
এই অধ্যায়ত ব্ৰহ্মাই শিৱৰ মহোৎসৱৰ বাবে গণসমাগমৰ বৰ্ণনা কৰে। শিৱে নন্দী আৰু সমবেত গণসকলক আহ্বান কৰি হিমাচলপুৰৰ দিশে যাত্ৰা কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে, নিজৰ সৈতে আহিবলৈ কয় আৰু কিছুমান গণক পিছত ব্যৱস্থাপনা-কাৰ্যৰ বাবে ৰাখে। তাৰ পিছত শঙ্খকৰ্ণ, কেকৰাক্ষ, বিকৃত, বিশাখ, পাৰিজাত, সৰ্বান্তক, বিকৃতানন, কপালাখ্য, সন্দাৰক, কন্দুক, কুণ্ডক, বিষ্টম্ভ, পিপ্পল, সন্নাদক আদি গণনায়কৰ নাম আৰু তেওঁলোকৰ কোটি, দশকোটি, সহস্ৰকোটি, কোটিকোটি পৰিমাণ বিশাল বাহিনী উল্লেখ কৰা হয়। এই আদেশ-প্ৰস্হান আৰু গণনাৰ জৰিয়তে শিৱৰ সাৰ্বভৌমত্ব, গণসকলৰ শৃঙ্খলা আৰু মহোৎসৱৰ নাদময় ভক্তিময় পৰিৱেশ মহিমাৰে প্ৰকাশ পায়।
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ शम्भुः समाहूय नन्द्यादीन् सकलान्गणान् । आज्ञापयामास मुदा गन्तुं स्वेन च तत्र वै
ব্ৰহ্মাই ক’লে—তেতিয়া শম্ভুৱে নন্দী আদি সকলো গণক আহ্বান কৰি, আনন্দেৰে আজ্ঞা দিলে—‘মোৰ সৈতে তাত গমন কৰা।’
Verse 2
शिव उवाच । अपि यूयं सह मया संगच्छध्वं गिरेः पुरम् । कियद्गणानिहास्थाप्य महोत्सवपुरस्सरम्
শিৱে ক’লে—“তোমালোকেও কি মোৰ সৈতে গিৰিৰাজৰ (হিমালয়ৰ) নগৰলৈ যাবা? ইয়াত কিছুমান গণক থৈ, আগতে গৈ মহোৎসৱৰ ব্যৱস্থা কৰা।”
Verse 3
ब्रह्मोवाच । अथ ते समनुज्ञप्ता गणेशा निर्ययुर्मुदा । स्वंस्वं बलमुपादाय तान् कथंचिद्वदाम्यहम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰ পাছত সেই গণেশসকল অনুমতি পাই আনন্দেৰে ওলাই গ’ল। নিজ নিজ বল লৈ; তেওঁলোকৰ কথা মই যথাশক্তি ক’ম।
Verse 4
अभ्यगाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । शिवेन सार्द्धं संगन्तुं हिमाचलपुरम्प्रति
তেতিয়া শঙ্খকৰ্ণ নামৰ গণেশ্বৰ, শিৱগণৰ এক কোটি সহ, ভগৱান শিৱৰ সৈতে হিমাচল-নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 5
दशकोट्या केकराक्षो गणानां समहोत्सवः । अष्टकोट्या च विकृतो गणानां गणनायकः
শিৱগণসমূহৰ মাজত দহ কোটি গণৰ অধিপতি কেকৰাক্ষ মহাসমাৰোহ-উৎসৱৰ ব্যৱস্থাপক আছিল; আৰু আঠ কোটি গণৰ অধিপতি বিকৃত গণসমূহৰ সেনানায়ক তথা গণনায়ক আছিল।
Verse 6
चतुष्कोट्या विशाखश्च गणानां गणनायकः । पारिजातश्च नवभिः कोटिभिर्गणपुंगवः
চাৰি কোটি গণসহ বিশাখ গণসমূহৰ গণনায়ক; আৰু নৱ কোটি গণসহ পাৰিজাত গণসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, প্ৰধান গণপুঙ্গৱ।
Verse 7
षष्टिस्सर्वान्तकः श्रीमान्तथैव विकृताननः । गणानान्दुन्दुभोष्टाभिः कोटिकोटिभिर्गणनायकः
তেওঁ ষষ্টি—সৰ্বান্তক, শ্ৰীমান, আৰু বিকৃতানন নামে খ্যাত; গণদুন্দুভিৰ গম্ভীৰ নিনাদে পৰিবৃত, কোটি-কোটি গণসহ তেওঁ গণনায়ক ৰূপে স্থিত।
Verse 8
पञ्चभिश्च कपालाख्यो गणेशः कोटिभिस्तथा । षड्भिस्सन्दारको वीरो गणानां कोटिभिर्मुने
হে মুনি, কপালাখ্য গণেশ পাঁচ কোটি শিৱগণসহ প্ৰকট হ’ল; আৰু বীৰ সন্দাৰকো ছয় কোটি গণসহ আহিল।
Verse 9
कोटिकोटिभिरेवेह कन्दुकः कुण्डकस्तथा । विष्टम्भो गणपोऽष्टाभिर्गणानां कोटिभिस्तथा
ইয়াত কন্দুক আৰু কুণ্ডক কোটি-কোটি গণসহ (শিৱসেৱাত) আছিল; তদ্ৰূপ বিষ্টম্ভ আৰু গণপো আঠটা মুখ্য দলেৰে সৈতে আৰু কোটি শিৱগণসহ আছিল।
Verse 10
सहस्रकोट्या गणपः पिप्पलो मुदितो ययौ । तथा संनादको वीरो गणेशो मुनिसत्तम
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, পিপ্পল নামৰ গণপ সহস্ৰ কোটি গণৰ সৈতে আনন্দে প্ৰস্থান কৰিলে; তদ্ৰূপ সংনাদক নামৰ বীৰ গণেশো গ’ল।
Verse 11
आवेशनस्तथाष्टाभिः कोटिभिर्गणनायकः । महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो ययौ
তাৰ পিছত গণনায়ক আৱেশন আঠ কোটি (গণ)ৰ সৈতে প্ৰস্থান কৰিলে; মহাকেশো সহস্ৰ কোটি গণৰ সৈতে গণপ ৰূপে গ’ল।
Verse 12
कुण्डो द्वादशकोट्या हि तथा पर्वतको मुने । अष्टाभिः कोटिभिर्वीरस्समगाच्चन्द्रतापनः
হে মুনি, কুণ্ড দ্বাদশ কোটি (পৰিমাণ)ত নিৰ্মিত হ’ল আৰু পৰ্বতকো তেনেই আছিল; বীৰ চন্দ্ৰতাপন আঠ কোটি (অনুচৰ)সহ তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 13
कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै । कोटीनां गणनाथो हि तथैवाग्निकनामकः
তাত ‘কাল’ আৰু ‘কালক’ নামৰ গণ আছিল, আৰু শত ‘মহাকাল’ো আছিল। কোটি কোটি গণৰ ওপৰত গণনাথেই অধিপতি; ‘অগ্নিক’ নামৰ গণো আছিল।
Verse 14
कोट्यग्निमुख एवागाद् गणानां गणनायकः । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः
তাৰপিছত ‘কোট্যগ্নিমুখ’ আহিল—গণসমূহৰ মাজত তেওঁ গণনায়ক। তেওঁৰ সৈতে ‘আদিত্যমূর্ধা’, ‘কোট্যা’ আৰু ‘ঘনাবহ’ো আহিল।
Verse 15
सन्नाहश्शतकोट्या हि कुमुदो गणपस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या गणाधिपः
সন্নাহ শত কোটি বাহিনীসহ আছিল; কুমুদো গণপ আছিল। অমোঘ আৰু কোকিল—প্ৰত্যেকে শত কোটি গণৰ অধিপতি আছিল।
Verse 16
सुमन्त्रः कोटिकोट्या च गणानां गणानायकः । काकपादोदरः कोटिषष्ट्या सन्तानकस्तथा
সুমন্ত্ৰ কোটি-কোটি গণৰ নেতা আছিল; আৰু কাকপাদোদৰ ‘সন্তানক’ নামে, ষাঠি কোটি গণসহ আছিল।
Verse 17
महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च कोकिलः । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च
মহাবল নৱ কোটি গণসহ আছিল; মধুপিঙ্গ আৰু কোকিলো (উল্লিখিত)। নীল নব্বই কোটি গণসহ আছিল; আৰু পূৰ্ণভদ্ৰো তদ্ৰূপ।
Verse 18
सप्तकोट्या चतुर्वक्त्रः करणो विंशकोटिभिः । ययौ नवतिकोट्या तु गणेशानो हि रोमकः
সাত কোটি সহ চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা গ’ল; বিশ কোটি সহ কৰণ গ’ল; আৰু নব্বই কোটি সহ ৰোমক নামৰ গণেশো প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 19
यज्वाशश्शतमन्युश्च मेघमन्युश्च नारद । तावत्कोट्या ययुस्सर्वे गणेशा हि पृथक्पृथक्
হে নাৰদ, যজ্বাশ, শতমন্যু আৰু মেঘমন্যু—আৰু অন্য সকলো গণেশ—সেই পৰিমাণ কোটি সংখ্যাত, প্ৰত্যেকে পৃথক পৃথকভাবে নিজ নিজ স্থান আৰু কৰ্মলৈ গ’ল।
Verse 20
काष्ठाङ्गुष्ठश्चतुष्षष्ट्या कोटीनां गणनायकः । विरूपाक्षस्सुकेशश्च वृषाभश्च सनातनः
কাষ্ঠাঙ্গুষ্ঠ, যি চৌষষ্ঠী কোটি গণৰ নায়ক; বিৰূপাক্ষ আৰু সুকেশ; আৰু সনাতন বৃষভ—এওঁলোক শিৱৰ গণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
Verse 21
तालकेतुः षडास्यश्च चञ्च्वास्यश्च सनातनः । सम्वर्तकस्तथा चैत्रो लकुलीशस्स्वयम्प्रभुः
তালকেতু, ষড়াস্য, চঞ্চুৱাস্য, সনাতন, সংৱৰ্তক, চৈত্র আৰু স্বয়ং প্ৰভু লকুলীশ—এইসকল শিৱৰ গণ হিচাপে পূজিত।
Verse 22
लोकान्तकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने । देवो भृंगिरिटिश्श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा
হে মুনি, তেওঁ লোকান্তক, দীপ্তাত্মা আৰু দৈত্যবিনাশকাৰী দৈত্যান্তক নামেৰে পৰিচিত। তেওঁ শ্ৰীমান দেৱ ভৃংগিৰিটি, যি দেৱাদিদেৱ শিৱৰ অত্যন্ত প্ৰিয়।
Verse 23
अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सहस्रशः । ययुश्शिवविवाहार्थं शिवेन सहसोत्सवाः
অশনি আৰু ভানুকসহ চৌষট্টি হাজাৰ আন লোক, শিৱবিবাহৰ উদ্দেশ্যে মহাদেৱৰ সৈতে মহোৎসৱৰ আনন্দে যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 24
भूतकोटिसहस्रेण प्रमथाः कोटिभिस्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या रोमजानान्त्रिकोटिभिः
হাজাৰ হাজাৰ কোটি ভূতসহ তিন কোটি প্ৰমথ আছিল; আৰু প্ৰভুৰ ৰোমৰ পৰা জন্মা উগ্ৰ গণৰ চৌষট্টি কোটি আৰু অসংখ্য অন্য দলে বীৰভদ্ৰো পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 25
कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृताः । तत्र जग्मुश्च नन्द्याद्या गणपाश्शंकरोत्सवे
কোটি-কোটি সহস্ৰৰ, শত আৰু বিশৰ দলদ্বাৰা পৰিবেষ্টিত নন্দী আদি শিৱগণসকলেও শংকৰৰ মহোৎসৱলৈ তাত গ’ল।
Verse 26
क्षेत्रपालो भैरवश्च कोटिकोटिगणैर्युतः । उद्वाहश्शंकरस्येत्याययौ प्रीत्या महोत्सवे
ক্ষেত্ৰপাল ভৈৰৱো কোটি-কোটি গণসহ, “এইটো শংকৰৰ বিবাহ” বুলি ঘোষণা কৰি, প্ৰীতিসহ সেই মহোৎসৱলৈ আহিল।
Verse 27
एते चान्ये च गणपा असङ्ख्याता महाबलाः । तत्र जग्मुर्महाप्रीत्या सोत्साहाश्शंकरोत्सवे
এওঁ আৰু আন আন অসংখ্য মহাবল গণসকলেও, মহাপ্ৰীতি আৰু উচ্ছ্বাসসহ শংকৰোৎসৱলৈ তাত গ’ল।
Verse 28
सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः
তেওঁলোক সকলোৱে সহস্ৰবাহু, জটামুকুটধাৰী। চন্দ্ৰৰেখাৰে অলংকৃত, সকলোৱে নীলকণ্ঠ আৰু ত্ৰিনয়ন আছিল।
Verse 29
रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
তেওঁলোক সকলোৱে ৰুদ্ৰাক্ষ-অলংকাৰ পিন্ধি পবিত্ৰ ভস্ম ধাৰণ কৰিছিল। হাৰ, কুণ্ডল, কেয়ূৰ, মুকুট আদি অলংকাৰে সুশোভিত আছিল।
Verse 30
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसंकाशा अणिमादिगुणैर्युताः । सूर्य्यकोटिप्रतीकाशास्तत्र रेजुर्गणेश्वराः
তাত শিৱগণৰ গণেশ্বৰসকল দীপ্তিমান হৈ উঠিল—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু ইন্দ্ৰৰ ন্যায় তেজস্বী; অণিমা আদি সিদ্ধিগুণেৰে যুত; কোটি সূৰ্যৰ সমান জ্যোতিৰে জ্বলন্ত।
Verse 31
पृथिवीचारिणः केचित् केचित्पातालचारिणः । केचिद्व्योमचराः केचित्सप्तस्वर्गचरा मुने
হে মুনি, কিছুমান পৃথিৱীত বিচৰণ কৰিছিল, কিছুমান পাতালত; কিছুমান আকাশত উৰি ফুৰিছিল, আৰু কিছুমান সপ্তস্বৰ্গত গমন কৰিছিল।
Verse 32
किम्बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । आययुस्स्वगणाश्शम्भोः प्रीत्या वै शङ्करोत्सवे
হে দেবর্ষি, বেছি কোৱাৰ কি প্ৰয়োজন? সকলো লোকৰ নিবাসী—শম্ভুৰ নিজ গণসকলেও—শংকৰোৎসৱলৈ প্ৰীতিসহ আনন্দেৰে আহিল।
Verse 33
इत्थं देवैर्गणैश्चान्यैस्सहितश्शङ्करः प्रभुः । ययौ हिमगिरिपुरं विवाहार्थं निजस्य वै
এইদৰে দেৱসকল আৰু আন গণসকলৰ সৈতে প্ৰভু শংকৰ নিজৰ বিবাহাৰ্থে হিমগিৰিৰ নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 34
यदाजगाम सर्वेशो विवाहार्थे सुरादिभिः । तदा तत्र ह्यभूद्वृत्तं तच्छृणु त्वं मुनीश्वर
যেতিয়া সৰ্বেশ্বৰ শিৱ দেৱতাসকল আদি সৈতে বিবাহাৰ্থে তাত উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া তাত যি ঘটনা ঘটিল, হে মুনীশ্বৰ, তুমি সেয়া শুনা।
Verse 35
रुद्रस्य भगिनी भूत्वा चण्डी सूत्सवसंयुता । तत्राजगाम सुप्रीत्या परेषां सुंभयावहा
ৰুদ্ৰৰ ভগিনী হৈ, শুভ উৎসৱেৰে সংযুক্ত চণ্ডী পৰম প্ৰীতিত তাত উপস্থিত হ’ল; আৰু বৈৰী পক্ষসমূহত ভয় সঞ্চাৰ কৰিলে।
Verse 36
प्रेतासनसमारूढा सर्पाभरणभूषिता । पूर्णं कलशमादाय हैमं मूर्ध्नि महाप्रभम्
প্ৰেতাসনত আৰূঢ়া, সৰ্পাভৰণেৰে ভূষিতা তেওঁ পূৰ্ণ কলস লৈ সেই মহাপ্ৰভা স্বৰ্ণপাত্ৰ মস্তকত স্থাপন কৰিলে।
Verse 37
स्वपरीवारसंयुक्ता दीप्तास्या दीप्तलोचना । कुतूहलम्प्रकुर्वन्ती जातहर्षा महाबला
নিজ পৰিজনসহ, দীপ্ত মুখ আৰু দীপ্ত নয়নযুক্ত সেই মহাবলা দেৱী কৌতূহল জগাই হৰ্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।
Verse 38
तत्र भूतगणा दिव्या विरूपः कोटिशो मुने । विराजन्ते स्म बहुशस्तथा नानाविधास्तदा
হে মুনে, তাত দিৱ্য ভূতগণ কোটি কোটি সংখ্যাত, বিচিত্ৰ আৰু নানাবিধ ৰূপধাৰী হৈ, সেই সময়ত বহু সমূহে দীপ্তিমান হৈ বিরাজ কৰিছিল।
Verse 39
तैस्समेताग्रतश्चण्डी जगाम विकृतानना । कुतूहलान्विता प्रीता प्रीत्युपद्रव कारिणी
তেওঁলোকৰ সৈতে আগতে আগতে বিকৃত আৰু উগ্ৰমুখী চণ্ডী আগবাঢ়িল। কৌতূহলে ভৰা, আনন্দিত হৈ, ক্ৰীড়াৰ হর্ষত অলপ হুলস্থুল ঘটালে।
Verse 40
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे यात्रावर्णनं नाम चत्वारिशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত ‘যাত্ৰাবৰ্ণন’ নামৰ চল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 41
तदा डमरुनिर्घोषैर्व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीझंकारशब्देन शंखानां निनदेन च
তেতিয়া ডমৰুৰ নিৰ্ঘোষে, ভেৰীৰ ঝংকাৰধ্বনিয়ে আৰু শঙ্খৰ নিনাদে ত্ৰিলোক ভৰি উঠিল।
Verse 42
तथा दुन्दुभिनिर्घोषैश्शब्दः कोलाहलोऽभवत् । कुर्वञ्जगन्मंगलं च नाशयेन्मंगलेतरत्
তদ্ৰূপ দুন্দুভিৰ গম্ভীৰ নিৰ্ঘোষে মহা কোলাহল শব্দ উঠিল— যিয়ে সমগ্ৰ জগতৰ মঙ্গল সাধে আৰু অমঙ্গল নাশ কৰে।
Verse 43
गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवास्समुत्सुकाः । अन्वयुस्सर्वसिद्धाश्च लोकपालादिका मुने
হে মুনি, শিৱৰ গণসকলৰ পিঠফালে থাকি সকলো দেৱতা উৎকণ্ঠাৰে আগবাঢ়িল। সৰ্বসিদ্ধ আৰু লোকপাল আদি সকলেও অনুসৰণ কৰিলে।
Verse 44
मध्ये व्रजन् रमेशोऽथ गरुडासनमाश्रितः । शुशुभे ध्रियमाणेन क्षत्रेण महता मुने
হে মুনি, তেতিয়া ৰমেশ মধ্যভাগত আগবাঢ়ি গৰুড়াসন আশ্ৰয় কৰিলে। মহৎ ৰাজতেজ আৰু ৰক্ষাশক্তিৰে বহিত হৈ তেওঁ দীপ্তিময় হৈ শোভা পেলালে।
Verse 45
चामरैर्वीज्यमानोऽसौ स्वगणैः परिवारितः । पार्षदैर्विलसद्भिश्च स्वभूषाविधिभूषितः
তেওঁ চামৰেৰে বীজিত হৈছিল, নিজৰ গণসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আছিল। দীপ্তিমান পাৰ্ষদসকলে সেৱা কৰোঁতে, নিজ নিৰ্ধাৰিত অলংকাৰ আৰু দিব্য ৰাজচিহ্নেৰে তেওঁ শোভিত হৈছিল।
Verse 46
तथाऽहमप्यशोभम्वै व्रजन्मार्गे विराजितः । वेदैर्मूर्तिधरैश्शास्त्रैः पुराणैरागमैस्तथा
সেইদৰে মইও পথত আগবাঢ়োঁতে নিশ্চয় শোভিত আৰু দীপ্ত আছিলোঁ—মূর্তিধাৰী বেদ, প্ৰমাণ শাস্ত্ৰ, পুৰাণ আৰু আগমসমূহেৰে পৰিবেষ্টিত আৰু মহিমামণ্ডিত।
Verse 47
सनकादिमहासिद्धैस्सप्रजापतिभिस्सुतैः । परिवारैस्संयुतो हि शिवसेवनतत्परः
সনকাদি মহাসিদ্ধ, প্ৰজাপতি আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলৰ সৈতে, নিজ নিজ পৰিয়াল-পরিজনেৰে সংযুক্ত হৈ, তেওঁ শিৱসেৱাত সম্পূৰ্ণ তৎপৰ আছিল।
Verse 48
स्वसैन्यमध्यगश्शक्र ऐरावतगज स्थितः । नामाविभूषितोऽत्यन्तं व्रजन् रेजे सुरेश्वरः
নিজ সেনাৰ মাজভাগত অৱস্থিত, ঐৰাৱত গজত আৰূঢ় দেৱাধিপতি ইন্দ্ৰ, নাম-চিহ্নে অতিশয় বিভূষিত হৈ আগবাঢ়োঁতে মহা দীপ্তিত শোভিত হ’ল।
Verse 49
तदा तु व्रजमानास्ते ऋषयो बहवश्च ते । विरेजुरतिसोत्कण्ठश्शिवस्योद्वाहनम्प्रति
তেতিয়া সেই বহু ঋষি যাত্ৰা কৰোঁতে অতিশয় উৎকণ্ঠাৰে দীপ্তিমান হ’ল; শ্ৰীশিৱৰ মঙ্গল বিবাহ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাই তেওঁলোকৰ হৃদয় নিবদ্ধ কৰিছিল।
Verse 50
शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः । भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः
শাকিনী, যাতুধান, বেতাল, ব্ৰহ্মৰাক্ষস, লগতে ভূত-প্ৰেত-পিশাচ, আৰু অন্যান্য প্ৰমথাদি গণ—এই সকলো (শিৱৰ পৰিসৰৰ উগ্ৰ অনুচৰ সত্তা) ইয়াত উল্লেখিত।
Verse 51
तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चेत्यादयो वराः । गन्धर्वाः किन्नरा जग्मुर्वाद्यानाध्माय हर्षिताः
তুম্বুরু, নাৰদ, হাহা, হূহূ আদি শ্ৰেষ্ঠ—গন্ধৰ্ব আৰু কিন্নৰসকল—হৰ্ষিত হৈ বাদ্য ফুঁকিওঁতে আৰু বজাই আগবাঢ়িল।
Verse 52
जगतो मातरस्सर्वा देवकन्याश्च सर्वशः । गायत्री चैव सावित्री लक्ष्मीरन्यास्सुरस्त्रियः
জগতৰ সকলো মাতৃদেৱী আৰু সকলো ধৰণৰ দেৱকন্যা—গায়ত্ৰী, সাৱিত্ৰী, লক্ষ্মী আৰু অন্যান্য দিৱ্য সুৰস্ত্ৰীসকল—সেখানে সমবেত হ’ল।
Verse 53
एताश्चान्याश्च देवानां पत्नयो भवमातरः । उद्वाहश्शंकरस्येति जग्मुस्सर्वा मुदान्विताः
এইসকল আৰু আন দেৱপত্নীসকল—জগতত ভবমাতা ৰূপে পূজ্য—“এই শংকৰৰ বিবাহ” বুলি কৈ, সকলোৱে আনন্দেৰে আগবাঢ়িল।
Verse 54
शुद्धस्फटिकसंकाशो वृषभस्सर्वसुन्दरः । यो धर्म उच्यते वेदैश्शास्त्रैस्सिद्धमहर्षिभिः
তেওঁ শুদ্ধ স্ফটিকৰ দৰে দীপ্তিমান; বৃষভ সকলো দিশে পৰম সুন্দৰ। বেদ-শাস্ত্ৰ আৰু সিদ্ধ মহর্ষিসকলে যি ধৰ্ম ক’লে, সেয়াই তেওঁ সাক্ষাৎ ধৰ্মস্বৰূপ।
Verse 55
तमारूढो महादेवो वृषभं धर्मवत्सलः । शुशुभेतीव देवर्षिसेवितस्सकलैर्व्रजन्
ধৰ্মৱৎসল মহাদেৱ সেই বৃষভত আৰূঢ় হৈ আগবাঢ়িল। দেৱর্ষিসকলৰ সেৱাত আৰু সকলোৰে সৈতে গমন কৰি তেওঁ মহিমাৰে অতিশয় দীপ্তিমান যেন লাগিল।
Verse 56
एभिस्समेतैस्सफलैमहर्षिभिर्बभौ महेशो बहुशोत्यलंकृतः । हिमालयाह्वस्य धरस्य संव्रजन् पाणिग्रहार्थं सदनं शिवायाः
শুভ ফল-অৰ্পণ বহন কৰা সেই মহর্ষিসকলৰ সৈতে মহেশ্বৰ বহু অলংকাৰৰে বিভূষিত হৈ অতিশয় শোভিত হ’ল। হিমালয় নামৰ পৰ্বতৰাজৰ সদনলৈ, শিৱাৰ পাণিগ্ৰহণ-সংস্কাৰৰ বাবে তেওঁ আগবাঢ়িল।
Verse 57
इत्युक्तं शम्भुचरितं गमनम्परमोत्सवम् । हिमालयपुरोद्भूतं सद्वृत्तं शृणु नारद
এইদৰে শম্ভুৰ চৰিত—তেওঁৰ গমন, যি পৰম উৎসৱ—কোৱা হ’ল। এতিয়া, হে নাৰদ, হিমালয়-নগৰৰ পৰা উদ্ভূত এই সদ্বৃত্ত, শুভ কাহিনী শুনা।
Śiva convenes and commands his gaṇas (led by Nandin and other gaṇeśvaras) to accompany him toward Himālaya for a major auspicious festival (mahotsava), with an organized division of forces.
The gaṇa-muster symbolizes Śiva’s all-pervading governance: innumerable hosts reflect the infinite modalities of divine power operating under a single consciousness-principle (Śiva), while the festival setting sacralizes movement, sound, and order as forms of devotion.
The chapter highlights Śiva’s manifestation as Lord of hosts (Gaṇeśvara/gaṇādhipati in functional sense) through named commanders and their troop-units, underscoring hierarchy, protection, and cosmic participation in the impending auspicious rite.