घनागमवर्णनम् / Description of the Monsoon’s Onset (Satī’s Address to Śiva)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कदाचिदथ दक्षस्य तनया जलदागमे । कैलासक्ष्माभृतः प्राह प्रस्थस्थं वृषभध्वजम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এবাৰ বৰ্ষাৰ আগমনত, পৃথিৱীধাৰক কৈলাসৰ পৰা যাত্ৰাৰ বাবে সাজু থকা বৃষভধ্বজ ভগৱান শিৱক দক্ষৰ কন্যা সতীয়ে ক’লে।

Verse 2

सत्युवाच । देव देव महादेव शंभो मत्प्राणवल्लभ । शृणु मे वचनं नाथ श्रुत्वा तत्कुरु मानद

সতীয়ে ক’লে—হে দেৱদেৱ, মহাদেৱ, শম্ভো, মোৰ প্ৰাণপ্ৰিয়! হে নাথ, মোৰ কথা শুনা; শুনি যি উচিত সেয়া কৰা, হে মানদ।

Verse 3

घनागमोयं संप्राप्तः कालः परमदुस्सहः । अनेकवर्णमेघौघास्संगीतांबरदिक्चयाः

ঘন মেঘৰ এই আগমন উপস্থিত হ’ল; এই সময় অতি দুৰ্বহ। নানা বৰ্ণৰ মেঘপুঞ্জে আকাশ ঢাকি পেলালে, আৰু আকাশৰ দিশসমূহ সংগীতসদৃশ গর্জনে ভৰি উঠিল।

Verse 4

विवांति वाता हृदयं हारयंतीत वेगिनः । कदंबरजसा धौताः पाथोबिन्दुविकर्षणाः

অতিবেগে বতাহ বলিবলৈ ধৰিলে, যেন হৃদয়েই হৰণ কৰি নিয়ে। কদম্বৰ ৰজে ধোৱা সেই বতাহে পথৰ জলবিন্দুবোৰ টানি ছটিয়াই দিলে—অশান্তি আৰু অপশকুনৰ লক্ষণস্বৰূপ।

Verse 5

मेघानां गर्जितैरुच्चैर्धारासारं विमुंचताम् । विद्युत्पताकिनां तीव्रः क्षुब्धं स्यात्कस्य नो मनः

মেঘে উচ্চ গর্জনে ধাৰাসাৰ বৰষুণ ঢালি দিয়া, আৰু আকাশত পতাকাৰ দৰে তীব্ৰ বিজুলী চমকিলে—কাৰ মন নকঁপিব, নঅস্থিৰ হ’ব?

Verse 6

न सूर्यो दृश्यते नापि मेघच्छन्नो निशापतिः । दिवापि रात्रिवद्भाति विरहि व्यसनाकरः

ন সূৰ্য দেখা যায়, ন মেঘে আচ্ছন্ন নিশাপতি চন্দ্ৰ; দিনো ৰাতিৰ দৰে ভাসে—বিৰহত দগ্ধ জনৰ বাবে শোকেই অবিৰাম ক্লেশৰ আকৰ।

Verse 7

मेघानैकत्र तिष्ठंतो ध्वनन्त पवनेरिताः । पतंत इव लोकानां दृश्यंते मूर्ध्नि शंकर

এঠাই একেলগে জমা হোৱা মেঘবোৰ, বতাহে ঠেলি গর্জন কৰি, শংকৰৰ মূৰ ওপৰত এনেদৰে দেখা গ’ল যেন লোকসমূহৰ ওপৰতে পৰি যাব।

Verse 8

वाताहता महावृक्षा नर्तंत इव चांबरे । दृश्यंते हर भीरूणां त्रासदाः कामुकेप्सिता

বতাহে আঘাত পোৱা মহাবৃক্ষবোৰ আকাশত যেন নাচি থকা দেখা গ’ল; আৰু হৰিৰ সন্নিধিত ভীৰু হৃদয়ক ভয় দেখুওৱা দৃশ্য প্ৰকাশ পালে—যেন কামাতুৰৰ বাবে ইচ্ছিত।

Verse 9

स्निग्धनीलांजनस्याशु सदिवौघस्य पृष्ठतः । बलाकराजी वात्युच्चैर्यमुनापृष्ठफेनवत्

স্নিগ্ধ নীলাঞ্জনৰ দৰে ক’লা, দ্ৰুতগামী মেঘপুঞ্জৰ পিঠিৰ ফালে, বতাহে উঁচলৈ ঠেলি দিয়া বগলীৰ শাৰী দেখা গ’ল—যেন যমুনাৰ ওপৰত উঠা ফেন।

Verse 10

क्षपाक्षयेषवलयं दृश्यते कालिकागता । अंबुधाविव संदीप्तपावको वडवामुखः

ৰাত্ৰিৰ ক্ষয়কালত কালিকা প্ৰকট হ’ল আৰু নিশাপতি শিৱৰ গণবৃন্দে পৰিবৃতা ৰূপে দেখা গ’ল। সাগৰত তেওঁ জলমধ্যে গূঢ় হৈ থাকিলেও বডবামুখ অগ্নিৰ দৰে তীব্ৰ জ্বালা হৈ দীপ্তিমান আছিল।

Verse 11

प्रारोहंतीह सस्यानि मंदिरं प्राङ्गणेष्वपि । किमन्यत्र विरूपाक्ष सस्यौद्भूतिं वदाम्यहम्

ইয়াত শস্য অঙ্কুৰিত হৈছে—ঘৰৰ প্ৰাংগণতো। আৰু কি ক’ম, হে বিরূপাক্ষ? মই ত উদ্ভিদৰ উদ্ভৱ আৰু বিকাশৰ কথাই বৰ্ণনা কৰিছোঁ।

Verse 12

श्यामलै राजतैरक्तैर्विशदोयं हिमाचलः । मंदराश्रयमेघौघः पत्रैर्दुग्धांबुधिर्यथा

এই হিমাচল শ্যাম, ৰজত-ধৱল আৰু ৰক্তিম বৰ্ণে অলংকৃত হৈ দীপ্তিমান। মন্দাৰ গছত আশ্ৰিত মেঘপুঞ্জ ফেনিল ক্ষীৰসাগৰৰ দৰে দেখা যায়।

Verse 13

असमश्रीश्च कुटिलं भेजे यस्याथ किंशुकान् । उच्चावचान् कलौ लक्ष्मीर्गन्ता संत्यज्य सज्जनान्

কলিযুগত লক্ষ্মী চঞ্চলা; সি কুটিল আৰু অযোগ্যৰ ফালে ঢলে আৰু সজ্জনক ত্যাগ কৰে। সত্য বিবেক নথকা বাবে সি উঁচ-নীচ সকলোৰে ওচৰলৈ যায়।

Verse 14

मंदारस्तन पीलूनां शब्देन हृषिता मुहुः । केकायंते प्रतिवने सततं पृष्ठसूचकम्

মন্দাৰ-স্তন আৰু পীলূ পক্ষীৰ ধ্বনিত বাৰে বাৰে হৰ্ষিত হৈ, প্ৰতি বনত ময়ূৰবোৰে নিৰন্তৰ কেকা ধ্বনি কৰিলে—যেন পিছত আহিবলগীয়া কথাৰ সংকেত দিছে।

Verse 15

मेघोत्सुकानां मधुरश्चातकानां मनोहरः । धारासारशरैस्तापं पेतुः प्रतिपथोद्गतम्

মেঘৰ বাবে আকুল মধুৰস্বৰ চাতকবোৰৰ বাবে সেই বৰষুণ মনোহৰ আছিল। ধাৰাৰ বাণবৃষ্টি সদৃশ ঝাপটাঁই পথত উঠা তাপ যেন পান কৰি নিলে।

Verse 16

मेघानां पश्य मद्देहे दुर्नयं करकोत्करैः । ये छादयंत्यनुगते मयूरांश्चातकांस्तथा

চোৱা, মোৰেই দেহত মেঘৰ দুৰ্নয় প্ৰকাশ পাইছে—সিহঁতে শিলাবৃষ্টিৰ গোট গোটকৈ নিক্ষেপ কৰিছে। বৰষুণৰ পিছে পিছে অহা ময়ূৰ আৰু চাতককো বিস্তাৰ হৈ ঢাকি পেলাইছে; এনে অমঙ্গল গতি দেখা যায়।

Verse 17

शिखसारंगयोर्दृष्ट्वा मित्रादपि पराभवम् । हर्षं गच्छंति गिरिशं विदूरमपि मानसम्

শিখ আৰু সাৰংগে মিত্ৰসদৃশ সহায়ককো পৰাভূত কৰা দেখি তেওঁলোকে আনন্দিত হ’ল; আৰু বাহিৰে দূৰত থাকিলেও গিৰীশ (শিৱ) অন্তৰত প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 18

एतस्मिन्विषमे काले नीलं काकाश्चकोरकाः । कुर्वंति त्वां विना गेहान् कथं शांतिमवाप्स्यसि

এই বিষম আৰু কঠিন সময়ত নীলবৰ্ণ কাক আৰু চকোৰ পখীয়েও তোমাক নোহোৱাকৈ ঘৰ সাজে; তেন্তে তুমি—তোমাক বাদ দি—শান্তি কেনেকৈ পাবা?

Verse 19

महतीवाद्य नो भीतिर्मा मेघोत्था पिनाकधृक् । यतस्व यस्माद्वासाय माचिरं वचनान्मम

ডাঙৰ গর্জনত ভয় নকৰিবা, মেঘৰ পৰা উঠা বজ্ৰধ্বনিতো ভীত নহ’বা, হে পিনাকধাৰী। সেয়ে বাসস্থান গঢ়িবলৈ যত্ন কৰা; মোৰ বাক্য পালন কৰাত বিলম্ব নকৰিবা।

Verse 20

कैलासे वा हिमाद्रौ वा महाकाश्यामथ क्षितौ । तत्रोपयोग्यं संवासं कुरु त्वं वृषभध्वज

কাইলাসতেই হওক বা হিমাদ্ৰিতেই হওক, মহাকাশীতেই হওক বা পৃথিৱীৰ আন য’তেই হওক—সেই ঠাইত উপযুক্ত বাসস্থান গঢ়ি বাস কৰা, হে বৃষভধ্বজ।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तस्तया शंभुर्दाक्षायण्या तथाऽसकृत । संजहास च शीर्षस्थचन्द्ररश्मिस्मितालयम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—দাক্ষায়ণীয়ে এইদৰে বাৰে বাৰে কোৱাত শম্ভুৱে মৃদু হাঁহিলে; তেওঁৰ মুখ শিৰত থকা চন্দ্ৰৰ শীতল কিৰণে আলোকিত কোমল হাঁহিৰ আলয় যেন হ’ল।

Verse 22

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे शिवाशिवविहारवर्णनं नाम द्वाविंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ দ্বিতীয় সতীখণ্ডত ‘শিৱ-সতীৰ দিব্য বিহাৰৰ বৰ্ণনা’ নামৰ দ্বাবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 23

ईश्वरः उवाच । यत्र प्रीत्यै मया कार्यो वासस्तव मनोहरे । मेघास्तत्र न गंतारः कदाचिदपि मत्प्रिये

ঈশ্বৰে ক’লে— হে মনোহৰী! তোমাৰ বাবে মই প্ৰেমেৰে য’ত বাসস্থলৰ ব্যৱস্থা কৰিম, হে মোৰ প্ৰিয়ে, তাত মেঘ কেতিয়াও নাযাব।

Verse 24

मेघा नितंबपर्यंतं संचरंति महीभृतः । सदा प्रालेयसानोस्तु वर्षास्वपि मनोहरे

মেঘ পাহাৰৰ নিতম্বপৰ্যন্ত, অৰ্থাৎ তলৰ ঢাললৈকে সঞ্চৰণ কৰে; কিন্তু তুষাৰাবৃত শিখৰটো বৰ্ষাকালতো সদায় মনোহৰ থাকে।

Verse 25

कैलासस्य तथा देवि पादगाः प्रायशो घनाः । संचरंति न गच्छंति तत ऊर्द्ध्वं कदाचन

হে দেবী, কৈলাসৰ ওচৰত থকা স্ৰোতধাৰাসমূহ সাধাৰণতে ঘন আৰু প্ৰচুৰ; সিহঁতে বৈ আৰু সঞ্চৰণ কৰে, কিন্তু সেই স্থানৰ ওপৰলৈ কেতিয়াও নাযায়।

Verse 26

सुमेरोर्वा गिरेरूर्द्ध्वं न गच्छंति बलाहकाः । जम्बूमूलं समासाद्य पुष्करावर्तकादयः

বৰ্ষাবাহী মেঘ সুমেৰু পৰ্বতৰ ওপৰলৈ নাযায়। জাম্বু বৃক্ষৰ মূলদেশত উপনীত হৈ পুষ্কৰ, আৱৰ্তক আদি তাতেই ঘূৰি ফুৰে।

Verse 27

इत्युक्तेषु गिरीन्द्रेषु यस्योपरि भवेद्धि ते । मनोरुचिर्निवासाय तमाचक्ष्व द्रुतं हि मे

এই গিৰীন্দ্ৰসকলৰ কথা কোৱা হ’ল; এতিয়া দ্ৰুত কওক—ইয়াৰ ভিতৰত কোন গিৰিৰ ওপৰত নিবাস কৰিবলৈ আপোনাৰ মন অধিক ৰমে?

Verse 28

स्वेच्छाविहारैस्तव कौतुकानि सुवर्णपक्षानिलवृन्दवृन्दैः । शब्दोत्तरंगैर्मधुरस्वनैस्तैर्मुदोपगेयानि गिरौ हिमोत्थे

হিমৱৎ গিৰিত তোমাৰ স্বেচ্ছাবিহাৰজাত কৌতুকসমূহ সোণালী পাখিৰ দল আৰু বায়ুৰ সমূহে মধুৰ, তৰংগিত ধ্বনিত আনন্দে গায়।

Verse 29

सिद्धाङ्गनास्ते रचितासना भुवमिच्छंति चैवोपहृतं सकौतुकम् । स्वेच्छाविहारे मणिकुट्टिमे गिरौ कुर्वन्ति चेष्यंति फलादिदानकैः

সেই সিদ্ধাঙ্গনাসকলে আসন সাজি, কৌতুকসহ অনা ভূমি-অৰ্ঘ্য আনন্দে কামনা কৰে। মণি-বিছোৱা সেই গিৰিত স্বেচ্ছায় বিচৰণ কৰি তেওঁলোকে আচার সম্পন্ন কৰে আৰু ফলাদি দানত তুষ্ট হয়।

Verse 30

फणीन्द्रकन्या गिरिकन्यकाश्च या नागकन्याश्च तुरंगमुख्याः । सर्वास्तु तास्ते सततं सहायतां समाचरिष्यंत्यनुमोदविभ्रमैः

ফণীন্দ্ৰৰ কন্যাসকল, গিৰিকন্যাসকল, নাগকন্যাসকল আৰু শ্ৰেষ্ঠ দ্ৰুত অশ্বসকল—সকলেই সদায় তোমাক সহায় কৰিব; তোমাৰ আজ্ঞা আনন্দেৰে মানি হর্ষে তৎপৰ থাকিব।

Verse 31

रूपं तदेवमतुलं वदनं सुचारु दृष्ट्वांगना निजवपुर्निजकांतिसह्यम् । हेला निजे वपुषि रूपगणेषु नित्यं कर्तार इत्यनिमिषेक्षणचारुरूपाः

সেই অতুল ৰূপ আৰু অতি সুন্দৰ মুখ দেখি কন্যাই নিজৰ দেহ আৰু কান্তিক তাৰ তুলনাত অযোগ্য বুলি ভাবিলে। নিজৰ ৰূপ আৰু আন সকলো ৰূপৰ প্ৰতি অৱহেলা কৰি, অনিমেষ দৃষ্টিৰে তাই সেই পৰম মনোহৰ ৰূপতেই স্থিৰ হ’ল আৰু তাকেই একমাত্ৰ কৰ্তা বুলি মানিলে।

Verse 32

या मेनका पर्वतराज जाया रूपैर्गुणैः ख्यातवती त्रिलोके । सा चापि ते तत्र मनोनुमोदं नित्यं करिष्यत्यनुनाथनाद्यैः

পৰ্বতৰাজৰ পত্নী মেনকা ৰূপ-গুণে ত্ৰিলোকত খ্যাত। সেও তাত ভক্তিসেৱা আৰু আদৰপূৰ্ণ পৰিচৰ্যাৰে তোমাৰ অন্তৰৰ সন্তোষ আৰু মঙ্গল নিত্য সাধন কৰিব।

Verse 33

पुरं हि वर्गैर्गिंरिराजवंद्यैः प्रीतिं विचिन्वद्भिरुदाररूपा । शिक्षा सदा ते खलु शोचितापि कार्याऽन्वहं प्रीतियुता गुणाद्यैः

নগৰত সেই শ্ৰেষ্ঠ গোটসমূহৰ মাজত—যাক গিৰিৰাজেও বন্দনা কৰে—উদাৰচিত্তে প্ৰীতি অন্বেষণ কৰা। শোক থাকিলেও, গুণ আৰু সদাচাৰৰ আশ্ৰয়ে, প্ৰেমসহ প্ৰতিদিন কৰ্তব্য পালন কৰা।

Verse 34

विचित्रैः कोकिलालापमोदैः कुंजगणावृतम् । सदा वसंतप्रभवं गंतुमिच्छसि किं प्रिये

হে প্ৰিয়ে, তুমি কি সেই সদা-বসন্তময় কুঞ্জবনত যাব খুজিছা—যি কুঞ্জসমূহে পৰিবৃত আৰু নানা কোকিলৰ মধুৰ কূজন-আনন্দে মনোহৰ?

Verse 35

नानाबहुजलापूर्णसरश्शीत समावृतम् । पद्मिनीशतशोयुक्तमचलेन्द्रं हिमालयम्

পৰ্বতৰাজ হিমালয় শীতল সৰোবৰসমূহে পৰিবৃত আছিল, যিবোৰ নানাপ্ৰকাৰ প্ৰচুৰ জলেৰে পূৰ্ণ; আৰু শত শত পদ্মিনী (পদ্মসৰোবৰ)ৰে সুশোভিত আছিল।

Verse 36

सर्वकामप्रदैर्वृक्षैश्शाद्वलैः कल्पसंज्ञकैः । सक्षणं पश्य कुसुमान्यथाश्वकरि गोव्रजे

ক্ষণতে চোৱা—এই গোব্ৰজত এনে ফুল, যেন ঘোঁৰা আৰু হাতীয়ে আনি থৈছে; সৰ্বকাম-প্ৰদায়ী কল্পবৃক্ষ আৰু ‘কল্প’ নামে সেউজ শ্যাদ্বল তৃণভূমিৰে স্থানটো পৰিপূৰ্ণ।

Verse 37

प्रशांतश्वापदगणं मुनिभिर्यतिभिर्वृतम् । देवालयं महामाये नानामृगगणैर्युतम्

হে মহামায়া, সেয়া এক দিৱ্য দেৱালয়—য’ত বনৰীয়া পশুৰ দলো শান্ত হৈছিল; মুনি আৰু যতিসকলে ঘেৰিছিল, আৰু নানা প্ৰকাৰ মৃগগণেৰে পৰিপূৰ্ণ পবিত্ৰ ধাম।

Verse 38

स्फटिक स्वर्णवप्राद्यै राजतैश्च विराजितम् । मानसादिसरोरंगैरभितः परिशोभितम्

সেই ধাম স্ফটিক আৰু সোণৰ তটবন্ধ আদি আৰু ৰূপৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল আছিল; মানসসৰোবৰ আদি সৰোবৰৰ মনোমোহা জলদৃশ্যই চাৰিওফালে সুশোভিত কৰিছিল।

Verse 39

हिरण्मयै रत्ननालैः पंकजैर्मुकुलैर्वृतम् । शिशुमारैस्तथासंख्यैः कच्छपैर्मकरैः करैः

সেয়া সোণালী দীপ্তিযুক্ত, ৰত্নময় ডাঁটিযুক্ত, কুঁড়িৰে ঘন পদ্মেৰে পৰিবেষ্টিত আছিল; আৰু অসংখ্য জলচৰ—শিশুমাৰ, কচ্ছপ, মকৰ আৰু জলে বিচৰণ কৰা গজসমূহেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 40

निषेवितं मंजुलैश्च तथा नीलोत्पलादिभिः । देवेशि तस्मान्मुक्तैश्च सर्वगंधैश्च कुंकुमैः

হে দেৱেশী, সেয়া মনোমোহা পুষ্প আৰু নীলউৎপল আদিৰে বিধিপূৰ্বক সেৱিত আছিল; আৰু মুক্তা, সৰ্বপ্ৰকাৰ সুগন্ধি দ্ৰব্য আৰু কুঙ্কুম ভক্তিশ্ৰদ্ধাৰে অৰ্পিত হৈ অলংকৃত কৰিছিল।

Verse 41

लसद्गंधजलैः शुभ्रैरापूर्णैः स्वच्छकांतिभिः । शाद्वलैस्तरुणैस्तुंगैस्तीरस्थैरुपशोभितम्

সেই স্থান উজ্জ্বল সুগন্ধি জলে শোভিত আছিল—নিৰ্মল, পৰিপূৰ্ণ আৰু স্বচ্ছ কান্তিত দীপ্ত; আৰু তীৰত গজি উঠা নবীন, উঁচু সেউজ শাদ্বল আৰু কোমল ঘাঁহে সুশোভিত।

Verse 42

नृत्यद्भिरिव शाखोटैर्वर्जयंतं स्वसंभवम् । कामदेवैस्सारसैश्च मत्तचक्रांगशोभितैः

নাচি থকা যেন লগা শাখাগুচ্ছবোৰে নিজৰেই জন্মা ফলক দূৰলৈ সৰাই দিয়া যেন দেখা গ’ল; আৰু সেই দৃশ্য কামদেৱসম প্ৰেম জগোৱা সাৰসাদি পক্ষী আৰু মত্ত, দীপ্ত চক্রবাক পক্ষীৰ শোভাৰে সুশোভিত আছিল।

Verse 43

मधुराराविभिर्मोदकारिभिर्भ्रमरादिभिः । शब्दायमानं च मुदा कामोद्दीपनकारकम्

ভ্ৰমৰ আদি মধুৰ গুঞ্জন, আনন্দদায়ক নাদে সেই স্থান মুখৰিত হৈ উঠিল; আৰু সেই হর্ষময় শব্দসমূহে কামভাব জগাই তীব্ৰ কৰি তুলিলে।

Verse 44

वासवस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च । अग्नेः कोणपराजस्य मारुतस्य परस्य च

ই ইন্দ্ৰ, কুবেৰ, যম আৰু বৰুণ; লগতে অগ্নি, কোণপৰাজ, মাৰুত আৰু পৰ—এই দেৱতাসকলৰ বিষয়।

Verse 45

पुरीभिश्शोभिशिखरं मेरोरुच्चैस्सुरालयम् । रंभाशचीमेनकादिरंभोरुगणसेवितम्

মেৰুৰ শিখৰত অতি উচ্চে দেৱনগৰী দীপ্তিময় হৈ বিরাজমান; বহু উজ্জ্বল প্ৰাসাদে তাৰ শিখৰ শোভিত। তাত ৰম্ভা, শচী, মেনকা আদি দিব্য নাৰীসকল থাকে আৰু মনোহৰ অপ্সৰাগণৰ দলে সেৱা কৰে।

Verse 46

किं त्वमिच्छसि सर्वेषां पर्वतानां हि भूभृताम् । सारभूते महारम्ये संविहर्तुं महागिरौ

হে দেৱী, তুমি কি ইচ্ছা কৰিছা—সকলো ভূভৃত পৰ্বতৰ মাজত সাৰভূত, অতি ৰমণীয় সেই মহাগিৰিত ক্ৰীড়া কৰি বিচৰণ কৰিবলৈ?

Verse 47

तत्र देवी सखियुता साप्सरोगणमंडिता । नित्यं करिष्यति शची तव योग्यां सहायताम्

তাত দেৱী শচী সখীসকলৰ সৈতে আৰু অপ্সৰাগণৰ অলংকাৰে বিভূষিতা হৈ, নিত্য তোমাৰ যোগ্য সহায়তা কৰিব।

Verse 48

अथवा मम कैलासे पर्वतेंद्रे सदाश्रये । स्थानमिच्छसि वित्तेशपुरीपरिविराजिते

অথবা তুমি মোৰ কৈলাসত—পৰ্বতৰাজ, সদাশ্ৰয়, আৰু ধনাধিপতি কুবেৰ-পুৰীৰে শোভিত—সেখানে বাসস্থান ইচ্ছা কৰিছা নে?

Verse 49

गंगाजलौघप्रयते पूर्णचन्द्रसमप्रभे । दरीषु सानुषु सदा ब्रह्मकन्याभ्युदीरिते

ই গংগাজলৰ উচ্ছ্বসিত সোঁতৰ দৰে প্ৰতীয়মান আৰু পূৰ্ণচন্দ্ৰসম প্ৰভাৰে দীপ্ত। উপত্যকা আৰু পৰ্বতসানুত অৱস্থিত, ব্ৰহ্মাৰ কন্যাসকলে সদা কীৰ্তন কৰে।

Verse 50

नानामृगगणैर्युक्ते पद्माकरशतावृते । सर्वैर्गुणैश्च सद्वस्तुसुमेरोरपि सुंदरि

হে সুন্দৰী, সি নানাবিধ মৃগদলেৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু শত শত পদ্মসৰোৱৰেৰে আৱৃত। সকলো গুণেৰে সম্পন্ন সেই শুভ স্থান, শ্ৰেষ্ঠ সুমেৰুতকৈও অধিক মনোহৰ।

Verse 51

स्थानेष्वेतेषु यत्रापि तवांतःकरणे स्पृहा । तं द्रुतं मे समाचक्ष्व वासकर्तास्मि तत्र ते

এই পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ মাজত তোমাৰ অন্তঃকৰণ য’ত সঁচাকৈ আকাঙ্ক্ষা কৰে, সেয়া মোক তৎক্ষণাৎ কোৱা; তোমাৰ কাৰণে মই তাতেই বাস কৰিম।

Verse 52

ब्रह्मोवाच । इतीरिते शंकरेण तदा दाक्षायणी शनैः । इदमाह महादेवं लक्षणं स्वप्रकाशनम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—শংকৰে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত দাক্ষায়ণী সতীয়ে ধীৰে ধীৰে মহাদেৱক এই বাক্য ক’লে, যি স্বয়ংপ্ৰকাশ লক্ষণ প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 53

सत्युवाच । हिमाद्रावेव वसितुमहमिच्छे त्वया सह । न चिरात्कुरु संवासं तस्मिन्नेव महागिरौ

সতীয়ে ক’লে—মই তোমাৰ সৈতে হিমাদ্ৰিতেই বাস কৰিব খোজোঁ; দেৰি নকৰিবা, সেই মহাগিৰিতেই আমাৰ বাসৰ ব্যৱস্থা কৰা।

Verse 54

ब्रह्मोवाच । अथ तद्वाक्यमाकर्ण्य हरः परममोहितः । हिमाद्रिशिखरं तुंगं दाक्षायण्या समं ययौ

ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই বাক্য শুনি হৰ (শিৱ) পৰম মোহিত হ’ল; আৰু দাক্ষায়ণীৰ সৈতে হিমাদ্ৰিৰ উচ্চ শিখৰলৈ গ’ল।

Verse 55

सिद्धांगनागणयुतमगम्यं चैव पक्षिभिः । अगमच्छिखरं रम्यं सरसीवनराजितम्

সেয়ে সৰোবৰ আৰু সেউজীয়া বন-উপবনেৰে শোভিত মনোৰম শিখৰলৈ গ’ল; সিদ্ধাঙ্গনাসকলৰ গণ সঙ্গী আছিল, আৰু শিখৰটো ইমান উচ্চ যে পখীৰো সহজে ওচৰ চাপিব নোৱাৰিছিল।

Verse 56

विचित्ररूपैः कमलैः शिखरं रत्नकर्बुरम् । बालार्कसदृशं शंभुराससाद सतीसखः

সতীৰ সহচৰ শম্ভু সেই শিখৰত উপস্থিত হ’ল—যি বিচিত্ৰৰূপ কমলৰে শোভিত, ৰত্নবিচিত্ৰ, আৰু নবোদিত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান আছিল।

Verse 57

स्फटिकाभ्रमये तस्मिन् शादवलद्रुमराजिते । विचित्रपुष्पावलिभिस्सरसोभिश्च संयुते

সেখানে স্ফটিকসম, মেঘপ্ৰভাৰ দৰে উজ্জ্বল সেই প্ৰদেশ—সেউজ শাদৱল আৰু শ্ৰেষ্ঠ বৃক্ষৰে শোভিত—বিচিত্ৰ পুষ্পশাৰীৰে আৰু মনোহৰ সৰোবৰসমূহেৰে সংযুক্ত আছিল।

Verse 58

प्रफुल्लतरुशाखाग्रं गुंजद्भ्रमरसेवितम् । पंकेरुहैः प्रफुल्लैश्च नीलोत्पलचयैस्तथा

গছৰ ডালৰ আগভাগ সম্পূৰ্ণকৈ ফুলি উঠিছিল, গুঞ্জৰিত ভ্ৰমৰে সেবিত আছিল; আৰু সেই স্থান ফুলি থকা পদ্ম আৰু নীলোৎপলৰ গুচ্ছৰে অলংকৃত আছিল।

Verse 59

शोभितं चक्रवाकाद्यैः कादंबैर्हंसशंकुभिः । प्रमत्तसारसैः क्रौंचैर्नीलस्कंधैश्च शब्दितैः

সেই স্থান চক্ৰৱাক আদি পক্ষীৰ জাক, কাদম্ব পক্ষী আৰু হাঁসৰ শাৰীেৰে শোভিত আছিল; আৰু উল্লাসিত সাৰস, ক্ৰৌঞ্চ আৰু নীলকণ্ঠ পক্ষীৰ কলধ্বনিয়ে মুখৰিত হৈছিল।

Verse 60

पुंस्कोकिलानां निनदैर्मधुरैर्गणसेवितैः । तुरंगवदनैस्सिद्धैरप्सरोभिश्च गुह्यकैः

সেই স্থান পুংসকোকিলৰ মধুৰ কূজনধ্বনিয়ে মুখৰিত আছিল আৰু শিৱগণৰ সেৱাৰে পৰিবৃত আছিল; লগতে সিদ্ধ, অপ্সৰা আৰু গূঢ়স্বভাৱ গুহ্যকো আছিল—যাৰ কিছুমানৰ মুখ অশ্বসদৃশ আছিল।

Verse 61

विद्याधरीभिर्देवीभिः किन्नरीभिर्विहारितम् । पुरंध्रीभिः पार्वतीभिः कन्याभिरभिसंगतम्

বিদ্যাধৰী কন্যা, দিব্য দেৱী আৰু কিন্নৰী নাৰীৰে তেওঁ আনন্দেৰে সেবিত আৰু বিনোদিত হৈছিল; লগতে কুলবধূ, পাৰ্বতীসদৃশ সখী আৰু যুৱতী কন্যাই তেওঁক চাৰিওফালে ঘেৰি ধৰিছিল।

Verse 62

विपंचीतांत्रिकामत्तमृदंगपटहस्वनैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च कौतुकोत्थैश्च शोभितम्

বীণা আদি তন্ত্ৰীবাদ্যৰ নাদ, মৃদংগ আৰু পটহৰ উল্লাসময় গুঞ্জনত সেয়া শোভিত হৈছিল; নৃত্যৰত অপ্সৰা আৰু আনন্দ-উদ্ভূত নানা উৎসৱেও সেয়া অধিক মনোৰম হৈছিল।

Verse 63

देविकाभिर्दीर्घिकाभिर्गंधिभिस्सुसमावृतम् । प्रफुल्लकुसुमैर्नित्यं सकुंजैरुपशोभितम्

সেই স্থান সুগন্ধি দীঘি আৰু পদ্মসৰোবৰৰে সুন্দৰকৈ আৱৃত আছিল, আৰু সদায় প্ৰফুল্ল ফুল আৰু মনোৰম কুঞ্জেৰে শোভিত হৈ থাকিছিল।

Verse 64

शैलराजपुराभ्यर्णे शिखरे वृषभध्वजः । सह सत्या चिरं रेमे एवंभूतेषु शोभनम्

শৈলৰাজৰ নগৰীৰ ওচৰৰ এক উচ্চ শিখৰত বৃষভধ্বজ (শিৱ) সতীৰ সৈতে দীৰ্ঘকাল ক্ৰীড়া কৰিলে; সেই অৱস্থাত সকলো শুভ আৰু সুন্দৰ বুলি প্ৰতীয়মান হ’ল।

Verse 65

तस्मिन्स्वर्गसमे स्थाने दिव्यमानेन शंकरः । दशवर्षसहस्राणि रेमे सत्या समं मुदा

স্বৰ্গসম সেই স্থানত দিব্য তেজে দীপ্ত শংকৰ সতীৰ সৈতে আনন্দে দহ হাজাৰ বছৰ ক্ৰীড়া কৰিলে।

Verse 66

स कदाचित्ततस्स्थानादन्यद्याति स्थलं हरः । कदाचिन्मेरुशिखरं देवी देववृतं सदा

কেতিয়াবা হৰ (শিৱ) সেই ধামৰ পৰা ওলাই আন ঠাইলৈ গমন কৰে। কেতিয়াবা, হে দেৱী, তেওঁ সদায় দেৱগণে পৰিবৃত হৈ মেরু-শিখৰলৈ যায়।

Verse 67

द्वीपान्नाना तथोद्यानवनानि वसुधातलम् । गत्वागत्वा पुनस्तत्राभ्येत्य रेमे सतीसुखम्

বহু দ্বীপ, উদ্যান আৰু বনসহ পৃথিৱীতলত বাৰে বাৰে ভ্ৰমণ কৰি, সতী পুনঃপুনঃ তাত উভতি আহি নিজৰ সুখত ৰমিল।

Verse 68

न जज्ञे स दिवा रात्रौ न ब्रह्मणि तपस्समम् । सत्यां हि मनसा शंभुः प्रीतिमेव चकार ह

দিনে বা ৰাতিয়ে—তপস্যাত তেওঁৰ সমান কোনো জন্ম নলাগিল, ব্ৰহ্মাৰ মাজতো নহয়। কিয়নো শম্ভুৱে মনত সতীক ধৰি কেৱল প্ৰীতি-আনন্দেই অনুভৱ কৰিলে।

Verse 69

एवं महादेवमुखं सत्यपश्यत्स्म सर्वदा । महादेवोऽपि सर्वत्र सदाद्राक्षीत्सतीमुखम्

এইদৰে সতী সদায় মহাদেৱৰ মুখলৈ চাই থাকিল; আৰু মহাদেৱো য’তেই থাকক, নিৰন্তৰ সতীৰ মুখেই দৰ্শন কৰি থাকিল।

Verse 70

एवमन्योन्यसंसर्गादनुरागमहीरुहम् । वर्द्धयामासतुः कालीशिवौ भावांबुसेचनैः

এইদৰে পৰস্পৰৰ সান্নিধ্যত কালী আৰু শিৱে অনুৰাগ-ভক্তিৰ মহাবৃক্ষক বৃদ্ধি কৰিলে, অন্তৰৰ ভাবৰূপ জীৱনদায়ী জলে তাক সিঞ্চন কৰি।