नभोवाणी-दक्ष-निन्दा तथा सती-माहात्म्य-प्रतिपादनम् / The Celestial Voice Rebukes Dakṣa and Proclaims Satī’s Greatness

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे तत्र नभोवाणी मुनीश्वर । अवोचच्छृण्वतां दक्षसुरादीनां यथार्थतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনীশ্বৰ, সেই মুহূৰ্ততে তাত আকাশবাণী ধ্বনিত হ’ল; দক্ষ, দেৱগণ আদি শুনি থাকোঁতে ই সঠিক সত্য স্পষ্টকৈ ক’লে।

Verse 2

व्योमवाण्युवाच । रे रे दक्ष दुराचार दंभाचारपरायण । किं कृतं ते महामूढ कर्म चानर्थकारकम्

আকাশবাণী ক’লে—ৰে ৰে দক্ষ! দুৰাচাৰী, দম্ভাচাৰত আসক্ত! হে মহামূঢ়, তুমি কি কৰিলা? তোমাৰ এই কৰ্ম অনৰ্থকাৰক।

Verse 3

न कृतं शैवराजस्य दधीचेर्वचनस्य हि । प्रमाणं तत्कृते मूढ सर्वानंदकरं शुभम्

হে মূঢ়, শৈৱৰাজ সম্পৰ্কে দধীচিৰ বচনক তুমি প্ৰমাণ বুলি গ্ৰহণ কৰা নাই। সেই উপদেশ পবিত্ৰ, শুভ আৰু সৰ্বৰ আনন্দদায়ক প্ৰমাণ।

Verse 4

निर्गतस्ते मखाद्विप्रः शापं दत्त्वा सुदुस्सहम् । ततोपि बुद्धं किंचिन्नो त्वया मूढेन चेतसि

সেই দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ তোমাৰ যজ্ঞৰ পৰা ওলাই, অতি দুঃসহ শাপ দি গ’ল। তথাপি, হে মোহিতচিত্ত, তুমি একোৱেই বুজিলা নে; তোমাৰ মন এতিয়াও বিভ্ৰমত আছে।

Verse 5

ततः कृतः कथं नो वै स्वपुत्र्यास्त्वादरः परः । समागतायास्सत्याश्च मंगलाया गृहं स्वतः

তেন্তে আমি নিজৰ কন্যাক পৰম আদৰ কেনেকৈ নকৰোঁ? মঙ্গলময় গৃহলৈ সতী স্বয়ং আহি উপস্থিত হৈছে।

Verse 6

सतीभवौ नार्चितौ हि किमिदं ज्ञानदुर्बल । ब्रह्मपुत्र इति वृथा गर्वितोसि विमोहितः

হে জ্ঞানত দুৰ্বল! তুমি শিৱ আৰু সতীক কিয় আৰাধনা নকৰিলা? ‘ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ’ বুলি কোৱা মাত্ৰেই তুমি বৃথা গৰ্বত ফুলা, মোহিত হৈ আছা।

Verse 7

सा सत्येव सदाराध्या सर्वा पापफलप्रदा । त्रिलोकमाता कल्याणी शंकरार्द्धांगभागिनी

সেই সতীয়ে সদা আৰাধ্যা; তেওঁ সকলো পাপফল নাশ কৰে। তেওঁ ত্ৰিলোকমাতা কল্যাণী আৰু শংকৰৰ অৰ্ধাঙ্গ-ভাগিনী।

Verse 8

सा सत्येवार्चिता नित्यं सर्वसौभाग्यदायिनी । माहेश्वरी स्वभक्तानां सर्वमंगलदायिनी

সেই দেৱী সত্যা নিত্য পূজিতা; তেওঁ সৰ্বসৌভাগ্য দান কৰে। মাহেশ্বৰী ৰূপে তেওঁ নিজৰ ভক্তসকলক সৰ্বমঙ্গল আৰু কল্যাণ প্ৰদান কৰে।

Verse 9

सा सत्येवार्चिता नित्यं संसारभयनाशिनी । मनोभीष्टप्रदा दैवी सर्वोपद्रवहारिणी

সত্য আৰু নিষ্কপট ভাৱে নিত্য আৰাধিতা হলে সেই দেৱী সংসাৰভয় নাশ কৰে। তেওঁ মনোবাঞ্ছিত ফল প্ৰদান কৰে আৰু দিৱ্যৰূপে সকলো উপদ্ৰৱ আৰু বিঘ্ন দূৰ কৰে।

Verse 10

सा सत्येवार्चिता नित्यं कीर्तिसंपत्प्रदायिनी । परमा परमेशानी भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

সেই পৰমা দেৱী—সতী স্বয়ং—সত্যভাৱে নিত্য আৰাধিতা হলে কীৰ্তি আৰু সম্পদ প্ৰদান কৰে। তেওঁ পৰমা পৰমেশানী; ভোগ আৰু মোক্ষ—উভয়ৰ দাত্ৰী।

Verse 11

सा सत्येव जगद्धात्री जगद्रक्षणकारिणी । अनादिशक्तिः कल्पान्ते जगत्संहारकारिणी

তেওঁৱেই সতী—জগত ধাৰণকাৰিণী আৰু বিশ্বৰ ৰক্ষাকাৰিণী। তেওঁ অনাদি শক্তি; কল্পান্তত তেওঁৱেই জগত্সংহাৰকাৰিণী হয়।

Verse 12

सा सत्येव जगन्माता विष्णु माताविलासिनी । ब्रह्मेन्द्रचन्द्रवह्न्यर्कदेवादिजननी स्मृता

তেওঁৱেই সতী—জগন্মাতা; বিষ্ণুৰ মাতৃৰূপেো তেওঁ লীলা কৰে। ব্ৰহ্মা, ইন্দ্ৰ, চন্দ্ৰ, অগ্নি, সূৰ্য আদি দেৱসকলৰ জননী বুলি তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 13

सा सत्येव तपोधर्मदातादिफलदायिनी । शंभुशक्तिर्महादेवी दुष्टहंत्री परात्परा

তেওঁয়েই সত্যস্বৰূপা; তপ, ধৰ্ম আৰু দান আদিৰ ফল দানকাৰিণী। শম্ভুৰ শক্তি ৰূপে তেওঁ মহাদেৱী—দুষ্টহন্ত্ৰী, পৰাত্পৰা।

Verse 14

ईदृग्विधा सती देवी यस्य पत्नी सदा प्रिया । तस्यै भागो न दत्तस्ते मूढेन कुविचारिणा

এনে সতী দেৱী যি শিৱৰ সদায় প্ৰিয় পত্নী, তেওঁক তোমাৰ দৰে কুবিচাৰী আৰু মূঢ়ই যজ্ঞৰ ভাগ নিদিলে।

Verse 15

शंभुर्हि परमेशानस्सर्वस्वामी परात्परः । विष्णुब्रह्मादिसंसेव्यः सर्वकल्याणकारकः

নিশ্চয় শম্ভু পৰমেশান, সৰ্বস্বামী আৰু পৰাত্পৰ। বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলেও যাঁক সেৱা-আৰাধনা কৰে; তেৱেঁই সৰ্বকল্যাণৰ কাৰণ।

Verse 16

तप्यते हि तपः सिद्धैरेतद्दर्शनकांक्षिभिः । युज्यते योगिभिर्योगैरेतद्दर्शनकांक्षिभिः

তেওঁৰ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে সিদ্ধসকলে তপস্যা কৰে; আৰু তেওঁকেই দৰ্শন কৰিব বিচাৰি যোগীসকলে যোগসাধনাত নিয়োজিত হয়।

Verse 17

अनंतधनधान्यानां यागादीनां तथैव च । दर्शनं शंकरस्यैव महत्फलमुदाहृतम्

অশেষ ধন-ধান্য আৰু যাগাদি কৰ্মৰ তুলনাতো, কেৱল শংকৰৰ দৰ্শনেই মহাফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 18

शिव एव जगद्धाता सर्वविद्यापतिः प्रभुः । आदिविद्यावरस्वामी सर्वमंगलमंगलः

শিৱেই জগতৰ ধাৰক, সৰ্ববিদ্যাৰ অধিপতি প্ৰভু। তেওঁ আদ্য-পরম বিদ্যাৰ পৰম স্বামী, আৰু সৰ্ব মঙ্গলৰ মাজতো পৰম মঙ্গল।

Verse 19

तच्छक्तेर्न कृतो यस्मात्सत्करोद्य त्वया खल । अतएवाऽध्वरस्यास्य विनाशो हि भविष्यति

হে দুষ্ট! আজি তুমি সেই দিব্য শক্তি (শিৱ-শক্তি)ক যথোচিত সন্মান নকৰিলা; সেয়ে এই যজ্ঞৰ বিনাশ নিশ্চয় হ’ব।

Verse 20

अमंगलं भवत्येव पूजार्हाणामपूजया । पूज्यमाना च नासौ हि यतः पूज्यतमा शिवा

পূজাৰ যোগ্যসকলক পূজা নকৰিলে নিশ্চয়েই অমঙ্গল ঘটে। আৰু পূজা কৰিলেও তেওঁ প্ৰকৃত অৰ্থত পূজিতা নহয়, কিয়নো শিৱা দেৱীয়েই সৰ্বাধিক পূজ্য।

Verse 21

सहस्रेणापि शिरसां शेषो यत्पादजं रजः । वहत्यहरहः प्रीत्या तस्य शक्तिः शिवा सती

সহস্ৰশিৰ শেষেও তেওঁৰ পদধূলি প্ৰতিদিন প্ৰীতিভৰে বহন কৰে। এনে সতি—মঙ্গলময়ী শিৱা—সেই প্ৰভু শিৱৰ স্বয়ং শক্তি।

Verse 22

यत्पादपद्ममनिशं ध्यात्वा संपूज्य सादरम् । विष्णुविष्णुत्वमापन्नस्तस्य शंभोः प्रिया सती

শম্ভু (ভগৱান শিৱ)ৰ পদপদ্ম নিৰন্তৰ ধ্যান কৰি আৰু সাদৰে পূজা কৰি বিষ্ণুৱে নিজৰ পূৰ্ণ বিষ্ণুত্ব লাভ কৰিলে; আৰু সেই শম্ভুৰেই প্ৰিয়া সতি।

Verse 23

यत्पादपद्ममनिशं ध्यात्वा संपूज्य सादरम् । ब्रह्मा ब्रह्मत्वमापन्नस्तस्य शंभोः प्रिया सती

সেই পদপদ্ম নিৰন্তৰ ধ্যান কৰি আৰু সাদৰে পূজা কৰি ব্ৰহ্মাই ব্ৰহ্মত্ব লাভ কৰিলে; আৰু সতি সেই শম্ভু (শিৱ)ৰ প্ৰিয়া।

Verse 24

यत्पादपद्ममनिशं ध्यात्वा संपूज्य सादरम् । इन्द्रादयो लोकपालाः प्रापुस्स्वं स्वं परं पदम्

তাঁৰ পদ্মচৰণ অনিশ ধ্যান কৰি আৰু সশ্ৰদ্ধ পূজা কৰি, ইন্দ্ৰ আদি লোকপালসকলে নিজ নিজ পৰম পদ লাভ কৰিলে।

Verse 25

जगत्पिता शिवश्शक्तिर्जगन्माता च सा सती । सत्कृतौ न त्वया मूढ कथं श्रेयो भविष्यति

শিৱ জগতৰ পিতা, আৰু শক্তি—সেই সতী—জগতৰ মাতা। হে মোহগ্ৰস্ত! যদি তুমি তেওঁলোকক যথোচিত শ্ৰদ্ধাৰে সৎকাৰ নকৰা, তেন্তে তোমাৰ সত্য কল্যাণ আৰু মঙ্গল কেনেকৈ হ’ব?

Verse 26

दौर्भाग्यं त्वयि संक्रांतं संक्रांतास्त्वयि चापदः । यौ चानाराधितौ भक्त्या भवानीशंकरौ च तौ

দুৰ্ভাগ্য তোমাৰ ওপৰত নামি আহিছে, আপদাও তোমাকেই আৱৰি ধৰিছে—কাৰণ ভক্তিভাৱে তুমি সেই দিব্য যুগল, ভবানী আৰু শংকৰক, আৰাধনা কৰা নাই।

Verse 27

अनभ्यर्च्य शिवं शंभुं कल्याणं प्राप्नुयामिति । किमस्ति गर्वो दुर्वारस्स गर्वोद्य विनश्यति

“শিৱ-শম্ভুক আৰাধনা নকৰাকৈ মঙ্গল-শ্ৰেয় কেনেকৈ পোৱা যায়?” তেন্তে অদম্য অহংকাৰেই বা কি? সেই অহংকাৰ আজি উঠিয়েই বিনষ্ট হয়।

Verse 28

सर्वेशविमुखो भूत्वा देवेष्वेतेषु कस्तव । करिष्यति सहायं तं न ते पश्यामि सर्वथा

সৰ্বেশ (শিৱ)ৰ পৰা মুখ ঘুৰাই ল’লে, এই দেৱসকলৰ মাজত কোনে তোমাৰ সহায় কৰিব? মই সৰ্বথা তোমাৰ সত্য সহায়ক কাকো নেদেখোঁ।

Verse 29

यदि देवाः करिष्यंति साहाय्यमधुना तव । तदा नाशं समाप्स्यंति शलभा इव वह्निना

যদি দেৱতাসকলে এতিয়া তোমাক সহায় কৰে, তেন্তে তেওঁলোকে নিশ্চয় নাশ পাব—যেনে শলভ অগ্নিত পৰি বিনষ্ট হয়।

Verse 30

ज्वलत्वद्य मुखं ते वै यज्ञध्वंसो भवत्वति । सहायास्तव यावंतस्ते ज्वलंत्वद्य सत्वरम्

আজি তোৰ মুখ জ্বলি উঠক; যজ্ঞ ধ্বংস হওক। আৰু তোৰ যিমান সহায় আছে, তেওঁলোক সকলেই আজি তৎক্ষণাৎ দগ্ধ হওক।

Verse 31

अमराणां च सर्वेषां शपथोऽमंगलाय ते । करिष्यंत्यद्य साहाय्यं यदेतस्य दुरात्मनः

তোৰ অমঙ্গলৰ বাবে সকলো অমৰৰ শপথ স্থিৰ হ’ব—আজি তেওঁলোকে এই দুৰাত্মাক নিশ্চয় সহায় কৰিব।

Verse 32

निर्गच्छंत्वमरास्स्वोकमेतदध्वरमंडपात् । अन्यथा भवतो नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

দেৱতাসকলে এই যজ্ঞমণ্ডপৰ পৰা তৎক্ষণাৎ নিজৰ লোকলৈ ওলাই যাওক; নহ’লে আজি তোৰ সম্পূৰ্ণ নাশ নিশ্চিত হ’ব।

Verse 33

निर्गच्छंत्वपरे सर्वे मुनिनागादयो मखात् । अन्यथा भवतां नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

মুনি, নাগ আদি আন সকলোয়ে এই যজ্ঞমণ্ডপৰ পৰা তৎক্ষণাৎ ওলাই যোৱা। নহ’লে আজি তোমালোকৰ সৰ্বপ্ৰকাৰ বিনাশ নিশ্চিত।

Verse 34

निर्गच्छ त्वं हरे शीघ्रमेतदध्वरमंडपात् । अन्यथा भवतो नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

হে হৰি, তুমি শীঘ্ৰে এই যজ্ঞমণ্ডপৰ পৰা ওলাই যোৱা। নচেৎ আজি তোমাৰ সৰ্বথা বিনাশ নিশ্চিত হ’ব।

Verse 35

निर्गच्छ त्वं विधे शीघ्रमेतदध्वरमंडपात् । अन्यथा भवतो नाशो भविष्यत्यद्य सर्वथा

হে বিধি (ব্ৰহ্মা), তুমি শীঘ্ৰে এই যজ্ঞমণ্ডপৰ পৰা ওলাই যোৱা। নচেৎ আজি তোমাৰ সৰ্বথা বিনাশ অৱশ্যম্ভাৱী।

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वाध्वरशालायामखिलायां सुसंस्थितान् । व्यरमत्सा नभोवाणी सर्वकल्याणकारिणी

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ, সমগ্ৰ যজ্ঞশালাত সুশৃঙ্খলভাৱে বহি থকা সকলোৰে মাজত সৰ্বকল্যাণকাৰিণী আকাশবাণী নীৰৱ হৈ পৰিল।

Verse 37

तच्छ्रुत्वा व्योमवचनं सर्वे हर्यादयस्सुराः । अकार्षुर्विस्मयं तात मुनयश्च तथा परे

সেই আকাশবচন শুনি হৰি আদি সকলো দেৱতা বিস্মিত হ’ল; লগতে, হে তাত, মুনিসকল আৰু আনসকলেও আশ্চৰ্যচকিত হ’ল।

Verse 51

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सत्युपाख्याने नभोवाणीवर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় গ্ৰন্থ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ দ্বিতীয় বিভাগ সতীখণ্ডত, সতী-উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত ‘আকাশবাণী-বৰ্ণন’ নামৰ একত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।