देवर्षि-प्रश्नः तथा असुर-वध-हेतुनिवेदनम् | The Devas’ Petition and the Cause for Slaying Asuras
এই অধ্যায়ত ব্রহ্মাই বৰ্ণনা কৰে—হৰি (বিষ্ণু) আদি দেৱতাসকলৰ স্তুতি শুনি শংকৰ অতি প্ৰসন্ন হৈ মৃদু হাস কৰে। ব্রহ্মা-বিষ্ণু পত্নীসহ একেলগে আহিলে শিৱে বিধিপূৰ্বক সৎকাৰ কৰি আগমনৰ কাৰণ সোধে। ৰুদ্ৰই দেৱ আৰু ঋষিসকলক সত্যকৈ উদ্দেশ্য আৰু কৰণীয় কাৰ্য জনাবলৈ কয়, কিয়নো স্তুতিয়ে তেওঁক অনুগ্ৰহশীল কৰিছে। বিষ্ণুৰ প্ৰেৰণা মতে ব্রহ্মাই নিবেদন কৰে—ভৱিষ্যতে বহু অসুৰ উদ্ভৱ হ’ব; কিছুমানৰ বধ ব্রহ্মাই, কিছুমানৰ বিষ্ণুৱে, কিছুমানৰ শিৱে কৰিব, আৰু কিছুমান বিশেষকৈ শিৱৰ নিজ বীৰ্যৰ পৰা জন্ম লোৱা পুত্ৰে বিনাশ কৰিব। কিছুমান অসুৰ ‘মায়া-বধ্য’—সাধাৰণ বলত নহয়, দেৱীয় মায়া/কৌশলে জয় কৰিব লাগিব। দেৱহিত আৰু জগতৰ স্থিতি শিৱকৰুণাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ; তেওঁৰ অনুগ্ৰহে ভয়ংকৰ অসুৰ নাশ হৈ বিশ্বত অভয় প্ৰতিষ্ঠিত হয়—এইদৰে দেৱসকলৰ আবেদন প্ৰকাশ পায়।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । इति स्तुतिं च हर्यादिकृतामाकर्ण्य शंकरः । बभूवातिप्रसन्नो हि विजहास च सूतिकृत्
ব্ৰহ্মাই ক’লে: হৰি (বিষ্ণু) আদি সকলোৱে কৰা এই স্তুতি শুনি শংকৰ অতি প্ৰসন্ন হ’ল; আৰু সৰ্বজীৱৰ মঙ্গলকাৰী শুভ প্ৰভুৱে মৃদু হাঁহিলে।
Verse 2
ब्रह्मविष्णू तु दृष्ट्वा तौ सस्त्रीकौ संगतौ हरः । यथोचितं समाभाष्य पप्रच्छागमनं तयोः
ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুক তেওঁলোকৰ সহধৰ্মিণীসহ একেলগে আহি থকা দেখি হৰ (শিৱ)য়ে যথোচিতভাৱে সম্ভাষণ কৰি পাছত তেওঁলোকৰ আগমনৰ কাৰণ সুধিলে।
Verse 3
रुद्र उवाच । हहर हावध देवा मुनयश्चाद्य निर्भयाः । निजागमनहेतुं हि कथयस्व सुतत्त्वतः
ৰুদ্ৰই ক’লে—“হা হা! যথেষ্ট—ভয় নকৰিবা, হে দেৱসকল আৰু আদিমুনিসকল। তোমালোকৰ আগমনৰ সত্য কাৰণ তত্ত্ব অনুসাৰে মোক কোৱা।”
Verse 4
किमर्थमागता यूयं किं कार्यं चेह विद्यते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि भवत्स्तुत्या प्रसन्नधीः
তোমালোক সকলোৱে কিহৰ উদ্দেশ্যে আহিছা, আৰু ইয়াত কি কাৰ্য আছে? মই সকলো শুনিব বিচাৰোঁ; তোমালোকৰ স্তুতিয়ে মোৰ মন প্ৰসন্ন আৰু শান্ত হৈছে।
Verse 5
ब्रह्मोवाच । इति पृष्टे हरेणाहं सर्वलोकपितामहः । मुनेऽवोचं महादेवं विष्णुना परिचोदितः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনি, হৰি (বিষ্ণু)য়ে যেতিয়া মোক, সকলো লোকৰ পিতামহক, প্ৰশ্ন কৰিলে, তেতিয়া বিষ্ণুৰ প্ৰেৰণা মতে মই মহাদেৱক ক’লোঁ।
Verse 6
देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदर्थमागतावावां तच्छृणु त्वं सुरर्षिभिः
হে দেৱদেৱ মহাদেৱ, কৰুণাসাগৰ প্ৰভু! আমি যি উদ্দেশ্যে ইয়ালৈ আহিছোঁ, সেয়া দেৱ আৰু ঋষিসকলৰ সন্মুখত আপুনি শুনক।
Verse 7
विशेषतस्तवैवार्थमागता वृपभध्वज । सहार्थिनस्सदायोग्यमन्यथा न जगद्भवेत्
হে বৃষভধ্বজ! মই বিশেষকৈ কেৱল আপোনাৰেই নিমিত্তে আহিছোঁ। একে পবিত্ৰ উদ্দেশ্যধাৰীসকল সদায় মিলনৰ যোগ্য; নচেৎ জগতৰ বিধানেই টিকি নাথাকিলহেঁতেন।
Verse 8
केचिद्भविष्यंत्यसुरा मम वध्या महेश्वर । हरेर्वध्यास्तथा केचिद्भवंतश्चापि केचन
হে মহেশ্বৰ! ভৱিষ্যতে কিছুমান অসুৰ উদ্ভৱ হ’ব, যিসকল মোৰ দ্বাৰা বধ্য হ’ব; তেনেদৰে কিছুমান হৰি (বিষ্ণু) দ্বাৰা বধ্য হ’ব, আৰু কিছুমান নিশ্চয় আপোনাৰ দ্বাৰাও বধ্য হ’ব।
Verse 9
केचित्त्वद्वीर्यजातस्य तनयस्य महाप्रभो । मायावध्याः प्रभो केचिद्भविष्यंत्यसुरास्सदा
হে মহাপ্ৰভো! আপোনাৰ দিৱ্য শক্তিৰ পৰা জন্ম লোৱা পুত্ৰসকলৰ মাজত কিছুমান সদায় এনেকুৱা অসুৰ হ’ব, যিসকলক কেৱল মায়া আৰু উপায়েৰে বধ কৰিব পাৰি; আৰু প্ৰভো, আন কিছুমানেও তেনেদৰেই সদায় উদ্ভৱ হ’ব।
Verse 10
तवैव कृपया शंभोस्सुराणां सुखमुत्तमम् । नाशयित्वाऽसुरान् घोराञ्जगत्स्वास्थ्यं सदाभयम्
হে শম্ভো! কেৱল আপোনাৰ কৃপাৰ দ্বাৰাই দেৱসকলে পৰম সুখ-শ্ৰেয় লাভ কৰে। ঘোৰ অসুৰসকলক নাশ কৰি আপুনি জগতত স্বাস্থ্য, সমন্বয় আৰু সদায় নিৰ্ভয়তা স্থাপন কৰে।
Verse 11
योगयुक्ते त्वयि सदा राग द्वेषविवर्जिते । दयापात्रैकनिरते न वध्या ह्यथवा तव
আপুনি সদায় যোগত প্ৰতিষ্ঠিত, ৰাগ-দ্বেষবিহীন আৰু কেৱল কৰুণাৰ পাত্ৰ হ’বলৈ একনিষ্ঠ; সেয়েহে আপোনাৰ বধ সঁচাকৈ প্ৰযোজ্য নহয়—আপোনাৰ ক্ষেত্ৰত ‘বধ’ৰ প্ৰশ্নেই নুঠে।
Verse 12
अराधितेषु तेष्वीश कथं सृष्टिस्तथा स्थितिः । अतश्च भविता युक्तं नित्यंनित्यं वृषध्वज
হে ঈশ, যদি কেৱল তেওঁলোকৰেই আৰাধনা হয়, তেন্তে সৃষ্টি আৰু স্থিতি কেনেকৈ যথাৰ্থভাৱে চলিব? সেয়েহে হে বৃষধ্বজ, আপোনাক নিত্য-নিত্য, সদায় পূজা কৰাই যুক্তিযুক্ত।
Verse 13
सृष्टिस्थित्यंतकर्माणि न कार्याणि यदा तदा । शरीरभेदश्चास्माकं मायायाश्च न युज्यते
সেই সময়ত সৃষ্টি, স্থিতি আৰু সংহাৰৰ কৰ্ম কৰণীয় নহয়। আমাৰ বাবে শৰীৰভেদ যুক্ত নহয়, মায়াৰ ক্ষেত্ৰতো নহয়; কিয়নো সঁচাকৈ তেনে ভেদ প্ৰযোজ্য নহয়।
Verse 14
एकस्वरूपा हि वयं भिन्नाः कार्यस्य भेदतः । कार्यभेदो न सिद्धश्चेद्रूपभेदाऽप्रयोजनः
আমি সকলোৱে প্ৰকৃততে একে স্বৰূপ; কাৰ্যভেদৰ বাবেই ভিন্ন যেন দেখা যায়। যদি কাৰ্যভেদেই সিদ্ধ নহয়, তেন্তে ৰূপভেদৰ কল্পনা নিৰৰ্থক।
Verse 15
एक एव त्रिधा भिन्नः परमात्मा महेश्वरः । मायास्वाकारणादेव स्वतंत्रो लीलया प्रभुः
পৰমাত্মা মহেশ্বৰ একেই; তথাপি তেওঁ ত্ৰিধা ৰূপে প্ৰকাশ পায়। নিজৰ মায়াৰে, বাহ্য কাৰণ নোহোৱাকৈ, সেই প্ৰভু সম্পূৰ্ণ স্বাধীন হৈ লীলাৰূপে জগত প্ৰকাশ কৰে।
Verse 16
इति श्रीशिवमहापुणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे विष्णुब्रह्मकृतशिव प्रार्थनावर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः
এইদৰে পৰম পৱিত্ৰ শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ দ্বিতীয় সতীখণ্ডত ‘বিষ্ণু আৰু ব্ৰহ্মাৰ কৃত শিৱপ্ৰাৰ্থনাৰ বৰ্ণনা’ নামৰ ষোড়শ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 17
इत्थं वयं त्रिधा भूताः प्रभाभिन्नस्वरूपिणः । शिवाशिवसुतास्तत्त्वं हृदा विद्धि सनातन
এইদৰে আমি ত্ৰিধা হৈছোঁ; আমাৰ স্বৰূপভেদ কেৱল প্ৰভা/তেজৰ বাবেই। হে সনাতন, হৃদয়ত এই চিৰন্তন তত্ত্ব জানি ৰাখা—আমি শিৱ আৰু অশিৱাৰ পুত্ৰ।
Verse 18
अहं विष्णुश्च सस्त्रीकौ संजातौ कार्यहेतुतः । लोककार्यकरौ प्रीत्या तव शासनतः प्रभो
হে প্ৰভু! মই আৰু বিষ্ণু আমাৰ-আমাৰ সহধৰ্মিণীসহ আপোনাৰ দিব্য উদ্দেশ্য সিদ্ধিৰ বাবে প্ৰকাশিত হৈছোঁ। আপোনাৰ আজ্ঞা অনুসৰি আনন্দেৰে লোককাৰ্য সম্পাদন কৰোঁ।
Verse 19
तस्माद्विश्वहितार्थाय सुराणां सुखहेतवे । परिगृह्णीष्व भार्यार्थे रामामेकां सुशोभनाम्
সেয়ে বিশ্বহিতৰ বাবে আৰু দেৱতাসকলৰ সুখৰ নিমিত্তে, পত্নীৰূপে এই এক সুসজ্জিত ৰমাক গ্ৰহণ কৰক।
Verse 20
अन्यच्छृणु महेशान पूर्ववृत्तं स्मृतं मया । यन्नौ पुरःपुरा प्रोक्तं त्वयैव शिवरूपिणा
হে মহেশান! আন এটা কথা শুনা—মোৰ স্মৃতিত থকা পূৰ্ববৃত্তান্ত; যি বহু আগতে আপুনি নিজেই শিৱৰূপে আমাক কৈছিল।
Verse 21
मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटी भविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः
হে ব্ৰহ্মন (ব্ৰহ্মা)! মোৰ স্বৰূপেই পৰম ব্ৰহ্ম। তোমাৰ দেহৰ পৰা এইদৰে এক সত্তা জগতত প্ৰকাশ পাব আৰু ‘ৰুদ্ৰ’ নামে খ্যাত হ’ব।
Verse 22
सृष्टिकर्ताऽभवद्ब्रह्मा हरिः पालनकारकः । लयकारी भविष्यामि रुद्ररूपो गुणाकृतिः
ব্ৰহ্মা সৃষ্টিকৰ্তা হ’ল, হৰি (বিষ্ণু) পালনকৰ্তা হ’ল। মই গুণাকৃতি ধৰি ৰুদ্ৰৰূপে লয়কাৰী হ’ম।
Verse 23
स्त्रियं विवाह्य लोकस्य करिष्ये कार्यमुत्तमम् । इति संस्मृत्य स्वप्रोक्तं पूर्णं कुरु निजं पणम्
“এগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰি মই লোককল্যাণৰ সৰ্বোত্তম কাৰ্য সাধন কৰিম।” নিজৰ উক্তি স্মৰণ কৰি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিজ্ঞা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প কৰিলে।
Verse 24
निदेशस्तव च स्वामिन्नहं सृष्टिकरो हरिः । पालको लयहेतुस्त्वमाविर्भूतस्स्वयं शिवः
হে স্বামী! মই আপোনাৰ আদেশ অনুসৰেই কৰ্ম কৰোঁ। হৰি (বিষ্ণু) সৃষ্টিকৰ্তা আৰু পালনকৰ্তা, আৰু আপুনি লয়ৰ কাৰণ; আপুনি স্বয়ং শিৱৰূপে ইয়াত আবিৰ্ভূত।
Verse 25
त्वां विना न समर्थौ हि आवां च स्वस्वकर्मणि । लोककार्यरतो तस्मादेकां गृह्णीष्व कामिनीम्
আপোনাৰ অবিহনে আমি আমাৰ-আমাৰ কৰ্তব্যত সমৰ্থ নহয়। সেয়ে লোকহিতত ৰত হৈ, এগৰাকী প্ৰিয় কন্যাক পত্নীৰূপে গ্ৰহণ কৰক।
Verse 26
यथा पद्मालया विष्णोस्सावित्री च यथा मम । तथा सहचरीं शंभो कांतां गृह्णीष्व संप्रति
বিষ্ণুৰ বাবে পদ্মালয়া (লক্ষ্মী) যেনেকৈ, আৰু মোৰ বাবে সাৱিত্ৰী যেনেকৈ, তেনেকৈ হে শম্ভো! এতিয়া আপুনিও এগৰাকী প্ৰিয় সহচৰী-কান্তাক গ্ৰহণ কৰক।
Verse 27
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो मे हि ब्रह्मणः पुरतो हरेः । स मां जगाद लोकेशः स्मेराननमुखो हरः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হৰিৰ সন্মুখত মোৰ এই বাক্য শুনি, লোকেশ্বৰ হৰে মৃদু হাস্যমুখে মোৰ ফালে মুখ কৰি মোক ক’লে।
Verse 28
ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् हे हरे मे हि युवां प्रियतरौ सदा । दृष्ट्वा त्वां च ममानंदो भवत्यतितरां खलु
ঈশ্বৰে ক’লে— হে ব্ৰহ্মন, হে হৰি! তোমালোক দুয়ো সদায় মোৰ অতি প্ৰিয়। তোমালোকক দেখিলে মোৰ আনন্দ নিশ্চয়েই অতিশয় বৃদ্ধি পায়।
Verse 29
युवां सुरविशिष्टौ हि त्रिभव स्वामिनौ किल । कथनं वां गरिष्ठेति भवकार्यरतात्मनोः
তোমালোক দুয়ো দেৱতাসকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্য আৰু সঁচাকৈ ত্ৰিভুৱনৰ স্বামী। সেয়ে লোক-কাৰ্যত নিয়োজিত তোমালোকৰ উপদেশ অতি গম্ভীৰ আৰু প্ৰামাণ্য।
Verse 30
उचितं न सुरश्रेष्ठौ विवाहकरणं मम । तपोरतविरक्तस्य सदा विदितयोगिनः
হে দেৱশ্ৰেষ্ঠসকল! মোৰ বিবাহ কৰোৱা তোমালোকৰ বাবে উচিত নহয়; কিয়নো মই সদা তপস্যাত ৰত, বিষয়-বৈৰাগ্যযুক্ত, আৰু সদায় বিদিত যোগমাৰ্গৰ যোগী।
Verse 31
यो निवृत्तिसुमार्गस्थः स्वात्मारामो निरंजनः । अवधूततनुर्ज्ञानी स्वद्रष्टा कामवर्जितः
যি নিবৃত্তিৰ উত্তম পথত স্থিত, স্বাত্মাত ৰমণকাৰী, নিৰঞ্জন; যি অৱধূতৰ দৰে দেহ ধাৰণ কৰিও জ্ঞানী; যি নিজৰ আত্মাৰ সাক્ષী আৰু কামনাবৰ্জিত।
Verse 32
अविकारी ह्यभोगी च सदाशुचिरमंगलः । तस्य प्रयोजनं लोके कामिन्या किं वदाधुना
তেওঁ অবিকাৰী, ভোগস্পৰ্শহীন, সদা শুচি আৰু মঙ্গলময়। এনে প্ৰভুৰ এই লোকত কি প্ৰয়োজন, যাক কামনাপৰায়ণা নাৰী এতিয়া ক’ব?
Verse 33
केवलं योगलग्नस्य ममानंदस्सदास्ति वै । ज्ञानहीनस्तु पुरुषो मनुते बहु कामकम्
যি কেৱল যোগত লীন, তাৰ বাবে মোৰ আনন্দ সদায়েই থাকে। কিন্তু জ্ঞানহীন মানুহে বহু কামনাজাত উদ্দেশ্য কল্পনা কৰি সিহঁতৰ পিছত দৌৰে।
Verse 34
विवाहकरणं लोके विज्ञेयं परबंधनम् । तस्मात्तस्य रुचिर्नो मे सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
এই জগতত বিবাহ কৰাটো পৰম বন্ধন বুলি জানিব লাগে। সেয়ে তাত মোৰ ৰুচি নাই—মই সত্য, সত্যই কৈছোঁ।
Verse 35
न स्वार्थं मे प्रवृत्तिर्हि सम्यक्स्वार्थविचिंतनात् । तथापि तत्करिष्यामि भवदुक्तं जगद्धितम्
মোৰ প্ৰবৃত্তি স্বাৰ্থৰ বাবে নহয়, কিয়নো সত্য স্বাৰ্থৰ বিষয়ে মই সম্যক্ চিন্তা-বিচাৰ কৰিছোঁ। তথাপি, জগতৰ হিতকাৰী আপোনাৰ বাক্য মই নিশ্চয় পালন কৰিম।
Verse 36
मत्त्वा वचो गरिष्ठं वा नियोक्तिपरिपूर्त्तये । करिष्यामि विवाहं वै भक्तवश्यस्सदा ह्यहम्
এই বাক্যক অতি গম্ভীৰ বুলি মানি, দিব্য নিয়োগ পূৰ্ণ কৰিবলৈ মই নিশ্চয় বিবাহ সম্পন্ন কৰিম; কিয়নো মই সদায় ভক্তৰ ভক্তিত বশীভূত।
Verse 37
परंतु यादृशीं कांतां ग्रहीष्यामि तथापणम् । तच्छृणुष्व हरे ब्रह्मन् युक्तमेव वचो मम
কিন্তু মই যেনেকৈ ভাবিছোঁ, তেনেকৈ কান্তাকেই গ্ৰহণ কৰিম। সেয়ে, হে হৰি, হে ব্রহ্মন—শুনা; মোৰ বাক্য নিশ্চয়েই যুক্তিসংগত।
Verse 38
या मे तेजस्समर्था हि ग्रहीतुं स्याद्विभागशः । तां निदेशय भार्यार्थे योगिनीं कामरूपिणीम्
হে (পিতা)! যি কামৰূপিণী যোগিনী মোৰ দিব্য তেজক যথোচিত ভাগে ভাগে গ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম, তেনে যোগিনীক পত্নীৰূপে মোৰ বাবে নিৰ্দেশ কৰক।
Verse 39
योगयुक्ते मयि तथा योगिन्येव भविष्यति । कामासक्ते मयि तथा कामिन्येव भविष्यति
সি যদি যোগেৰে মোৰ সৈতে যুক্ত হয়, তেন্তে সি নিশ্চয় যোগিনী হ’ব; আৰু সি যদি কামাসক্তিৰে মোৰ প্ৰতি আসক্ত হয়, তেন্তে সি নিশ্চয় কামিনী হ’ব।
Verse 40
यमक्षरं वेदविदो निगदंति मनीषिणः । ज्योतीरूपं शिवं ते च चिंतयिष्ये सनातनम्
যি অবিনশ্বৰ পৰম অক্ষৰক বেদজ্ঞ আৰু মুনিসকলে ঘোষণা কৰে, সেই জ্যোতি-স্বৰূপ চিৰন্তন শিৱক মই ধ্যান কৰিম।
Verse 41
तच्चिंतायां यदा सक्तो ब्रह्मन् गच्छामि भाविनीम् । तत्र या विघ्नजननी न भवित्री हतास्तु मे
হে ব্ৰহ্মা! যেতিয়া মই সেই ধ্যানত লীন হৈ মোৰ প্ৰিয়া (সতী)ৰ ওচৰলৈ যাওঁ, তেতিয়া তাত বিঘ্নৰ জননী হ’বলগীয়া জন যেন জন্ম নলয়; মোৰ নিমিত্তে সি বিনষ্ট হওক।
Verse 42
त्वं वा विष्णुरहं वापि शिवस्य ब्रह्मरूपिणः । अंशभूता महाभागा योग्यं तदनुचिंतनम्
তুমি বিষ্ণু হওঁ বা মই বিষ্ণু—হে মহাভাগ! আমি দুয়ো ব্ৰহ্মস্বৰূপ শিৱৰ অংশমাত্ৰ; সেয়ে সেই তত্ত্বৰ পুনঃপুনঃ অনুচিন্তন কৰাটো যুক্তিযুক্ত।
Verse 43
तच्चिंतया विनोद्वाहं स्थास्यामि कमलासन । तस्माज्जायां प्रादिश त्वं मत्कर्मानुगतां सदा
হে কমলাসন! তাৰ ধ্যান কৰি মই দুখমুক্ত হৈ থাকিম। সেয়ে মোক এনে পত্নী দান কৰক, যিয়ে সদায় মোৰ নিয়ত কৰ্মধৰ্ম অনুসৰণ কৰি সহায় কৰিব।
Verse 44
तत्राप्येकं पणं मे त्वं वृणु ब्रह्मंश्च मां प्रति । अविश्वासो मदुक्ते चेन्मया त्यक्ता भविष्यति
হে ব্রহ্মন! তাতো তুমি মোৰ প্ৰতি এটা প্ৰতিজ্ঞা গ্ৰহণ কৰা। মোৰ কথাত যদি অবিশ্বাস থাকে, তেন্তে জানি থোৱা—মই তোমাক ত্যাগ কৰিম।
Verse 45
ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचश्श्रुत्वाहं स विष्णुर्हरस्य च । सस्मितं मोदितमनोऽवोचं चेति विनम्रकः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰ বাক্য শুনি, মই বিষ্ণুৰ সৈতে, হৰ (শিৱ)ৰ সন্মুখত, মৃদু হাঁহি আৰু আনন্দিত চিত্তে, বিনীতভাৱে এইদৰে ক’লোঁ।
Verse 46
शृणु नाथ महेशान मार्गिता यादृशी त्वया । निवेदयामि सुप्रीत्या तां स्त्रियं तादृशीं प्रभो
হে নাথ, হে মহেশান! শুনা—তুমি যেনে ধৰণৰ নাৰী বিচাৰিছিলা, তেনে নাৰীৰ কথা মই গভীৰ প্ৰীতিতে তোমাক নিবেদন কৰিছোঁ, হে প্ৰভু।
Verse 47
उमा सा भिन्नरूपेण संजाता कार्यसाधिनी । सरस्वती तथा लक्ष्मीर्द्विधा रूपा पुरा प्रभो
হে প্ৰভু! সেই উমা ভিন্ন ভিন্ন ৰূপে প্ৰকাশ পাই কাৰ্যসাধিনী হ’ল; আৰু পুৰাকালত সৰস্বতী আৰু লক্ষ্মীও দ্বিৰূপা হৈছিল।
Verse 48
पाद्मा कांताऽभवद्विष्णोस्तथा मम सरस्वती । तृतीयरूपा सा नाभूल्लोककार्यहितैषिणी
পদ্মা বিষ্ণুৰ প্ৰিয়া কান্তা হ’ল আৰু সৰস্বতী মোৰ; সেই তৃতীয় ৰূপা নিষ্ক্ৰিয় নাছিল—লোককাৰ্য আৰু লোকহিতৰ কামনাৰে নিবিষ্ট আছিল।
Verse 49
दक्षस्य तनया याभूत्सती नाम्ना तु सा विभो । सैवेदृशी भवेद्भार्या भवेद्धि हितकारिणी
হে প্ৰভু! দক্ষৰ কন্যা যি ‘সতী’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল, তেৱেঁই এনে পত্নী হ’বলৈ যোগ্যা; কিয়নো তেৱেঁই নিশ্চয় স্বামীৰ হিতকাৰিণী।
Verse 50
सा तपस्यति देवेश त्वदर्थं हि दृढव्रता । त्वां पतिं प्राप्तुकामा वै महातेजोवती सती
হে দেৱেশ! তেওঁ কেৱল আপোনাৰ বাবেই দৃঢ়ব্ৰতা হৈ তপস্যা কৰিছে। মহাতেজস্বিনী সতী আপোনাক স্বামী ৰূপে লাভ কৰিবলৈ কামনা কৰে।
Verse 51
दातुं गच्छ वरं तस्यै कृपां कुरु महेश्वर । तां विवाहय सुप्रीत्या वरं दत्त्वा च तादृशम्
হে মহেশ্বৰ! গৈ তেওঁক বৰ দিয়া আৰু কৃপা কৰা। আনন্দেৰে তেওঁক বিবাহ কৰা আৰু তেওঁৰ কামনা অনুসাৰে তেনেই বৰ প্ৰদান কৰা।
Verse 52
हरेर्मम च देवानामियं वाञ्छास्ति शंकर । परिपूरय सद्दृष्ट्या पश्यामोत्सवमादरात्
হে শংকৰ! হৰি, মোৰ আৰু দেৱসকলৰ এই হৃदयকামনা। আপোনাৰ শুভ কৃপাদৃষ্টিৰে ই পূৰ্ণ কৰক, যাতে আমি আদৰেৰে উৎসৱ দৰ্শন কৰিব পাৰোঁ।
Verse 53
मङ्गलं परमं भूयात्त्रिलोकेषु सुखावहम् । सर्वज्वरो विनश्येद्वै सर्वेषां नात्र संशयः
ত্ৰিলোকত সুখদায়ক পৰম মঙ্গল হওক; সকলোৰে সকলো জ্বৰ-ৰূপ দুখ নিশ্চয় নাশ হওক—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 54
अथवास्मद्वचश्शेषे वदंत मधुसूदनः । लीलाजाकृतिमीशानं भक्तवत्सलमच्युतः
অথবা আমাৰ বাক্য শেষ হোৱাত, অচ্যুত মধুসূদনে কথা ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে। ভক্তবৎসল বিষ্ণুৱে লীলামূৰ্তি ঈশান (শিৱ)ক স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 55
विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । यदुक्तं ब्रह्मणा सर्वं मदुक्तं तन्न संशयः
বিষ্ণুৱে ক’লে—হে দেবদেব, হে মহাদেব, হে কৰুণাকৰ শংকৰ! ব্ৰহ্মাই যি সকলো কৈছে, সেয়াই মই কৈছোঁ; ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 56
तत्कुरुष्व महेशान कृपां कृत्वा ममोपरि । सनाथं कुरु सद्दृष्ट्या त्रिलोकं सुविवाह्यताम्
হে মহেশান! মোৰ ওপৰত কৃপা কৰি সেই কাম কৰক। আপোনাৰ শুভ দৃষ্টিৰে ত্ৰিলোকক সনাথ কৰি সুপথে নোৱাওক, আৰু মোৰ বিবাহ বিধিপূৰ্বক মঙ্গলময়ভাৱে সম্পন্ন হওক।
Verse 57
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीमास मुने सुधीः । तथा स्तुतिं विहस्याह स प्रभुर्भक्तवत्सलः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনি! এইদৰে কৈ জ্ঞানী ভগৱান বিষ্ণু নীৰৱ হ’ল। তাৰপিছত ভক্তবৎসল প্ৰভুৱে হাঁহি মাৰি পুনৰ ক’লে আৰু স্তৱ আগবঢ়ালে।
Verse 58
ततस्त्वावां च संप्राप्य चाज्ञां स मुनिभिस्सुरैः । अगच्छावस्वेष्टदेशं सस्त्रीकौ परहर्षितौ
তাৰ পাছত তেওঁলোকে দুয়ো তোমালোক দুজনাৰ ওচৰলৈ গৈ, মুনি আৰু দেৱসকলৰ অনুমতি লাভ কৰি, পত্নীসহ পৰম আনন্দে নিজৰ ইষ্ট দেশলৈ প্ৰস্থান কৰিলে।
Frequently Asked Questions
Brahmā and Viṣṇu (with their consorts) approach Śiva after offering stuti; Śiva, pleased, asks their purpose, and Brahmā discloses the impending rise of asuras and the need for divine action to restore cosmic safety.
It signals that not all adharma is removed by direct force; some threats require divine strategy or māyā as an upāya, integrating metaphysical power with pragmatic cosmic governance.
Śiva is highlighted as Vṛṣabhadhvaja, Devadeva, and Karuṇāsāgara—supreme lord whose grace secures devas’ welfare and whose agency (including through a son born of his potency) ensures the destruction of specific asuric forces.