गोत्र-प्रवर-प्रश्नः तथा तिथ्यादि-कीर्तनं (Gotra–Pravara Inquiry and Proclamation of Auspicious Time)
অধ্যায় ৪৮ত বিবাহকাৰ্যৰ এক বিধিবদ্ধ, আনুষ্ঠানিক পৰ্ব বৰ্ণিত। গৰ্গাচাৰ্যৰ প্ৰেৰণা অনুসৰি হিমৱান আৰু মেনা কন্যাদানৰ বাবে সাজু হয়; মেনা অলংকাৰৰে সজ্জিত হৈ স্বৰ্ণকলশ ধৰি উপস্থিত হয়। পৰ্বতৰাজ হিমৱান গৃহপুৰোহিতসকলৰ সৈতে বৰক পাদ্যাদি উপচাৰে আদৰণি জনাই বস্ত্ৰ, চন্দন আৰু আভৰণেৰে সন্মান কৰে। তাৰ পাছত পঞ্জিকা-বিদ্যাত নিপুণ ব্ৰাহ্মণসকলক তিথি আদি শুভলক্ষণ ঘোষণা কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে; তেওঁলোকে আনন্দেৰে ঘোষণা কৰে। পৰৱৰ্তীতে শম্ভুৰ অন্তঃপ্ৰেৰণাত হিমাচল শিৱক গোত্ৰ, প্ৰৱৰ, বংশ, নাম, বেদ আৰু শাখা সোধে; কিন্তু সৰ্বাতীত শিৱ মৌন হৈ পৰে, দেৱ-ঋষিসকল বিস্মিত হয়। তেতিয়া শিৱপ্ৰেৰিত বীণাবাদক ব্ৰহ্মবিদ নাৰদ আগবাঢ়ি আহি শিৱৰ অগোত্ৰ-অপ্ৰৱৰ পৰতত্ত্ব প্ৰকাশ কৰে আৰু সামাজিক বিধিৰ মৰ্যাদাও ৰক্ষা কৰে।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्य्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्या दातुं प्रचक्रमे
ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই সময়তে তাত পূজ্য গৰ্গাচাৰ্যৰ প্ৰেৰণা পাই হিমৱানে মেনাৰ সৈতে মিলি নিজৰ কন্যাৰ বিবাহাৰ্থে কন্যাদানৰ আয়োজন আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 2
हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धांगमाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा वस्त्राभरणभूषिता
সোণৰ কলহ লৈ মহাভাগ্যৱতী মেনা হিমালয়ৰ পাৰ্শ্ব আশ্ৰয় কৰি থিয় হৈ ৰ’ল; তেওঁ শুভলক্ষণযুক্ত, বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে সুশোভিতা আছিল।
Verse 3
पाद्यादिभिस्ततः शैलः प्रहृष्टः स्वपुरोहितः । तं वंरं वरयामास वस्त्रचंदनभूषणैः
তাৰ পিছত প্ৰহৃষ্ট শৈলৰাজ (হিমৱান) নিজৰ পুৰোহিতসহ পাদ্য আদি দ্বাৰা সৎকাৰ কৰি, সেই শ্ৰেষ্ঠ বৰক বস্ত্ৰ, চন্দন আৰু অলংকাৰৰে সমৰ্চনা কৰিলে।
Verse 4
ततो हिमाद्रिणा प्रोक्ता द्विजास्तिथ्यादिकीर्तने । प्रयोगो भण्यतां तावदस्मिन्समय आगते
তেতিয়া হিমালয়ে ব্ৰাহ্মণ অতিথি-সৎকাৰ আৰু সংশ্লিষ্ট ধৰ্মৰ প্ৰশংসা কৰি ক’লে—“এতিয়া এই উপলক্ষ আহিল; ইয়াৰ যথাযথ বিধি বৰ্ণনা কৰা হওক।”
Verse 5
तथेति चोक्त्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः । तिथ्यादिकीर्तनं चक्रुः प्रीत्या परमनिर्वृताः
“তথাস্তु” বুলি কৈ, কালজ্ঞানত নিপুণ সেই সকলো শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজে প্ৰেমে আৰু পৰম তৃপ্তিত ভৰি, তিথি আদি আনন্দেৰে ঘোষণা কৰিলে।
Verse 6
ततो हिमाचलः प्रीत्या शम्भुना प्रेरितो हृदा । सूती कृतः परेशेन विहसञ्शम्भुमब्रवीत्
তেতিয়া হিমাচল অতি প্ৰীত হ’ল; হৃদয়ত শম্ভুৰ প্ৰেৰণা পাই পৰমেশ্বৰে তেওঁক বক্তা নিযুক্ত কৰিলে। তেওঁ হাঁহি মুখে শম্ভুক ক’লে।
Verse 7
स्वगोत्रं कथ्यतां शम्भो प्रवरश्च कुलं तथा । नाम वेदं तथा शाखां मा कार्षीत्समयात्ययम्
হে শম্ভো! আপোনাৰ স্বগোত্ৰ, প্ৰৱৰ আৰু কুল কওক; লগতে আপোনাৰ নাম, বেদ আৰু বেদশাখাও প্ৰকাশ কৰক। নিৰ্ধাৰিত সময় অতিক্ৰম কৰি বিলম্ব নকৰিব।
Verse 8
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमाद्रेश्शङ्करस्तदा । सुमुखाविमुखः सद्योऽप्यशोच्यः शोच्यतां गतः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই বাক্য শুনি হিমালয়ত অৱস্থিত শংকৰ তৎক্ষণাৎ সুমুখাৰ পৰা বিমুখ হ’ল; স্বভাৱতে অশোচ্য হ’লেও, মুহূর্ততে কৰুণাৰ্হ অৱস্থালৈ, যেন শোকাকুল, গ’ল।
Verse 9
एवंविधस्सुरवरैर्मुनिभिस्तदानीं गन्धर्वयक्षगणसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशोऽकार्षीस्तु हास्यमथ तत्र स नारदत्वम्
সেই সময়ত দেৱশ্ৰেষ্ঠ, মুনি আৰু গন্ধৰ্ব-যক্ষ-সিদ্ধগণে ভগৱান মহেশক নিৰুত্তৰ, মৌনমুখে দেখা পালে। তেতিয়া তেওঁ মৃদু হাসি দিলে; আৰু সেই মুহূর্ততেই নাৰদ নাৰদত্বত প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।
Verse 10
वीणामवादयस्त्वं हि ब्रह्मविज्ञोऽथ नारद । शिवेन प्रेरितस्तत्र मनसा शम्भुमानसः
হে ব্ৰহ্মবিজ্ঞানী নাৰদ! তাত তুমি বীণা বজাবলৈ আৰম্ভ কৰিলা—স্বয়ং শিৱৰ প্ৰেৰণাত, আৰু মন শম্ভুত লীন কৰি।
Verse 11
तदा निवारितो धीमान्पर्वतेन्द्रेण वै हठात् । विष्णुना च मया देवैर्मुनिभिश्चाखिलैस्तथा
তেতিয়া সেই ধীমন্তজনক পৰ্বতেন্দ্ৰই জোৰকৈ নিবাৰণ কৰিলে; আৰু বিষ্ণু, মই, দেৱগণ আৰু সকলো মুনিয়েও তেওঁক ৰোধ কৰিলে।
Verse 12
न निवृत्तोऽभवस्त्वं हि स यदा शङ्करेच्छया । इति प्रोक्तोऽद्रिणा तर्हि वीणां मा वादयाधुना
সঁচাকৈ, সেই সময়ত তুমি নিবৃত্ত হোৱা নাছিলা; কিয়নো ই শংকৰৰ ইচ্ছাতেই হৈছিল। পৰ্বতৰাজ (হিমালয়) এনেদৰে কোৱাত সি ক’লে—“এতিয়া বীণা নুবজাবা।”
Verse 13
सुनिषिद्धो हठात्तेन देवर्षे त्वं यदा बुध । प्रत्यवोचो गिरीशं तं सुसंस्मृत्य महेश्वरम्
হে দেৱৰ্ষি, হে বুধ! যেতিয়া সি হঠাৎ কঠোৰভাৱে তোমাক নিবাৰণ কৰিলে, তেতিয়া তুমি মহেশ্বৰ গিৰীশ মহাদেৱক সোঁৱৰি উত্তৰ দিলা।
Verse 14
नारद उवाच । त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि च किञ्चन । वाच्ये महेशविषयेऽतीवासि त्वं बहिर्मुखः
নাৰদে ক’লে—“তুমি সঁচাকৈ মোহত পৰিছা আৰু একো নাজানা। মহেশৰ বিষয়ে ক’বলগীয়া কথাত তুমি অতিশয় বহিৰ্মুখ।”
Verse 15
त्वया पृष्ठो हरस्साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति । समयेऽस्मिंस्तदत्यन्तमुपहासकरं वचः
তুমি সোঁৱাই হৰাক তেওঁৰ নিজৰ গোত্ৰ-কথা বিষয়ে সুধিছা; এই সময়ত এনে কথা অতিশয় উপহাসজনক—কেৱল হাঁহিৰ যোগ্য।
Verse 16
अस्य गोत्रं कुलं नाम नैव जानन्ति पर्वत । विष्णुब्रह्मादयोऽपीह परेषां का कथा स्मृता
হে পৰ্বতৰাজ, তেওঁৰ গোত্ৰ, কুল আৰু নামো কোনেও নাজানে। ইয়াত বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আদি সকলেও নাজানে—তেন্তে আনৰ কথা কি ক’ব?
Verse 17
यस्यैकदिवसे शैल ब्रह्मकोटिर्लयं गता । स एव शङ्करस्तेद्य दृष्टः कालीतपोबलात
হে শৈল! যাঁৰ একেদিনতে ব্ৰহ্মাসকলৰ কোটি কোটি লয়লৈ বিলীন হয়—সেই শংকৰক কালী-তপোবলে আজি তুমি দৰ্শন কৰিলা।
Verse 18
अरूपोऽयं परब्रह्म निर्गुणः प्रकृतेः परः । निराकारो निर्विकारो मायाधीशः परात्परः
ইয়েই অৰুপ পৰব্ৰহ্ম—নিৰ্গুণ, প্ৰকৃতিৰ অতীত। নিৰাকাৰ, নিৰ্বিকাৰ, মায়াধীশ, পৰাত্পৰ।
Verse 19
अगोत्रकुलनामा हि स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः । तदिच्छया हि सगुणस्सुतनुर्बहुनामभृत्
তেওঁৰ কোনো স্থিৰ গোত্ৰ, কুল বা সীমিত নাম নাই; তেওঁ সম্পূৰ্ণ স্বতন্ত্ৰ আৰু ভক্তৱৎসল। তথাপি নিজ ইচ্ছাৰে সগুণ হৈ সুন্দৰ দেহ ধৰি বহু নাম বহন কৰে।
Verse 20
सुगोत्री गोत्रहीनश्च कुलहीनः कुलीनकः । पार्वतीतपसा सोऽद्य जामाता ते न संशयः
তেওঁ সুগোত্ৰীও, গোত্ৰহীনো; কুলহীন হৈও কুলীন। পাৰ্বতীৰ তপোবলে তেওঁৱেই আজি তোমাৰ জোঁৱাই হৈছে—সন্দেহ নাই।
Verse 21
लीलाविहारिणा तेन मोहितं च चराचरम् । नो जानाति शिवं कोऽपि प्राज्ञोऽपि गिरिसत्तम
হে গিৰিসত্তম, সেই লীলাবিহাৰী প্ৰভুৰ দ্বাৰা চল-অচল সমগ্ৰ জগত মোহিত; সেয়ে প্ৰাজ্ঞ বুলি গণ্যজনেও শিৱক যথাৰ্থতে নাজানে।
Verse 22
लिंगाकृतेर्महेशस्य केन दृष्टं न मस्तकम् । विष्णुर्गत्वा हि पातालं तदेनं नापविस्मितः
লিঙ্গৰূপে প্ৰকাশিত মহেশ্বৰদেৱৰ মস্তক (ঊৰ্ধ্ব সীমা) কোনে দেখিছে? বিষ্ণুৱেও পাতাললৈ গৈ অনুসন্ধান কৰিলেও সেই তত্ত্বৰ পাৰ নাপালে, অন্তো নাজানিলে।
Verse 23
किंबहूक्त्या नगश्रेष्ठ शिवमाया दुरत्यया । तदधीनास्त्रयो लोका हरिब्रह्मादयोपि च
আৰু বেছি কি ক’ম, হে নগশ্ৰেষ্ঠ! শিৱমায়া অতিক্ৰম কৰা অতি দুৰ্লভ। তিনিও লোক তাৰ অধীন—বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আদি সকলেও।
Verse 24
तस्मात्त्वया शिवा तात सुविचार्य प्रयत्नतः । न कर्तव्यो विमर्शोऽत्र त्वेवंविधवरे मनाक्
সেয়ে, প্ৰিয় বৎস, শিৱা (পাৰ্বতী) বিষয়ে পূৰ্ণ প্ৰচেষ্টাৰে সু-বিচাৰ কৰা। এই কথাত সামান্যও সন্দেহ বা দ্বিধা নকৰিবা; তুমি এই সংযোগৰ যোগ্য বৰ।
Verse 25
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा त्वं मुने ज्ञानी शिवेच्छाकार्यकारकः । प्रत्यवोचः पुनस्तं वै शैलेद्रं हर्षयन्गिरा
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনি! তুমি জ্ঞানী আৰু শিৱ-ইচ্ছাৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰোঁতা। এইদৰে কৈ তুমি পুনৰ সেই শৈলেন্দ্ৰক উত্তৰ দিলে আৰু বাক্যৰে তাক হর্ষিত কৰিলা।
Verse 26
नारद उवाच । शृणु तात महाशैल शिवाजनक मद्वचः । तच्छ्रुत्वा तनयां देवीं देहि त्वं शंकराय हि
নাৰদে ক’লে—হে তাত মহাশৈল, হে শিৱাজনক, মোৰ কথা শুনা। এই কথা শুনি তোমাৰ দিব্য কন্যাক নিশ্চয়েই শংকৰক বিবাহৰ বাবে দিয়া।
Verse 27
सगुणस्य महेशस्य लीलया रूप धारिणः । गोत्रं कुलं विजानीहि नादमेव हि केवलम्
জানি থোৱা—লীলাৱশে ৰূপ ধাৰণ কৰা সগুণ মহেশৰ গোত্ৰ-কুল একো নাই; তেওঁৰ সত্য স্বৰূপ কেৱল নাদহে।
Verse 28
शिवो नादमयः सत्त्यं नादश्शिवमयस्तथा । उभयोरन्तरं नास्ति नादस्य च शिवस्य च
সঁচাকৈ শিৱ নাদময়, আৰু নাদো শিৱময়। নাদ আৰু শিৱ—এই দুয়োৰ মাজত কোনো ভেদ নাই, কোনো অন্তৰ নাই।
Verse 29
सृष्टौ प्रथमजत्वाद्धि लीलासगुणरूपिणः । शिवान्नादस्य शैलेन्द्र सर्वोत्कृष्टस्ततस्स हि
হে শৈলেন্দ্ৰ, সৃষ্টিত প্ৰথমে উদ্ভৱ হোৱা বাবে, শিৱৰ লীলাময় সগুণ ৰূপৰ এই নাদক সৰ্বোত্তম বুলি কোৱা হয়।
Verse 30
अतो हि वादिता वीणा प्रेरितेन मयाद्य वै । सर्वेश्वरेण मनसा शङ्करेण हिमालय
সেয়ে হে হিমালয়! আজি এই বীণা মই বজালোঁ; সৰ্বেশ্বৰ শংকৰৰ দিব্য ইচ্ছাই মোৰ মন প্ৰেৰিত কৰিলে।
Verse 31
ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा तव मुने वचस्तत्तु गिरिश्वरः । हिमाद्रिस्तोषमापन्नो गतविस्मयमानसः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনে! তোমাৰ এই বাক্য শুনি গিৰীশ্বৰ (শিৱ) আৰু হিমাদ্ৰি দুয়ো সন্তুষ্ট হ’ল; তেওঁলোকৰ মনৰ বিস্ময় দূৰ হ’ল।
Verse 32
अथ विष्णुप्रभृतयस्सुराश्च मुनयस्तथा । साधुसाध्विति ते सर्वे प्रोचुर्विगतविस्मयाः
তেতিয়া বিষ্ণু আদি দেৱগণ আৰু মুনিগণ—সকলো বিস্ময়মুক্ত হৈ—একেলগে ক’লে, “সাধু! সাধু!”
Verse 33
महेश्वरस्य गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । सविस्मया महामोदान्विताः प्रोचुः परस्परम्
মহেশ্বৰৰ গাম্ভীৰ্য বুজি সকলো বিচক্ষণজন বিস্ময় আৰু মহা-আনন্দে ভৰি পৰি পৰস্পৰে কথা ক’বলৈ ধৰিলে।
Verse 34
यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परतरो निजबोधरूपः । शर्वः स्वतन्त्रगतिकृत्परभावगम्यस्सोऽसौ त्रिलोकपतिरद्य च नस्सुदृष्टः
যাঁৰ আজ্ঞাৰে এই বিশাল জগত উদ্ভৱ হ’ল—যি পৰমৰো পৰে, স্বপ্ৰকাশ চৈতন্যস্বৰূপ—সেই শৰ্ব, যি সম্পূৰ্ণ স্বাতন্ত্ৰ্যগতিৰে বিচৰে আৰু কেৱল পৰম অন্তৰ্বোধে গম্য; সেই ত্ৰিলোকপতি আজি কৃপাৰে আমাৰ দৃষ্টিগোচৰ হ’ল।
Verse 35
अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवन्तं नगेश्वरम्
তেতিয়া মেৰু আদি পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠসকল বিস্ময়-উত্কণ্ঠাৰে উদ্দীপ্ত হৈ একেস্বৰে পৰ্বতৰাজ হিমৱানক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 36
पर्वता ऊचुः । कन्यादाने स्थीयतां चाद्य शैलनाथोक्त्या किं कार्यनाशस्तवेव । सत्यं ब्रूमो नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मात्कन्या दीयतामीश्वराय
পৰ্বতসকলে ক’লে—“আজি কন্যাদান-বিধি সম্পন্ন হওক। শৈলনাথে এনেদৰে ক’লে তোমাৰ কিহৰ উদ্দেশ্য নষ্ট হয়? আমি সত্য কওঁ—ইয়াত অধিক বিবেচনা নালাগে; সেয়ে কন্যাক ঈশ্বৰ (শিৱ) ক দিয়া হওক।”
Verse 37
ब्रह्मो वाच । तच्छुत्वा वचनं तेषां सुहृदां स हिमालयः । स्वकन्यादानमकरोच्छिवाय विधिनोदितः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—সুহৃদ বন্ধুসমূহৰ বাক্য শুনি হিমালয়ে, বিধি অনুসাৰে প্ৰেৰিত হৈ, শিৱলৈ নিজৰ কন্যাদান বিবাহাৰ্থে সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 38
इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर । भार्यार्थे परिगृह्णीष्व प्रसीद सकलेश्वर
হে পৰমেশ্বৰ! এই কন্যাক মই আপোনাক দান কৰোঁ; পত্নীৰূপে গ্ৰহণ কৰক, হে সকলেশ্বৰ, প্ৰসন্ন হওক।
Verse 39
तस्मै रुद्राय महते मंत्रेणानेन दत्तवान् । हिमाचलो निजां कन्यां पार्वतीं त्रिजगत्प्रसूम्
তাৰ পাছত হিমাচলে এই পবিত্ৰ মন্ত্ৰেৰে, ত্ৰিজগতৰ জননী পাৰ্বতী নামৰ নিজৰ কন্যাক মহাৰুদ্ৰলৈ দান কৰিলে।
Verse 40
इत्थं शिवाकरं शैलं शिवहस्तेनिधाय च । मुमोदातीव मनसि तीर्णकाममहार्णवः
এইদৰে শিৱহস্তে শিৱস্পৰ্শে মঙ্গলময় হোৱা সেই শৈল স্থাপন কৰি, তেওঁ অন্তৰত অতিশয় আনন্দিত হ’ল—যেন কাম-মহাৰ্ণৱ পাৰ হ’ল।
Verse 41
वेदमंत्रेण गिरिशो गिरिजाकरपङ्कजम् । जग्राह स्वकरेणाशु प्रसन्नः परमेश्वरः
প্ৰসন্ন হৈ পৰমেশ্বৰ গিৰীশে বেদমন্ত্ৰ উচ্চাৰণৰ সৈতে গিৰিজাৰ কৰকমল নিজৰ হাতত গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 42
क्षितिं संस्पृश्य कामस्य कोदादिति मनुं मुने । पपाठ शङ्करः प्रीत्या दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्
হে মুনি, পৃথিৱী স্পৰ্শ কৰি শংকৰে প্ৰীতিভাৱে কাম-সম্বন্ধীয় ‘কোদা…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্র পাঠ কৰিলে আৰু লৌকিক গতিো দেখুৱালে।
Verse 43
महोत्सवो महानासीत्सर्वत्र प्रमुदावहः । बभूव जयसंरावो दिवि भूम्यन्तरिक्षके
এটা মহা মহোৎসৱ হ’ল, যি সৰ্বত্র আনন্দ আনিলে। দিৱি, পৃথিৱী আৰু অন্তৰীক্ষত সকলোতে জয়ধ্বনি উঠিল।
Verse 44
साधुशब्दं नमः शब्दं चक्रुस्सर्वेऽति हर्षिताः । गंधर्वास्सुजगुः प्रीत्या ननृतुश्चाप्सरोगणाः
অতিহৰ্ষিত হৈ সকলোৱে ‘সাধু!’ আৰু ‘নমঃ!’ বুলি ধ্বনি তুলিলে। গন্ধৰ্বসকলে প্ৰীতিয়ে মধুৰ গীত গালে আৰু অপ্সৰাগণে নৃত্য কৰিলে।
Verse 45
हिमाचलस्य पौरा हि मुमुदु श्चाति चेतसि । मंगलं महदासीद्वै महोत्सवपुरस्सरम्
হিমাচলৰ নগৰবাসীসকল সঁচাকৈয়ে অন্তৰত অতিশয় আনন্দিত হ’ল। সেই মহোৎসৱৰ আগতেই তাত মহামঙ্গল প্ৰকাশ পালে।
Verse 46
अहं विष्णुश्च शक्रश्च निर्जरा मुनयोऽखिलाः । हर्षिता ह्यभवंश्चाति प्रफुल्लवदनाम्बुजाः
মই, বিষ্ণু আৰু শক্র (ইন্দ্ৰ), লগতে অমৰ দেৱগণ আৰু সকলো মুনি—সকলো হর্ষিত হ’লোঁ; আনন্দত আমাৰ পদ্মমুখ সম্পূৰ্ণকৈ প্ৰফুল্লিত হ’ল।
Verse 47
अथ शैलवरस्सोदात्सुप्रसन्नो हिमाचलः । शिवाय कन्यादानस्य साङ्गतां सुयथोचिताम्
তেতিয়া পৰ্বতৰ শ্ৰেষ্ঠ হিমাচল অতি প্ৰসন্ন হ’ল আৰু শিৱলৈ কন্যাদান কৰিবলৈ যথোচিত বিধিৰে সাঙ্গপূৰ্ণ সকলো ব্যৱস্থা কৰিলে।
Verse 48
ततो वन्धुजनास्तस्य शिवां सम्पूज्य भक्तितः । ददुश्शिवाय सद्द्रव्यं नानाविधिविधानतः
তাৰ পাছত তাইৰ বন্ধুজনে ভক্তিভাৱে শিৱা (পাৰ্বতী)ক সম্পূজা কৰি, নানা বিধি-বিধান অনুসাৰে শিৱলৈ উত্তম দ্ৰব্য আৰু মঙ্গলময় উপহাৰ অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 49
हिमालयस्तुष्टमनाः पार्वतीशि वप्रीतये । नानाविधानि द्रव्याणि ददौ तत्र मुनीश्वर
হে মুনীশ্বৰ! হিমালয় আনন্দিতচিত্তে পাৰ্বতী আৰু শিৱ—উভয়ৰ প্ৰীতিৰ বাবে তাত নানা প্ৰকাৰৰ মূল্যবান দ্ৰব্য দান কৰিলে।
Verse 50
कौतुकानि ददौ तस्मै रत्नानि विविधानि च । चारुरत्नविकाराणि पात्राणि विविधानि च
তেওঁ তেওঁক মঙ্গলময় উপহাৰ আৰু নানাবিধ ৰত্ন দিলে; লগতে সুন্দৰ ৰত্ননির্মিত বিভিন্ন পাত্ৰো অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 51
गवां लक्षं हयानां च सज्जितानां शतं तथा । दासीनामनुरक्तानां लक्षं सद्द्रव्यभूषितम्
এটা লক্ষ গাই, আৰু তেনেদৰে সুসজ্জিত এশটা ঘোঁৰা; লগতে উত্তম ধন-অলংকাৰৰে ভূষিতা, ভক্তিভাৱে অনুৰক্ত দাসীৰো এটা লক্ষ (দানৰূপে) অৰ্পণ কৰা হ’ল।
Verse 52
नागानां शतलक्षं हि रथानां च तथा मुने । सुवर्णजटितानां च रत्नसारविनिर्मितम्
হে মুনি! নিশ্চয় এক লক্ষ হাতী, আৰু তেনেদৰে ৰথসমূহো—সোণাৰে জড়িত আৰু শ্ৰেষ্ঠ ৰত্নসাৰৰ পৰা নিৰ্মিত আছিল।
Verse 53
इत्थं हिमालयो दत्त्वा स्वसुतां गिरिजां शिवाम् । शिवाय परमेशाय विधिनाऽऽप कृतार्थताम्
এইদৰে হিমালয়ে বিধিপূৰ্বক নিজৰ কন্যা গিৰিজা-শিৱাক পৰমেশ্বৰ শিৱলৈ অৰ্পণ কৰি কৃতাৰ্থতা লাভ কৰিলে।
Verse 54
अथ शैलवरो माध्यंदिनोक्तस्तोत्रतो मुदा । तुष्टाव परमेशानं सद्गिरा सुकृताञ्जलिः
তাৰপিছত শৈলৱৰে আনন্দে মধ্যাহ্নৰ বাবে বিধেয় স্তোত্ৰে পৰমেশানক স্তৱ কৰিলে; সত্য আৰু পবিত্ৰ বাক্যৰে, সুসজ্জিত অঞ্জলি জোৰি প্ৰণাম জনালে।
Verse 55
ततो वेदविदा तेनाज्ञप्ता मुनिगणास्तदा । शिरोऽभिषेकं चक्रुस्ते शिवायाः परमोत्सवाः
তাৰ পাছত বেদবিদ সেইজনৰ আজ্ঞাত মুনিগণে সেই সময়ত শিৱা (পাৰ্বতী)-ৰ শিৰো’ভিষেক সম্পন্ন কৰি তাক পৰম মঙ্গল উৎসৱ ৰূপে উদ্যাপন কৰিলে।
Verse 56
देवाभिधानमुच्चार्य्य पर्य्यक्षणविधिं व्यधुः । महोत्सवस्तदा चासीन्महानन्दकरो मुने
দিব্য নাম উচ্চাৰণ কৰি তেওঁলোকে প্ৰদক্ষিণা-বিধি সম্পন্ন কৰিলে। তাৰ পাছত, হে মুনি, মহা আনন্দ দান কৰা মহোৎসৱ হ’ল।
Frequently Asked Questions
The formal wedding-preparatory sequence where Himavān initiates ritual hospitality and requests auspicious calendrical declarations, followed by the pivotal gotra–pravara inquiry directed at Śiva, leading to Śiva’s silence and the narrative setup for Nārada’s intervention.
It signals Śiva’s supra-social, supra-genealogical nature: the Absolute cannot be reduced to lineage markers, yet enters ritual society by līlā. The tension teaches that dharmic forms are honored, but the divine reality exceeds them.
Śiva as Mahēśa beyond classification; Himavān as dharmic householder-father enforcing ritual norms; brāhmaṇas as custodians of time-ritual knowledge; and Nārada as divinely prompted mediator who converts social protocol into theological disclosure.