नारदतपोवर्णनम् (Nārada’s Austerities Described)
এই অধ্যায়ত সূতে নাৰদৰ বৰ্ণনা কৰে—ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, সংযমী আৰু তপস্যাত নিবিষ্ট। তেওঁ দ্ৰুতস্ৰোতা দিৱ্য নদীৰ ওচৰত হিমালয়ৰ উপযুক্ত গুহা-প্ৰদেশ বিচাৰি, দীপ্তিময় অলংকৃত আশ্ৰমত উপস্থিত হৈ দীঘলীয়া তপস্যা কৰে—দৃঢ় আসন, মৌন, প্ৰাণায়াম আৰু বুদ্ধিশুদ্ধি। শেষত “অহং ব্ৰহ্ম” এই অদ্বৈত ভাবত সমাধি লাভ কৰি ব্ৰহ্মসাক্ষাৎকাৰমুখী জ্ঞান প্ৰাপ্ত হয়। নাৰদৰ তপোবলে বিশ্বত ক্ষোভ উঠে; শক্ৰ/ইন্দ্ৰ ভীত হৈ ইয়াক নিজৰ আধিপত্যৰ বাবে ভাবুকি বুলি ধৰি, বিঘ্ন সৃষ্টিৰ বাবে স্মৰ/কামদেৱক আহ্বান কৰি নাৰদৰ ধ্যান ভংগ কৰিবলৈ কামশক্তি প্ৰয়োগ কৰিবলৈ কয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एतस्मिन्समये विप्रा नारदो मुनिसत्तमः । ब्रह्मपुत्रो विनीतात्मा तपोर्थं मन आदधे
সূত ক’লে—হে বিপ্ৰসকল! সেই সময়ত মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ব্ৰহ্মপুত্ৰ, বিনয়ী আৰু সংযত নাৰদে তপস্যাৰ উদ্দেশ্যে মন স্থিৰ কৰিলে।
Verse 2
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदतपोवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ প্ৰথম খণ্ড, সৃষ্ট্যুপাখ্যানত ‘নাৰদ-তপোবৰ্ণন’ নামৰ দ্বিতীয় অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 3
तत्राश्रमो महादिव्यो नानाशोभासमन्वितः । तपोर्थं स ययौ तत्र नारदो दिव्यदर्शनः
তাত নানাবিধ শোভাৰে সমন্বিত এক পৰম দিৱ্য আশ্ৰম আছিল। তপস্যা আৰু সাধনাৰ্থে দিৱ্যদৰ্শনসম্পন্ন নাৰদ মুনি তাত গ’ল।
Verse 4
तां दृष्ट्वा मुनिशार्दूलस्तेपे स सुचिरं तपः । बध्वासनं दृढं मौनी प्राणानायम्य शुद्धधीः
তাক দেখি মুনিশাৰ্দূল দীৰ্ঘকাল তপস্যা কৰিলে। দঢ় আসনত স্থিৰ হৈ, মৌন অৱলম্বন কৰি, প্ৰাণায়ামৰ দ্বাৰা প্ৰাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি, শুদ্ধবুদ্ধি হৈ শিৱ-সাক্ষাৎকাৰত অচল ৰ’ল।
Verse 5
चक्रे मुनिस्समाधिं तमहम्ब्रह्मेति यत्र ह । विज्ञानं भवति ब्रह्मसाक्षात्कारकरं द्विजाः
হে দ্বিজসকল! মুনিয়ে সেই সমাধিত প্ৰৱেশ কৰিলে, য’ত ‘অহং ব্রহ্মাস্মি’ বোধ উদয় হয়। তাতেই পৰা ব্ৰহ্ম-সাক্ষাৎকাৰ কৰোৱা বিবেকময় জ্ঞান জন্মে।
Verse 6
इत्थं तपति तस्मिन्वै नारदे मुनिसत्तमे । चकंपेऽथ शुनासीरो मनस्संतापविह्वलः
এইদৰে মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদ তপস্যা কৰি থাকোঁতে, শুনাসীৰ (ইন্দ্ৰ) মনৰ দাহ-সন্তাপত ব্যাকুল হৈ কঁপিবলৈ ধৰিলে।
Verse 7
मनसीति विचिंत्यासौ मुनिर्मे राज्यमिच्छति । तद्विघ्नकरणार्थं हि हरिर्यत्नमियेष सः
মনত এইদৰে ভাবিলে—“এই মুনি মোৰ ৰাজ্য বিচাৰে”; সেয়ে সেই ইচ্ছাত বিঘ্ন ঘটাবলৈ হৰিয়ে দৃঢ় প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 8
सस्मार स्मरं शक्रश्चेतसा देवनायकः । आजगाम द्रुतं कामस्समधीर्महिषीसुतः
দেৱনায়ক শক্র (ইন্দ্ৰ) এ মনতে স্মৰ (কামদেৱ)ক স্মৰণ কৰিলে। তৎক্ষণাৎ ৰাণীপুত্ৰ কাম, দৃঢ় সংকল্পে, দ্ৰুতগতিতে তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 9
अथागतं स्मरं दृष्ट्वा संबोध्य सुरराट् प्रभुः । उवाच तं प्रपश्याशु स्वार्थे कुटिलशेमुषिः
তাৰ পিছত অহা স্মৰ (কাম)ক দেখি দেৱৰাজ প্ৰভুৱে তাক সম্বোধন কৰি তৎক্ষণাৎ ক’লে—যাৰ বুদ্ধি স্বাৰ্থসিদ্ধিত কুটিল আছিল।
Verse 10
इन्द्र उवाच । मित्रवर्य्य महावीर सर्वदा हितकारक । शृणु प्रीत्या वचो मे त्वं कुरु साहाय्यमात्मना
ইন্দ্ৰে ক’লে: হে মিত্ৰশ্ৰেষ্ঠ, হে মহাবীৰ, সদা হিতকাৰক! প্ৰীতিসহ মোৰ কথা শুনা আৰু নিজৰ শক্তিৰে মোক সহায় কৰা।
Verse 11
त्वद्बलान्मे बहूनाञ्च तपोगर्वो विनाशितः । मद्राज्यस्थिरता मित्र त्वदनुग्रहतस्सदा
তোমাৰ বলত মোৰ আৰু বহুজনৰ তপস্যাজাত গৰ্ব বিনষ্ট হ’ল। হে বন্ধু, মোৰ ৰাজ্যৰ স্থিৰতা সদায় তোমাৰ অনুগ্ৰহতেই নিৰ্ভৰ।
Verse 12
हिमशैलगुहायां हि मुनिस्तपति नारदः । मनसोद्दिश्य विश्वेशं महासंयमवान्दृढः
হিমালয় পৰ্বতৰ এটা গুহাত মুনি নাৰদে তপস্যা কৰিলে। মহাসংযমত দৃঢ় হৈ তেওঁ মনক অন্তৰে বিশ্বেশ্বৰলৈ স্থিৰ কৰিলে।
Verse 13
याचेन्न विधितो राज्यं स ममेति विशंकितः । अद्यैव गच्छ तत्र त्वं तत्तपोविघ्नमाचर
সি যদি বিধি অনুসাৰে ৰাজ্য নাযাচে, তেন্তে সি সন্দেহ কৰিব—‘এই ৰাজ্য মোৰেই।’ তুমি আজিয়েই তাত গৈ, তাৰ সেই তপস্যাত বিঘ্ন ঘটোৱা।
Verse 14
इत्याज्ञप्तो महेन्द्रेण स कामस्समधु प्रियः । जगाम तत्स्थलं गर्वादुपायं स्वञ्चकार ह
মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ এনে আজ্ঞা পাই, বসন্ত আৰু মধু-প্ৰিয় কামদেৱ সেই স্থানলৈ গ’ল। গৰ্ববশত সি তাতেই নিজৰ উপায় ৰচনা কৰিলে।
Verse 15
रचयामास तत्राशु स्वकलास्सकला अपि । वसंतोपि स्वप्रभावं चकार विविधं मदात्
তাৰ পাছত সি তাত শীঘ্ৰে নিজৰ সকলো কলা (শক্তি) সম্পূৰ্ণ ৰূপে বিস্তাৰ কৰিলে। আৰু যেন মদত উল্লাসিত বসন্তেও নানা ধৰণে নিজৰ বিশেষ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 16
न बभूव मुनेश्चेतो विकृतं मुनिसत्तमाः । भ्रष्टो बभूव तद्गर्वो महेशानुग्रहेण ह
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই মুনিৰ চিত্ত বিকৃত নহ’ল; মহেশৰ অনুগ্ৰহে তেওঁৰ গৰ্ব নাশ হ’ল।
Verse 17
शृणुतादरतस्तत्र कारणं शौनकादयः । ईश्वरानुग्रहेणात्र न प्रभावः स्मरस्य हि
হে শৌনক আদি ঋষিসকল, ইয়াৰ কাৰণ আদৰেৰে শুনা; ঈশ্বৰ (শিৱ)ৰ অনুগ্ৰহে তাত স্মৰ (কাম)ৰ কোনো প্ৰভাৱ নাছিল।
Verse 18
अत्रैव शम्भुनाऽकारि सुतपश्च स्मरारिणा । अत्रैव दग्धस्तेनाशु कामो मुनितपोपहः
ইয়াতেই স্মৰাৰি শম্ভুৱে কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল; আৰু ইয়াতেই মুনিসকলৰ তপ ভাঙি দিয়া কামো তেওঁৰ দ্বাৰা শীঘ্ৰ দগ্ধ হৈছিল।
Verse 19
कामजीवनहेतोर्हि रत्या संप्रार्थितैस्सुरैः । सम्प्रार्थित उवाचेदं शंकरो लोकशंकरः
কামক পুনৰ্জীৱিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ৰতি আৰু দেৱগণে অতি বিনীতভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; লোককল্যাণকাৰী শংকৰে তেওঁলোকৰ নিবেদনলৈ উত্তৰ দি এইদৰে ক’লে।
Verse 20
कंचित्समयमासाद्य जीविष्यति सुराः स्मरः । परं त्विह स्मरोपायश्चरिष्यति न कश्चन
“হে দেৱগণ! কিছু সময়ৰ পাছত স্মৰ (কাম) পুনৰ জীৱিত হ’ব; কিন্তু এতিয়া ইয়াত তাক জীয়াই তোলাৰ কোনো উপায় কোনেও নকৰিব।”
Verse 21
इह यावद्दृश्यते भूर्जनैः स्थित्वाऽमरास्सदा । कामबाणप्रभावोत्र न चलिष्यत्यसंशयम्
যেতিয়ালৈকে ইয়াত এই অৱস্থা লোকসকলে দেখি থাকিব আৰু অমৰগণ স্থিৰভাৱে অৱস্থিত থাকিব, তেতিয়ালৈকে ইয়াত কামবাণৰ প্ৰভাৱ নচলিব—সন্দেহ নাই।
Verse 22
इति शंभूक्तितः कामो मिथ्यात्मगतिकस्तदा । नारदे स जगामाशु दिवमिन्द्रसमीपतः
শম্ভুৰ এই বচনৰ ফলত, মায়াময় গতি থকা কাম তেতিয়া নাৰদৰ ওচৰৰ পৰা শীঘ্ৰে প্ৰস্থান কৰি ইন্দ্ৰৰ সান্নিধ্যত স্বৰ্গলৈ গ’ল।
Verse 23
आचख्यौ सर्ववृत्तांतं प्रभावं च मुनेः स्मरः । तदाज्ञया ययौ स्थानं स्वकीयं स मधुप्रियः
স্মৰ (কাম) এ সকলো বৃত্তান্ত আৰু মুনিৰ প্ৰভাৱ বৰ্ণনা কৰিলে। তাৰ পাছত সেই মুনিৰ আজ্ঞাত মধুপ্ৰিয় নিজ ধামলৈ গ’ল।
Verse 24
विस्मितोभूत्सुराधीशः प्रशशंसाथ नारदम् । तद्वृत्तांतानभिज्ञो हि मोहितश्शिवमायया
সুৰাধীশ বিস্মিত হ’ল আৰু তাৰ পাছত নাৰদক প্ৰশংসা কৰিলে; কিয়নো সেই ঘটনাৰ সত্য গতি নাজানি তেওঁ শিৱমায়াত মোহিত আছিল।
Verse 25
दुर्ज्ञेया शांभवी माया सर्वेषां प्राणिनामिह । भक्तं विनार्पितात्मानं तया संमोह्यते जगत्
এই জগতত শাম্ভৱী মায়া—শিৱশক্তি—সকলো প্ৰাণীৰ বাবে দুৰ্জ্ঞেয়। ভক্তি নথকা আৰু আত্মসমৰ্পণহীনক সেই মায়াই সমগ্ৰ জগতসহ মোহিত কৰে।
Verse 26
नारदोऽपि चिरं तस्थौ तत्रेशानुग्रहेण ह । पूर्णं मत्वा तपस्तत्स्वं विरराम ततो मुनिः
ঈশান (ভগৱান শিৱ)ৰ অনুগ্ৰহে নাৰদো তাতে দীৰ্ঘকাল থাকিল। পাছত নিজৰ তপস্যা পূৰ্ণ বুলি ভাবি সেই মুনিয়ে তপৰ পৰা বিৰতি ল’লে।
Verse 27
कामोप्यजेयं निजं मत्वा गर्वितोऽभून्मुनीश्वरः । वृथैव विगतज्ञानश्शिवमायाविमोहितः
কামেও নিজকে অজেয় বুলি ভাবি গৰ্বিত হ’ল। কিন্তু তাৰ জ্ঞান বৃথা হ’ল, কিয়নো সি শিৱমায়াত বিমোহিত হৈ পৰিল।
Verse 28
धन्या धन्या महामाया शांभवी मुनिसत्तमाः । तद्गतिं न हि पश्यंति विष्णुब्रह्मादयोपि हि
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! সেই শাম্ভৱী মহামায়া ধন্য, ধন্য; কিয়নো তেওঁৰ গতি আৰু কাৰ্যৰীতি বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আদি সকলেও দেখা নাপায়।
Verse 29
तया संमोहितोतीव नारदो मुनिसत्तमः । कैलासं प्रययौ शीघ्रं स्ववृत्तं गदितुं मदी
তেওঁৰ দ্বাৰা অতিশয় মোহিত হোৱা মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদে নিজৰ অভিজ্ঞতাৰ বৃত্তান্ত মোক ক’বলৈ শীঘ্ৰে কৈলাসলৈ গ’ল।
Verse 30
रुद्रं नत्वाब्रवीत्सर्वं स्ववृत्तङ्गर्ववान्मुनिः । मत्वात्मानं महात्मानं स्वप्रभुञ्च स्मरञ्जयम्
ৰুদ্ৰক প্ৰণাম কৰি গৰ্বিত মুনিয়ে নিজৰ সকলো বৃত্তান্ত ক’লে; নিজকে মহাত্মা বুলি ভাবি, নিজৰেই প্ৰভুত্ব স্মৰণ কৰি, জয় কামনা কৰিলে।
Verse 31
तच्छ्रुत्वा शंकरः प्राह नारदं भक्तवत्सलः । स्वमायामोहितं हेत्वनभिज्ञं भ्रष्टचेतसम्
এই কথা শুনি ভক্তৱৎসল শংকৰে নাৰদক ক’লে—যি নিজৰেই মায়াত মোহিত, সত্য কাৰণ অজ্ঞাত, আৰু যাৰ চিত্ত বিভ্ৰান্ত হৈছিল।
Verse 32
रुद्र उवाच । हे तात नारद प्राज्ञ धन्यस्त्वं शृणु मद्वचः । वाच्यमेवं न कुत्रापि हरेरग्रे विशेषतः
ৰুদ্ৰে ক’লে—হে তাত নাৰদ, তুমি প্ৰাজ্ঞ আৰু ধন্য; মোৰ বাক্য শুনা। এই বিষয়টো ক’তো ক’ব নালাগে; বিশেষকৈ হৰি (বিষ্ণু)ৰ সন্মুখত কেতিয়াও নহয়।
Verse 33
पृच्छमानोऽपि न ब्रूयाः स्ववृत्तं मे यदुक्तवान् । गोप्यं गोप्यं सर्वथा हि नैव वाच्यं कदाचन
কোনোৱে সুধিলেও, তোমাৰ বিষয়ে তুমি মোক যি কৈছিলা সেয়া প্ৰকাশ নকৰিবা। ই সৰ্বতোভাবে গোপন; কেতিয়াও ক’ব নালাগে।
Verse 34
शास्म्यहं त्वां विशेषेण मम प्रियतमो भवान् । विष्णुभक्तो यतस्त्वं हि तद्भक्तोतीव मेऽनुगः
মই তোমাক বিশেষভাৱে উপদেশ দিছোঁ, কিয়নো তুমি মোৰ অতি প্ৰিয়। তুমি বিষ্ণুভক্ত; আৰু তেওঁৰ ভক্ত হোৱাৰ বাবে তুমি মোৰ প্ৰতিও অতি অনুগত।
Verse 35
शास्तिस्मेत्थञ्च बहुशो रुद्रस्सूतिकरः प्रभुः । नारदो न हितं मेने शिवमायाविमोहितः
এইদৰে সৃষ্টিৰ কাৰণ প্ৰভু ৰুদ্ৰই তেওঁক বাৰে বাৰে তিৰস্কাৰ কৰিলে। কিন্তু শিৱমায়াত বিমোহিত নাৰদে হিতকৰ বাক্য মানি নল’লে।
Verse 36
प्रबला भाविनी कर्म गतिर्ज्ञेया विचक्षणैः । न निवार्या जनैः कैश्चिदपीच्छा सैव शांकरी
বিচক্ষণসকলে জানিব লাগে যে কৰ্মৰ গতি অতি প্ৰবল আৰু নিশ্চিতভাৱে ফলদায়িনী। তাক কোনো প্ৰাণীয়ে ৰোধ কৰিব নোৱাৰে; সেই অজেয় ইচ্ছাই শাঙ্কৰী—শিৱৰ দিৱ্য বিধান।
Verse 37
ततस्स मुनिवर्यो हि ब्रह्मलोकं जगाम ह । विधिं नत्वाऽब्रवीत्कामजयं स्वस्य तपोबलात्
তাৰ পিছত সেই মুনিবৰ্য ব্রহ্মলোকলৈ গ’ল। বিধি (ব্ৰহ্মা)ক প্ৰণাম কৰি ক’লে—নিজ তপোবলে মই কামক জয় কৰিলোঁ।
Verse 38
तदाकर्ण्य विधिस्सोथ स्मृत्वा शम्भुपदाम्बुजम् । ज्ञात्वा सर्वं कारणं तन्निषिषेध सुतं तदा
এই কথা শুনি বিধাতা ব্ৰহ্মাই শম্ভুৰ পদপদ্ম স্মৰণ কৰিলে। সকলোৰে সত্য কাৰণ জানি তেওঁ তৎক্ষণাৎ পুত্ৰক সেই কৰ্মৰ পৰা নিবাৰণ কৰিলে।
Verse 39
मेने हितन्न विध्युक्तं नारदो ज्ञानिसत्तमः । शिवमायामोहितश्च रूढचित्तमदांकुरः
জ্ঞানীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ নাৰদে যি প্ৰকৃততে শাস্ত্ৰ আৰু সম্যক জ্ঞানদ্বাৰা বিধেয় নাছিল, তাকো হিতকৰ বুলি মানিলে; কিয়নো শিৱমায়াত মোহিত হৈ তেওঁৰ চিত্তত অহংকাৰৰ অঙ্কুৰ দৃঢ়ভাৱে গাঁথ খাইছিল।
Verse 40
शिवेच्छा यादृशी लोके भवत्येव हि सा तदा । तदधीनं जगत्सर्वं वचस्तंत्यांत स्थितं यतः
জগতত শিৱৰ ইচ্ছা যেনেকুৱা হয়, তেনেকুৱাই তেতিয়া ঘটে। কিয়নো সমগ্ৰ জগত তেওঁৰ অধীন; তেওঁৰ শাসন-বচনৰ তন্তুৰ অন্তত ই স্থিত।
Verse 41
नारदोऽथ ययौ शीघ्रं विष्णुलोकं विनष्टधीः । मदांकुरमना वृत्तं गदितुं स्वं तदग्रतः
তাৰ পিছত বিবেক নষ্ট হোৱা নাৰদে শীঘ্ৰে বিষ্ণুলোকলৈ গ’ল। অহংকাৰৰ অঙ্কুৰে ভৰা মন লৈ তেওঁ বিষ্ণুৰ সন্মুখত নিজৰ ঘটনা ক’বলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 42
आगच्छंतं मुनिन्दृष्ट्वा नारदं विष्णुरादरात् । उत्थित्वाग्रे गतोऽरं तं शिश्लेषज्ञातहेतुकः
আহি থকা মুনি নাৰদক দেখি বিষ্ণুৱে আদৰেৰে উঠি আগলৈ গৈ তেওঁক স্বাগতম জনালে আৰু আগমনৰ কাৰণ নজনাকৈও তেওঁক আলিঙ্গন কৰিলে।
Verse 43
स्वासने समुपावेश्य स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । हरिः प्राह वचस्तथ्यं नारदं मदनाशनम्
নিজ আসনত মদননাশক নাৰদক বহুৱাই, হৰিয়ে শিৱপদপদ্ম স্মৰণ কৰি নাৰদলৈ সত্য বাক্য ক’লে।
Verse 44
विष्णुरुवाच । कुत आगम्यते तात किमर्थमिह चागतः । धन्यस्त्वं मुनिशार्दूल तीर्थोऽहं तु तवागमात्
বিষ্ণুৱে ক’লে—“তাত, তুমি ক’ৰ পৰা আহিলা আৰু কিহৰ উদ্দেশ্যে ইয়ালৈ আহিছা? হে মুনিশাৰ্দূল, তুমি ধন্য; তোমাৰ আগমনে এই স্থান মোৰ বাবে তীৰ্থ হ’ল।”
Verse 45
विष्णुवाक्यमिति श्रुत्वा नारदो गर्वितो मुनिः । स्ववृत्तं सर्वमाचष्ट समदं मदमोहितः
বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি গৰ্বে ফুলা মুনি নাৰদ, মদ আৰু অহংকাৰৰ মোহত পৰি, নিজৰ সকলো বৃত্তান্ত ক’লে।
Verse 46
श्रुत्वा मुनिवचो विष्णुस्समदं कारणं ततः । ज्ञातवानखिलं स्मृत्वा शिवपादाम्बुजं हृदि
মুনিৰ বাক্য শুনি বিষ্ণুৱে সেই মদৰ মূল কাৰণ বুজিলে; আৰু হৃদয়ত শিৱপদপদ্ম স্মৰণ কৰি সকলো কথা জানিলে।
Verse 47
तुष्टाव गिरिशं भक्त्या शिवात्मा शैवराड् हरिः । सांजलिर्विसुधीर्नम्रमस्तकः परमेश्वरम्
শিৱভাবত নিমগ্ন আৰু শৈৱভক্তসকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্য হৰিয়ে ভক্তিভাৱে গিৰীশৰ স্তৱ কৰিলে। বিশুদ্ধ বুদ্ধিৰে কৰজোড়ে, নতশিৰে, পৰমেশ্বৰক বন্দনা কৰিলে।
Verse 48
विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव प्रसीद परमेश्वर । धन्यस्त्वं शिव धन्या ते माया सर्व विमोहिनी
বিষ্ণুৱে ক’লে—হে দেবদেব, হে মহাদেৱ, হে পৰমেশ্বৰ, প্ৰসন্ন হওক। হে শিৱ, আপুনি ধন্য; আৰু সকলোকে সম্পূৰ্ণৰূপে মোহিত কৰা আপোনাৰ মায়াও ধন্য।
Verse 49
इत्यादि स स्तुतिं कृत्वा शिवस्य परमात्मनः । निमील्य नयने ध्यात्वा विरराम पदाम्बुजम्
এইদৰে পৰমাত্মা শিৱৰ স্তৱ কৰি, সি চকু মুদিলে আৰু ধ্যান কৰিলে; তাৰপিছত অন্তৰে প্ৰভুৰ পদ্মচৰণত স্থিৰ হৈ নীৰৱ ৰ’ল।
Verse 50
यत्कर्तव्यं शंकरस्य स ज्ञात्वा विश्वपालकः । शिवशासनतः प्राह हृदाथ मुनिसत्तमम्
শংকৰৰ বাবে যি কৰ্তব্য আছিল সেয়া জানি, বিশ্বপালক (বিষ্ণু) শিৱৰ আজ্ঞামতে হৃদয়ৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ মুনিক ক’লে।
Verse 51
विष्णुरुवाच । धन्यस्त्वं मुनिशार्दूल तपोनिधिरुदारधीः । भक्तित्रिकं न यस्यास्ति काममोहादयो मुने
বিষ্ণুৱে ক’লে—হে মুনিশাৰ্দূল, তুমি ধন্য; তপস্যাৰ নিধি আৰু উদাৰ বুদ্ধিৰ অধিকাৰী। হে মুনি, যাৰ ভিতৰত ত্ৰিবিধ ভক্তি নাই, তাৰ ভিতৰত কাম, মোহ আদি নিশ্চয় জন্মে।
Verse 52
विकारास्तस्य सद्यो वै भवंत्यखिलदुःखदाः । नैष्ठिको ब्रह्मचारी त्वं ज्ञानवैराग्यवान्सदा
তাৰ ভিতৰত বিকাৰ তৎক্ষণাৎ জাগি উঠে আৰু সকলো দুখৰ কাৰণ হয়। কিন্তু তুমি নৈষ্ঠিক ব্ৰহ্মচাৰী—সদা সত্য জ্ঞান আৰু বৈৰাগ্যৰে সমৃদ্ধ।
Verse 53
कथं कामविकारी स्या जन्मना विकृतस्सुधीः । इत्याद्युक्तं वचो भूरि श्रुत्वा स मुनिसत्तमः
“কামবিকাৰে সত্য জ্ঞানী কেনেকৈ বিকৃত হ’ব, বা জন্মৰ দ্বাৰা কেনেকৈ বিকল হ’ব?”—এনেকুৱা বহু কথা বিস্তাৰে শুনি সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠে মনোযোগেৰে শুনিলে।
Verse 54
विजहास हृदा नत्वा प्रत्युवाच वचो हरिम् । नारद उवाच । किं प्रभावः स्मरः स्वामिन्कृपा यद्यस्ति ते मयि
হৃদয়ৰে নমস্কাৰ কৰি মৃদু হাঁহিৰে তেওঁ হৰিক উত্তৰ দিলে। নাৰদে ক’লে—হে স্বামী, যদি মোৰ ওপৰত আপোনাৰ কৃপা থাকে, তেন্তে কওক, স্মৰ (কামদেৱ)ৰ প্ৰভাৱ কি?
Verse 55
इत्युक्त्वा हरिमानम्य ययौ यादृच्छिको मुनिः
এইদৰে কৈ যাদৃচ্ছিক মুনিয়ে হৰিক ভক্তিভাৱে নমস্কাৰ কৰি তাতৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিলে।
Frequently Asked Questions
Nārada undertakes intense tapas and enters “ahaṃ brahma” samādhi; Indra, fearing loss of sovereignty, summons Kāma (Smara) to obstruct the sage’s austerity.
It marks a nondual contemplative culmination of samādhi—knowledge oriented toward direct realization (brahma-sākṣātkāra)—and signals why the ascetic’s power alarms the gods.
Kāma/Smara embodies desire as a deliberate vighna deployed by Indra; the narrative frames desire and self-interested celestial politics as primary disruptors of yogic steadiness.