेन चेतसा

সেই ৰাজসভাত নাৰদ মুনি আহি আসন গ্ৰহণ কৰিলে। তাতে স্থিৰ হৈ, হর্ষ আৰু স্নেহভক্তিৰে পূৰ্ণ চিত্তে অন্তৰত চিন্তা কৰিলে।

Verse 37

मां वरिष्यति नान्यं सा विष्णुरूपधरन्ध्रुवम् । आननस्य कुरूपत्वं न वेद मुनिसत्तमः

সেই মোকেই বৰিব, আন কাকো নহয়—যদিও মই নিশ্চিতভাৱে বিষ্ণুৰূপ ধাৰণ কৰিছোঁ। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, সি মোৰ মুখৰ কুৰূপতা নাজানে।

Verse 38

पूर्वरूपं मुनिं सर्वे ददृशुऽस्तत्र मानवाः । तद्भेदं बुबुधुस्ते न राजपुत्रादयो द्विजाः

তাত সকলো মানুহে মুনিক তেওঁৰ পূৰ্বৰূপতেই দেখিলে; কিন্তু ৰাজপুত্ৰাদি দ্বিজসকলেও সেই পৰিবৰ্তনৰ ভেদ বুজিব নোৱাৰিলে।

Verse 39

तत्र रुद्रगणौ द्वौ तद्रक्षणार्थं समागतौ । विप्ररूपधरौ गूढौ तत्रेदं जज्ञतुः परम्

তাত তাৰ ৰক্ষাৰ্থে ৰুদ্ৰৰ দুজন গণ আহিল। বিপ্ৰৰূপ ধাৰণ কৰি গোপনে থাকি, তেওঁলোকে তাত পৰম তত্ত্ব জানিলে।

Verse 40

मूढ मत्वा मुनिं तौ तन्निकटं जग्मतुर्गणौ । कुरुतस्तत्प्रहासं वै भाषमाणौ परस्परम्

মুনিক মূৰ্খ বুলি ভাবি সেই দুজন গণ তেওঁৰ ওচৰলৈ গ’ল। পৰস্পৰে কথা পাতি পাতি তেওঁলোকে প্ৰকাশ্যে তেওঁক উপহাস কৰি হাঁহিল।

Verse 41

पश्य नारद रूपं हि विष्णोरिव महोत्तमम् । मुखं तु वानरस्येव विकटं च भयंकरम्

“চোৱা, হে নাৰদ! এই ৰূপটো বিষ্ণুৰ দৰে পৰম উত্তম; কিন্তু ইয়াৰ মুখ বানৰৰ দৰে—বিকট আৰু ভয়ংকৰ।”

Verse 42

इच्छत्ययं नृपसुता वृथैव स्मरमोहितः । इत्युक्त्वा सच्छलं वाक्यमुपहासं प्रचक्रतुः

“এই ৰাজকন্যাই তাক বিচাৰে, কিন্তু সেয়া বৃথা; কিয়নো সি কামমোহিত”—এনে কৈ তেওঁলোকে দুয়োজনে ছলভৰা কথা কৈ তাক উপহাস কৰিলে।

Verse 43

न शुश्राव यथार्थं तु तद्वाक्यं स्मरविह्वलः । पर्यैक्षच्छ्रीमतीं तां वै तल्लिप्सुर्मोहितो मुनिः

কামবিহ্বল সেই মুনিয়ে তাই কথাৰ সত্য অৰ্থ নুবুজিলে। মোহিত হৈ তাক লাভ কৰাৰ লালসাৰে সেই শ্ৰীমতী নাৰীক পুনঃ পুনঃ চাই থাকিল।

Verse 44

एतस्मिन्नंतरे भूपकन्या चांतःपुरात्तु सा । स्त्रीभिस्समावृता तत्राजगाम वरवर्णिनी

এই সময়তে ৰাজকন্যা—সুন্দৰ বৰ্ণময়ী—অন্তঃপুৰৰ পৰা নাৰীসঙ্গিনীৰে পৰিবৃত হৈ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 45

मालां हिरण्मयीं रम्यामादाय शुभ क्षणा । तत्र स्वयम्बरे रेजे स्थिता मध्ये रमेव सा

সেই শুভক্ষণত তেওঁ মনোৰম স্বৰ্ণময় মালা গ্ৰহণ কৰিলে; স্বয়ংবৰ সভাৰ মাজত থিয় হৈ তেওঁ তাত লক্ষ্মীৰ দৰে দীপ্তিময়ী হৈ শোভা পেলালে।

Verse 46

बभ्राम सा सभां सर्वां मालामादाय सुव्रता । वरमन्वेषती तत्र स्वात्माभीष्टं नृपात्मजा

সেই সুৱ্ৰতা ৰাজকন্যা মালা হাতত লৈ সমগ্ৰ সভা ঘূৰি ফুৰিলে আৰু তাত নিজৰ হৃদয়াভীষ্ট বৰক বিচাৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 47

वानरास्यं विष्णुतनुं मुनिं दृष्ट्वा चुकोप सा । दृष्टिं निवार्य च ततः प्रस्थिता प्रीतमानसा

বানৰ-মুখ আৰু বিষ্ণুসদৃশ দেহধাৰী মুনিক দেখি সি ক্ৰুদ্ধ হ’ল; তাৰপিছত দৃষ্টি সংযত কৰি তাতৰ পৰা শান্তমনৰে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 48

न दृष्ट्वा स्ववरं तत्र त्रस्तासीन्मनसेप्सितम् । अंतस्सभास्थिता कस्मिन्नर्पयामास न स्रजम्

তাত নিজৰ মনৰ ইচ্ছিত স্বয়ংবৰ বৰক নেদেখি তাই ভয়ত কঁপিল। সভামণ্ডপৰ ভিতৰত থিয় হৈ তাই কাৰো গলাত মালা অৰ্পণ কৰিব নোৱাৰিলে।

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे विष्णुराजगाम नृपाकृतिः । न दृष्टः कैश्चिदपरैः केवलं सा ददर्श हि

ইয়াৰ মাজতে বিষ্ণু নৃপৰূপ ধৰি তাত আহিল। আন কাকোৱে তেওঁক নেদেখিলে; কেৱল তাইহে তেওঁক দেখিলে।

Verse 50

अथ सा तं समालोक्य प्रसन्नवदनाम्बुजा । अर्पयामास तत्कण्ठे तां मालां वरवर्णिनी

তাৰ পিছত আনন্দত প্ৰফুল্ল পদ্মমুখী, শ্ৰেষ্ঠবৰ্ণিণী সেই নাৰীয়ে তেওঁক দেখি তেওঁৰ গলাত সেই মালা অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 51

तामादाय ततो विष्णू राजरूपधरः प्रभुः । अंतर्धानमगात्सद्यस्स्वस्थानं प्रययौ किल

তাৰ পিছত ৰাজৰূপধাৰী প্ৰভু বিষ্ণুৱে তাইক লগত লৈ তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ধান হৈ নিজৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 52

सर्वे राजकुमाराश्च निराशाः श्रीमतीम्प्रति । मुनिस्तु विह्वलोऽतीव बभूव मदनातुरः

শ্ৰীমতীক লৈ সকলো ৰাজকুমাৰ নিৰাশ হ’ল। কিন্তু মুনি মদনাতুৰ হৈ অতি ব্যাকুল আৰু বিহ্বল হৈ পৰিল।

Verse 53

तदा तावूचतुस्सद्यो नारदं स्वरविह्वलम् । विप्ररूपधरौ रुद्रगणौ ज्ञानविशारदौ

তেতিয়া সেই দুজন ৰুদ্ৰগণ—আধ্যাত্মিক জ্ঞানত পাৰদৰ্শী আৰু ব্ৰাহ্মণ মুনিৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা—আবেগে কঁপা স্বৰৰ নাৰদক তৎক্ষণাৎ সম্বোধন কৰিলে।

Verse 54

गणावूचतुः । हे नारदमुने त्वं हि वृथा मदनमोहितः । तल्लिप्सुस्स्वमुखं पश्य वानरस्येव गर्हितम्

গণসকলে ক’লে—হে নাৰদমুনে, তুমি বৃথাই মদনৰ মোহত বিভ্ৰান্ত। যদি তাক বিচাৰা, তেন্তে নিজৰ মুখ চোৱা—বানৰৰ দৰে নিন্দনীয়।

Verse 55

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य तयोर्वाक्यं नारदो विस्मितोऽभवत् । मुखं ददर्श मुकुरे शिवमायाविमोहितः

সূতে ক’লে—সেই দুজনৰ কথা শুনি নাৰদ বিস্মিত হ’ল। শিৱমায়াত বিমোহিত হৈ তেওঁ আয়নাত নিজৰ মুখ দেখিলে।

Verse 56

स्वमुखं वानरस्येव दृष्ट्वा चुक्रोध सत्वरम् । शापन्ददौ तयोस्तत्र गणयोर्मोहितो मुनिः

নিজৰ মুখ বানৰৰ দৰে দেখি তেওঁ তৎক্ষণাৎ ক্ৰুদ্ধ হ’ল। তাতেই সেই দুজন গণৰ মোহত পৰি মুনিয়ে তেওঁলোকক শাপ দিলে।

Verse 57

युवां ममोपहासं वै चक्रतुर्ब्राह्मणस्य हि । भवेतां राक्षसौ विप्रवीर्यजौ वै तदाकृती

তোমালোক দুয়োজনে মোক, এজন ব্ৰাহ্মণক, উপহাস কৰিছিলা; সেয়ে তোমালোক ৰাক্ষস হওঁক—ব্ৰাহ্মণ-তেজৰ পৰা জন্ম লৈ—সেই ৰূপেই অৱস্থিত হওঁক।

Verse 58

श्रुत्वा हरगणावित्थं स्वशापं ज्ञानिसत्तमौ । न किंचिदूचतुस्तौ हि मुनिमाज्ञाय मोहितम्

শিৱৰ গণসকলৰ পৰা এইদৰে নিজৰ শাপ শুনি, সেই দুজন জ্ঞানিশ্ৰেষ্ঠে একো নক’লে; তেওঁলোকে বুজিলে যে মুনি কোনো উচ্চ শক্তিৰে মোহিত হৈছে।

Verse 59

स्वस्थानं जग्मतुर्विप्रा उदासीनौ शिवस्तुतिम् । चक्रतुर्मन्यमानौ वै शिवेच्छां सकलां सदा

সেই ব্ৰাহ্মণ মুনিদ্বয় উদাসীনভাৱে নিজৰ স্থানলৈ উভতি গ’ল; আৰু শিৱস্তৱ কৰিলে, সদায় এই ভাবি যে সকলো কিছু সম্পূৰ্ণৰূপে শিৱ-ইচ্ছাতেই ঘটে।

Frequently Asked Questions

Nārada encounters an astonishing, magically manifested city and royal svayaṃvara setting; captivated by it, he enters a state of moha—an episode initiated through Śiva’s will and executed via māyā.

It dramatizes how even an exalted sage can be drawn into desire and fascination when māyā operates; the narrative functions as a corrective lesson, showing moha as a divinely permitted veil that ultimately redirects the aspirant toward higher discernment.

Māyā as a world-forming power (creating a full city, social order, and festival) and Śivecchā as the superior directive principle behind the event; Viṣṇu appears as māyāviśārada, the adept instrument through whom the illusion is produced.