दिव्य-भवन-छत्र-निर्माणः तथा देवसमाह्वानम् (Divine Pavilion and Canopy; Summoning the Gods)

Verse 1

राम उवाच । एकदा हि पुरा देवि शंभुः परमसूतिकृत् । विश्वकर्माणमाहूय स्वलोके परतः परे

ৰামে ক’লে—হে দেৱী, প্ৰাচীন কালত এবাৰ পৰম-কাৰণ শম্ভুৱে পৰাত্পৰ নিজৰ স্বলোকলৈ বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰিছিল।

Verse 2

स्वधेनुशालायां रम्यं कारयामास तेन च । भवनं विस्तृतं सम्यक् तत्र सिंहासनं वरम्

নিজৰ গোহালিত তেওঁ তাৰ দ্বাৰা মনোৰম, সুসজ্জিত আৰু বিস্তৃত ভৱন ভালদৰে নিৰ্মাণ কৰালে; আৰু সেই প্ৰশস্ত নিবাসত উৎকৃষ্ট সিংহাসনো স্থাপন কৰালে।

Verse 3

तत्रच्छत्रं महादिव्यं सर्वदाद्भुत मुत्तमम् । कारयामास विघ्नार्थं शंकरो विश्वकर्मणा

তাত শংকৰে বিঘ্ননিবাৰণৰ বাবে বিশ্বকৰ্মাৰ দ্বাৰা সদায় অদ্ভুত, মহাদিব্য আৰু সৰ্বোত্তম ছত্ৰ নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 4

शक्रादीनां जुहावाशु समस्तान्देवतागणान् । सिद्धगंधर्वनागानुपदे शांश्च कृत्स्नशः

তেওঁ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি সকলো দেৱগণক শীঘ্ৰে আহ্বান কৰিলে; আৰু সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব, নাগসকলকো নিজ নিজ পৰিজনসহ সম্পূৰ্ণৰূপে মাতিলে।

Verse 5

देवान् सर्वानागमांश्च विधिं पुत्रैर्मुनीनपि । देवीः सर्वा अप्सरोभिर्नानावस्तुसमन्विताः

সকলো দেৱতা, পবিত্ৰ আগমসমূহ, বিধাতা ব্ৰহ্মা নিজৰ পুত্ৰসকলসহ, আৰু মুনিসকলও; লগতে সকলো দেৱী অপ্সৰাসকলৰ সৈতে নানাবিধ নৈবেদ্য আৰু মঙ্গলদ্ৰব্যে সমন্বিত হৈ সমবেত হ’ল।

Verse 6

देवानां च तथर्षीणां सिद्धानां फणिनामपि । आनयन्मंगलकराः कन्याः षोडशषोडश

দেৱ, ঋষি, সিদ্ধ আৰু নাগাধিপতি সকলৰ মাজৰ পৰা মঙ্গলকাৰী কন্যাসকল—ষোল আৰু ষোল—বিবাহানুষ্ঠানৰ বাবে আনিল।

Verse 7

वीणामृदंगप्रमुखवाद्यान्नानाविधान्मुने । उत्सवं कारयामास वादयित्वा सुगायनैः

হে মুনে, বীণা-মৃদংগ আদি নানাবিধ বাদ্য বজাই, সুগায়কৰ মধুৰ গীতৰ সৈতে, তেওঁ মহোৎসৱ কৰালে।

Verse 8

राजाभिषेकयोग्यानि द्रव्याणि सकलौषधैः । प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः पंचकुभांश्च पूरितान्

তেওঁ ৰাজাভিষেকৰ যোগ্য দ্ৰব্যসমূহ সকলো ঔষধিসহ প্ৰস্তুত কৰিলে, আৰু প্ৰত্যক্ষ তীৰ্থজলেৰে পূৰ্ণ পাঁচটা কুম্ভো সজালে—শুদ্ধি-মঙ্গলসহ শিৱৰ সগুণ সেৱাত অৰ্পণৰ বাবে।

Verse 9

तथान्यास्संविधा दिव्या आनयत्स्वगणैस्तदा । ब्रह्मघोषं महारावं कारयामास शंकरः

তেতিয়া শংকৰে নিজৰ গণসকলৰ দ্বাৰা আন আন দিব্য ব্যৱস্থা আনিলে আৰু মহাৰাৱময় ব্ৰহ্মঘোষ উঠালে।

Verse 10

अथो हरिं समाहूय वैकुंठात्प्रीतमानसः । तद्भक्त्या पूर्णया देवि मोदतिस्म महेश्वरः

তাৰপিছত প্ৰীতমন মহেশ্বৰে বৈকুণ্ঠৰ পৰা হৰিক আহ্বান কৰিলে; হে দেবী, সেই পূৰ্ণ ভক্তিত তৃপ্ত হৈ তেওঁ অন্তৰে আনন্দিত হ’ল।

Verse 11

सुमुहूर्ते महादेवस्तत्र सिंहासने वरे । उपवेश्य हरिं प्रीत्या भूषयामास सर्वशः

শুভ মুহূৰ্তত মহাদেৱে তাত উত্তম সিংহাসনত প্ৰীতিসহ হৰিক বহুৱাই সকলো দিশে অলংকৃত কৰিলে।

Verse 12

आबद्धरम्यमुकुटं कृतकौतुकमंगलम् । अभ्यषिंचन्महेशस्तु स्वयं ब्रह्मांडमंडपे

ব্ৰহ্মাণ্ড-মণ্ডপৰ মঙ্গল সভামণ্ডপত, মনোৰম মুকুট বেঁধি কৌতুক-মঙ্গল বিধি সম্পন্ন কৰি, স্বয়ং মহেশে অভিষেক কৰিলে।

Verse 13

दत्तवान्निखिलैश्वर्यं यन्नैजं नान्यगामि यत् । ततस्तुष्टाव तं शंभुस्स्वतंत्रो भक्तवत्सलः

তেওঁ নিজৰ সমগ্ৰ ঐশ্বৰ্য—যি স্বকীয় আৰু আনলৈ নাযায়—দান কৰাত, স্বতন্ত্ৰ আৰু ভক্তবৎসল শম্ভু সন্তুষ্ট হৈ তেওঁৰ স্তৱ কৰিলে।

Verse 14

ब्रह्माणं लोककर्तारमवोचद्वचनं त्विदम् । व्यापयन्स्वं वराधीनं स्वतंत्रं भक्तवत्सलः

তাৰ পিছত তেওঁ লোককর্তা ব্ৰহ্মাক এই বাক্য ক’লে—“মই সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত; তথাপি বৰৰ হেতু মই নিজকে তাৰ শর্তাধীন কৰোঁ। সদায় স্বতন্ত্ৰ হৈও মই ভক্তসকলৰ প্ৰতি স্নেহশীল।”

Verse 15

महेश उवाच । अतः प्रभृति लोकेश मन्निदेशादयं हरिः । मम वंद्य स्वयं विष्णुर्जातस्सर्वश्शृणोति हि

মহেশে ক’লে—“হে লোকেশ! আজিৰ পৰা এই হৰি মোৰ নিৰ্দেশ অনুসাৰে চলিব; আৰু স্বয়ং বিষ্ণু মোৰ বাবে বন্দনীয় হৈছে, কিয়নো তেওঁ সকলো শুনে।”

Verse 16

सर्वैर्देवादिभिस्तात प्रणमत्वममुं हरिम् । वर्णयंतु हरिं वेदा ममैते मामिवाज्ञया

হে তাত, সকলো দেৱাদিৰ সৈতে তুমি সেই হৰিক প্ৰণাম কৰা। বেদসমূহে হৰিকেই বৰ্ণনা কৰক—এইবোৰ মোৰেই; মোৰ আজ্ঞাত যেন সিহঁতে এনেদৰে চলে, যেন মই নিজেই আদেশ দিছোঁ।

Verse 17

राम उवाच । इत्युक्त्वाथ स्वयं रुद्रोऽनमद्वै गरुडध्वजम् । विष्णुभक्तिप्रसन्नात्मा वरदो भक्तवत्सलः

ৰামে ক’লে—এনেদৰে কৈ স্বয়ং ৰুদ্ৰ গৰুড়ধ্বজ (বিষ্ণু) ক প্ৰণাম কৰিলে। বিষ্ণু‑ভক্তিত অন্তৰ প্ৰসন্ন হৈ, বৰদাতা আৰু ভক্তৱৎসল প্ৰভু শ্ৰদ্ধাৰে নত হ’ল।

Verse 18

ततो ब्रह्मादिभिर्देवैः सर्वरूपसुरैस्तथा । मुनिसिद्धादिभिश्चैवं वंदितोभूद्धरिस्तदा

তাৰ পিছত ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকল, নানা ৰূপধাৰী সুৰগণ, আৰু মুনি‑সিদ্ধ আদি সকলৰ দ্বাৰাও সেই সময়ত হৰি যথাবিধি বন্দিত হ’ল।

Verse 19

ततो महेशो हरयेशंसद्दिविषदां तदा । महावरान् सुप्रसन्नो धृतवान्भक्तवत्सलः

তেতিয়া ভক্তৱৎসল মহেশ হৰি, ঈশ আৰু সমবেত দেৱগণক দেখি অতিশয় প্ৰসন্ন হৈ তেওঁলোকক মহাবৰ দান কৰিলে।

Verse 20

महेश उवाच । त्वं कर्ता सर्वलोकानां भर्ता हर्ता मदाज्ञया । दाता धर्मार्थकामानां शास्ता दुर्नयकारिणाम्

মহেশ ক’লে—মোৰ আজ্ঞাৰে তুমি সকলো লোকৰ কৰ্তা, ভৰ্তা আৰু হৰ্তা। তুমি ধৰ্ম-অৰ্থ-কামৰ দাতা আৰু দুৰ্নয়কাৰীৰ শাস্তা।

Verse 21

जगदीशो जगत्पूज्यो महाबलपराक्रमः । अजेयस्त्वं रणे क्वापि ममापि हि भविष्यसि

তুমি জগদীশ, সমগ্ৰ জগতৰ পূজ্য, মহাবল আৰু পৰাক্ৰমে সমৃদ্ধ। যুদ্ধত ক’তো তুমি অজেয় থাকিবা; মোৰ বাবেো নিশ্চয়।

Verse 22

शक्तित्रयं गृहाण त्वमिच्छादि प्रापितं मया । नानालीलाप्रभावत्वं स्वतंत्रत्वं भवत्रये

ইচ্ছা আদি শক্তিৰ এই ত্ৰয়, মই প্ৰদান কৰা, তুমি গ্ৰহণ কৰা। ত্ৰিলোকত তোমাৰ হওক স্বতন্ত্ৰ সার্বভৌমতা আৰু নানা দিৱ্য লীলাৰ প্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰাৰ সামৰ্থ্য।

Verse 23

त्वद्द्वेष्टारो हरे नूनं मया शास्याः प्रयत्नतः । त्वद्भक्तानां मया विष्णो देयं निर्वाणमुत्तमम्

হে হৰি! নিশ্চয় যিসকলে তোমাক দ্বেষ কৰে, তেওঁলোকক মই সম্পূৰ্ণ প্ৰচেষ্টাৰে দণ্ড দিম। কিন্তু হে বিষ্ণু! তোমাৰ ভক্তসকলক মই পৰম নিৰ্বাণ (মোক্ষ) প্ৰদান কৰিম।

Verse 24

मायां चापि गृहाणेमां दुःप्रणोद्यां सुरादिभिः । यया संमोहितं विश्वमचिद्रूपं भविष्यति

এই মায়াকোও গ্ৰহণ কৰা—যি দেৱতা আদিৰ দ্বাৰাও দূৰ কৰা দুষ্কৰ। ইয়াৰ দ্বাৰা মোহিত হোৱা সমগ্ৰ বিশ্ব অচেতন-ৰূপে, জড়-স্বৰূপে প্ৰতীয়মান হ’ব।

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवियोगो नाम पंचविंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ দ্বিতীয় সতীখণ্ডত ‘সতীৱিয়োগ’ নামৰ পঞ্চবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 26

हृदयं मम यो रुद्रस्स एवाहं न संशयः । पूज्यस्तव सदा सोपि ब्रह्मादीनामपि ध्रुवम्

যি মোৰ হৃদয়ত অন্তৰ্নিহিত ৰুদ্ৰ, সেয়াই মই—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। তেওঁ সদায় তোমাৰ পূজাৰ যোগ্য, আৰু ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকলৰ বাবেও নিশ্চিতভাৱে পূজনীয়।

Verse 27

अत्र स्थित्वा जगत्सर्वं पालय त्वं विशेषतः । नानावतारभेदैश्च सदा नानोति कर्तृभिः

ইয়াত স্থিত হৈ তুমি বিশেষভাৱে এই সমগ্ৰ জগতখন ৰক্ষা কৰা। সদায় নানা ভিন্ন অৱতাৰভেদে আৰু নানা প্ৰকাৰ কৰ্তাসকলৰ মাধ্যমে (তোমাৰ কাৰ্য) সম্পন্ন কৰা।

Verse 28

मम लोके तवेदं व स्थानं च परमर्द्धिमत् । गोलोक इति विख्यातं भविष्यति महोज्ज्वलम्

মোৰ লোকধামত এইয়াই তোমাৰ নিবাসস্থান হ’ব—পৰম সমৃদ্ধিযুক্ত আৰু অতি দীপ্তিময়। ই ‘গোলোক’ নামে খ্যাত হ’ব, মহা-উজ্জ্বল মহিমাৰে।

Verse 29

भविष्यंति हरे ये तेऽवतारा भुवि रक्षकाः । मद्भक्तास्तान् ध्रुवं द्रक्ष्ये प्रीतानथ निजाद्वरात

হে হৰি, পৃথিৱীত ৰক্ষক ৰূপে হ’বলগীয়া তোমাৰ যি ভৱিষ্য অৱতাৰসকল—যদি তেওঁলোক মোৰ ভক্ত হয়, তেন্তে মই নিশ্চয় আনন্দেৰে তেওঁলোকক দৰ্শন কৰিম আৰু মোৰ কৃপাৰে তেওঁলোকক পৰম বৰ দিম।

Verse 30

राम उवाच । अखंडैश्वर्यमासाद्य हरेरित्थं हरस्स्वयम् । कैलासे स्वगणैस्तस्मिन् स्वैरं क्रीडत्युमापतिः

ৰামে ক’লে—হৰিৰ দান কৰা অখণ্ড ঐশ্বৰ্য লাভ কৰি স্বয়ং হৰ, উমাপতি, সেই কৈলাসত নিজৰ গণসমূহসহ স্বেচ্ছায় ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 31

तदाप्रभृति लक्ष्मीशो गोपवेषोभवत्तथा । अयासीत्तत्र सुप्रीत्या गोपगोपोगवां पतिः

সেই সময়ৰ পৰা লক্ষ্মীপতিয়ে গোপবেশ ধাৰণ কৰিলে; আৰু গভীৰ প্ৰীতিত তাত গ’ল—গোপসকলৰ ৰক্ষক আৰু গোধনৰ অধিপতি।

Verse 32

सोपि विष्णुः प्रसन्नात्मा जुगोप निखिलं जगत् । नानावतारस्संधर्ता वनकर्ता शिवाज्ञया

সেই বিষ্ণু প্ৰসন্নচিত্তে সমগ্ৰ জগতক ৰক্ষা কৰিলে; নানান অৱতাৰে ধাৰক হৈ শিৱাজ্ঞা অনুসাৰে কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 33

इदानीं स चतुर्द्धात्रावातरच्छंकराज्ञया । रामोहं तत्र भरतो लक्ष्मणश्शत्रुहेति च

এতিয়া শংকৰৰ আজ্ঞাৰে তেওঁ চতুৰ্ধা অৱতীৰ্ণ হ’ল; তাত মই ৰাম হ’লোঁ, আৰু ভৰত, লক্ষ্মণ, শত্রুঘ্নো হ’ল।

Verse 34

अथ पित्राज्ञया देवि ससीतालक्ष्मणस्सति । आगतोहं वने चाद्य दुःखितौ दैवतो ऽभवम्

তাৰ পাছত, হে দেবী—হে সতী—পিতাৰ আজ্ঞাৰে মই সীতা আৰু লক্ষ্মণসহ বনলৈ আহিলোঁ; আজিও দুখিত, যেন দেৱভাগ্যই প্ৰতিকূল হৈছে।

Verse 35

निशाचरेण मे जाया हृता सीतेति केनचित् । अन्वेष्यामि प्रियां चात्र विरही बंधुना वने

কোনো নিশাচৰে মোৰ পত্নী—সীতা—ক হৰণ কৰিছে। প্ৰিয়াৰ বিৰহত, মই মোৰ বন্ধুৰ সৈতে এই বনতে তেওঁক অনুসন্ধান কৰিম।

Verse 36

दर्शनं ते यदि प्राप्तं सर्वथा कुशलं मम । भविष्यति न संदेहो मातस्ते कृपया सति

যদি মই আপোনাৰ দৰ্শন লাভ কৰোঁ, তেন্তে মোৰ সৰ্বতোভাবে কুশল নিশ্চিত। হে মাতা, আপোনাৰ কৃপা থাকিলে সন্দেহ নাই।

Verse 37

सीताप्राप्तिवरो देवि भविष्यति न संशयः । तं हत्वा दुःखदं पापं राक्षसं त्वदनुग्रहात्

হে দেৱী, সীতাপ্ৰাপ্তিৰ বৰ নিশ্চয় সফল হ’ব—সন্দেহ নাই। আপোনাৰ অনুগ্ৰহে দুখদ সেই পাপী ৰাক্ষসক বধ কৰি (ই সম্পন্ন হ’ব)।

Verse 38

महद्भाग्यं ममाद्यैव यद्यकार्ष्टां कृपां युवाम् । यस्मिन् सकरुणौ स्यातां स धन्यः पुरुषो वरः

আজি মোৰ মহাভাগ্য, যদি আপোনালোক দুয়ো কৃপা কৰে। যাৰ ওপৰত আপোনালোক উভয়ে কৰুণাময় হৈ প্ৰসন্ন হওঁ, সেই পুৰুষেই ধন্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 39

इत्थमाभाष्य बहुधा सुप्रणम्य सतीं शिवाम् । तदाज्ञया वने तस्मिन् विचचार रघूद्वहः

এইদৰে নানাভাৱে কথা কৈ, শিৱাত্মিকা মঙ্গলময়ী সতীক পুনঃপুনঃ গভীৰ প্ৰণাম কৰি, ৰঘুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠ বীৰে তেওঁৰ আজ্ঞা অনুসাৰে সেই বনতেই বিচৰণ কৰিলে।

Verse 40

अथाकर्ण्य सती वाक्यं रामस्य प्रयतात्मनः । हृष्टाभूत्सा प्रशंसन्ती शिवभक्तिरतं हृदि

সংযতচিত্ত ৰামৰ বাক্য শুনি সতী আনন্দিত হ’ল। অন্তৰত শিৱভক্তিত ৰত হৈ তেওঁ হৃদয়ভৰে তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 41

स्मृत्वा स्वकर्म मनसाकार्षीच्छोकं सुविस्तरम् । प्रत्यागच्छदुदासीना विवर्णा शिवसन्निधौ

নিজৰ কৰ্ম স্মৰণ কৰি সতীয়ে মনত অতি বিস্তৃত শোক টানি ল’লে। তাৰপিছত উদাস আৰু বিবৰ্ণ হৈ তেওঁ পুনৰ শিৱসন্নিধিলৈ উভতি আহিল।

Verse 42

अचिंतयत्पथि सा देवी संचलंती पुनः पुनः । नांगीकृतं शिवोक्तं मे रामं प्रति कुधीः कृता

পথত চলি থাকোঁতে দেবীয়ে বাৰে বাৰে ভাবিলে— “শিৱে কোৱা কথা মই গ্ৰহণ নকৰিলোঁ; ৰামৰ প্ৰতি মই কুবুদ্ধি কৰিলোঁ।”

Verse 43

किमुत्तरमहं दास्ये गत्वा शंकरसन्निधौ । इति संचिंत्य बहुधा पश्चात्तापोऽभवत्तदा

“শংকৰৰ সন্নিধিলৈ গৈ মই কি উত্তৰ দিম?” এইদৰে বাৰে বাৰে ভাবি তেতিয়া তেওঁ গভীৰ অনুতাপে আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 44

गत्वा शंभुसमीपं च प्रणनाम शिवं हृदा । विषण्णवदना शोकव्याकुला विगतप्रभा

শম্ভুৰ ওচৰলৈ গৈ তাই হৃদয়ভৰে ভগৱান শিৱক প্ৰণাম কৰিলে। তাইৰ মুখ বিষণ্ণ; শোকত ব্যাকুল হৈ তাইৰ দীপ্তি ম্লান হৈ গ’ল।

Verse 45

अथ तां दुःखितां दृष्ट्वा पप्रच्छ कुशलं हरः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या तत्परीक्षा कृता कथम्

তাৰ পাছত তাইক দুখিত দেখি হৰ (শিৱ) কুশল সুধিলে। স্নেহে ক’লে—“তোমাৰ সেই পৰীক্ষা কেনেকৈ কৰা হ’ল?”

Verse 46

श्रुत्वा शिववचो नाहं किमपि प्रणतानना । सती शोकविषण्णा सा तस्थौ तत्र समीपतः

শিৱৰ বাক্য শুনি সতী, বিনয়ে মুখ নত কৰি, একো ক’ব নোৱাৰিলে। শোকত বিষণ্ণ হৈ তাই তাতেই ওচৰত থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 47

अथ ध्यात्वा महेशस्तु बुबोध चरितं हृदा । दक्षजाया महायोगी नानालीला विशारदः

তাৰপিছত মহেশে ধ্যানত লীন হৈ হৃদয়তে দক্ষকন্যা (সতী) সম্পৰ্কীয় ঘটনাক্ৰম বুজি ল’লে। সেই মহাযোগী, নানাবিধ দিব্য লীলাত পাৰদৰ্শী, অন্তৰে সকলো উপলব্ধি কৰিলে।

Verse 48

सस्मार स्वपणं पूर्वं यत्कृतं हरिकोपतः । तत्प्रार्थितोथ रुद्रोसौ मर्यादा प्रतिपालकः

তেতিয়া তেওঁ হৰিৰ অসন্তোষৰ কাৰণে আগতে কৰা নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা স্মৰণ কৰিলে। তাৰপিছত প্ৰাৰ্থিত হোৱাত সেই ৰুদ্ৰ, যি মৰ্যাদা আৰু ধৰ্মনিয়মৰ পালনকৰ্তা, সেই সীমাৰেখা অনুসৰিয়েই আচৰণ কৰিলে।

Verse 49

विषादोभूत्प्रभोस्तत्र मनस्येवमुवाच ह । धर्मवक्ता धर्मकर्त्ता धर्मावनकरस्सदा

তেতিয়া প্ৰভুৰ মনত গভীৰ বিষাদ জাগিল; আৰু তেওঁ মনতে ক’লে—“মই সদায় ধৰ্মৰ বক্তা, ধৰ্মৰ কৰ্তা আৰু ধৰ্মৰ ৰক্ষক।”

Verse 50

शिव उवाच । कुर्यां चेद्दक्षजायां हि स्नेहं पूर्वं यथा महान् । नश्येन्मम पणः शुद्धो लोकलीलानुसारिणः

শিৱে ক’লে—যদি মই দক্ষৰ কন্যাৰ প্ৰতি পূৰ্বৰ দৰে মহাস্নেহ কৰোঁ, তেন্তে লোকলীলানুসাৰী মোৰ শুদ্ধ প্ৰতিজ্ঞা নষ্ট হ’ব।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । इत्थं विचार्य बहुधा हृदा तामत्यजत्सतीम् । पणं न नाशयामास वेदधर्मप्रपालकः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে হৃদয়ত বহু ধৰণে বিচাৰ কৰি সি সেই সতীক ত্যাগ কৰিলে। কিন্তু বেদধৰ্মৰ পালনকৰ্তা হৈ সি নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা ভাঙিলে নহয়।

Verse 52

ततो विहाय मनसा सतीं तां परमेश्वरः । जगाम स्वगिरि भेदं जगावद्धा स हि प्रभुः

তাৰ পিছত পৰমেশ্বৰ (শিৱ) মনতে সেই সতীক ত্যাগ কৰি নিজৰ পৰ্বতৰ ভেদলৈ (গুহালৈ) গ’ল। সেই প্ৰভু জগতৰ উথল-পাথলতেও অচল, অন্তঃস্থিত আৰু স্বাধীন হৈ থাকিল।

Verse 53

चलंतं पथि तं व्योमवाण्युवाच महेश्वरम् । सर्वान् संश्रावयन् तत्र दक्षजां च विशेषतः

পথে আগবাঢ়ি থাকোঁতে মহেশ্বৰক আকাশবাণীয়ে সম্বোধন কৰিলে—সেই ঠাইত থকা সকলোয়ে শুনিব পৰাকৈ, বিশেষকৈ দক্ষকন্যা সতীৰ বাবে।

Verse 54

व्योमवाण्युवाच । धन्यस्त्वं परमेशान त्वत्त्समोद्य तथा पणः । न कोप्यन्यस्त्रिलोकेस्मिन् महायोगी महाप्रभुः

আকাশবাণী ক’লে—হে পৰমেশান, তুমি ধন্য; আজি তোমাৰ সমান কোনো নাই। এই ত্ৰিলোকত আন কোনো মহাযোগী, মহাপ্ৰভু নাই।

Verse 55

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा व्योमवचो देवी शिवं पप्रच्छ विप्रभा । कं पणं कृतवान्नाथ ब्रूहि मे परमेश्वर

ব্ৰহ্মাই ক’লে—আকাশবাণী শুনি দীপ্তিমতী দেৱীয়ে শিৱক সুধিলে—“হে নাথ, আপুনি কোন পণ কৰিলে? হে পৰমেশ্বৰ, মোক কওক।”

Verse 56

इति पृष्टोपि गिरिशस्सत्या हितकरः प्रभुः । नोद्वाहे स्वपणं तस्यै कहर्यग्रेऽकरोत्पुरा

সতীয়ে সুধিলেও ভক্তহিতকামী প্ৰভু গিৰীশে তেতিয়া বিবাহত সন্মতি ন দিলে; কিন্তু পূৰ্বে মহাজনসকলৰ সন্মুখত ক্ষণমাত্ৰতে নিজৰ পণ তাইক দিছিল।

Verse 57

तदा सती शिवं ध्यात्वा स्वपतिं प्राणवल्लभम् । सर्वं बुबोध हेतुं तं प्रियत्यागमयं मुने

তেতিয়া সতীয়ে প্ৰাণপ্ৰিয় স্বামী শিৱক ধ্যান কৰি, হে মুনি, সকলো বুজি পালে—তাৰ কাৰণো, যি অতি প্ৰিয়ৰ ত্যাগৰ সৈতে জড়িত আছিল।

Verse 58

ततोऽतीव शुशोचाशु बुध्वा सा त्यागमात्मनः । शंभुना दक्षजा तस्मान्निश्वसंती मुहुर्मुहुः

তাৰ পাছত দক্ষকন্যা সতীয়ে শম্ভুৱে নিজক ত্যাগ কৰিছে বুলি সোনকালে বুজি, অতিশয় শোকাকুল হ’ল; সেই মুহূৰ্তৰ পৰা তাই বাৰে বাৰে নিশ্বাস এৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 59

शिवस्तस्याः समाज्ञाय गुप्तं चक्रे मनोभवम् । सत्ये पणं स्वकीयं हि कथा बह्वीर्वदन्प्रभुः

শিৱে তাইৰ অভিপ্ৰায় বুজি নিজৰ ভিতৰত উঠা মনোভাৱ (কামভাব) গোপন কৰিলে; আৰু নিজৰ সত্য-পণত স্থিৰ প্ৰভুৱে প্ৰতিজ্ঞা ৰক্ষাৰ্থে বহু কথা ক’লে।

Verse 60

सत्या प्राप स कैलासं कथयन् विविधाः कथा । वरे स्थित्वा निजं रूपं दधौ योगी समाधिभृत्

এইদৰে সতী নানা কথা কৈ কৈ কৈলাসত উপস্থিত হ’ল। তেতিয়া সেই যোগী, বৰস্থিত আৰু সমাধিধাৰী, নিজৰ নিজস্ব ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 61

तत्र तस्थौ सती धाम्नि महाविषण्णमानसा । न बुबोध चरित्रं तत्कश्चिच्च शिवयोर्मुने

তাত সতী নিজৰ ধামতে থাকিল, তেওঁৰ মন গভীৰ বিষাদে আচ্ছন্ন হ’ল। হে মুনি, শিৱ আৰু সতীৰ সেই দিব্য চৰিত্ৰ কোনেও বুজিব নোৱাৰিলে।

Verse 62

महान्कालो व्यतीयाय तयोरित्थं महामुने । स्वोपात्तदेहयोः प्रभ्वोर्लोकलीलानुसारिणोः

হে মহামুনি, এইদৰে সেই দুয়ো প্ৰভুৰ—যিসকলে স্বইচ্ছাৰে দেহ গ্ৰহণ কৰি লোকলীলাৰ অনুসাৰে বিচৰণ কৰিছিল—দীর্ঘ কাল অতিবাহিত হ’ল।

Verse 63

ध्यानं तत्याज गिरिशस्ततस्स परमार्तिहृत् । तज्ज्ञात्वा जगदंबा हि सती तत्राजगाम सा

তেতিয়া পৰম দুখ-হৰ গিৰীশ (ভগৱান শিৱ) ধ্যান ত্যাগ কৰিলে। এই কথা জানি জগদম্বা সতী তাতেই তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 64

ननामाथ शिवं देवी हृदयेन विदूयता । आसनं दत्तवाञ्शंभुः स्वसन्मुख उदारधीः

তাৰ পাছত দেৱীয়ে দ্ৰৱিত হৃদয়ে শিৱক প্ৰণাম কৰিলে। উদাৰবুদ্ধি শম্ভুৱে তেওঁক নিজৰ সম্মুখত বহুৱাই আসন দিলে।

Verse 65

कथयामास सुप्रीत्या कथा बह्वीर्मनोरमाः । निश्शोका कृतवान्सद्यो लीलां कृत्वा च तादृशीम्

তেওঁ অতি প্ৰীতিৰে বহুতো মনোৰম কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছিল আৰু তেনে দিব্য লীলা কৰি তেওঁক তৎক্ষণাত শোকমুক্ত কৰিছিল।

Verse 66

पूर्ववत्सा सुखं लेभे तत्याज स्वपणं न सः । नेत्याश्चर्यं शिवे तात मंतव्यं परमेश्वरे

আগৰ দৰেই তেওঁ সুখ লাভ কৰিছিল আৰু তেওঁ নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা ত্যাগ কৰা নাছিল। গতিকে হে প্ৰিয়, শিৱৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক আচৰিত বুলি গণ্য কৰিব নালাগে—কাৰণ পৰমেশ্বৰ সদায় সমৰ্থ।

Verse 67

इत्थं शिवाशिवकथां वदन्ति मुनयो मुने । किल केचिदविद्वांसो वियोगश्च कथं तयोः

হে মুনি, এইদৰে মুনিসকলে শিৱ আৰু সতীৰ পবিত্ৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। তথাপিও কিছুমান অজ্ঞানীয়ে সোধে: 'সেই দুজনৰ মাজত বিয়োগ কেনেকৈ হ'ব পাৰে?'

Verse 68

शिवाशिवचरित्रं को जानाति परमार्थतः । स्वेच्छया क्रीडतस्तो हि चरितं कुरुतस्सदा

শিৱৰ আশ্চৰ্য লীলা-চৰিত পৰমাৰ্থত কোনে জানিব পাৰে? তেওঁ স্বইচ্ছাৰে ক্ৰীড়া কৰি সদায় নিজৰ দিব্য কৰ্ম সম্পাদন কৰে।

Verse 69

वागर्थाविव संपृक्तौ सदा खलु सतीशिवौ । तयोर्वियोगस्संभाव्यस्संभवेदिच्छया तयोः

বাক্য আৰু অৰ্থ যেন অবিচ্ছেদ্য, তেনেকৈ সতী আৰু শিৱ সদায় একাত্ম। তেওঁলোকৰ ‘বিয়োগ’ কেৱল কল্পনা; সেয়াও দুয়োৰে ইচ্ছাতেই সম্ভৱ।