
এই অধ্যায়ত নাৰদে ব্ৰহ্মাক সোধে—বিষ্ণু প্ৰস্থান কৰাৰ পাছত কি ঘটিল আৰু ব্ৰহ্মাই কি কৰিলে। ব্ৰহ্মাই দেৱীৰ স্তৱ কৰে; তেওঁক বিদ্যা‑অবিদ্যাত্মিকা, শুদ্ধা, পৰব্ৰহ্মস্বৰূপিণী, জগদ্ধাত্রী, দুৰ্গা, শম্ভুপ্ৰিয়া, ত্ৰিদেৱজননী, চিতি‑পৰমানন্দস্বৰূপা আৰু পৰমাত্মস্বৰূপিণী বুলি মহিমা কৰে। স্তৱত প্ৰসন্ন যোগনিদ্ৰাৰূপিণী দেৱী ব্ৰহ্মাৰ সন্মুখত চণ্ডিকা ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভাৱ হয়—চাৰি বাহু, সিংহবাহন, বৰদমুদ্ৰা, দীপ্ত অলংকাৰ, চন্দ্ৰমুখ আৰু ত্ৰিনয়ন। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাই পুনৰ নমস্কাৰ কৰি তেওঁক প্ৰবৃত্তি‑নিবৃত্তি, সৰ্গ‑স্থিতি আদি বিশ্বপ্ৰক্ৰিয়াৰ নিত্য শক্তি আৰু চৰাচৰ জগতক মোহিত কৰি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা অধিষ্ঠাত্রী ৰূপে বৰ্ণনা কৰে; আগলৈ দেৱীৰ উত্তৰ আৰু ব্ৰহ্মাৰ নিবেদন সূচিত হয়।
Verse 1
नारद उवाच । ब्रह्मन् तात महाप्राज्ञ वद नो वदतां वर । गते विष्णौ किमभवदकार्षीत्किं विधे भवान्
নাৰদে ক’লে— হে ব্ৰহ্মন, হে পূজ্য পিতা, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ, বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! বিষ্ণু গ’লে পাছত কি হ’ল? আৰু তাৰ পাছত, হে বিধাতা, আপুনি কি কৰিলে?
Verse 2
ब्रह्मोवाच । विप्रनन्दनवर्य त्वं सावधानतया शृणु । विष्णौ गते भगवति यदकार्षमहं खलु
ব্ৰহ্মাই ক’লে— হে বিপ্ৰপুত্ৰসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, সাৱধানতাৰে শুনা। ভগৱান বিষ্ণু গ’লে পাছত মই যি কৰিছিলোঁ, সেয়া নিশ্চয় তোমাক ক’ম।
Verse 3
विद्याविद्यात्मिकां शुद्धां परब्रह्मस्वरूपिणीम् । स्तौमि देव जगद्धात्रीं दुर्गां शम्भुप्रियां सदा
বিদ্যা-অবিদ্যা-স্বরূপিণী, পৰম শুদ্ধা, পৰব্ৰহ্ম-স্বরূপা, জগদ্ধাত্রী আৰু শম্ভুৰ চিৰপ্ৰিয়া—সেই দেৱী দুৰ্গাক মই সদায় স্তৱ কৰোঁ।
Verse 4
सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम् । त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्
মই সেই নিত্য, সৰ্বব্যাপিনী দেবীক বন্দনা কৰোঁ—যি নিৰালম্ব, নিৰাকুল; যি ত্ৰিদেৱৰ জননী; আৰু স্থূলাতিস্থূল ৰূপতো থাকিও প্ৰকৃততে অৰুপিণী।
Verse 5
त्वं चितिः परमानंदा परमात्मस्वरूपिणी । प्रसन्ना भव देवेशि मत्कार्यं कुरु ते नमः
তুমি শুদ্ধ চিতি, পৰমানন্দময়ী, পৰমাত্মাৰ স্বৰূপিণী। হে দেবেশী দেৱী, প্ৰসন্ন হওঁক—মোৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰা। তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 6
ब्रह्मोवाच । एवं संस्तूयमाना सा योगनिद्रा मया मुने । आविर्बभूव प्रत्यक्षं देवर्षे चंडिका मम
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনে, এইদৰে মোৰ স্তৱে স্তুত হোৱা সেই যোগনিদ্ৰা—মোৰেই চণ্ডিকা—দেৱৰ্ষিৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰকাশ পালে।
Verse 7
स्निग्धांजनद्युतिश्चारुरूपा दिव्यचतुर्भुजा । सिंहस्था वरहस्ता च मुक्तामणिकचोत्कटा
তেওঁ অঞ্জনৰ দৰে স্নিগ্ধ দীপ্তিত উজ্জ্বল, অপূৰ্ব সুন্দৰ ৰূপিণী, দিৱ্য চতুৰ্ভুজা আছিল। সিংহাৰূঢ়া, বৰদহস্তধাৰিণী, মুক্তা-মণিৰ অলংকাৰত দীপ্তিমান আছিল।
Verse 8
शरदिंद्वानना शुभ्रचन्द्रभाला त्रिलोचना । सर्वावयवरम्या च कमलांघ्रिनखद्युतिः
তেওঁৰ মুখ শৰৎচন্দ্ৰৰ দৰে, কপালত নিৰ্মল চন্দ্ৰকলাৰ শোভা। তেওঁ ত্ৰিনেত্ৰী, সৰ্বাৱয়ৱত মনোহৰ, আৰু তেওঁৰ পদ্মপদৰ নখৰ জ্যোতি উজ্জ্বলভাৱে ঝলমল কৰিছিল।
Verse 9
समक्षं तामुमां वीक्ष्य मुने शक्तिं शिवस्य हि । भक्त्या विनततुंगांशः प्रास्तवं सुप्रणम्य वै
হে মুনি, সন্মুখত উমাক দেখি—যি শিৱৰেই দিৱ্য শক্তি—সেইজন ভক্তিভাৱে দেহ নত কৰি, গভীৰ প্ৰণাম জনাই, তেওঁৰ স্তৱ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 10
ब्रह्मोवाच । नमो नमस्ते जगतःप्रवृत्तिनिवृतिरूपे स्थितिसर्गरूपे । चराचराणां भवती सुशक्तिस्सनातनी सर्वविमोहनीति
ব্ৰহ্মাই ক’লে—নমো নমস্তে, হে জগতৰ প্ৰবৃত্তি-নিবৃত্তি স্বৰূপিণী, হে স্থিতি আৰু সৃষ্টিৰ স্বৰূপিণী। চৰাচৰ সকলোৰে বাবে তুমি পৰম শক্তিময়ী, সনাতনী, সৰ্ববিমোহিনী।
Verse 11
इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीखण्डे दुर्गास्तुतिब्रह्मवरप्राप्तिवर्णनो नामेकादशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগৰ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ সতীখণ্ডত ‘দুৰ্গাস্তুতি আৰু ব্ৰহ্মবৰপ্ৰাপ্তিৰ বৰ্ণনা’ নামৰ একাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 12
या योगिनां वै महिता मनोज्ञा सा त्वं न ते परमाणुसारे । यमादिपूते हृदि योगिनां या या योगिनां ध्यानपथे प्रतीता
যোগীসকলে মহিমা কৰা সেই মনোহৰ তত্ত্ব তুমিয়েই; সূক্ষ্ম পৰমাণুসম চিহ্ন অনুসৰণ কৰিলেই তোমাক লাভ কৰা নাযায়। যম-আদি সাধনাৰে পৱিত্ৰ হোৱা যোগীৰ হৃদয়ত তুমিয়েই সাক্ষাৎ—ধ্যানপথত যাক তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰে।
Verse 13
प्रकाशशुद्ध्यादियुता विरागा सा त्वं हि विद्या विविधावलंबा । कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपं त्वं बिभ्रती कालमयी जगंति
তুমিয়েই সেই বিদ্যা—প্ৰকাশময় শুদ্ধতাৰে যুক্ত, বৈৰাগ্যত প্ৰতিষ্ঠিত—যি নানাভাৱে জীৱসকলৰ আশ্ৰয়। কালস্বৰূপিণী হৈ তুমি জগতসমূহ ধাৰণ কৰা, আৰু অন্তৰত কূটস্থ, অব্যক্ত আৰু অনন্তৰূপ একক বহন কৰা।
Verse 14
विकारबीजं प्रकरोपि नित्यं गुणान्विता सर्वजनेषु नूनम् । त्वं वै गुणानां च शिवे त्रयाणां निदानभूता च ततः परासि
হে শিৱে, তুমিয়েই বিকাৰৰ নিত্য মূলবীজ, আৰু গুণৰূপে নিশ্চয় সৰ্বজনত ব্যাপ্ত। তুমিয়েই ত্ৰিগুণৰ কাৰণভূতা; সেয়ে তুমি সিহঁতৰো অতীত, পৰা।
Verse 15
सत्वं रजस्तामस इत्यमीषां विकारहीना समु वस्तितीर्या । सा त्वं गुणानां जगदेकहेतुं ब्रह्मांतरारंभसि चात्सि पासि
সত্ত্ব, ৰজ, তম—এই তিনিও গুণ বুলি কোৱা হয়; কিন্তু হে দেবী, তুমি সিহঁতৰ মাজত বিকাৰহীন হৈ সিহঁতৰো ওপৰত অৱস্থিত। সেই গুণসমূহৰ দ্বাৰাই তুমি জগতৰ একমাত্ৰ কাৰণ; আৰু ব্ৰহ্মাৰ প্ৰতিটো কল্পত সৃষ্টিৰ আৰম্ভ কৰ, পালন কৰ, আৰু শেষত লয়ো সাধন কৰ।
Verse 16
अशेषजगतां बीजे ज्ञेयज्ञानस्वरूपिणि । जगद्धिताय सततं शिवपत्नि नमोस्तु ते
হে শিৱপত্নী! সমগ্ৰ জগতৰ বীজ-কাৰণ, জ্ঞেয় আৰু জ্ঞান-স্বৰূপিণী, যি সদায় জগতৰ হিতত নিয়োজিত—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 17
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचः सा मे काली लोक विभाविनी । प्रीत्या मां जगतामूचे स्रष्टारं जनशब्दवत्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—মোৰ কথা শুনি লোকপ্ৰকাশিনী সেই কালী স্নেহেৰে মোক, জগতৰ স্ৰষ্টাক, জনসাধাৰণৰ বাণীৰ দৰে সৰলকৈ সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 18
देव्युवाच । ब्रह्मन्किमर्थं भवता स्तुताहमवधारय । उच्यतां यदि धृष्योसि तच्छीघ्रं पुरतो मम
দেৱী ক’লে— হে ব্ৰহ্মন, ভালদৰে অৱধাৰণ কৰা; তুমি কিয় মোৰ স্তৱ কৰিলা? যদি সাহস থাকে, তেন্তে মোৰ সন্মুখতে শীঘ্ৰ কোৱা।
Verse 19
प्रत्यक्षमपि जातायां सिद्धिः कार्यस्य निश्चिता । तस्मात्त्वं वांछितं ब्रूहि या करिष्यामि भाविता
প্ৰত্যক্ষ হৈ উঠিলেও কাৰ্যসিদ্ধি নিশ্চিত; সেয়ে তুমি যি ইচ্ছা কৰা কোৱা—দৃঢ় সংকল্পে মই তাক সম্পন্ন কৰিম।
Verse 20
ब्रह्मोवाच । शृणु देवि महेशानि कृपां कृत्वा ममोपरि । मनोरथस्थं सर्वज्ञे प्रवदामि त्वदाज्ञया
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে দেবী, হে মহেশানী, মোৰ ওপৰত কৃপা কৰি শুনা। হে সৰ্বজ্ঞে, মোৰ অন্তৰৰ মনোৰথত স্থিত কথা তোমাৰ আজ্ঞা অনুসাৰে মই ক’ম।
Verse 21
यः पतिस्तव देवेशि ललाटान्मेऽभवत्पुरा । शिवो रुद्राख्यया योगी स वै कैलासमास्थितः
হে দেৱেশী! যি প্ৰভু পূৰ্বে তোমাৰ স্বামী হৈছিল—যি মোৰ ললাটৰ পৰা শিৱৰূপে প্ৰাদুৰ্ভূত, ‘ৰুদ্ৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ যোগী—সেই প্ৰভু এতিয়া কৈলাস পৰ্বতত অধিষ্ঠিত।
Verse 22
तपश्चरति भूतेश एक एवाविकल्पकः । अपत्नीको निर्विकारो न द्वितीयां समीहते
ভূতেশ (ভগৱান শিৱ) একাই, অন্তৰত কোনো ভেদ-ৱিকল্প নথকাকৈ তপস্যা কৰে। পত্নীহীন আৰু নিৰ্বিকাৰ হৈ তেওঁ দ্বিতীয় সঙ্গীও কামনা নকৰে।
Verse 23
तं मोहय यथा चान्यां द्वितीयां सति वीक्षते । त्वदृते तस्य नो काचिद्भविष्यति मनोहरा
তাক এনেদৰে মোহিত কৰা, যাতে সতী দ্বিতীয় বিকল্প হিচাপে আন কোনো নাৰীকো চাব পাৰে। কিন্তু তোমাৰ বাহিৰে তাৰ বাবে আন কোনো মনোহৰী নাৰী কেতিয়াও নহ’ব।
Verse 24
तस्मात्त्वमेव रूपेण भवस्व हरमोहिनी । सुता भूत्वा च दक्षस्य रुद्रपत्नी शिवे भव
সেয়ে হে হৰ-মোহিনী! তুমিয়েই সেই ৰূপ ধাৰণ কৰা যি হৰ (শিৱ)ক মোহিত কৰে। হে শিৱে! দক্ষৰ কন্যা হৈ জন্মি ৰুদ্ৰ (শিৱ)ৰ পত্নী হোৱা।
Verse 25
यथा धृतशरीरा त्वं लक्ष्मीरूपेण केशवम् । आमोदयसि विश्वस्य हितायैतं तथा कुरु
যেনেকৈ তুমি লক্ষ্মীৰূপে দেহ ধৰি কেশৱ (বিষ্ণু)ক আনন্দিত কৰিছিলা, তেনেকৈ বিশ্বৰ হিতৰ বাবে এই কৰ্মই কৰা।
Verse 26
कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वाऽनिंदद्वृषध्वजः । स कथं वनितां देवी स्वेच्छया संग्रहीष्यति
মোৰ ভিতৰত প্ৰিয়াৰ প্ৰতি অতি সামান্য আকাঙ্ক্ষা দেখিও নিন্দাহীন বৃষধ্বজ (শিৱ)ে তাক অনুমোদন নকৰিলে। তেন্তে তেওঁ স্বইচ্ছাৰে কোনো সংসাৰী নাৰীক কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰিব?
Verse 27
हरे गृहीतकांते तु कथं सृष्टिश्शुभावहा । आद्यंतमध्ये चैतस्य हेतौ तस्मिन्विरागिणि
হে হৰি! তুমি যেতিয়া তোমাৰ প্ৰিয়া (লক্ষ্মী)ক গ্ৰহণ কৰিছা, তেতিয়া শুভবাহী বুলি কোৱা সৃষ্টিৰ গতি কেনেকৈ চলিব, যেতিয়া তাৰ কাৰণ—যি আদিত, অন্তত আৰু মধ্যতো বিদ্যমান—সেই বৈৰাগী (শিৱ) অনাসক্ত হৈ থাকে?
Verse 28
इति चिंतापरो नाहं त्वदन्यं शरणं हितम् । कृच्छ्रवांस्तेन विश्वस्य हितायैतत्कुरुष्व मे
এইদৰে চিন্তাত নিমগ্ন মই, তোমাৰ বাহিৰে আন কোনো হিতকাৰী শৰণ নেদেখোঁ। সেয়ে, যদিও ই দুষ্কৰ, সমগ্ৰ বিশ্বৰ মঙ্গলৰ বাবে মোৰ বাবে এইটো কৰা।
Verse 29
न विष्णुस्तस्य मोहाय न लक्ष्मीर्न मनोभवः । न चाप्यहं जगन्मातर्नान्यस्त्वां कोपि वै विना
হে জগন্মাতা! বিষ্ণু, লক্ষ্মী বা মনোভৱ (কাম) কোনোেও তাঁক মোহিত কৰিব নোৱাৰে; মইও নোৱাৰোঁ। আপোনাৰ বাহিৰে সঁচাকৈ আন কোনো নাই।
Verse 30
तस्मात्त्वं दक्षजा भूत्वा दिव्यरूपा महेश्वरी । तत्पत्नी भव मद्भक्त्या योगिनं मोहयेश्वरम्
সেয়েহে হে মহেশ্বৰী! দিব্যৰূপ ধৰি দক্ষৰ কন্যা হৈ জন্ম লওক। মোৰ ভক্তিৰে তেওঁৰ পত্নী হৈ, হে ঈশ্বৰী, সেই যোগী পৰমেশ্বৰ (শিৱ)ক মোহিত কৰক।
Verse 31
दक्षस्तपति देवेशि क्षीरोदोत्तरतीरगः । त्वामुद्दिश्य समाधाय मनस्त्वयि दृढव्रतः
হে দেৱেশী! দক্ষ ক্ষীৰসাগৰৰ উত্তৰ তীৰত তপস্যা কৰি আছে। দৃঢ়ব্ৰত হৈ মনক সমাধিত স্থিৰ কৰি কেৱল তোমাকেই ধ্যান কৰিছে॥
Verse 32
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सा चिंतामाप शिवा तदा । उवाच च स्वमनसि विस्मिता जगदम्बिका
ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই বাক্য শুনি শিৱা তেতিয়া গভীৰ চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল। বিস্মিতা জগদম্বিকাই নিজৰ হৃদয়ত, নিজৰ মনতেই ক’লে॥
Verse 33
देव्युवाच । अहो सुमहदाश्चर्यं वेदवक्तापि विश्वकृत् । महाज्ञानपरो भूत्वा विधाता किं वदत्ययम्
দেৱী ক’লে—অহো, ই অতি মহা আশ্চৰ্য! যি বেদৰ বক্তা আৰু বিশ্বস্ৰষ্টা, মহাজ্ঞানত স্থিত সেই বিধাতা—এই স্ৰষ্টাই কি কৈছে?॥
Verse 34
विधेश्चेतसि संजातो महामोहोऽसुखावहः । यद्वरं निर्विकारं तं संमोहयितुमिच्छति
বিধাতা ব্ৰহ্মাৰ চিত্তত দুখ আনোতা মহামোহ উদ্ভৱ হ’ল; আৰু তেওঁ সেই শ্ৰেষ্ঠ, নিৰ্বিকাৰ প্ৰভুক মোহিত কৰিব বিচাৰিলে।
Verse 35
हरमोहवरं मत्तस्समिच्छति विधिस्त्वयम् । को लाभोस्यात्र स विभुर्निर्मोहो निर्विकल्पकः
তুমি কোৱা—বিধাতা ব্ৰহ্মাই মোৰ পৰা হৰক মোহিত কৰাৰ বৰ বিচাৰে। ইয়াত লাভ কি? সেই সৰ্বব্যাপী প্ৰভু মোহৰহিত আৰু নিৰ্বিকল্প।
Verse 36
परब्रह्माख्यो यश्शंभुर्निर्गुणो निर्विकारवान् । तस्याहं सर्वदा दासी तदाज्ञावशगा सदा
পৰব্ৰহ্ম নামে খ্যাত, নিৰ্গুণ আৰু নিৰ্বিকাৰ শম্ভুৰ মই সদায় দাসী; সদায় তেওঁৰ আজ্ঞাৰ অধীনেই থাকোঁ।
Verse 37
स एव पूर्णरूपेण रुद्रनामाभवच्छिवः । भक्तोद्धारणहेतोर्हि स्वतंत्रः परमेश्वरः
সেই শিৱেই পূৰ্ণৰূপে প্ৰকাশ পাই ‘ৰুদ্ৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। ভক্তসকলৰ উদ্ধাৰৰ হেতু স্বতন্ত্ৰ পৰমেশ্বৰেই এনেদৰে কৰিলে।
Verse 38
हरेर्विधेश्च स स्वामी शिवान्न्यूनो न कर्हिचित् । योगादरो ह्यमायस्थो मायेशः परतः परः
তেওঁ হৰি (বিষ্ণু) আৰু বিধাতা (ব্ৰহ্মা)-ৰো স্বামী; শিৱতকৈ তেওঁ কেতিয়াও কোনোভাৱে হীন নহয়। যোগত পৰম আদৰযুক্ত, মায়ামোহাতীত স্থিত, মায়েশ্বৰ আৰু পৰাত্পৰ পৰম।
Verse 39
मत्वा तमात्मजं ब्रह्मा सामान्यसुरसंनिभम् । इच्छत्ययं मोहयितुमतोऽज्ञानविमोहितः
তেওঁক নিজৰ পুত্ৰ বুলি ভাবি আৰু সাধাৰণ দেৱতাৰ সমান বুলি ধৰি, অজ্ঞানে মোহিত ব্ৰহ্মাই তেওঁক মোহিত কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।
Verse 40
न दद्यां चेद्वरं वेदनीतिर्भ्रष्टा भवेदिति । किं कुर्यां येन न विभुः क्रुद्धस्स्यान्मे महेश्वरः
মই যদি বৰ নেদিওঁ, তেন্তে বেদবিধিত ধৰ্মনীতি ভংগ হ’ব। মই কি কৰোঁ, যাতে সৰ্বশক্তিমান মহেশ্বৰ মোৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ নহয়?
Verse 41
ब्रह्मो वाच । विचार्य्येत्थं महेशं तं सस्मार मनसा शिवा । प्रापानुज्ञां शिवस्याथोवाच दुर्गा च मां तदा
ব্ৰহ্মাই ক’লে: এইদৰে বিবেচনা কৰি শিৱা (সতী)য়ে মনতে সেই মহেশক স্মৰণ কৰিলে। তাৰপিছত শিৱৰ অনুমতি পাই, সেই সময়ত দুৰ্গাই মোক ক’লে।
Verse 42
दुर्गोवाच । यदुक्तं भवता ब्रह्मन् समस्तं सत्यमेव तत् । मदृते मोहयित्रीह शंकरस्य न विद्यते
দুৰ্গাই ক’লে—হে ব্ৰাহ্মণ, আপুনি যি কৈছে সেয়া সম্পূৰ্ণ সত্য। মোৰ বাহিৰে ইয়াত শংকৰক মোহিত কৰিব পৰা কোনো শক্তি নাই।
Verse 43
हरेऽगृहीतदारे तु सृष्टिनैषा सनातनी । भविष्यतीति तत्सत्यं भवता प्रतिपादितम्
হে হৰি, যেতিয়ালৈকে তুমি পত্নী গ্ৰহণ নকৰা, তেতিয়ালৈকে এই সনাতনী সৃষ্টিৰ নিত্য ধাৰা আগবাঢ়িব নোৱাৰে। সেয়ে তুমি ‘ই নিশ্চয় হ’ব’ বুলি কোৱা কথাই সত্য।
Verse 44
ममापि मोहने यन्नो विद्यतेस्य महाप्रभोः । त्वद्वाक्याद्विगुणो मेद्य प्रयत्नोऽभूत्स निर्भरः
মোৰ নিজৰ মোহতোও মই সেই মহাপ্ৰভুক যথাৰ্থভাবে বুজিব নোৱাৰিলোঁ। কিন্তু আপোনাৰ বাক্যৰ ফলত আজি মোৰ প্ৰচেষ্টা দ্বিগুণ হ’ল আৰু মই সম্পূৰ্ণ দৃঢ় সংকল্পে লাগিলোঁ।
Verse 45
अहं तथा यतिष्यामि यथा दारपरिग्रहम् । हरः करिष्यति विधे स्वयमेव विमोहितः
মই তেনেদৰে চেষ্টা কৰিম যাতে হৰ নিজেই পত্নী-গ্ৰহণ কৰে। হে বিধাতা ব্ৰহ্মা! মোৰ মায়াত বিমোহিত হৈ তেওঁ সেয়া স্বয়ং কৰিব।
Verse 46
सतीमूर्तिमहं धृत्वा तस्यैव वशवर्तिनी । भविष्यामि महाभागा लक्ष्मीर्विष्णोर्यथा प्रिया
সতীৰ ৰূপ ধৰি মই কেৱল তেওঁৰেই বশৱৰ্তিনী হ’ম, হে মহাভাগ! যেনেকৈ লক্ষ্মী বিষ্ণুৰ প্ৰিয়া, তেনেকৈ মই শিৱৰ প্ৰিয়া হ’ম।
Verse 47
यथा सोपि मयैवेय वशवर्ती सदा भवेत् । तथा यत्नं करिष्यामि तस्यैव कृपया विधे
যেন তেওঁও ইয়াত সদায় মোৰ বশত থাকে, তেনেদৰেই মই চেষ্টা কৰিম—তেওঁৰেই কৃপাৰে, হে বিধে (ব্ৰহ্মা)।
Verse 48
उत्पन्ना दक्षजायायां सतीरूपेण शंकरम् । अहं सभाजयिष्यामि लीलया तं पितामह
দক্ষৰ পত্নীৰ গৰ্ভত সতীৰূপে জন্ম লৈ মই লীলাভাৱে শংকৰক সন্মান কৰিম; হে পিতামহ ব্ৰহ্মা, তাতে আপোনাৰো সন্মান হ’ব।
Verse 49
यथान्यजंतुरवनौ वर्तते वनितावशे । मद्भक्त्या स हरो वामावशवर्ती भविष्यति
যেনেকৈ পৃথিৱীত অন্য জীৱ নাৰীৰ বশত থাকে, তেনেকৈ মোৰ ভক্তিৰ দ্বাৰা সেই হৰ (শিৱ)ও মোৰ বশৱৰ্তী হ’ব।
Verse 50
ब्रह्मोवाच । मह्यमित्थं समाभाष्य शिवा सा जगदम्बिका । वीक्ष्यमाणा मया तात तत्रैवांतर्दधे ततः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে মোৰ সৈতে সম্যক্ কথা কৈ সেই শিৱা, জগত্অম্বিকা; হে তাত! মই চাই থাকোঁতেই তাতেই তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 51
तस्यामंतर्हितायां तु सोहं लोकपितामहः । अगमं यत्र स्वसुतास्तेभ्यस्सर्वमवर्णयम्
সেই (সতী) অন্তৰ্ধান হোৱাৰ পাছত, মই—লোকপিতামহ ব্ৰহ্মা—য’ত মোৰ নিজ পুত্ৰসকল আছিল তাত গৈ, যি যি ঘটিছিল সকলো তেওঁলোকক বৰ্ণনা কৰিলোঁ।
Brahmā narrates that after Viṣṇu’s departure he praised Devī (Yogānidrā/Durgā), whereupon she manifested visibly as Caṇḍikā before him.
It treats Devī as both the liberating principle (vidyā) and the veiling/operative power (avidyā), while also affirming her identity with the supreme absolute (parabrahman), integrating metaphysics with devotional address.
Devī is praised as Durgā, Umā, Śambhupriyā, and Yogānidrā, and appears as Caṇḍikā with four arms, lion-mount, boon-giving hand, three eyes, moonlike face, and radiant ornaments—signifiers of protective sovereignty and cosmic agency.