सतीचरिते पितृगृहे आशीर्वाद-वचनम् तथा यौवनारम्भः — Satī at her father’s house: blessings and the onset of youth
এই অধ্যায়ত ব্ৰহ্মাই দাক্ষৰ গৃহত সতীচৰিত্ৰ স্মৰণ কৰায়। তেওঁ সতীক পিতাৰ ওচৰত থিয় হৈ থকা ত্ৰিলোকৰ সাৰস্বৰূপা বুলি বৰ্ণনা কৰে। দাক্ষে ব্ৰহ্মা আৰু নাৰদক সন্মান কৰি নমস্কাৰ কৰে; সতীয়ো লোকাচাৰ অনুসৰি ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰে। তাৰ পাছত দাক্ষে দিয়া শুভ আসনত সতী উপবিষ্ট হয় আৰু ব্ৰহ্মা-নাৰদ উপস্থিত থাকে। ব্ৰহ্মাই আশীৰ্বাদ দিয়ে—সতী যাক কামনা কৰে আৰু যিয়ে সতীক কামনা কৰে সেয়াই তেওঁৰ স্বামী হওক; তেওঁ সৰ্বজ্ঞ জগদীশ্বৰ, যিয়ে আন পত্নী ন ল’লে, ন লয়, ন ল’ব—ইঙ্গিতে শিৱ। কিছু সময়ৰ পাছত দাক্ষৰ অনুমতিত ব্ৰহ্মা আৰু নাৰদ প্ৰস্থান কৰে। দাক্ষ আনন্দিত হৈ সতীক পৰমদেৱী বুলি মনতে গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পাছত সতী শিশুকাল ত্যাগ কৰি মনোহৰ ক্ৰীড়াৰে যৌৱনৰ আৰম্ভণিত প্ৰৱেশ কৰে; তপস্যা আৰু অন্তৰ্জ্যোতিৰ বাবে তেওঁৰ সৌন্দৰ্য বৃদ্ধি পায়।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथैकदा पितुः पार्श्वे तिष्ठंतीं तां सतीमहम् । त्वया सह मुनेद्राक्षं सारभूतां त्रिलोकके
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনীন্দ্ৰ, একদা মই তোমাৰ সৈতে ত্ৰিলোকৰ সাৰস্বৰূপা সতীক পিতৃৰ পাৰ্শ্বত থিয় হোৱা দেখিছিলোঁ।
Verse 2
पित्रा नमस्कृतं वीक्ष्य सत्कृतं त्वां च मां सती । प्रणनाम मुदा भक्त्या लोकलीलानुसारिणी
পিতাই নমস্কাৰ কৰা আৰু তোমাক আৰু মোক যথোচিত সন্মান দিয়া দেখি, লোকলীলা-অনুসাৰিণী সতীয়ে আনন্দ আৰু ভক্তিৰে প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 3
प्रणामांते सतीं वीक्ष्य दक्षदत्तशुभासने । स्थितोहं नारद त्वं च विनतामहमागदम्
প্ৰণাম শেষ হোৱাত, দক্ষে দিয়া শুভ আসনত বহা সতীক দেখি, হে নাৰদ, মই আৰু তুমিও তাতে থিয় ৰ’লোঁ; তাৰপাছত মই বিনয়েৰে তেওঁৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ।
Verse 4
त्वामेव यः कामयते यन्तु कामयसे सति । तमाप्नुहि पतिं देवं सर्वज्ञं जगदीश्वरम्
হে সতী, যি তোমাক কামনা কৰে আৰু যাক তুমিও কামনা কৰা, তাকেই স্বামী ৰূপে প্ৰাপ্ত কৰা—সেই দেৱ, সৰ্বজ্ঞ পতি, সমগ্ৰ জগতৰ ঈশ্বৰ।
Verse 5
यो नान्यां जगृहे नापि गृह्णाति न ग्रहीष्यति । जायां स ते पतिर्भूयादनन्यसदृशश्शुभे
হে শুভে, যিয়ে অন্য কোনো নাৰীক কেতিয়াও গ্ৰহণ কৰা নাই, এতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে, আৰু কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰিব—সেইজনেই তোমাৰ স্বামী হওক; আৰু তুমি হওক তেওঁৰ একমাত্ৰ, অনুপম পত্নী।
Verse 6
इत्युक्त्वा सुचिरं तां वै स्थित्वा दक्षालये पुनः । विसृष्टौ तेन संयातौ स्वस्थानं तौ च नारद
এইদৰে কৈ তেওঁ দাক্ষৰ গৃহত বহুদিন থাকিল। পাছত তেওঁৰ দ্বাৰা সন্মানসহ বিদায় পায় সেই দুয়োজনে নিজৰ স্থানলৈ উভতি গ’ল—হে নাৰদ।
Verse 7
दक्षोभवच्च सुप्रीतः तदाकर्ण्य गतज्वरः । आददे तनयां स्वां तां मत्वा हि परमेश्वरीम्
এই কথা শুনি দাক্ষ অতি প্ৰসন্ন হ’ল আৰু তেওঁৰ অস্থিৰতা দূৰ হ’ল। নিজৰ সেই কন্যাকেই পৰমেশ্বৰি বুলি মানি তেওঁ তাইক গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 8
इत्थं विहारै रुचिरैः कौमारैर्भक्तवत्सला । जहाववस्थां कौमारीं स्वेच्छाधृतनराकृतिः
এইদৰে ৰুচিৰ কৌমাৰ-বিহাৰেৰে, ভক্তৱৎসলা দেৱী—যিয়ে স্বেচ্ছাৰে মানৱ-ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল—ক্ৰমে কন্যা-অৱস্থা ত্যাগ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 9
अतीव तपसांगेन सर्वांगेषु मनोहरा
অতিতীব্ৰ তপস্যাজাত তেজে তেওঁ সৰ্বাঙ্গে মনোহৰা হ’ল—সমগ্ৰ দেহ দীপ্তিময় আৰু সুন্দৰ হৈ উঠিল।
Verse 10
दक्षस्तां वीक्ष्य लोकेशः प्रोद्भिन्नांतर्वयस्थिताम् । चिंतयामास भर्गाय कथं दास्य इमां सुताम्
লোকেশ দক্ষে তেওঁক—যৌৱনৰ পূৰ্ণ বিকাশত স্থিত—দেখি মনতে চিন্তা কৰিলে: “ভৰ্গ (শিৱ)লৈ মোৰ এই কন্যাক কেনেকৈ দিম?”
Verse 11
अथ सापि स्वयं भर्गं प्राप्तुमैच्छत्तदान्वहम् । पितुर्मनोगतिं ज्ञात्वा मातुर्निकटमागमत्
তেতিয়া সেয়ো স্বয়ং সেই সময়তে ভৰ্গ (ভগৱান শিৱ)ক প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে। পিতাৰ মনোগতি জানি সি মাতৃৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 12
पप्रच्छाज्ञां तपोहेतोश्शंकरस्य विनीतधीः । मातुश्शिवाथ वैरिण्यास्सा सखी परमेश्वरी
বিনীতচিত্ত সেই পৰমেশ্বৰীয়ে তপস্যাৰ বাবে শংকৰৰ আজ্ঞা বিচাৰিলে। মাতৃ শিৱা তেওঁক বৈৰিণী বুলি ভাবিলেও, তেওঁ তেখেতৰ সখী আছিল।
Verse 13
ततस्सती महेशानं पतिं प्राप्तुं दृढव्रता । सा तमाराधयामास गृहे मातुरनुज्ञया
তাৰপিছত সতীয়ে মহেশানক স্বামী ৰূপে লাভ কৰিবলৈ দৃঢ় ব্ৰত ধৰি, মাতৃৰ অনুমতি লৈ মাতৃগৃহতেই তেওঁৰ ভক্তিভাৱে আৰাধনা কৰিলে।
Verse 14
आश्विने मासि नन्दायां तिथावानर्च भक्तितः । गुडौदनैस्सलवणैर्हरं नत्वा निनाय तम्
আশ্বিন মাহৰ শুভ নন্দা তিথিত তেওঁ ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে। তাৰ পিছত হৰ (ভগৱান শিৱ)ক প্ৰণাম কৰি গুড়-মিশ্ৰিত অন্ন আৰু লৱণযুক্ত ভোজন নৈবেদ্য ৰূপে অৰ্পণ কৰি সেই বিধি সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 15
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे नंदाव्रतविधानशिवस्तुति वर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ দ্বিতীয় সতীখণ্ডত ‘নন্দা-ব্ৰতবিধান আৰু শিৱস্তুতিবৰ্ণনা’ নামৰ পঞ্চদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 16
मार्गशीर्षेऽसिताष्टम्यां सतिलैस्सयवौदनैः । पूजयित्वा हरं कीलैर्निनाय दिवसान् सती
মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ কৃষ্ণাষ্টমীত সতীয়ে তিল আৰু যৱমিশ্ৰিত অন্নেৰে হৰক পূজা কৰিলে; আৰু দৃঢ় ব্ৰত‑নিয়মৰ ‘কীল’ ধৰি দিনবোৰ ভক্তিসাধনাত কটালে।
Verse 17
पौषे तु शुक्लसप्तम्यां कृत्वा जागरणं निशि । अपूजयच्छिवं प्रातः कृशरान्नेन सा सती
পৌষ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ সপ্তমীত সতীয়ে নিশি জাগৰণ কৰিলে; প্ৰভাতে কৃশৰান্ন নিবেদন কৰি শিৱৰ পূজা কৰিলে।
Verse 18
माघे तु पौर्णमास्यां स कृत्वा जागरणं निशि । आर्द्रवस्त्रा नदीतीरेऽकरोच्छंकरपूजनम्
মাঘ মাহৰ পূৰ্ণিমাত তেওঁ নিশি জাগৰণ কৰিলে; ভিজা বস্ত্ৰ পিন্ধি নদীৰ তীৰত শংকৰৰ পূজা কৰিলে।
Verse 19
तपस्यसितभूतायां कृत्वा जागरणं निशि । विशेषतस्समानर्च शैलूषैस्सर्वयामसु
সেই তপস্যাৰ ৰাতিত—যেতিয়া ভূত-প্ৰেত বিশেষভাৱে সক্ৰিয়—নিশি জাগৰণ কৰা উচিত; আৰু ৰাতিৰ প্ৰতিটো যামত গায়ক-বাদক আৰু নট-শিল্পীৰ সৈতে বিশেষ শ্ৰদ্ধাৰে শিৱৰ আৰাধনা আৰু স্তৱ কৰা উচিত।
Verse 20
चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां पलाशैर्दमनैश्शिवम् । अपूजयद्दिवारात्रौ संस्मरन् सा निनाय तम्
চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত সতীয়ে পলাশ ফুল আৰু দমন পাতৰে শিৱৰ পূজা কৰিলে; তেওঁক অবিৰত স্মৰণ কৰি দিন-ৰাতি ভক্তিত সেই সময় কটালে।
Verse 21
राधशुक्लतृतीयायां तिलाहारयवौदनैः । पूजयित्वा सती रुद्रं नव्यैर्मासं निनाय तम्
ৰাধা মাহৰ শুক্লপক্ষৰ তৃতীয়াত সতীয়ে তিল-আহাৰ আৰু যৱ-ওদন নিবেদন কৰি ৰুদ্ৰদেৱক পূজা কৰিলে আৰু নৱ, শুদ্ধ ব্ৰতে সেই মাহ অতিবাহিত কৰিলে।
Verse 22
ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां वै रात्रै संपूज्य शंकरम् । वसनैर्बृहतीपुष्पैर्निराहारा निनाय तम्
জ্যেষ্ঠৰ পূৰ্ণিমা ৰাতিত সতীয়ে শংকৰক সাৰাৰাত বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে; বস্ত্ৰ আৰু বৃহৎ পুষ্প নিবেদন কৰি, নিৰাহাৰ হৈ সেই ৰাতি তেওঁৰেই ব্ৰতত কাটালে।
Verse 23
आषाढस्य चतुर्दश्यां शुक्लायां कृष्णवाससा । बृहतीकुसुमैः पूजा रुद्रस्याकारि वै तया
আষাঢ় মাহৰ শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশীত সতীয়ে কৃষ্ণবস্ত্ৰ পৰিধান কৰি বৃহতী ফুলৰ বৃহৎ পুষ্পে প্ৰভু ৰুদ্ৰক নিশ্চয় পূজা কৰিলে।
Verse 24
श्रावणस्य सिताष्टम्यां चतुर्दश्यां च सा शिवम् । यज्ञोपवीतैर्वासोभिः पवित्रैरप्यपूजयत्
শ্ৰাৱণ মাহৰ শুক্ল অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীতেও তেওঁ শিৱক পূজা কৰিলে; যজ্ঞোপবীত আৰু পবিত্ৰ বস্ত্ৰ পুণ্য উপহাৰ হিচাপে নিবেদন কৰিলে।
Verse 25
भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां पुष्पैर्नानाविधैः फलैः । संपूज्य च चतुर्दश्यां चकार जलभो जनम्
ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ ত্ৰয়োদশীত তেওঁ নানাবিধ ফুল আৰু ফলৰে (শিৱক) সম্পূজা কৰিলে; আৰু চতুৰ্দশীত জলভে জনন-ক্ৰিয়া, সন্তান-উৎপত্তিৰ বিধি সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 26
नानाविधैः फलैः पुष्पैस्सस्यैस्तत्कालसंभवैः । चक्रे सुनियताहारा जपन्मासे शिवार्चनम्
সেই ঋতুত উৎপন্ন নানা ফল, পুষ্প আৰু শস্যেৰে—কঠোৰ নিয়মিত আহাৰ পালন কৰি—সতীয়ে এক মাহ জপ কৰি কৰি শিৱাৰ্চনা কৰিলে।
Verse 27
सर्वमासे सर्वदिने शिवार्चनरता सती । दृढव्रताभवद्देवी स्वेच्छाधृतनराकृतिः
প্ৰতি মাহে আৰু প্ৰতিদিনে সতী শিৱাৰ্চনাত ৰত আছিল। দেৱী দঢ়়ব্ৰতা হ’ল আৰু নিজৰ ইচ্ছাৰে মানৱ-ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 28
इत्थं नंदाव्रतं कृत्स्नं समाप्य सुसमाहिता । दध्यौ शिवं सती प्रेम्णा निश्चलाभूदनन्यधीः
এইদৰে নন্দা-ব্ৰত সম্পূৰ্ণ কৰি সতী সুসমাহিতা হ’ল। প্ৰেমেৰে তেওঁ শিৱক ধ্যান কৰিলে; তেওঁৰ চিত্ত অচল হৈ কেৱল শিৱতেই স্থিৰ হ’ল।
Verse 29
एतस्मिन्नंतरे देवा मुनयश्चाखिला मुने । विष्णुं मां च पुरस्कृत्य ययुर्द्रष्टुं सतीतपः
হে মুনি, এই সময়তে সকলো দেৱতা আৰু ঋষিসকল—বিষ্ণু আৰু মোক আগত ৰাখি—সতীৰ তপস্যা চাবলৈ গ’ল।
Verse 30
दृष्टागत्य सती देवैर्मूर्ता सिद्धिरिवापरा । शिवध्यानमहामग्ना सिद्धावस्थां गता तदा
দেৱতাসকলে সতীক আহি থকা দেখি, তেওঁ যেন অন্য এক সিদ্ধিৰ সাকাৰ মূৰ্তিৰ দৰে প্ৰকাশ পালে। শিৱধ্যানত মহামগ্ন হৈ তেওঁ তেতিয়া সিদ্ধাৱস্থালৈ উপনীত হ’ল।
Verse 31
चक्रुः सर्वे सुरास्सत्ये मुदा सांजलयो नतिम् । मुनयश्च नतस्कंधा विष्ण्वाद्याः प्रीतमानसाः
তেতিয়া সকলো দেৱতা আনন্দে সতিক হাত জোৰ কৰি প্ৰণাম কৰিলে। মুনিসকলেও বিনয়ে নত হ’ল; আৰু বিষ্ণু আদি দেৱসকল প্ৰীতচিত্তে বন্দনা কৰিলে।
Verse 32
अथ सर्वे सुप्रसन्ना विष्ण्वाद्याश्च सुरर्षयः । प्रशशंसुस्तपस्तस्यास्सत्यास्तस्मात्सविस्मयाः
তাৰপিছত বিষ্ণু আদি দেৱ আৰু দেৱৰ্ষিসকল সকলোৱে অতি প্ৰসন্ন হৈ, বিস্ময়ে সতিৰ সত্য আৰু অচল তপস্যাৰ প্ৰশংসা কৰিলে।
Verse 33
ततः प्रणम्य तां देवीं पुनस्ते मुनयस्सुराः । जग्मुर्गिरिवरं सद्यः कैलासं शिववल्लभम्
তাৰ পিছত সেই দেৱীক পুনৰ প্ৰণাম কৰি মুনিসকল আৰু দেৱতাসকল তৎক্ষণাৎ পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ—শিৱপ্ৰিয় কৈলাসলৈ গ’ল।
Verse 34
सावित्रीसहितश्चाहं सह लक्ष्म्या मुदान्वितः । वासुदेवोपि भगवाञ्जगामाथ हरांतिकम्
সাৱিত্ৰীৰ সৈতে মইও, লক্ষ্মীৰ সহিত আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ, হৰৰ সান্নিধ্যলৈ গ’লোঁ; আৰু ভগৱান বাসুদেৱো শিৱধামলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 35
गत्वा तत्र प्रभुं दृष्ट्वा सुप्रणम्य सुसंभ्रमाः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः करौ बद्ध्वा विनम्रकाः
তাত গৈ প্ৰভুক দৰ্শন কৰি তেওঁলোকে ভক্তিভয়ে গভীৰ প্ৰণাম কৰিলে। কৰযোৰে বিনম্ৰচিত্তে নানা স্তোত্ৰে তেওঁক স্তৱ কৰিলে।
Verse 36
देवा ऊचुः । नमो भगवते तुभ्यं यत एतच्चराचरम् । पुरुषाय महेशाय परेशाय महात्मने
দেৱসকলে ক’লে—হে ভগৱান! আপোনাক নমস্কাৰ; আপোনাৰ পৰাই এই সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত উদ্ভৱ হয়। পৰম পুৰুষ, মহেশ, পৰেশ, মহাত্মাক নমঃ।
Verse 37
आदिबीजाय सर्वेषां चिद्रूपाय पराय च । ब्रह्मणे निर्विकाराय प्रकृतेः पुरुषस्य च
সকলোৰে আদিবীজ, চিদ্ৰূপ আৰু পৰম তত্ত্বক নমস্কাৰ; সেই নিৰ্বিকাৰ ব্ৰহ্মক নমঃ, যি প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ—উভয়ৰ অতীত।
Verse 38
य इदं प्रतिपंच्येदं येनेदं विचकास्ति हि । यस्मादिदं यतश्चेदं यस्येदं त्वं च यत्नतः
যিজনে এই জগতক নানা ৰূপে প্ৰকাশ কৰে, যাৰ দ্বাৰাই ই জগত দীপ্ত হয়; যাৰ পৰা ই উদ্ভৱ হয় আৰু যাৰ পৰাই ই প্ৰবাহিত; যাৰেই এই সকলো—তুমিও—সেই তত্ত্বক যত্নেৰে জানা।
Verse 39
योस्मात्परस्माच्च परो निर्विकारी महाप्रभुः । ईक्षते यस्स्वात्मनीदं तं नताः स्म स्वयंभुवम्
যিজন সৰ্বোচ্চৰো অতীত পৰম, নিৰ্বিকাৰ মহাপ্ৰভু, আৰু যিজনে নিজৰ আত্মাতেই এই সমগ্ৰ জগত দৰ্শন কৰে—সেই স্বয়ম্ভূ প্ৰভুক আমি প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 40
अविद्धदृक् परः साक्षी सर्वात्मा ऽनेकरूपधृक् । आत्मभूतः परब्रह्म तपंतं शरणं गताः
সেইজন অবিদ্যাৰহিত দ্ৰষ্টা, পৰম সাক্ষী, সৰ্বাত্মা আৰু বহুৰূপধাৰী। তেওঁেই আত্মস্বরূপ পৰব্ৰহ্ম; সেয়ে তপস্যাত লীন সেই প্ৰভুৰ শৰণ তেওঁলোকে ল’লে।
Verse 41
न यस्य देवा ऋषयः सिद्धाश्च न विदुः पदम् । कः पुनर्जंतुरपरो ज्ञातुमर्हति वेदितुम्
যাঁৰ পৰম পদ দেৱতা, ঋষি আৰু সিদ্ধসকলেও নাজানে—তেন্তে আন কোনো সাধাৰণ জীৱে তেওঁক কেনেকৈ জানিব বা সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব পাৰিব?
Verse 42
दिदृक्षवो यस्य पदं मुक्तसंगास्सुसाधवः । चरितं सुगतिर्नस्त्वं सलोकव्रतमव्रणम्
সংসাৰ-সঙ্গৰ পৰা মুক্ত শুভ সাধুসকলে তেওঁৰ পৰম পদ দৰ্শন কৰিবলৈ আকাঙ্ক্ষা কৰে। আমাৰ বাবে তেওঁৰ পবিত্ৰ চৰিত্ৰই সুকৃতি-সুগতিৰ পথ; ই কলঙ্কহীন ব্ৰত, যিয়ে সালোখ্য দান কৰে।
Verse 43
त्वज्जन्मादिविकारा नो विद्यंते केपि दुःखदा । तथापि मायया त्वं हि गृह्णासि कृपया च तान्
তোমাত জন্ম আদি কোনো বিকাৰ নাই—দুখদায়ক একো নাই। তথাপি নিজৰ মায়াৰে তুমি সেয়া ধাৰণ কৰা আৰু কৃপাবশত সেয়া স্বীকাৰ কৰা।
Verse 44
तस्मै नमः परेशाय तुभ्यमाश्चर्यकर्मणे । नमो गिरां विदूराय ब्रह्मणे परमात्मने
সেই পৰেশ্বৰক নমস্কাৰ—আশ্চৰ্যকৰ্মী তোমাক নমস্কাৰ। বাক্য-বাণীৰ অতীত ব্ৰহ্ম, পৰমাত্মাক নমস্কাৰ।
Verse 45
अरूपायोरुरूपाय परायानंतशक्तये । त्रिलोकपतये सर्वसाक्षिणे सर्वगाय च
নমস্কাৰ সেই নিৰাকাৰ, তথাপি বহুৰূপ পৰমেশ্বৰক; অনন্ত শক্তিসম্পন্ন পৰমক; ত্ৰিলোকপতিক, সৰ্বসাক্ষী চৈতন্যক আৰু সৰ্বব্যাপী প্ৰভুক।
Verse 46
नम आत्मप्रदीपाय निर्वाणसुखसंपदे । ज्ञानात्मने नमस्तेऽस्तु व्यापकायेश्वराय च
আত্মপ্ৰদীপ স্বৰূপ তোমাক নমস্কাৰ; নিৰ্বাণসুখৰ সম্পদ তোমাক নমস্কাৰ। জ্ঞানাত্মা তোমাক নমস্কাৰ; সৰ্বব্যাপী ঈশ্বৰকেও নমস্কাৰ।
Verse 47
नैष्कर्म्येण सुलभ्याय कैवल्यपतये नमः । पुरुषाय परेशाय नमस्ते सर्वदाय च
নৈষ্কৰ্ম্যৰে সুলভ, কৈবল্যপতিলৈ নমস্কাৰ। হে পৰম পুৰুষ, হে পৰেশ, তোমাক নমস্কাৰ; হে সৰ্বদাতা, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 48
क्षेत्रज्ञायात्मरूपाय सर्वप्रत्ययहेतवे
ক্ষেত্ৰজ্ঞ অন্তঃসাক্ষী, আত্মস্বৰূপ আৰু সকলো প্ৰত্যয়-নিশ্চয়ৰ কাৰণ শিৱক নমস্কাৰ।
Verse 49
सर्वाध्यक्षाय महते मूलप्रकृतये नमः । पुरुषाय परेशाय नमस्ते सर्वदाय च
সৰ্বাধ্যক্ষ মহান, মূলপ্ৰকৃতি, পৰম পুৰুষ পৰেশ্বৰ আৰু সৰ্বদাতা শিৱক নমস্কাৰ।
Verse 50
त्रिनेत्रायेषुवक्त्राय सदाभासाय ते नमः । सर्वेन्द्रियगुणद्रष्ट्रे निष्कारण नमोस्तु ते
ত্রিনেত্ৰ, ইষুবক্ত্ৰ, সদা দীপ্তিমান তোমাক নমস্কাৰ; সকলো ইন্দ্ৰিয়গুণৰ দ্ৰষ্টা, নিষ্কাৰণ (স্বয়ম্ভূ) তোমাক নমোস্তु।
Verse 51
त्रिलोककारणायाथापवर्गाय नमोनमः । अपवर्गप्रदायाशु शरणागततारिणे
ত্রিলোকৰ কাৰণস্বৰূপ আৰু অপৱৰগস্বৰূপ শিৱক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। যি শীঘ্ৰে মোক্ষ দিয়ে আৰু শৰণাগতক তাৰায়, তেঁওক নমঃ।
Verse 52
सर्वाम्नायागमानां चोदधये परमेष्ठिने । परायणाय भक्तानां गुणानां च नमोस्तु ते
হে পৰমেশ্বৰ, সকলো আম্নায়-আগমৰ সাগৰস্বৰূপ আপোনাক নমস্কাৰ। ভক্তসকলৰ পৰম আশ্ৰয় আৰু সকলো গুণৰ আধাৰ আপোনাক নমঃ।
Verse 53
नमो गुणारणिच्छन्न चिदूष्माय महेश्वर । मूढदुष्प्राप्तरूपाय ज्ञानिहृद्वासिने सदा
হে মহেশ্বৰ! গুণৰূপ অৰণিৰে আচ্ছন্ন চৈতন্য-উষ্মাৰ অধিপতি, আপোনাক নমস্কাৰ। মূঢ়সকলৰ বাবে দুৰ্লভ আপোনাৰ স্বৰূপক, আৰু জ্ঞানীৰ হৃদয়ত সদা নিবাসী আপোনাক প্ৰণাম।
Verse 54
पशुपाशविमोक्षाय भक्तसन्मुक्तिदाय च । स्वप्रकाशाय नित्यायाऽव्ययायाजस्रसंविदे
পশু (বদ্ধ জীৱ)ক পাশ (বন্ধন)ৰ পৰা মুক্ত কৰা, ভক্তসকলক সন্মুক্তি দান কৰা, স্বপ্ৰকাশ, নিত্য, অব্যয় আৰু অজস্ৰ সংবিদ্-স্বৰূপ প্ৰভুক নমস্কাৰ।
Verse 55
प्रत्यग्द्रष्ट्रैऽविकाराय परमैश्वर्य धारिणे । यं भजन्ति चतुर्वर्गे कामयंतीष्टसद्गतिम् । सोऽभूदकरुणस्त्वं नः प्रसन्नो भव ते नमः
অন্তৰ্মুখ সাক্ষী, অবিকাৰী, পৰম ঐশ্বৰ্যধাৰী আপোনাক নমস্কাৰ। ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষ—এই চতুৰ্বৰ্গ কামনাকাৰীসকলে ইষ্ট সদ্গতি বিচাৰি আপোনাৰ ভজন কৰে। তথাপি আমাৰ প্ৰতি আপুনি যেন কৰুণাহীন; প্ৰসন্ন হওক—কৃপা কৰক, আপোনাক প্ৰণাম।
Verse 56
एकांतिनः कंचनार्थं भक्ता वांछंति यस्य न । केवलं चरितं ते ते गायंति परमंगलम्
যিসকল একনিষ্ঠ ভক্তে সোণ বা সংসাৰলাভ কামনা নকৰে, তেওঁলোকে কেৱল তেওঁৰ পৰম মঙ্গলময় চৰিত্ৰহে গায়।
Verse 57
अक्षरं परमं ब्रह्मतमव्यक्ताकृतिं विभुम् । अध्यात्मयोगगम्यं त्वां परिपूर्णं स्तुमो वयम्
হে অক্ষৰ, পৰম ব্ৰহ্ম, অব্যক্ত-আকৃতি সৰ্বব্যাপী প্ৰভু! অধ্যাত্ম-যোগে গম্য, নিত্য পৰিপূৰ্ণ তোমাক আমি স্তৱ কৰোঁ।
Verse 58
अतींद्रियमनाधारं सर्वाधारमहेतुकम् । अनंतमाद्यं सूक्ष्मं त्वां प्रणमामोऽखिलेश्वरम्
হে অখিলেশ্বৰ! ইন্দ্ৰিয়াতীত, নিজে অনাধাৰ হৈও সৰ্বাধাৰ, অহেতুক স্বয়ংসিদ্ধ; অনন্ত, আদ্য আৰু পৰম সূক্ষ্ম—তোমাক আমি প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 59
हर्यादयोऽखिला देवास्तथा लोकाश्चराचराः । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृताः
হৰি (বিষ্ণু) আদি সকলো দেৱতা আৰু চল-অচল সকলো লোক—কেৱল নাম-ৰূপৰ ভেদে, তেওঁৰ শক্তিৰ অতি সূক্ষ্ম কলামাত্ৰে গঠিত হৈছে।
Verse 60
यथार्चिषोग्नेस्सवितुर्यांति निर्यांति वासकृत् । गभस्तयस्तथायं वै प्रवाहो गौण उच्यते
যেনেকৈ অগ্নিৰ শিখা আৰু সূৰ্যৰ ৰশ্মি বায়ুৰ গতিৰ বাবে যেন ওলাই গৈ পুনৰ ঘূৰি আহে বুলি ভাসে, তেনেকৈ এই ‘প্ৰবাহ’ কেৱল গৌণ (লাক্ষণিক) অৰ্থত কোৱা হয়; সত্যতে পৰমেশ্বৰ শিৱ অচলেই থাকে।
Verse 61
न त्वं देवो ऽसुरो मर्त्यो न तिर्यङ् न द्विजः प्रभो । न स्त्री न षंढो न पुमान्सदसन्न च किंचन
হে প্ৰভু! তুমি ন দেব, ন অসুৰ, ন মৰ্ত্য, ন তিৰ্যক্ প্ৰাণী, ন দ্বিজ। তুমি নাৰীও নহয়, নপুংসকো নহয়, পুৰুষো নহয়; ন সৎ, ন অসৎ—কোনো ‘বস্তু’ও নহয়।
Verse 62
निषेधशेषस्सर्वं त्वं विश्वकृद्विश्व पालकः । विश्वलयकृद्विश्वात्मा प्रणतास्स्मस्तमीश्वरम्
সকলো নাকচ কৰাৰ পিছত যি শেষ থাকে, সেই সৰ্বস্বই তুমি। তুমি বিশ্বস্ৰষ্টা, বিশ্বপালক, বিশ্বলয়কাৰী, আৰু বিশ্বান্তৰাত্মা। হে পৰম ঈশ্বৰ, আমি তোমাক প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 63
योगरंधितकर्माणो यं प्रपश्यन्ति योगिनः । योगसंभाविते चित्ते योगेशं त्वां नता वयम्
যোগেৰে কৰ্মপ্ৰবৃত্তি ৰুদ্ধ কৰি, যোগীসকলে যাঁক প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন কৰে—যোগভাবনাৰে শুদ্ধ আৰু স্থিৰ চিত্তত—হে যোগেশ্বৰ, আমি তোমাক নত হওঁ।
Verse 64
नमोस्तु तेऽसह्यवेग शक्तित्रय त्रयीमय । नमः प्रसन्नपालाय नमस्ते भूरिशक्तये
হে অসহ্য বেগশালী! তোমাক নমস্কাৰ। তুমি ত্ৰিশক্তিস্বৰূপ আৰু বেদত্ৰয়ীৰ সাৰ। প্ৰসন্ন পালনকৰ্তা প্ৰভুক নমস্কাৰ; হে অপাৰ শক্তিধৰ, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 65
कदिंद्रियाणां दुर्गेशानवाप्य परवर्त्मने । भक्तोद्धाररतायाथ नमस्ते गूढवर्चसे
ইন্দ্ৰিয়ৰে যাঁক পোৱা দুৰ্লভ, যি দুৰ্গসমূহৰ ঈশ্বৰ, অন্য পথৰে অপ্রাপ্য—তথাপি ভক্তোদ্ধাৰত সদা ৰত—হে গূঢ় তেজস্বী, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 66
यच्छक्त्याहं धियात्मानं हंत वेद न मूढधी । तं दुरत्ययमाहात्म्यं त्वां नतः स्मो महाप्रभुम्
যি শক্তি আৰু যি বুদ্ধিৰে মই আত্মতত্ত্ব জানিবলৈ সক্ষম, মই মূঢ়বুদ্ধি নহয়; তথাপি আপোনাৰ মাহাত্ম্য অতিক্ৰমাতীত আৰু অগম্য। সেয়ে, হে মহাপ্ৰভু, আমি আপোনাক প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 67
ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महादेवं सर्वे विष्ण्वादिकास्सुराः । तूष्णीमासन्प्रभोरग्रे सद्भक्तिनतकंधराः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: এইদৰে মহাদেৱক স্তৱ কৰি, বিষ্ণু আদি সকলো দেৱতা প্ৰভুৰ সন্মুখত নীৰৱ হ’ল; আৰু সদ্ভক্তিৰে তেওঁলোকৰ গ্ৰীৱা নত হ’ল।
Frequently Asked Questions
Brahmā’s encounter with Satī in Dakṣa’s house and his benediction that her destined husband is the omniscient Jagadīśvara (Śiva implied), framed alongside Dakṣa’s honoring of the sages.
It signals that Satī’s outward conformity to social etiquette is a mode of divine play: she participates in worldly forms while directing the narrative toward a higher metaphysical truth (Śiva as supreme spouse and lord).
Her embodied beauty is linked to tapas (austerity) and inner spiritual potency, indicating that her physical form expresses ascetic radiance and divine intentionality rather than mere worldly attractiveness.