पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सप्तर्षयस्ते च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्योचितां गिरे

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰ পাছত সেই সপ্তৰ্ষিসকলে হিমগিৰীৰ অধীশ্বৰক ক’লে: “হে গিৰিৰাজ! আপোনাৰ আত্মজা দেৱীৰ বাবে আজিেই উপযুক্ত যাত্ৰাৰ ব্যৱস্থা কৰক।”

Verse 2

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

হে মুনীশ্বৰ, এই কথা শুনি আৰু সেই বিৰহৰ পৰম তীব্ৰতা বুজি গিৰীশ (ভগৱান শিৱ) মহাপ্ৰেমে বিষণ্ণ হৈ কিছু সময় তেনেকৈয়ে থাকিল।

Verse 3

कियत्कालेन सम्प्राप्य चेतनां शैलराट् ततः । तथास्त्विति गिरामुक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्

কিছু সময়ৰ পাছত শৈলৰাজ (হিমালয়) চেতনালাভ কৰিলে। ‘তথাস্তु’ বুলি কৈ বাক্যে সন্মতি দি, তাৰ পাছত মেনাক এটা বাৰ্তা ক’লে।

Verse 4

शैलसन्देशमाकर्ण्य हर्षशोकवशा मुने । मेना संयापयामास कर्त्तुमासीत्समुद्यता

হে মুনি, শৈলৰাজ (হিমালয়) পঠোৱা বাৰ্তা শুনি মেনা হর্ষ আৰু শোকত আচ্ছন্ন হ’ল; তেওঁ নিজৰ মন সান্ত্বনা দিলে আৰু যথোচিত কৰ্ম কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 5

श्रुतिस्वकुलजाचारं चचार विधिवन्मुने । उत्सवम्विविधन्तत्र सा मेना क्षितिभृत्प्रिया

হে মুনি, ক্ষিতিভৃত্‌-প্ৰিয়া মেনাই বেদশ্ৰুতি-বিহিত বিধি আৰু নিজৰ কুলাচাৰ ধৰ্ম বিধিবৎ পালন কৰিলে; আৰু তাত তেওঁ নানাবিধ মঙ্গলোৎসৱ সঠিকভাৱে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 6

गिरिजाम्भूषयामास नानारत्नांशुकैर्वरैः । द्वादशाभरणैश्चैव शृंगारैर्नृपसम्मितैः

তেওঁ গিৰিজা (পাৰ্বতী)ক নানাৰত্নখচিত উৎকৃষ্ট বস্ত্ৰে ভূষিত কৰিলে; আৰু ৰাণীৰ উপযুক্ত সুশৃঙ্খল শৃঙ্গাৰে দ্বাদশ অলংকাৰ পিন্ধাই সুসজ্জিত কৰিলে।

Verse 7

मेनामनोगम्बुद्ध्वा साध्व्येका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतम्परम्

মেনাৰ শুভ আৰু দৃঢ় মনোভাৱ বুজি, দ্বিজহিতকামিনী সেই সাধ্বী নাৰীয়ে গিৰিজাক পৰম পাতিব্ৰত্য-ব্ৰতৰ শিক্ষা দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 8

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम्

দ্বিজপত্নীয়ে ক’লে—হে গিৰিজে, সুপ্ৰীতিয়ে মোৰ ধৰ্মবর্ধক বাক্য শুনা; ইহলোক-পরলোকত আনন্দদায়ক আৰু শুনোঁতাসকলক সুখ প্ৰদান কৰে।

Verse 9

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी

ধন্য সেই পতিব্ৰতা নাৰী; তাৰ সমান বিশেষ পূজ্য আন কেহো নাই। সি সকলো লোকক পাৱন কৰে আৰু পাপসমূহৰ সোঁত বিনাশ কৰে।

Verse 10

सेवते या पतिम्प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे । इह भुक्त्वाखिलाम्भोगान न्ते पत्या शिवां गतिम्

হে শিৱে! যি নাৰী স্বামীক পৰমেশ্বৰ জ্ঞান কৰি প্ৰেম-ভক্তিৰে সেৱা কৰে, সি এই লোকত সকলো যোগ্য ভোগ লাভ কৰি, অন্তত স্বামীৰ সৈতে শিৱময় শুভ গতি প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 11

पतिव्रता च सावित्री लोपामुद्रा ह्यरुन्धती । शाण्डिल्या शतरूपानुसूया लक्ष्मीस्स्वधा सती

সাৱিত্ৰী, লোপামুদ্ৰা আৰু অৰুন্ধতী পতিব্ৰতা ৰূপে প্ৰসিদ্ধ; তেনেদৰে শাণ্ডিল্যা, শতৰূপা, অনসূয়া, লক্ষ্মী, স্বধা আৰু সতীও ধৰ্মনিষ্ঠা আৰু শুচিব্ৰতত খ্যাত।

Verse 12

संज्ञा च सुमतिश्श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च । अन्या बह्व्योऽपि साध्व्यो हि नोक्ता विस्तरजाद्भयात्

সঞ্জ্ঞা, সুমতি, শ্ৰদ্ধা, মেনা আৰু স্বাহা—এই সাধ্বী নাৰীৰ নাম কোৱা হ’ল। আন বহু ধৰ্মনিষ্ঠ নাৰীও আছে, কিন্তু বিৱৰণ অতিবিস্তৃত হ’ব বুলি ভয় কৰি উল্লেখ কৰা নহ’ল।

Verse 13

पातिव्रत्यवृषेणैव ता गतास्सर्वपूज्यताम् । ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मान्या जाता मुनीश्वरैः

পতিব্ৰতা ধৰ্মৰ শক্তিৰে তেওঁলোকে সকলোৰে পূজনীয় স্থান লাভ কৰিলে। ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু হৰ (শিৱ) লগতে মুনীশ্বৰসকলেও তেওঁলোকক সন্মান কৰিলে।

Verse 14

सेव्यस्त्वया पतिस्तस्मात्सर्वदा शङ्करः प्रभुः । दीनानुग्रहकर्ता च सर्वसेव्यस्सतां गतिः

সেয়ে তুমিয়ে সদায় তোমাৰ প্ৰভু-পতি শংকৰক সেৱা কৰা উচিত। তেওঁ দীনজনৰ অনুগ্ৰহকৰ্তা, সকলোৰে সেৱনীয়, আৰু সৎজনৰ শৰণ তথা পৰম গতি।

Verse 15

महान्पतिव्रताधर्म्मश्श्रुतिस्मृतिषु नोदितः । यथैष वर्ण्यते श्रेष्ठो न तथान्योऽस्ति निश्चितम्

এই মহান পতিব্ৰতা-ধৰ্ম শ্ৰুতি-স্মৃতিত একে ধৰণে বিধান কৰা হোৱা নাই। ইয়াত যিদৰে একে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, নিশ্চিতভাৱে ইয়াৰ সমান আন কোনো ধৰ্ম নাই।

Verse 16

भुंज्याद्भुक्ते प्रिये पत्यौ पातिव्रत्यपरायणा । तिष्ठेत्तस्मिंञ्छिवे नारी सर्वथा सति तिष्ठति

পতিব্ৰত্যত পৰায়ণা পত্নীয়ে প্ৰিয় স্বামী ভোজন কৰাৰ পাছতেহে ভোজন কৰিব। স্বামীৰ ভিতৰত বিৰাজমান শিৱত প্ৰতিষ্ঠিত হৈ সেই নাৰী সৰ্বথা সতীভাবত—ধৰ্ম আৰু মঙ্গলত—স্থিত থাকে।

Verse 17

स्वप्यात्स्वपिति सा नित्यं बुध्येत्तु प्रथमं सुधीः । सर्वदा तद्धितं कुर्यादकैतवगतिः प्रिया

তেওঁ শুই থাকক বা জাগি থাকক, সুজ্ঞানী পুৰুষে সদায় প্ৰথমে জাগি সাৱধান হৈ থাকিব লাগে। সকলো সময়তে কপটহীন স্বভাৱৰ প্ৰিয়াৰ মঙ্গলৰ বাবে হে কাৰ্য কৰিব লাগে।

Verse 18

अनलंकृतमात्मानन्दर्शयेन्न क्वचिच्छिवे । कार्यार्थम्प्रोषिते तस्मिन्भवेन्मण्डनवर्जिता

হে শিৱে! স্বামী কৰ্মকাৰণে বাহিৰলৈ গ’লে, সাধ্বী পত্নীয়ে ক’তো অলংকৃত ৰূপে নিজকে দেখুৱাব নালাগে; অলংকাৰ-শৃঙ্গাৰবর্জিতা হৈ থাকিব লাগে।

Verse 19

पत्युर्नाम न गृह्णीयात् कदाचन पतिव्रता । आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्प्रसीदेत्ताडितापि च । हन्यतामिति च ब्रूयात्स्वामिन्निति कृपां कुरु

পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে কেতিয়াও অৱমাননাৰে স্বামীৰ নাম নল’ব। গালি দিলেও পাল্টা গালি নেদিব; মাৰিলেও শান্ত হৈ প্ৰসন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব। যদি তেওঁ কয়, “ইয়াক মাৰি পেলাও,” তেন্তেও তাই মিনতি কৰিব—“স্বামী, কৃপা কৰক।”

Verse 20

आहूता गृह कार्याणि त्यक्त्वा गच्छेत्तदन्तिकम् । सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्यां सुप्रणम्य वदेदिति

আহ্বান পালে গৃহকাৰ্য ত্যাগ কৰি তৎক্ষণাৎ সেই পূজনীয়জনৰ ওচৰলৈ যাব লাগে। সোনকালে কৰজোড়ে, প্ৰেমভক্তিৰে ভালদৰে প্ৰণাম কৰি, তাৰপিছত যথোচিত কথা ক’ব লাগে।

Verse 21

किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम् । तदादिष्टा चरेत्कर्म सुप्रसन्नेन चेतसा

হে নাথ! মোক এইদৰে কিয় সম্বোধন কৰা হ’ল? অনুগ্ৰহ কৰি সেই প্ৰসাদ দান কৰক। আপোনাৰ আদেশমতে মই নিয়ত কৰ্ম পালন কৰিম, আপোনাৰ কৃপাৰে সম্পূৰ্ণ প্ৰশান্তচিত্তে।

Verse 22

चिरन्तिष्ठेन्न च द्वारे गच्छेन्नैव परालये । आदाय तत्त्वं यत्किंचित्कस्मै चिन्नार्पयेत्क्वचित्

দুৱাৰত দীঘলীয়া সময় নাথাকিব, আৰু পৰৰ ঘৰৰ অন্তঃপুৰলৈও নাযাব। কোনো তত্ত্ব বা গোপন সত্য ধৰি ল’লে, তাক যাকে-তাকে ক’তোৱে অৰ্পণ নকৰিব।

Verse 23

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हितम्

কোনেও নক’লেও তাই নিজেই পূজাৰ সকলো উপকৰণ সাজি ল’লে। উপযুক্ত সময়ৰ উপযুক্ত সুযোগ ধৈৰ্যৰে অপেক্ষা কৰি, সময়োচিত হিতকৰ কাম কৰিলে।

Verse 24

न गच्छेत्तीर्थयात्रां वै पत्याज्ञां न विना क्वचित् । दूरतो वर्जयेत्सा हि समाजोत्सवदर्शनम्

স্বামীৰ অনুমতি নোহোৱাকৈ তাই ক’তো তীৰ্থযাত্ৰালৈ নাযাব। লগতে জনসমাগম আৰু উৎসৱ-সমাবেশৰ দৰ্শনৰ পৰা দূৰত থাকিব।

Verse 25

तीर्थार्थिनी तु या नारी पतिपादोदकम्पिबेत् । तस्मिन्सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च न संशयः

তীৰ্থফল কামনা কৰা নাৰী যদি স্বামীৰ পাদ-প্ৰক্ষালনৰ জল পান কৰে, তেন্তে নিঃসন্দেহে তাতেই সকলো তীৰ্থ আৰু সকলো ক্ষেত্ৰ অন্তর্ভুক্ত হয়।

Verse 26

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে স্বামীৰ ভোজনৰ অৱশিষ্ট অন্নাদি যি কিছু থাকে, তাক ‘মহাপ্ৰসাদ’ বুলি ভক্তিভাৱে গ্ৰহণ কৰি ভোজন কৰিব; স্বামীয়ে দিয়া বস্তু শ্ৰদ্ধাৰে স্বীকাৰ কৰিব।

Verse 27

अविभज्य न चाश्नीयाद्देव पित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

দেৱ, পিতৃ আৰু অতিথিৰ নিমিত্তেও আগতে যথাযথ বণ্টন নকৰাকৈ আহাৰ নকৰিব। পৰিচাৰকবৰ্গ, আশ্ৰিত, গৰু আৰু ভিক্ষুকসমাজকো যথোচিত অংশ দিব লাগে।

Verse 28

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । भवेत्सा सर्वदा देवी पतिव्रतपरायणा

তাই গৃহোপকৰণ আৰু সম্পত্তি সংযমে ৰাখিব, দক্ষ আৰু পৰিশ্ৰমী হ’ব, প্ৰফুল্ল থাকিব আৰু অপব্যয়ৰ পৰা বিমুখ হ’ব। এনে মহীয়সী নাৰী সদায় পতিব্ৰতধৰ্মত পৰায়ণা হয়।

Verse 29

कुर्यात्पत्यननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम् । अन्यथा तत्फलं नास्ति परत्र नरकम्व्रजेत्

স্বামীৰ অনুমতি নোহোৱাকৈ পত্নীয়ে উপবাস, ব্ৰত আদি অনুশীলন নকৰিব। নহ’লে তাৰ ফল নষ্ট হয় আৰু পৰলোকে নৰকগতি হয়।

Verse 30

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

স্বামী সুখে, আৰামে বহি স্বাভাৱিকভাৱে আনন্দিত থাকিলে, মাজৰ গৃহকাৰ্যৰ বাবেও তেওঁক কেতিয়াও উঠাব নালাগে।

Verse 31

क्लीबम्वा दुरवस्थम्वा व्याधितं वृद्धमेव च । सुखितं दुःखितं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

স্বামী নপুংসক হওক, দুৰৱস্থাত পৰক, ৰোগী বা বৃদ্ধ হওক—সুখী হওক বা দুখী—পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে একমাত্ৰ স্বামীক লঙ্ঘন নকৰি, তেওঁৰ প্ৰতিই অচল থাকিব।

Verse 32

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं च स्वमुखं नैव दर्शयेत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नानान्न शुध्यति

ৰজস্বলা নাৰীয়ে তিনিৰাতি নিজৰ মুখ নেদেখুৱাব আৰু নিজৰ কথাো নুশুনাব; স্নান কৰি শুদ্ধ নোহোৱালৈকে।

Verse 33

सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिम्भानुम्विलोकयेत

ভালদৰে স্নান কৰি তাই কেৱল স্বামীৰ মুখহে চাব, আন ক’তাও কেতিয়াও নহয়। অথবা মনত স্বামীক ধ্যান কৰি সূৰ্যক দৰ্শন কৰিব।

Verse 34

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम् । कूर्पासकञ्च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्

হালধি-কুংকুম, সিন্দূৰ, কাজল আদি, কপাহ, তাম্বুল, আৰু মাঙ্গল্য অলংকাৰ আদি—এই সকলো দেৱীপূজাৰ পবিত্ৰ আচাৰত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 35

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता

স্বামীৰ আয়ুস কামনা কৰা পতিব্ৰতা নাৰীয়ে কেশসজ্জা, কবরী, হাত-কাণ আদি অলংকাৰৰ শৃঙ্গাৰ দূৰতে ৰাখিব।

Verse 36

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित्

কেতিয়াও অশুচি আচৰণযুক্তা, প্ৰবঞ্চকী, বা কেৱল কাণকথা-শ্ৰুতিত পৰিচিতা নাৰীৰ সৈতে সখ্য স্থাপন নকৰিব; আৰু দুৰ্ভাগিনী বা অমঙ্গল স্বভাৱিনীৰ সৈতে ক’তো ঘনিষ্ঠতা নাবঢ়াব।

Verse 37

पतिविद्वेषिणीं नारीं न सा संभाषयेत्क्वचित् । नैकाकिनी क्वचित्तिष्ठेन्नग्ना स्नायान्न च क्वचित्

যি নাৰী স্বামীৰ প্ৰতি বিদ্বেষ ৰাখে, তাৰ সৈতে সি কেতিয়াও কথা নক’ব। সি ক’তো একা নাথাকিব; আৰু কেতিয়াও নগ্ন হৈ স্নান নকৰিব।

Verse 38

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती च प्रवसेत्क्वचित्

সতী নাৰীয়ে কেতিয়াও উখল, মুছল, বৰ্ধনী (চালনি/সূপ) বা পিহনীয়া শিলতো নাবহিব। যন্ত্ৰ/প্ৰেছত বা দেউলিৰ (দুৱাৰৰ দহলিজ) ওপৰতো কেতিয়াও নাথাকিব।

Verse 39

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं नाचरेत्क्वचित् । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती भवेत्

যথাযথ দাম্পত্যসময়ৰ বাহিৰে সি কেতিয়াও অতি-ধৃষ্টতা/অগ্ৰসৰ আচৰণ নকৰিব। স্বামীৰ য’তে য’তে ৰুচি, ত’তে ত’তে সি প্ৰেমময়ী আৰু সমৰ্পিতা হ’ব।

Verse 40

हृष्टाहृष्टे विषण्णा स्याद्विषण्णास्ये प्रिये प्रिया । पतिव्रता भवेद्देवी सदा पतिहितैषिणी

প্ৰিয় (স্বামী) আনন্দিত নহ’লে সি বিষণ্ণ হ’ব; আৰু তেওঁৰ মুখ বিষাদগ্ৰস্ত হ’লে সান্ত্বনা দি সি-ই তেওঁৰ পৰম প্ৰিয়া হ’ব। এইদৰে দেৱী সদা পতিব্ৰতা—নিত্য স্বামীৰ হিতকামিনী।

Verse 41

एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद्धैर्य्यधारिणी

পুণ্যৱতী নাৰীয়ে সম্পদ আৰু বিপদ—দুয়োতে সমভাৱ ধৰি থাকিব লাগে। ধৈৰ্য ধাৰণ কৰি কোনো অৱস্থাতেই নিজৰ অন্তঃস্বভাৱ বিকৃত নকৰিব।

Verse 42

सर्पिर्लवणतैलादिक्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

ঘিউ, লোণ, তেল আদি গৃহস্থালিৰ সামগ্ৰী শেষ হ’লেও পতিব্ৰতা নাৰীয়ে কেতিয়াও “মোৰ পতি নাই/কামৰ নহয়” বুলি নক’ব; আৰু তেওঁক ক্লেশকৰ কামত নলগাব।

Verse 43

विधेर्विष्णोर्हराद्वापि पतिरेकोधिको मतः । पतिव्रताया देवेशि स्वपतिश्शिव एव च

বিধাতা ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু বা হৰ—ইয়াৰ মাজতো পতি একেই পৰম বুলি মানা হয়। হে দেবেশী! পতিব্ৰতাৰ বাবে নিজৰ পতি সাক্ষাৎ শিৱ।

Verse 44

व्रतोपवासनियमम्पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

যি নাৰী পতিৰ আজ্ঞা/মৰ্যাদা উলংঘি নিজৰ ইচ্ছাৰে ব্ৰত, উপবাস আৰু নিয়ম আচৰে, সি পতিৰ আয়ুস হৰণ কৰে; আৰু মৃত্যুৰ পাছত নৰকগতি পায়।

Verse 45

उक्ता प्रत्युत्तरन्दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

যি নাৰী মাতিলোেও তীক্ষ্ণ উত্তৰ দিয়ে আৰু ক্ৰোধতেই আসক্ত থাকে, সি গাঁৱত কুকুৰী (সৰমা) হয়; আৰু নিৰ্জন বনত শিয়ালী হয়।

Verse 46

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेद्दुष्टसन्निधौ । न च कातरवाक्यानि वदेन्नारी पतिं क्वचित्

নাৰীয়ে পতিৰ তুলনাত উচ্চ আসন নল’ব, দুষ্টৰ সান্নিধ্যলৈ নাযাব; আৰু কেতিয়াও পতিৰ আগত ভীত, দ্বিধাগ্ৰস্ত কথা নক’ব।

Verse 47

अपवादं न च ब्रूयात्कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वै हसेत्

অপবাদ নক’ব, কলহৰ পৰা দূৰত থাকিব। গুৰুসকলৰ সান্নিধ্যত ক’তোৱে উচ্চস্বৰে কথা নক’ব আৰু হাঁহি-ধেমালি নকৰিব।

Verse 48

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितान्नजलाशनैः । ताम्बूलैर्वसनैश्चापि पादसम्वाहनादिभिः

বাহিৰৰ পৰা উভতি অহা দেখি তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ সেৱাত লাগিল—জল আৰু আহাৰ অৰ্পণ কৰিলে, তাম্বুল দিলে, বস্ত্ৰ দিলে, আৰু পাদ-সংবাহন আদি উপচাৰে আপ্যায়ন কৰিলে।

Verse 49

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया

তদ্ৰূপ মধুৰ স্নেহভৰা বাক্য আৰু ঘাম মচি দিয়া আদি অন্তৰঙ্গ সেৱাৰে যি নাৰী নিজে আনন্দিত হৈ প্ৰিয়ক আনন্দিত কৰে, তেনেকৈ ত্ৰিলোকো তৃপ্ত হয়।

Verse 50

मितन्ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्तारम्पूजयेत्सदा

পিতাই সীমিতভাৱে দিয়ে, ভ্ৰাতাও সীমিতভাৱে দিয়ে, পুত্ৰও সীমিতভাৱে দিয়ে। সেয়ে যি সত্যই অসীম দাতা আৰু স্থিৰ পালনকৰ্তা, সেই স্বামীক সদায় পূজা কৰা উচিত।

Verse 51

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वम्परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

স্ত্ৰীৰ বাবে স্বামীেই দেৱ, স্বামীেই গুৰু; স্বামীেই ধৰ্ম, তীৰ্থ আৰু ব্ৰত। সেয়ে সকলো ত্যাগ কৰি একমাত্ৰ স্বামীক সম্পূৰ্ণ শ্ৰদ্ধাৰে আৰাধনা কৰা উচিত।

Verse 52

या भर्तारम्परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्ष कोटरशायिनी

যি দুৰ্মতি নাৰী স্বামীক পৰিত্যাগ কৰি গোপনে বিচৰণ কৰে, সি পৰজন্মত নিষ্ঠুৰ মাইকী পেঁচা হৈ জন্মে আৰু গছৰ কোটৰত বাস কৰে।

Verse 53

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत्

আঘাত পালে যি নাৰী পাল্টা আঘাত কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে, সি ‘ব্যাঘ্ৰী’—‘বৃষদংশিকা’ (বৃষৰ দৰে দংশনকাৰিণী) বুলি কোৱা হয়। আৰু যি অন্য পুৰুষলৈ কটাক্ষ নিক্ষেপ কৰে, সি ‘কেকৰাক্ষী’ নামে অভিহিত।

Verse 54

या भर्तारम्परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे वा सूकरी भूयाद्वल्गुर्वापि स्वविड्भुजा

যি নাৰী স্বামীক পৰিত্যাগ কৰি কেৱল মিঠা ভোগত আসক্ত থাকে, সি গাঁৱত শুকুৰী হৈ জন্ম লয়; নতুবা নিজৰ মল ভক্ষণ কৰা নীচ জীৱৰূপে পতিত হয়।

Verse 55

या तुकृत्य प्रियम्ब्रूयान्मूका सा जायते खलु । या सपत्नी सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनः पुनः

যি নাৰী কৃত্যা নামৰ হানিকৰ ক্ৰিয়াৰ আশ্ৰয় লৈ পুৰুষৰ পৰা মধুৰ বাক্য কোৱাব বিচাৰে, সি নিশ্চয় মূক হৈ জন্ম লয়। আৰু যি সদায় সহপত্নীৰ প্ৰতি ঈৰ্ষা কৰে, সি পুনঃ পুনঃ দুর্ভাগিনী হয়।

Verse 56

दृष्टिम्विलुप्य भर्त्तुर्या कश्चिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपापि च जायते

যি নাৰী স্বামীৰ পৰা বিমুখ হৈ অন্য পুৰুষলৈ চায়, সি দৃষ্টিৰ শুদ্ধতা হেৰুৱায়; সি কাণা, মুখ বেঁকা আৰু কুৰূপাও হ’ব পাৰে।

Verse 57

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचिताम्व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिस्सदा

যেনেকৈ প্ৰাণহীন দেহ ক্ষণতে অশুচি হয়, তেনেকৈ স্বামীহীনা নাৰী ভালদৰে স্নান কৰিলেও সদায় অশুচি বুলি গণ্য হয়।

Verse 58

सा धन्या जननी लोके स धन्यो जनकः पिता । धन्यस्स च पतिर्यस्य गृहे देवी पतिव्रता

এই জগতত সেই মাতৃ ধন্য, সেই জনক পিতা ধন্য; আৰু যাৰ গৃহত দেবীস্বৰূপিণী পতিব্ৰতা বাস কৰে, সেই স্বামীও ধন্য।

Verse 59

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुंजते

পতিব্ৰতাৰ পুণ্যবলে পিতৃবংশৰ তিনিটা পুৰুষ, মাতৃবংশৰ তিনিটা পুৰুষ আৰু পতিবংশৰো তিনিটা পুৰুষ স্বৰ্গত সুখ ভোগ কৰে।

Verse 60

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखिताः

শীলভংগৰ ফলত দুৰ্বৃত্ত লোকে তিনিটা কুলক পতিত কৰে; আৰু পিতা, মাতা তথা স্বামীৰ বাবে—ইহলোকে আৰু পৰলোকে—দুখৰ কাৰণ হয়।

Verse 61

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्र तत्र भवेत्सा हि पापहन्त्री सुपावनी

পতিব্ৰতা স্ত্ৰীৰ চৰণ য’তে য’তে পৃথিৱী স্পৰ্শ কৰে, ত’তে ত’তে সেই স্থান পৰম পবিত্ৰ হয়; কিয়নো তেওঁ সঁচাকৈয়ে পাপহন্ত্ৰী।

Verse 62

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

সৰ্বব্যাপী প্ৰভুৱে এনেদৰে কৰে যে সূৰ্যও পতিব্ৰতাৰ স্পৰ্শ বিচাৰে; চন্দ্ৰ আৰু বায়ুও তেনেকৈ—অন্য কোনো কাৰণত নহয়, কেৱল তেওঁৰ পবিত্ৰতাৰ অংশ ল’বলৈ।

Verse 63

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः

জল সদায় পতিব্ৰতাৰ পবিত্ৰ স্পৰ্শ কামনা কৰে। আজি তোমাৰ দ্বাৰা আমি পবিত্ৰ হ’লোঁ, সেয়ে আমাৰ জড়তা বিনষ্ট হ’ল।

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये

গৃহস্থজীৱনৰ মূল হৈছে পত্নী, সুখৰ মূলও পত্নীয়েই। পত্নীৰ দ্বাৰা ধৰ্মফল লাভ হয় আৰু তেওঁৰ দ্বাৰাই সন্তান-ৱংশ বৃদ্ধি পায়।

Verse 65

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

ঘৰে ঘৰে ৰূপ-লাৱণ্যৰ গৰ্ব কৰা নাৰী নাই নেকি? কিন্তু সঁচা পতিব্ৰতা স্ত্ৰী কেৱল পৰম বিশ্বেশ্বৰ শিৱৰ পৰম ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ হয়।

Verse 66

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्य या द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

এই লোক আৰু পৰলোক—দুয়োটাই পত্নীৰ দ্বাৰা ধাৰিত। পত্নী নাথাকিলে দেৱ, পিতৃ, অতিথি-পূজা আদি ধৰ্মকৰ্ম যথাবিধি কৰিবলৈ অযোগ্য হয়।

Verse 67

गृहस्थस्स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान्प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा

যাৰ গৃহত পতিব্ৰতা পত্নী আছে, তাকেই প্ৰকৃত গৃহস্থ বুলি জানিব লাগে; কিয়নো সি প্ৰতিদিন আনক ‘জৰা’ নামৰ ৰাক্ষসীৰ দৰে গ্ৰাস কৰে।

Verse 68

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलम्पावनं भवेत्

যেনেকৈ গঙ্গাত স্নান কৰিলে শৰীৰ পৱিত্ৰ হয়, তেনেকৈ পতিব্ৰতাক দৰ্শন কৰিলে সমগ্ৰ সত্তা পৱিত্ৰ হয়।

Verse 69

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात्तस्मात्तौ पूजयेद्बुधः

যি নাৰী স্বামীক দেৱতা বুলি মানে, সি গঙ্গাৰ পৰা ভিন্ন নহয়। সি সাক্ষাৎ উমা-শিৱসমা; সেয়ে বুদ্ধিমানজনৰ উচিত সেই দম্পতিক পূজা কৰা।

Verse 70

तारः पतिश्श्रुतिर्नारी क्षमा सा स स्वयन्तपः । फलम्पतिः सत्क्रिया सा धन्यौ तौ दम्पती शिवे

শিৱমাৰ্গত স্বামী ‘তাৰ’—ত্রাতা, আৰু পত্নী স্বয়ং ‘শ্ৰুতি’। তাই ক্ষমা, তেওঁ স্বতপ; তেওঁ জীৱনৰ ফল, তাই সৎক্ৰিয়া। শিৱত সেই দম্পতি ধন্য।

Verse 71

एवम्पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदाञ् शृणु सुप्रीत्या सावधानतयाऽद्य मे

হে গিৰীন্দ্ৰজে! এইদৰে মই তোমাক পতিব্ৰতা‑ধৰ্ম বৰ্ণনা কৰিলোঁ। এতিয়া তাৰ বিভেদসমূহ আজিৰ দিনা মোৰ পৰা আনন্দে আৰু সাৱধানতাৰে শুনা।

Verse 72

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः

হে দেৱী! পতিব্ৰতা নাৰীসকল চাৰিবিধ বুলি কোৱা হৈছে—উত্তম আদি বিভেদে। যিসকলে তেওঁলোকক স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ পাপ তেওঁলোকে হৰণ কৰে।

Verse 73

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु

উত্তমা, মধ্যমা, নিকৃষ্ট আৰু অতিনিকৃষ্ট—এই চাৰি। মই তেওঁলোকৰ লক্ষণ ক’ম; সাৱধানতাৰে শুনা।

Verse 74

स्वप्नेपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यम्परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता

হে ভদ্ৰে! সপোনতোও যাৰ মন সদায় নিশ্চিতভাৱে কেৱল নিজৰ স্বামীকেই দেখে, আনৰ স্বামীক নহয়—তাকেই উত্তমা বুলি কীৰ্তিত কৰা হয়।

Verse 75

या पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति सद्धिया । मध्यमा सा हि कथिता शैलजे वै पतिव्रता

হে শৈলজে! যি পতিব্ৰতা নাৰী শুদ্ধ আৰু বিবেচক বুদ্ধিৰে অন্য পুৰুষক পিতা, ভ্ৰাতা আৰু পুত্ৰসম জ্ঞান কৰে, তাকেই ‘মধ্যমা’ পতিব্ৰতা বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 76

बुद्ध्वा स्वधर्मं मनसा व्यभिचारं करोति न । निकृष्टा कथिता सा हि सुचरित्रा च पार्वति

যি নাৰী নিজৰ স্বধৰ্ম মনতে বুজি তাৰ বিপৰীতে মনতেও দোষ নকৰে, তাই নিকৃষ্ট নহয়; হে পাৰ্বতী, তাই সু-চৰিত্ৰা।

Verse 77

पत्युः कुलस्य च भयाद्व्यभिचारं करोति न । पतिव्रताऽधमा सा हि कथिता पूर्वसूरिभिः

স্বামী আৰু তেওঁৰ কুলৰ মান-মৰ্যাদাৰ ভয়ত যি নাৰী ব্যভিচাৰ নকৰে, পূৰ্বসুৰিসকলে তাক ‘অধমা পতিব্ৰতা’ বুলি কৈছে।

Verse 78

चतुर्विधा अपि शिवे पापहन्त्र्यः पतिव्रताः । पावनास्सर्वलोकानामिहामुत्रापि हर्षिताः

হে শিৱে! পতিব্ৰতা নাৰী চাৰিধৰণৰ হলেও সিহঁত পাপহন্ত্ৰী। সিহঁতে সকলো লোক পাৱন কৰে আৰু ইহলোক-পরলোক দুয়োতে হৰ্ষিত থাকে।

Verse 79

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रिस्त्रिया त्रिसुरार्थनात् । जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः

পতিব্ৰত্যৰ প্ৰভাৱত আৰু অত্রিবংশীয়া সেই নাৰীয়ে ত্ৰিদেৱক অৰ্থনা কৰাত, বৰাহ-শাপত মৃত এজন ব্ৰাহ্মণ পুনৰ জীৱিত হ’ল।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शिवे नित्यं कर्तव्यम्पतिसेवनम् । त्वया शैलात्मज प्रीत्या सर्वकामप्रदं सदा

হে শিৱে! এই কথা জানি তুমি সদায় পতিসেৱা কৰিবা। হে শৈলাত্মজে! প্ৰীতিপূৰ্বক কৰা এই সেৱাই সদায় সকলো শুভ কামনা দান কৰে।

Verse 81

जगदम्बा महेशी त्वं शिवस्साक्षात्पतिस्तव । तव स्मरणतो नार्यो भवन्ति हि पतिव्रताः

হে জগদম্বা! তুমিয়েই মহেশী; স্বয়ং শিৱেই তোমাৰ পতি। তোমাৰ স্মৰণমাত্ৰে নাৰীসকল নিশ্চয় পতিব্ৰতা হয়।

Verse 82

त्वदग्रे कथनेनानेन किं देवि प्रयोजनम् । तथापि कथितं मेऽद्य जगदाचारतः शिवे

হে দেবী! তোমাৰ সন্মুখত এই সকলো কোৱা কিহৰ প্ৰয়োজন? তথাপি হে শুভে শিৱে, আজি মই জগতৰ আচাৰ অনুসাৰে তোমাক ক’লোঁ।

Verse 83

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम् । शिवा मुदमतिप्राप पार्वती शङ्करप्रिया

ব্ৰহ্মাই ক’লে— এইদৰে কৈ সেই দ্বিজস্ত্ৰী তেওঁক গভীৰ প্ৰণাম কৰি নীৰৱ হ’ল। তেতিয়া শংকৰপ্ৰিয়া শিৱা-পাৰ্বতীয়ে অপাৰ আনন্দ লাভ কৰিলে।