Adhyaya 20
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 2061 Verses

शिवानुकम्पा, ब्रह्मणो निर्भयत्वं च (Śiva’s Compassion and Brahmā’s Fearlessness)

এই অধ্যায়ত শংকৰে ব্ৰহ্মাক আঘাত নকৰাকৈ বিৰত হোৱাৰ পাছত দেৱসমাজত পুনৰ ধৈৰ্য আৰু আত্মবিশ্বাস স্থাপিত হোৱাৰ কথা বৰ্ণিত। নাৰদৰ প্ৰেৰণা মতে ব্ৰহ্মাই সতী–শিৱৰ পৱিত্ৰ, সৰ্বপাপবিনাশক বৃত্তান্ত প্ৰকাশ কৰে। সভাত দেৱগণ আৰু পাৰ্ষদসকলে কৰযোৰে শংকৰক স্তৱ কৰে আৰু জয়ধ্বনি তোলে; ব্ৰহ্মাইও বিভিন্ন মঙ্গলস্তোত্ৰ অৰ্পণ কৰে। প্ৰসন্ন বহুলীলাকৰ শিৱে সকলোৰে আগত ব্ৰহ্মাক নিৰ্ভয় হ’বলৈ আজ্ঞা দিয়ে আৰু নিজৰ মস্তক স্পৰ্শ কৰিবলৈ কয়। আজ্ঞা মানোতেই বৃষভধ্বজ-সম্পৰ্কিত এক দিব্য ৰূপ প্ৰকাশ পায়, যাক ইন্দ্ৰ আদি দেৱে দৰ্শন কৰে। এই লীলাই আজ্ঞাপালন, শিৱৰ পৰমত্বৰ জনসম্মুখ প্ৰমাণ আৰু ভয়-অহংকাৰ নাশ কৰি ধৰ্মসমতা পুনঃস্থাপনৰ শিক্ষা দিয়ে।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग शिवभक्तवर प्रभो । श्रावितं चरितं शंभोरद्भुतं मंगलायनम्

নাৰদে ক’লে—হে ব্ৰহ্মন, হে বিধাতা, হে মহাভাগ প্ৰভু, শিৱভক্তসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ! আপুনি মোক শম্ভুৰ অদ্ভুত আৰু মঙ্গলময় চৰিত্ৰ শ্ৰৱণ কৰাইছে।

Verse 2

ततः किमभवत्तात कथ्यतां शशिमौलिनः । सत्याश्च चरितं दिव्यं सर्वाघौघविनाशनम्

“তাৰ পাছত কি হ’ল, হে তাত? শশিমৌলি শিৱৰ বৃত্তান্ত কওক; লগতে সতীৰ সেই দিব্য চৰিত্ৰও বৰ্ণনা কৰক, যি পাপসমূহৰ সমগ্ৰ প্ৰবাহ বিনাশ কৰে।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । निवृत्ते शंकरे चास्मद्वधाद्भक्तानुकंपिनि । अभवन्निर्भयास्सर्वे सुखिनस्तु प्रसन्नकाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—ভক্তানুকম্পী শংকৰ যেতিয়া আমাৰ বধৰ পৰা নিবৃত্ত হ’ল, তেতিয়া সকলোৱে নিৰ্ভয় হ’ল; সকলোৱে সুখী আৰু শান্ত-প্ৰসন্নচিত্ত হ’ল।

Verse 4

नतस्कंधास्सांजलयः प्रणेमुर्निखिलाश्च ते । तुष्टुवुश्शंकरं भक्त्या चक्रुर्जयरवं मुदा

কাঁধ নত কৰি, অঞ্জলি বেঁধি, তেওঁলোকে সকলোৱে প্ৰণাম কৰিলে। ভক্তিভাৱে শংকৰক স্তৱ কৰিলে আৰু আনন্দে ‘জয়’ ধ্বনি তুলিলে।

Verse 5

तस्मिन्नेव कालेऽहं प्रसन्नो निर्भयो मुने । अस्तवं शंकरं भक्त्या विविधैश्च शुभस्तवैः

সেই সময়তেই, হে মুনি, মই প্ৰসন্ন আৰু নিৰ্ভয় হ’লোঁ। ভক্তিভাৱে নানা শুভ স্তৱেৰে শংকৰক স্তৱ কৰিলোঁ।

Verse 6

ततस्तुष्टमनाश्शंभुर्बहुलीलाकरः प्रभुः । मुने मां समुवाचेदं सर्वेषां शृण्वतां तदा

তাৰ পাছত বহুলীলাময় প্ৰভু শম্ভু অন্তৰে প্ৰসন্ন হৈ, হে মুনি, সকলোৱে শুনি থকা সময়ত মোক এইদৰে ক’লে।

Verse 7

रुद्र उवाच । ब्रह्मन् तात प्रसन्नोहं निर्भयस्त्वं भवाधुना । स्वशीर्षं स्पृश हस्तेन मदाज्ञां कुर्वसंशयम्

ৰুদ্ৰই ক’লে—“হে ব্ৰহ্মন, তাত! মই তোমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন; এতিয়া তুমি নিৰ্ভয় হোৱা। নিজৰ হাতে নিজৰ মস্তক স্পৰ্শ কৰি, মোৰ আজ্ঞা নিঃসন্দেহে পালন কৰা।”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोर्बहुलीलाकृतः प्रभोः । स्पृशन् स्वं कं तथा भूत्वा प्राणमं वृषभध्वजम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: বহু লীলাকাৰী প্ৰভু শম্ভুৰ বাক্য শুনি মই নিজৰ শৰীৰ স্পৰ্শ কৰিলোঁ আৰু বিনম্ৰ হৈ বৃষভধ্বজ শিৱক প্ৰণাম কৰিলোঁ।

Verse 9

यावदेवमहं स्वं कं स्पृशामि निजपाणिना । तावत्तत्र स्थितं सद्यस्तद्रूपवृषवाहनम्

যেতিয়ালৈকে মই মোৰ হাতেৰে নিজৰ শৰীৰ স্পৰ্শ কৰোঁ, তেতিয়ালৈকে তাত তৎক্ষণাত বৃষভবাহন শিৱ সেই ৰূপতে প্ৰকট হৈ অৱস্থান কৰে।

Verse 10

ततो लज्जापरीतांगस्स्थितश्चाहमधोमुखः । इन्द्राद्यैरमरैस्सर्वैस्सुदृष्टस्सर्वतस्स्थितैः

তেতিয়া মোৰ সমগ্ৰ শৰীৰ লজ্জাত ভৰি পৰিল আৰু মই মূৰ দোঁৱাই থিয় হ’লোঁ। চাৰিওফালে থকা ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতাই মোক স্পষ্টকৈ দেখিলে।

Verse 11

अथाहं लज्जयाविष्टः प्रणिपत्य महेश्वरम् । प्रवोचं संस्तुतिं कृत्वा क्षम्यतां क्षम्यतामिति

তাৰ পিছত লজ্জাত অভিভূত হৈ মই মহেশ্বৰক প্ৰণাম কৰিলোঁ। তেওঁৰ স্তুতি কৰাৰ পিছত মই বাৰে বাৰে ক’লোঁ: "মোক ক্ষমা কৰক—মোক ক্ষমা কৰক।"

Verse 12

अस्य पापस्य शुध्यर्थं प्रायश्चित्तं वद प्रभो । निग्रहं च तथान्यायं येन पापं प्रयातु मे

হে প্ৰভো, এই পাপৰ শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত কওক। লগতে যথোচিত সংযম আৰু ন্যায়সঙ্গত শাসনও নিৰ্দেশ কৰক, যাতে মোৰ পাপ দূৰ হয়।

Verse 13

इत्युक्तस्तु मया शंभुरुवाच प्रणतं हि तम् । सुप्रसन्नतरो भूत्वा सर्वेशो भक्तवत्सलः

মোৰ কথাত প্ৰণত হোৱা সেই ব্যক্তিজনক শম্ভুৱে ক’লে। তেওঁ অতিশয় প্ৰসন্ন হৈ—সৰ্বেশ্বৰ, ভক্তৱৎসল—উত্তৰ দিলে।

Verse 14

शंभुरुवाच । अनेनैव स्वरूपेण मदधिष्ठितकेन हि । तपः कुरु प्रसन्नात्मा मदाराधनतत्परः

শম্ভুৱে ক’লে—“এই একে স্বৰূপে, যি নিশ্চয় মোৰ অধিষ্ঠানত স্থিত, প্ৰসন্নচিত্তে তপস্যা কৰা আৰু মোৰ আৰাধনাত সম্পূৰ্ণ তৎপৰ হোৱা।”

Verse 15

ख्यातिं यास्यसि सर्वत्र नाम्ना रुद्रशिरः क्षितौ । साधकः सर्वकृत्यानां तेजोभाजां द्विजन्मनाम्

“পৃথিৱীত তুমি ‘ৰুদ্ৰশিৰঃ’ নামে সৰ্বত্ৰ খ্যাতি লাভ কৰিবা। তেজস্বী দ্বিজসকলৰ সকলো ধৰ্মকৃত্যত তুমি সাধক—সিদ্ধি দানকাৰী—হ’বা।”

Verse 16

मनुष्याणामिदं कृत्यं यस्माद्वीर्य्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा विचरिष्यसि भूतले

“মানৱসম্বন্ধীয় এই কাৰ্যত তুমি এতিয়া বীৰ্য প্ৰকাশ কৰিলা; সেয়ে তুমি মানৱ হৈ ভূতলত বিচৰণ কৰিবা।”

Verse 17

यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा कौ विचरिष्यति । किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि वदन्निति पुरान्तकः

“এই ৰূপে তোমাক দেখি কোনে পুনৰ ক’লৈ বিচৰণ কৰিব? ব্ৰহ্মাৰ মূৰ্ধ্নিত এইটো কি?”—এনেদৰে কৈ পুৰান্তক (ত্ৰিপুৰান্তক) ক’লে।

Verse 18

ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्छ्रोष्यतीति यः । परदारकृतात्त्यागान्मुक्तिं सद्यस्स यास्यति

তাৰ পাছত যি কোনো ভক্তিযুক্ত কৌতূহলেৰে তেওঁৰ সমগ্ৰ চৰিত্ৰ শ্ৰৱণ কৰে, সি পৰস্ত্ৰী-সম্পৰ্কজনিত পাপ ত্যাগ কৰি তৎক্ষণাৎ মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 19

यथा यथा जनश्चैतत्कृत्यन्ते कीर्तयिष्यति । तथा तथा विशुद्धिस्ते पापस्यास्य भविष्यति

যিমান যিমানকৈ কোনো ব্যক্তি এই পবিত্ৰ ব্ৰত আৰু ক্ৰিয়াৰ কীৰ্তন কৰে, সিমান সিমানকৈ এই পাপৰ পৰা তাৰ শুদ্ধি নিশ্চিতভাৱে হয়।

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सती विवाहवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ দ্বিতীয় সতীখণ্ডত ‘সতীৰ বিবাহবৰ্ণন’ নামৰ বিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 21

एतच्च तव वीर्य्यं हि पतितं वेदिमध्यगम् । कामार्तस्य मया दृष्टं नैतद्धार्यं भविष्यति

এইটো তোমাৰ বীৰ্যই যজ্ঞবেদীৰ মাজভাগত পতিত হৈছে; কামাতুৰ অৱস্থাৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা মই দেখিছোঁ—ই ধাৰণযোগ্য নহ’ব।

Verse 22

चतुर्बिन्दुमितं रेतः पतितं यत्क्षितौ तव । तन्मितास्तोयदा व्योम्नि भवेयुः प्रलयंकराः

হে দেৱ! তোমাৰ চাৰি বিন্দু-পৰিমিত ৰেতঃ পৃথিৱীত পতিত হ’ল। সেই পৰিমিত মেঘ আকাশত উঠিলে সিহঁত প্ৰলয়-কাৰক হ’ব।

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे तत्र देवर्षीणां पुरो द्रुतम् । तद्रेतसस्समभवंस्तन्मिताश्च बलाहका

সেই অন্তৰত, সেই ক্ষণতে, দেৱৰ্ষিসকলৰ সন্মুখত দ্ৰুতভাৱে, সেই দিৱ্য ৰেতঃৰ পৰা জন্ম লোৱা, সেই পৰিমিত মেঘ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 24

संवर्तकस्तथावर्त्तः पुष्करो द्रोण एव च । एते चतुर्विधास्तात महामेघा लयंकराः

“সংৱৰ্তক, আৱৰ্ত, পুষ্কৰ আৰু দ্ৰোণ—হে প্ৰিয়! এই চাৰি প্ৰকাৰ মহামেঘ; লয় (প্ৰলয়) সাধনকাৰী।”

Verse 25

गर्जंतश्चाथ मुचंतस्तोयानीषच्छिवेच्छया । फेलुर्व्योम्नि मुनिश्रेष्ठ तोयदास्ते कदारवाः

তাৰ পাছত, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! সেই মেঘবোৰ গর্জন কৰি, শিৱেচ্ছাৰে যেন সংযত হৈ, অলপ জলহে বৰষালে; আৰু কৰ্কশ অমঙ্গল ধ্বনি তুলি আকাশত বিস্তাৰিত হ’ল।

Verse 26

तैस्तु संछादिते व्योम्नि सुगर्जद्भिश्च शंकरः । प्रशान्दाक्षायणी देवी भृशं शांतोऽभवद्द्रुतम्

যেতিয়া আকাশ তেওঁলোকৰ দ্বাৰা আচ্ছন্ন হৈ পৰিল আৰু তেওঁলোকে জোৰেৰে গৰ্জন কৰিবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া শংকৰ (ভগৱান শিৱ) অত্যন্ত বিচলিত হৈ পৰিল; কিন্তু দক্ষৰ কন্যা দেবী সতীয়ে শান্ত হৈ থাকি তেওঁক দ্ৰুতগতিত সম্পূৰ্ণ শান্ত কৰিলে।

Verse 27

अथ चाहं वीतभयश्शंकरस्या ज्ञया तदा । शेषं वैवाहिकं कर्म समाप्तिमनयं मुने

তেতিয়া মই ভয়মুক্ত হৈ, সেই সময় শংকৰৰ আজ্ঞাত, হে মুনি, অৱশিষ্ট বৈবাহিক কৰ্মসমূহ বিধিপূৰ্বক সম্পূৰ্ণ কৰিলোঁ।

Verse 28

पपात पुष्पवृष्टिश्च शिवाशिवशिरस्कयोः । सर्वत्र च मुनिश्रेष्ठ मुदा देवगणोज्झिता

তেতিয়া শিৱ আৰু শিৱাৰ শিৰত পুষ্পবৃষ্টি পৰিল। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, সৰ্বত্ৰ আনন্দে পৰিপূৰ্ণ দেৱগণ উৎসৱত ছড়াই পৰিল।

Verse 29

वाद्यमानेषु वाद्येषु गायमानेषु तेषु च । पठत्सु विप्रवर्येषु वादान् भक्त्यान्वितेषु च

যেতিয়া বাদ্য বাজিছিল, গীত গোৱা হৈছিল, আৰু ভক্তিযুক্ত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলে পবিত্ৰ মন্ত্ৰোচ্চাৰ কৰিছিল, তেতিয়া শ্ৰদ্ধাময় স্তৱ-স্তুতিৰ পৰিৱেশত ক্ৰিয়াকৰ্ম আগবাঢ়িল।

Verse 30

रंभादिषु पुरंध्रीषु नृत्यमानासु सादरम् । महोत्सवो महानासीद्देवपत्नीषु नारद

হে নাৰদ, ৰম্ভা আদি অপ্সৰাসকলে সাদৰে নৃত্য কৰিছিল; আৰু দেৱপত্নীসকলৰ মাজত এক মহান মহোৎসৱ উদিত হ’ল।

Verse 31

अथ कर्मवितानेशः प्रसन्नः परमेश्वरः । प्राह मां प्रांजलिं प्रीत्या लौकिकीं गतिमाश्रितः

তাৰ পিছত কৰ্মবিধানৰ অধিপতি পৰমেশ্বৰ প্ৰসন্ন হ’ল। মই কৰযোৰে থিয় হৈ আছিলোঁ; স্নেহবশত তেওঁ লৌকিক ভঙ্গীত মোক ক’লে।

Verse 32

ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् सुकृतं कर्म सर्वं वैवाहिकं च यत् । प्रसन्नोस्मि त्वमाचार्यो दद्यां ते दक्षिणां च काम्

ঈশ্বৰে ক’লে—হে ব্ৰাহ্মণ! বিবাহ-সম্পৰ্কীয় সকলো শুভ কৰ্ম ভালদৰে সম্পন্ন হৈছে। মই প্ৰসন্ন। তুমি আচাৰ্য; সেয়ে তোমাক ইচ্ছিত দক্ষিণা দিম।

Verse 33

याचस्व तां सुरज्येष्ठ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभा । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग नादेयं विद्यते मम

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! তাইক প্ৰাৰ্থনা কৰা, যদিও সি অতি দুৰ্লভ হয়। হে মহাভাগ! শীঘ্ৰ কোৱা; মোৰ ওচৰত অদেয় বুলি একোৱেই নাই।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सोहं शंकरस्य कृतांजलिः । मुनेऽवोचं विनीतात्मा प्रणम्येशं मुहुर्मुहुः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—শংকৰৰ বাক্য এইদৰে শুনি মই কৰযোৰে থিয় হ’লোঁ। হে মুনি, বিনীতচিত্তে প্ৰভুক বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰি মই ক’লোঁ।

Verse 35

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरयोग्योस्म्यहं यदि । तत्कुरु त्वं महेशान सुप्रीत्या यद्वदाम्यहम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে দেৱেশ, যদি আপুনি প্ৰসন্ন আৰু যদি মই বৰ লাভৰ যোগ্য হওঁ, তেন্তে হে মহেশান, স্নেহভৰে মই যি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ তাক দান কৰক।

Verse 36

अनेनैव तु रूपेण वेद्यामस्यां महेश्वर । त्वया स्थेयं सदैवात्र नृणां पापविशुद्धये

হে মহেশ্বৰ! এই একে ৰূপতেই এই বেদী/স্থানত তুমি সদায় প্ৰতিষ্ঠিত আৰু জ্ঞেয় হৈ থাকিবা, যাতে মানুহৰ পাপ শুদ্ধ হয়।

Verse 37

येनास्य संनिधौ कृत्वा स्वाश्रमं शशि शेखर । तपः कुर्या विनाशाय स्वपापस्यास्य शंकर

হে শশিশেখৰ! হে শংকৰ! তেওঁৰ সান্নিধ্যত মোৰ আশ্ৰম স্থাপন কৰি, মই তাতে তপস্যা কৰোঁ, যাতে মোৰ নিজৰ পাপ বিনাশ হয়।

Verse 38

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां नक्षत्रे भगदैवते । सूर्यवारे च यो भक्त्या वीक्षेत भुवि मानवः

পৃথিৱীত যি মানুহে চৈত্র মাহৰ শুক্লপক্ষৰ ত্ৰয়োদশীত, ভগ-দৈৱত নক্ষত্ৰত আৰু ৰবিবাৰে ভক্তিসহ সেই পৱিত্ৰ দৰ্শন/ব্ৰত দৰ্শন কৰে (সি কোৱা পুণ্যফল লাভ কৰে)।

Verse 39

तदैव तस्य पापानि प्रयांतु हर संक्षयम् । वर्द्धते विपुलं पुण्यं रोगा नश्यंतु सर्वशः

সেই মুহূৰ্ততে তাৰ সকলো পাপ হৰ (শিৱ)ৰ দ্বাৰা ক্ষয়লৈ ধাৱিত হওক। বিপুল পুণ্য বৃদ্ধি পাওক, আৰু ৰোগসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ হওক।

Verse 40

या नारी दुर्भगा वंध्या काणा रूपविवर्जिता । सापि त्वद्दर्शनादेव निर्दोषा संभवेद्ध्रुवम्

যি নাৰী দুৰ্ভাগ্যৱতী, বন্ধ্যা, কাণী বা ৰূপবিহীনা—সেয়ো কেৱল তোমাৰ দৰ্শনমাত্ৰেই নিশ্চয় নিৰ্দোষা হয়।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि स्वात्मसर्वसुखावहम् । तथाऽस्त्विति शिवः प्राह सुप्रसन्नेन चेतसा

ব্ৰহ্মাই ক’লে—আত্মকল্যাণ আৰু সৰ্বসুখদায়ক মোৰ বাক্য এইদৰে শুনি, শিৱে পৰম প্ৰসন্নচিত্তে ক’লে—“তথাস্তु।”

Verse 42

शिव उवाच । हिताय सर्वलोकस्य वेद्यां तस्यां व्यवस्थितः । स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्या त्वद्वचनाद्विधे

শিৱে ক’লে—সৰ্বলোকৰ হিতৰ বাবে, সেই বেদীত স্থিত হৈ, মই পত্নী সতীৰ সৈতে তাতেই থাকিম—হে বিধাতা, তোমাৰ বাক্য অনুসাৰে।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः । उवाच वेदिमध्यस्थो मूर्तिं कृत्वांशरूपिणीम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ, বৃষভধ্বজ ভগৱান শিৱ পত্নীসহ তাত বেদীৰ মাজত স্থিত হ’ল; নিজৰ দিব্যসত্তাৰ অংশৰূপ প্ৰকাশিত মূৰ্তি ধাৰণ কৰি ক’লে।

Verse 44

ततो दक्षं समामंत्र्य शंकरः परमेश्वरः । पत्न्या सत्या गंतुमना अभूत्स्वजनवत्सलः

তেতিয়া পৰমেশ্বৰ শংকৰে দক্ষক বিধিপূৰ্বক আমন্ত্ৰণ কৰি, স্বজনবৎসল হৈ, পত্নী সতীৰ সৈতে তাত যোৱাৰ সংকল্প কৰিলে।

Verse 45

एतस्मिन्नंतरे दक्षो विनयावनतस्सुधीः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या तुष्टाव वृषभध्वजम्

এই সময়তে সুজ্ঞানী দক্ষ বিনয়ে নত হৈ, হাত জোৰ কৰি গভীৰ প্ৰণাম কৰি, প্ৰীতিভক্তিৰে বৃষভধ্বজ শিৱক স্তৱ কৰিলে।

Verse 46

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च गणास्तदा । नत्वा संस्तूय विविधं चक्रुर्जयरवं मुदा

তেতিয়া বিষ্ণু আদি সকলো দেৱতা, মুনি আৰু গণসকলে প্ৰণাম কৰি, নানাভাৱে (শিৱক) স্তৱ কৰি, আনন্দে জয়ধ্বনি তুলিলে।

Verse 47

आरोप्य वृषभे शंभुस्सतीं दक्षाज्ञया मुदा । जगाम हिमवत्प्रस्थं वृषभस्थस्स्वयं प्रभुः

দক্ষৰ আজ্ঞাৰে শম্ভুৱে আনন্দে সতীক বৃষভত আৰোপণ কৰিলে; আৰু প্ৰভু নিজে বৃষভাৰূঢ় হৈ হিমৱৎ-প্ৰস্থলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 48

अथ सा शंकराभ्यासे सुदती चारुहासिनी । विरेजे वृषभस्था वै चन्द्रांते कालिका यथा

তাৰ পাছত সুদাঁতী, মধুৰহাসিনী সতী শংকৰৰ সান্নিধ্যত বৃষভত আসীন হৈ দীপ্তিময়ী হৈ উঠিল—যেন চন্দ্ৰগতিৰ অন্তত কালিকা।

Verse 49

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मरीच्याद्यास्तथर्षयः । दक्षोपि मोहितश्चासीत्तथान्ये निश्चला जनाः

বিষ্ণু আদি সকলো দেৱতা, মৰীচি আদি ঋষিসকল আৰু স্বয়ং দক্ষো মোহিত হ’ল; তেনেদৰে আন লোকসকলেও স্তব্ধ হৈ নিশ্চলভাৱে থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 50

केचिद्वाद्यान्वादयन्तो गायंतस्सुस्वरं परे । शिवं शिवयशश्शुद्धमनुजग्मुः शिवं मुदा

কিছুমানে বাদ্য বজাইছিল, আন কিছুমানে মধুৰ স্বৰত গাইছিল। আনন্দে তেওঁলোকে শিবক—যাঁৰ শুদ্ধ যশ পাৱনকাৰী—অনুসৰণ কৰি, হৰ্ষেৰে শিবসেৱাত লীন হ’ল।

Verse 51

मध्यमार्गाद्विसृष्टो हि दक्षः प्रीत्याथ शम्भुना । वधाम प्राप सगणः शम्भुः प्रेमसमाकुलः

মধ্যমাৰ্গৰ পৰা বিসৃষ্ট দক্ষ শম্ভুৰ প্ৰীতিত বিদায়প্ৰাপ্ত হৈ বিনাশ পালে। তাৰ পাছত প্ৰেমে আৱিষ্ট শম্ভু নিজৰ গণসমেত তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 52

विसृष्टा अपि विष्ण्वाद्याश्शम्भुना पुनरेव ते । अनुजग्मुश्शिवं भक्त्या सुराः परमया मुदा

শম্ভুৱে বিসর্জন দিলেও বিষ্ণু আদি দেৱসকলে পুনৰ শিৱৰ পিছে পিছে গ’ল; পৰম ভক্তি আৰু মহা আনন্দেৰে তাঁক অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 53

तैस्सर्वैस्सगणैश्शंभुस्सत्यः च स्वस्त्रिया युतः । प्राप स्वं धाम संहृष्टो हिमवद्गिरि शोभितम्

তাৰ পাছত শম্ভু—বচনত সত্য—সেই সকলো গণসমেত আৰু নিজৰ পত্নীৰ সৈতে, হর্ষিত হৈ হিমৱদ্গিৰি-শোভিত নিজৰ দিব্য ধামত উপনীত হ’ল।

Verse 54

तत्र गत्वाखिलान्देवान्मुनीनपि परांस्तथा । मुदा विसर्जयामास बहु सम्मान्य सादरम्

তাত গৈ তেওঁ সকলো দেৱতা আৰু পৰম মুনিসকলক সাদৰে বহু সন্মান কৰিলে, আৰু আনন্দেৰে যথোচিতভাৱে তেওঁলোকক বিদায় দিলে।

Verse 55

शंभुमाभाष्य ते सर्वे विष्ण्वाद्या मुदितानना । स्वंस्वं धाम ययुर्नत्वा स्तुत्वा च मुनयस्सुराः

শম্ভুক সম্বোধন কৰি বিষ্ণু আদি সকলেই আনন্দমুখে প্ৰণাম কৰি স্তৱ কৰিলে; তাৰ পিছত মুনি আৰু দেৱসকল নিজ নিজ ধামলৈ গ’ল।

Verse 56

शिवोपि मुदितोत्यर्थं स्वपत्न्या दक्षकन्यया । हिमवत्प्रस्थसंस्थो हि विजहार भवानुगः

দক্ষকন্যা স্বপত্নীৰ সৈতে শিৱো অতিশয় আনন্দিত হ’ল; হিমৱানৰ ঢালত অৱস্থান কৰি, ভৱৰ বিধান অনুসাৰে ভক্তসকলৰ অনুকূলে তাতে তেওঁ বিহাৰ কৰিলে।

Verse 57

ततस्स शंकरस्सत्या सगणस्सूतिकृन्मुने । प्राप स्वं धाम संहृष्टः कैलाशं पर्वतोत्तमम्

তাৰ পিছত, হে সূতিকৃত্ মুনি, বাক্যত সত্য শংকৰে নিজৰ গণসমূহসহ হৰ্ষেৰে নিজৰ ধাম—পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ কৈলাস—প্ৰাপ্ত কৰিলে।

Verse 58

एतद्वस्सर्वमाख्यातं यथा तस्य पुराऽभवत् । विवाहो वृषयानस्य मनुस्वायंभुवान्तक

হে ঋষিসকল, প্ৰাচীন কালত যেনেকৈ ঘটিছিল তেনেকৈ সকলো তোমালোকক কোৱা হ’ল—স্বায়ম্ভুৱ মনুৰ শাসনৰ অন্তত সংঘটিত বৃষযানৰ বিবাহ পৰ্যন্ত।

Verse 59

विवाहसमये यज्ञे प्रारंभे वा शृणोति यः । एतदाख्यानमव्यग्रस्संपूज्य वृषभध्वजम्

বিবাহসময়ত বা যজ্ঞাৰম্ভত যি অব্যগ্ৰচিত্তে বৃষধ্বজ মহেশ্বৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি এই পবিত্ৰ আখ্যাণ শ্ৰৱণ কৰে, সি সেই শ্ৰৱণমাত্ৰেই ধন্য হয়।

Verse 60

तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत् । शुभाख्यमपरं कर्म निर्विघ्नं सर्वदा भवेत्

সেই শুভ আচৰণে তাৰ সকলো কৰ্ম—বিশেষকৈ বিবাহসংক্রান্ত সকলো বিধি—অবিঘ্ন হয়। ‘শুভ’ বুলি কোৱা আন কৰ্মসমূহো সদায় নিৰ্বিঘ্ন থাকে।

Verse 61

कन्या च सुखसौभण्यशीलाचारगुणान्विता । साध्वी स्यात्पुत्रिणी प्रीत्या श्रुत्वाख्यानमिदं शुभम्

সুখ-সৌভাগ্যসম্পন্না, শীল-সদাচাৰ-গুণে বিভূষিতা কন্যাই এই শুভ পবিত্ৰ আখ্যান প্ৰীতিসহে শুনিলে সাধ্বী হয় আৰু পুত্ৰসন্তান লাভে ধন্য হয়।

Frequently Asked Questions

After Śiva refrains from harming Brahmā, the gods praise Śaṅkara; Śiva then commands Brahmā to touch his own head, producing an immediate revelatory manifestation associated with Vṛṣabhadhvaja, witnessed by Indra and the devas.

It dramatizes grace as transformative instruction: fear is removed not by argument but by direct obedience to Śiva’s ājñā, with līlā functioning as a public, verifiable revelation that reorients authority toward Śiva’s supremacy.

Śiva is presented as Śaśimauli (moon-crested), Śambhu/Śaṅkara (auspicious benefactor), and Vṛṣabhadhvaja (bull-bannered), highlighting both benevolence and sovereign, revelatory power.