Adhyaya 41
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 4154 Verses

हिमालयगृहे नारदस्य आगमनम् तथा विश्वकर्मनिर्मितवैभववर्णनम् — Nārada’s Arrival at Himālaya’s Palace and the Description of Viśvakarman’s Marvels

এই অধ্যায়ত ব্ৰহ্মাই শিৱ–পাৰ্বতী বিবাহ-প্ৰসঙ্গৰ সৈতে জড়িত দূত-ব্যৱস্থাৰ বৰ্ণনা কৰে। শংকৰীৰ সম্মতি লৈ হৰি (বিষ্ণু) প্ৰথমে নাৰদ মুনিক হিমালয়ৰ নিবাসলৈ পঠিয়ায়। নাৰদে পৰমেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি হিমাচলৰ গৃহত উপস্থিত হয়। তাত বিশ্বকৰ্মাই নিৰ্মিত আশ্চৰ্য কৃত্ৰিম বৈভৱ দেখা যায়—ৰত্নখচিত মণ্ডপ, স্বৰ্ণকলশ-শোভিত শিখৰ, দিব্য অলংকাৰ, সহস্ৰ স্তম্ভৰ আধাৰ আৰু অপূৰ্ব বেদিকা। এই দৃশ্যত বিস্মিত নাৰদে ‘পৰ্বতৰাজ’ হিমবানক সোধে—বিষ্ণুপ্ৰমুখ দেৱতা, ঋষি, সিদ্ধ আদি আহি পাইছেনে, আৰু বৃষভাৰূঢ় গণপৰিবৃত মহাদেৱ বিবাহাৰ্থে আহিছেনে? হিমবানে যথাৰ্থ উত্তৰ দিয়ে; পৰৱৰ্তী শ্লোকসমূহত বিবাহ-প্ৰস্তুতি, আগমন আৰু মৰ্যাদাৰ ক্ৰম আগবাঢ়ে।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततस्सम्मन्त्र्य च मिथः प्राप्याज्ञां शांकरीं हरिः । मुने त्वाम्प्रेषयामास प्रथमं कुधरालयम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰ পাছত পৰস্পৰে পৰামৰ্শ কৰি আৰু শাঙ্কৰী (পাৰ্বতী)ৰ আজ্ঞা লাভ কৰি, হৰিয়ে, হে মুনি, তোমাক প্ৰথমে কুধৰালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰিলে।

Verse 2

अथ प्रणम्य सर्वेशं गतस्त्वं नारदाग्रतः । हरिणा नोदितः प्रीत्या हिमाचलगृहम्प्रति

তাৰ পাছত সৰ্বেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি তুমি নাৰদৰ আগত আগত যাত্ৰা কৰিলে; আৰু হৰিৰ স্নেহভৰা প্ৰেৰণা পাই হিমাচলৰ গৃহলৈ আগবাঢ়িলা।

Verse 3

त्वं मुनेऽपश्य आत्मानं गत्वा तद्व्रीडयान्वितम् । कृत्रिमं रचितं तत्र विस्मितो विश्वकर्मणा

হে মুনি, তাত গৈ সেই লজ্জাভাৱযুক্ত নিজৰেই ৰূপ চোৱা; বিশ্বকৰ্মাই গঢ়া কৃত্ৰিম ৰূপ দেখি তুমি বিস্মিত হ’বা।

Verse 4

श्रान्तस्त्वमात्मना तेन कृत्रिमेण महामुने । अवलोकपरस्सोऽभूच्चरितं विश्वकर्मणः

হে মহামুনি, সেই কৃত্ৰিম কৰ্মত তুমি ক্লান্ত হ’লা; আৰু বিশ্বকৰ্মাৰ কীৰ্তি-কাৰুকাৰ্য চোৱাতেই তুমি একাগ্ৰ হ’লা।

Verse 5

प्रविष्टो मण्डपस्तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रम्भादिबहुशोभितम्

তেওঁ হিমাদ্ৰিত থকা সেই মণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে; সি ৰত্নখচিত, স্বৰ্ণকলশেৰে সুসজ্জিত আৰু ৰম্ভা আদি অপ্সৰাসকলৰ বহুশোভাৰে দীপ্ত আছিল।

Verse 6

सहस्रस्तम्भसंयुक्तं विचित्रम्परमाद्भुतम् । वेदिकां च तथा दृष्ट्वा विस्मयं त्वं मुने ह्ययाः

সহস্ৰ স্তম্ভেৰে সংযুক্ত, বিচিত্ৰ আৰু পৰম অদ্ভুত সেই বেদিকাখন দেখি, হে মুনে, তুমি নিশ্চয়েই বিস্ময়ত অভিভূত হ’লা।

Verse 7

तदावोचश्च स मुने नारद त्वं नगेश्वरम् । विस्मितोऽतीव मनसि नष्टज्ञानो विमूढधीः

তেতিয়া, হে মুনে, নাৰদ—মনতে অতিশয় বিস্মিত, জ্ঞান ম্লান আৰু বুদ্ধি বিমূঢ় হৈ—নগেশ্বৰক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 8

आगतास्ते किमधुना देवा विष्णुपुरोगमाः । तथा महर्षयस्सर्वे सिद्धा उपसुरास्तथा

বিষ্ণুক আগত কৰি এই দেৱসকল এতিয়া ইয়ালৈ কিয় আহিছে? আৰু তদ্ৰূপ সকলো মহর্ষি, সিদ্ধ আৰু উপদেৱসকলো কিয় উপস্থিত হৈছে?

Verse 9

महादेवो वृषारूढो गणैश्च परिवारितः । आगतः किं विवाहार्थं वद तथ्यं नगेश्वर

মহাদেৱ বৃষভত আৰূঢ় হৈ, গণসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃত হৈ আহিছে। হে নগেশ্বৰ, সত্য কোৱা—তেওঁ কি বিবাহাৰ্থে আহিছে?

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तव विस्मित चेतसः । उवाच त्वां मुने तथ्यं वाक्यं स हिमवान् गिरिः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তোমাৰ বাক্য শুনি যেতিয়া তোমাৰ মন বিস্ময়ে ভৰি উঠিছিল, তেতিয়া পৰ্বতৰাজ হিমৱানে, হে মুনি, তোমাক সত্য আৰু যথাযথ উত্তৰ ক’লে।

Verse 11

हिमवानुवाच । हे नारद महाप्राज्ञागतो नैवाधुना शिवः । विवाहार्थं च पार्वत्यास्सगणस्सवरातकः

হিমৱানে ক’লে—হে মহাপ্ৰাজ্ঞ নাৰদ, শিৱ এতিয়াও অহা নাই। তেওঁ পাৰ্বতীৰ বিবাহাৰ্থে গণসমেত আৰু বৰযাত্ৰাসহ আহিব।

Verse 12

विश्वकर्मकृतं चित्रं विद्धि नारद सद्धिया । विस्मयन्त्यज देवर्षे स्वस्थो भव शिवं स्मर

হে নাৰদ, সদ্বুদ্ধিৰে জান—এই আশ্চৰ্য নিৰ্মাণ বিশ্বকৰ্মাৰ কৃত। হে দেবর্ষি, বিস্ময় ত্যাগ কৰা; স্থিৰ হৈ শিৱক স্মৰণ কৰা।

Verse 13

भुक्त्वा विश्रम्य सुप्रीतः कृपां कृत्वा ममोपरि । मैनाकादिधरैस्सार्द्धं गच्छ त्वं शंकरान्तिकम्

ভোজন কৰি বিশ্ৰাম লোৱা, প্ৰসন্ন হৈ মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা; তাৰ পিছত মৈনাক আদি পৰ্বতাধিপতিসকলৰ সৈতে শংকৰৰ সান্নিধ্যলৈ যোৱা।

Verse 14

एभिस्समेतो गिरिभिर्महामत संप्रार्थ्य शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैस्समेतं च महर्षिसंघैस्सुरासुरैरर्चितपादपल्लवम्

হে মহামতি! এই পৰ্বতসমূহৰ সৈতে গৈ শিৱক ভক্তিভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰা আৰু তেওঁক শীঘ্ৰে ইয়ালৈ আন। যাঁৰ পদপদ্ম দেবগণ, মহৰ্ষিসংঘ আৰু দেব-অসুৰ সকলোৱে পূজা কৰে।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तथेति चोक्त्वागम आशु हि त्वं सदैव तैश्शैलसुतादिभिश्च । तत्रत्यकृत्यं सुविधाय भुक्त्वा महामनास्त्वं शिवस न्निधानम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—‘তথাস্তु’ বুলি কৈ তুমি শীঘ্ৰ আহা, সদায় শৈলসুতা (পাৰ্বতী) আদি সহ। তাত থকা কৰ্তব্যসমূহ সুচাৰুৰূপে সম্পন্ন কৰি আৰু আতিথ্য-ভোজন স্বচ্ছন্দে গ্ৰহণ কৰি, হে মহামনা, তাৰ পিছত তুমি শিৱৰ সন্নিধানলৈ যোৱা।

Verse 16

तत्र दृष्टो महादेवो देवादिपरिवारितः । नमस्कृतस्त्वया दीप्तश्शैलैस्तैर्भक्तितश्च वै

তাত তুমি মহাদেৱক দেখিলা; তেওঁ দেৱমুখ্যসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আছিল। তুমি ভক্তিভাৱে তেওঁক নমস্কাৰ কৰিলা; আৰু সেই দীপ্তিমান পৰ্বতসমূহো ভক্তিতেই প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 17

तदा मया विष्णुना च सर्वे देवास्सवासवाः । पप्रच्छुस्त्वां मुने सर्वे रुद्रस्यानुचरास्तथा

তেতিয়া মই আৰু বিষ্ণুৰ সৈতে, ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাই, হে মুনে, তোমাক প্ৰশ্ন কৰিলে; আৰু ৰুদ্ৰৰ সকলো অনুচৰেও তেনেদৰে তোমাক সুধিলে।

Verse 18

विस्मिताः पर्वतान्दृष्ट्वा सन्देहाकुलमानसाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यान्नानालंकारसंयुतान्

পৰ্বতসমূহ দেখি তেওঁলোক বিস্মিত হ’ল; সন্দেহে মন ব্যাকুল হৈ উঠিল—নানাবিধ অলংকাৰৰে ভূষিত মৈনাক, সহ্য, মেৰু আদি দেখি।

Verse 19

देवा ऊचुः । हे नारद महाप्राज्ञ विस्मितस्त्वं हि दृश्यसे । सत्कृतोऽसि हिमागेन किं न वा वद विस्तरात्

দেৱসকলে ক’লে—হে মহাপ্ৰাজ্ঞ নাৰদ! তুমি নিশ্চয় বিস্মিত দেখা দিছা। হিমৱানে তোমাক সৎকাৰ কৰিছে; কাৰণ কি? বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 20

एते कस्मात्समायाताः पर्वता इह सत्तमाः । मैनाकसह्यमेर्वाद्यास्सुप्रतापास्स्वलंकृताः

এই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতসমূহ কিয় ইয়ালৈ আহিছে—মৈনাক, সহ্য, মেরু আদি—মহাপ্ৰতাপী আৰু সুসজ্জিত?

Verse 21

कन्यां दास्यति शैलोऽसौ स भवे वा न नारद । हिमालयगृहे तात किं भवत्यद्य तद्वद

হে নাৰদ, সেই শৈলৰাজ হিমালয়ে কন্যাক বিবাহত দিব নে নেদিব? প্ৰিয়, আজি হিমালয়ৰ গৃহত কি ঘটিছে, কোৱা।

Verse 22

इति सन्दिग्धमनसामस्माकं च दिवौकसाम् । वद् त्वं पृच्छमानानां सन्देहं हर सुव्रत

এইদৰে আমাৰ আৰু স্বৰ্গবাসীৰ মন সন্দেহেৰে ভৰি পৰিছে। হে সুব্ৰত, আমি সুধিছোঁ—কথা কৈ এই সন্দেহ দূৰ কৰা।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां विष्ण्वादीनान्दिवौकसाम् । अवोचस्तान्मुने त्वं हि विस्मितस्त्वाष्ट्रमायया

ব্ৰহ্মাই ক’লে—বিষ্ণু আদি দেৱলোকবাসীৰ বাক্য শুনি, হে মুনি, ত্বষ্টৃ-জনিত মায়াত বিস্মিত হৈ তুমি তেওঁলোকক ক’লা।

Verse 24

एकान्तमाश्रित्य च मां हि विष्णुमभाषथा वाक्यमिदं मुने त्वम् । शचीपतिं सर्वसुरेश्वरं वै पक्षाच्छिदं पूर्वरिपुन्धराणाम्

হে মুনি, মোক—বিষ্ণুক—একান্তত লৈ তুমি এই কথা ক’লা: ‘শচীপতি, সকলো দেৱৰ অধীশ্বৰ ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ যোৱা—সেইয়ে পূৰ্ব শত্রু পৰ্বতসমূহৰ পাখি ছেদন কৰিছিল।’

Verse 25

नारद उवाच । त्वष्ट्रा कृतन्तद्विकृतं विचित्रं विमोहनं सर्वदिवौकसां हि । येनैव सर्वान्स विमोहितुं सुरान्समिच्छति प्रेमत एव युक्त्या

নাৰদে ক’লে—ত্বষ্টাই কৃতান্ত-সম্পর্কীয় এক আশ্চৰ্য, বিচিত্ৰ মোহ সৃষ্টি কৰিছে, যি স্বৰ্গবাসী সকলোকে মোহিত কৰিব। সেই একে উপায়ে সি প্ৰেমজন্য যুক্তিৰে সকলো দেৱতাক বিভ্ৰান্ত কৰিব বিচাৰে।

Verse 26

पुरा कृतन्तस्य विमोहनन्त्वया सुविस्मृतन्तत् सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुरेव गृहे धुवन्तस्य गिरेर्महात्मन

হে শচীপতি (ইন্দ্ৰ), পূৰ্বে কৃতান্তৰ মোহত তুমি সকলো সম্পূৰ্ণৰূপে পাহৰি গৈছিলা। সেয়ে তোমাক জয় কৰিব বিচাৰি সেইজনেই মহাত্মা হিমালয়ৰ গৃহলৈ—তেওঁ যেতিয়া আচার-কর্মত ৰত—এতিয়া আহি উপস্থিত হৈছে।

Verse 27

अहं विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन ब्रह्मा शक्रोऽपि तादृशः

মই সেই দীপ্তিমান প্ৰতিৰূপত মোহিত হৈছিলোঁ; তেনেদৰে তাৰ দ্বাৰাই বিষ্ণুও তেনেই (বিভ্ৰান্ত) হ’ল, আৰু ব্ৰহ্মা আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ও তাদৃশ হৈ পৰিল।

Verse 28

किम्बहूक्तेन देवेश सर्वदेवगणाः कृताः । कृत्रिमाश्चित्ररूपेण न किंचिदवशेषितम्

হে দেৱেশ, বেছি ক’লে কি লাভ? সকলো দেৱগণ কৃত্ৰিম আৰু বিচিত্ৰ ৰূপে গঢ়া হৈছে; একোৱে অৱশিষ্ট ৰখা হোৱা নাই।

Verse 29

विमोहनार्थं सर्वेषां देवानां च विशेषतः । कृता माया चित्रमयी परिहासविकारिणी

সকলোকে—বিশেষকৈ দেৱসকলক—বিমোহিত কৰিবলৈ তেওঁ চিত্ৰময়, বহুবৰ্ণ, ক্ৰীড়াময় বিকাৰ-উৎপাদক মায়া সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तच्छुत्वा वचनस्तस्य देवेन्द्रो वाक्यमब्रवीत् । विष्णुम्प्रति तदा शीघ्रं भयाकुलतनुर्हरिम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰ বাক্য শুনি দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰই উত্তৰ দিলে। তেতিয়া ভয়ত কঁপা দেহেৰে তেওঁ সোনকালে হৰি বিষ্ণুক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 31

देवेन्द्र उवाच । देवदेव रमानाथ त्वष्टा मां निहनिष्यति । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनानेन नान्यथा

ইন্দ্ৰই ক’লে—হে দেৱদেৱ, হে ৰমানাথ! ত্বষ্টা মোক নিধন কৰিব। পুত্ৰশোকত দগ্ধ হৈ সি এই অজুহাততে মোৰ মৃত্যু বিচাৰে; অন্য কোনো কাৰণ নহয়।

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । उवाच प्रहसन् वाक्यं शक्रमाश्वासयंस्तदा

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি দেৱদেৱ জনাৰ্দনে তেতিয়া মৃদু হাঁহিৰে সৌম্য বাক্য কৈ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক আশ্বাস দিলে।

Verse 33

विष्णुरुवाच । निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । महाविद्यावलेनैव दानवैः पूर्ववैरिभिः

বিষ্ণুৱে ক’লে—হে শচীপতে (ইন্দ্ৰ), পূৰ্বে নিবাতকবচ দানৱ—পুৰণি বৈৰী—তেওঁলোকৰ মহাবিদ্যাৰ বলত তুমি মোহিত হৈছিলা।

Verse 34

पर्वतो हिमवानेष तथान्यऽखिलपर्वताः । विपक्षा हि कृतास्सर्वे मम वाक्याच्च वासव

হে বাসৱ (ইন্দ্ৰ), এই হিমৱান পৰ্বত আৰু আন সকলো পৰ্বত মোৰ বাক্যৰ ফলত তোমাৰ বিপক্ষ কৰা হৈছে।

Verse 35

तेनुस्मृत्या तु वै दृष्ट्वा मायया गिरयो ह्यमी । जेतुमिच्छन्तु ये मूढा न भेतव्यमरावपि

সেই স্মৃতিয়ে মায়াৰে গঢ়া এই পৰ্বতসমূহ দেখি, যি মূঢ়ে সিহঁতক জয় কৰিব খোজে—হে শত্রুনাশক—তথাপি একেবাৰে ভয় কৰিব নালাগে।

Verse 36

ईश्वरो नो हि सर्वेषां शंकरो भक्तवत्सलः । सर्वथा कुशलं शक्र करिष्यति न संशयः

শংকৰেই আমাৰ সকলোৰে ঈশ্বৰ, ভক্তবৎসল। হে শক্ৰ, তেওঁ নিঃসন্দেহে সকলো প্ৰকাৰেই মঙ্গল আৰু কুশল সাধন কৰিব।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानन्तं शक्रं विकृतमानसम् । हरिणोक्तश्च गिरिशो लौकिकीं गतिमाश्रितः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কথা কৈ থকা, মন ব্যাকুল হোৱা শক্ৰক দেখি, হৰিৰ উপদেশত গিৰীশ (শিৱ) লৌকিক আচাৰসদৃশ গতি আশ্ৰয় কৰিলে।

Verse 38

ईश्वर उवाच । हे हरे हे सुरेशान किम्ब्रूथोऽद्य परस्परम् । इत्युक्त्वा तौ महेशानो मुने त्वाम्प्रत्युवाच सः

ঈশ্বৰে ক’লে—হে হৰে, হে সুৰেশান, তোমালোক দুয়ো আজি পৰস্পৰে কি কৈ আছা? এইদৰে কৈ মহেশানে, হে মুনি, তোমাক উত্তৰ দিলে।

Verse 39

किंनु वक्ति महाशैलो यथार्थं वद नारद । वृत्तान्तं सकलम्ब्रूहि न गोप्यं कर्तुमर्हसि

মহাশৈলে কি ক’লে? যথাৰ্থ ক’বা, হে নাৰদ। সম্পূৰ্ণ বৃত্তান্ত ক’বা; গোপন কৰা তোমাৰ উচিত নহয়।

Verse 40

ददाति वा नैव ददाति शैलस्सुतां स्वकीयां वद तच्च शीघ्रम् । किन्ते दृष्टं किं कृतन्तत्र गत्वा प्रीत्या सर्वं तद्वदाश्वद्य तात

মোক সোনকালে কোৱা—পৰ্বতৰাজে নিজৰ কন্যা দিয়ে নে নিদিয়ে? তাত গৈ তুমি কি দেখিলা, আৰু কি কৰিলা? হে প্ৰিয় পুত্ৰ, স্নেহেৰে সকলো কথা একেলগে কোৱা।

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे मण्डपरचनावर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগৰ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত ‘মণ্ডপ-ৰচনা-বৰ্ণন’ নামৰ একচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 42

नारद उवाच । देवदेव महादेव शृणु मद्वचनं शुभम् । नास्ति विघ्नभयं नाथ विवाहे किंचिदेव हि

নাৰদে ক’লে—হে দেবদেব মহাদেৱ, মোৰ শুভ বাক্য শুনা। হে নাথ, এই বিবাহত কোনো বিঘ্নৰ ভয় একেবাৰে নাই।

Verse 43

अवश्यमेव शैलेशस्तुभ्यं दास्यति कन्यकाम् । त्वामानयितुमायाता इमे शैला न संशयः

নিশ্চয়েই শৈলেশে তোমাক কন্যা দিব। তোমাক আনিবলৈ এই পৰ্বত-নৃপতিসকল আহিছে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 44

किन्तु ह्यमरमोहार्थं माया विरचिताद्भुता । कुतूहलार्थं सर्वज्ञ न कश्चिद्विघ्नसम्भवः

কিন্তু এই আশ্চৰ্য মায়া কেৱল অমৰসকলক মোহিত কৰিবলৈহে ৰচিত। হে সৰ্বজ্ঞ, ই কেৱল কৌতূহল-লীলা; প্ৰকৃততে তোমাৰ বাবে কোনো বিঘ্ন উদ্ভৱ হ’ব নোৱাৰে।

Verse 45

विचित्रम्मण्डपं गेहेऽकार्षीत्तस्य तदाज्ञया । विश्वकर्मा महामायी नानाश्चर्यमयं विभो

হে বিভো! তেওঁৰ আজ্ঞামতে মহামায়ী বিশ্বকর্মাই গৃহৰ ভিতৰত নানাবিধ আশ্চৰ্যৰে পৰিপূৰ্ণ এক বিচিত্ৰ আৰু ভব্য মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 46

सर्वदेवसमाजश्च कृतस्तत्र विमोहनः । तन्दृष्ट्वा विस्मयं प्राप्तोहं तन्मायाविमोहितः

তাত সকলো দেৱতাৰ এক মোহময় সমাবেশ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। সেয়া দেখি মই বিস্ময়াভিভূত হ’লোঁ, কিয়নো সেই মায়াতেই মই মোহিত হৈছিলোঁ।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा तद्वचस्तात लोकाचारकरः प्रभुः । हर्षादीन्प्रहसञ्छम्भुरुवाच सकलान्सुरान्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে তাত! সেই বাক্য শুনি লোকাচাৰ স্থাপনকাৰী প্ৰভু শম্ভু আনন্দে মৃদু হাসি হেসে সকলো দেৱতাক ক’লে।

Verse 48

ईश्वर उवाच । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमाचलः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

ঈশ্বৰে ক’লে—যদি হিমাচল পৰ্বতে সঁচাকৈয়ে তেওঁৰ কন্যাক মোক দিয়ে, তেন্তে মোৰ মায়াৰ কি প্ৰয়োজন? হে বিষ্ণু, যি সত্য তেনেকৈয়ে কোৱা।

Verse 49

हे ब्रह्मञ्छक्र मुनयस्तुरा ब्रूत यथार्थतः । मायया मम किं कार्यं कन्यां दास्यति चेद्गिरिः

হে ব্ৰহ্মা, হে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আৰু হে মুনিসকল—শীঘ্ৰে যথাৰ্থ সত্য কওক। মোৰ মায়াৰ কোনো কৌশলৰ কি প্ৰয়োজন? যদি গিৰিৰাজ (হিমালয়) সন্মত হয়, তেন্তে তেওঁ কন্যা (পাৰ্বতী)ক বিবাহত দান কৰিব।

Verse 50

केनाप्युपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पण्डितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थिभिर्विष्णुपुरोगमैश्च

ন্যায়ত নিপুণ পণ্ডিতসকলে কয় যে কোনো এটা উপায়ে অভীষ্ট ফল সাধ্য হয়। সেয়ে কাৰ্যসিদ্ধি ইচ্ছুক সকলোৱে তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়ক—বিষ্ণু স্বয়ং অগ্ৰণী হৈ।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । एवं संवदमानोऽसौ देवैश्शम्भुरभूत्तदा । कृतः स्मरेणैव वशी वशं वा प्राकृतो नरः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই সময় দেৱতাসকলৰ সৈতে এনেদৰে কথোপকথন কৰি থকা শম্ভুক কামদেৱে একাই যেন বশীভূত কৰিলে; যেন সাধাৰণ সংসাৰী মানুহ অন্যৰ বশলৈ যায়।

Verse 52

अथ शम्भ्वाज्ञया सर्वे विष्ण्वाद्या निर्जरास्तदा । ऋषयश्च महात्मानो ययुर्मोहभ्रमापहम्

তেতিয়া শম্ভুৰ আজ্ঞাত বিষ্ণু আদি সকলো অমৰ দেৱগণ আৰু মহাত্মা ঋষিসকল—মোহ আৰু ভ্ৰম নাশ কৰা সেই স্থানলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 53

पुरस्कृत्य मुने त्वां च पर्वतांस्तान्सविस्मयाः । हिमाद्रेश्च तदा जग्मुर्मन्दिरम्परमाद्भुतम्

হে মুনি! আপোনাক অগ্ৰত সন্মান দি, সেই পৰ্বতসমূহক বিস্ময়ে চাই, তেওঁলোকে তেতিয়া হিমাদ্ৰিৰ পৰম অদ্ভুত মন্দিৰলৈ গ’ল।

Verse 54

अथ विष्ण्वादिसंयुक्तो मुदितैस्स्वबलैर्युतः । आजगामोपहैमागपुरं प्रमुदितो हरः

তাৰ পিছত হৰ (ভগৱান শিৱ) বিষ্ণু আদি দেৱসকলৰ সৈতে, নিজৰ আনন্দিত পৰিজনবলেৰে যুক্ত হৈ, হর্ষভৰে উপহৈমাগ নামৰ নগৰত আহিল।

Frequently Asked Questions

Nārada is sent as an initial envoy to Himālaya’s abode in the lead-up to the Śiva–Pārvatī marriage narrative, where he witnesses extraordinary preparations and seeks confirmation of the divine entourage’s arrival.

The ‘kṛtrima’ yet divinely crafted pavilion symbolizes the transformation of worldly space into ritual-cosmic space: architecture becomes theology, preparing a locus where Śiva–Śakti union can be ritually and cosmically enacted.

Śiva appears as Mahādeva vṛṣārūḍha (bull-mounted) with gaṇas, while Viśvakarman’s craftsmanship manifests divine order through form; the assembly of gods/sages indicates a pan-cosmic participation in the event.