अनरण्यसुता–पिप्पलादचरितम् / The Episode of Anaraṇya’s Daughter and Sage Pippalāda
এই অধ্যায়টো সংলাপৰ ভিতৰত সংলাপৰ ধাৰাত আগবাঢ়ে। নাৰদে ব্ৰহ্মাক অনৰণ্য-কথাৰ পৰৱৰ্তী ফল, বিশেষকৈ কন্যাদানৰ পাছত কি ঘটিল সেয়া সোধে। ব্ৰহ্মাই কয়—গিৰিবৰ/শৈলেশে শ্ৰদ্ধাৰে বশিষ্ঠক সোধে: পিপ্পলাদক স্বামী ৰূপে পাই অনৰণ্যৰ কন্যাই পাছত কি কৰিলে? বশিষ্ঠে পিপ্পলাদক বৃদ্ধ, নিয়মনিষ্ঠ, বৈৰাগী তপস্বী (কামৰহিত) বুলি বৰ্ণনা কৰে; তেওঁ বনাশ্ৰমত তাইৰ সৈতে সন্তোষে বাস কৰে, আৰু পত্নীয়ে লক্ষ্মীয়ে নাৰায়ণক সেৱা কৰাৰ দৰে কৰ্ম-মন-বচনে পৰম ভক্তিৰে স্বামীৰ সেৱা কৰে। তাৰ পাছত ধৰ্মদেৱে মায়াবলে পথত অলংকৃত বৃষভ-ৰূপে প্ৰকট হৈ, স্বৰ্ণদী নদীত স্নানলৈ যোৱা তাইৰ অন্তৰ্ভাৱ পৰীক্ষা কৰে; আগলৈ শ্লোকসমূহে এই ধৰ্ম-পৰীক্ষাৰ নৈতিক-আধ্যাত্মিক সিদ্ধান্ত উন্মোচন কৰে।
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । अनरण्यस्य चरितं सुतादानसमन्वितम् । श्रुत्वा गिरिवरस्तात किं चकार च तद्वद
নাৰদে ক’লে—হে প্ৰিয়! অনৰণ্যৰ চৰিত্ৰ, পুত্ৰদানসহ, শুনি সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত (হিমালয়) তাৰ পাছত কি কৰিলে? কৃপা কৰি কোৱা।
Verse 2
ब्रह्मोवाच । अनरण्यस्य चरितं कन्यादानसमन्वितम् । श्रुत्वा पप्रच्छ शैलेशो वसिष्ठं साञ्जलिः पुनः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—অনৰণ্যৰ চৰিত্ৰ, কন্যাদানসহ, শুনি শৈলেশ (হিমালয়) এ পুনৰ অঞ্জলি বঁধি বশিষ্ঠক প্ৰশ্ন কৰিলে।
Verse 3
शैलेश उवाच । वसिष्ठ मुनिशार्दूल ब्रह्मपुत्र कृपानिधे । अनरण्यचरित्रन्ते कथितं परमाद्भुतम्
শৈলেশে ক’লে—হে বশিষ্ঠ, মুনিশাৰ্দূল, ব্ৰহ্মপুত্ৰ, কৃপানিধি! আপুনি মোক অনৰণ্যৰ পৰম আশ্চৰ্য চৰিত্ৰ ক’লে।
Verse 4
अनरण्यसुता यस्मात् पिप्पलादं मुनिं पतिम् । सम्प्राप्य किमकार्षीत्सा तच्चरित्रं मुदावहम्
অনৰণ্যৰ কন্যাই যেতিয়া মুনি পিপ্পলাদক স্বামী ৰূপে লাভ কৰিলে, তেতিয়া সি পাছত কি কৰিলে? সেই মঙ্গলময়, আনন্দদায়ক চৰিত (এতিয়া) ক’বলগীয়া।
Verse 5
वसि । पिप्पलादो मुनिवरो वयसा जर्जरोधिकः । गत्वा निजाश्रमं नार्याऽनरण्यसुतया तया
হে বসি! বয়সে অতিশয় জৰ্জৰ হোৱা মুনিবৰ পিপ্পলাদ, সেই নাৰী—অনৰণ্যৰ কন্যা—সহ নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।
Verse 6
उवास तत्र सुप्रीत्या तपस्वी नातिलम्पटः । तत्रारण्ये गिरिवर स नित्यं निजधर्मकृत्
হে গিৰিবৰ! তেওঁ তপস্বী, ভোগত অতি আসক্ত নাছিল; তাত আনন্দে বাস কৰিলে। সেই অৰণ্যত তেওঁ নিত্য নিজৰ ধৰ্ম পালন কৰিছিল।
Verse 7
अथानरण्यकन्या सा सिषेवे भक्तितो मुनिम् । कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीनारायणं यथा
তাৰ পাছত সেই অৰণ্যকন্যাই ভক্তিৰে মুনিক সেৱা কৰিলে—কৰ্মে, মনে আৰু বাক্যে—যেনেকৈ লক্ষ্মীয়ে নাৰায়ণক সেৱা কৰে।
Verse 8
एकदा स्वर्णदीं स्नातुं गच्छन्तीं सुस्मितां च ताम् । ददर्श पथि धर्मश्च मायया वृषरूपधृक्
এবাৰ তাই সুমৃদু হাঁহি লৈ স্বৰ্ণদীত স্নান কৰিবলৈ গৈ আছিল। পথত ধৰ্মে মায়াবলে বৃষৰূপ ধৰি তাইক দেখিলে।
Verse 9
चारुरत्नरथस्थश्च नानालं कारभूषितः । नवीनयौवनश्श्रीमान्कामदेवसभप्रभः
তেওঁ সুন্দৰ ৰত্নখচিত ৰথত আৰূঢ় হৈ নানাবিধ অলংকাৰৰে ভূষিত আছিল। নবীন যৌৱনে দীপ্তিমান, শ্ৰীসমৃদ্ধ, তেওঁ কামদেৱৰ সভাৰ দৰে প্ৰভাময় দেখা দিছিল।
Verse 10
दृष्ट्वा तां सुन्दरीं पद्मामुवाच स वृषो विभुः । विज्ञातुं भावमन्तःस्थं तस्याश्च मुनियोषितः
সেই সুন্দৰী পদ্মাক দেখি সৰ্বশক্তিমান বৃষধ্বজ নন্দীয়ে ক’লে—তাই মুনিপত্নী; তাইৰ অন্তৰত লুকাই থকা ভাব জানিবলৈ ইচ্ছা কৰি।
Verse 11
धर्म उवाच । अयि सुन्दरि लक्ष्मीर्वै राजयोग्ये मनोहरे । अतीव यौवनस्थे च कामिनि स्थिरयौवने
ধৰ্মে ক’লে—হে সুন্দৰী, লক্ষ্মীস্বৰূপিণী, ৰাজযোগ্যা মনোহৰী! হে প্ৰিয়ে, পৰিপূৰ্ণ যৌৱনত স্থিতা, অক্ষয় স্থিৰ যৌৱনধাৰিণী।
Verse 12
जरातुरस्य वृद्धस्य पिप्पलादस्य वै मुनेः । सत्यं वदामि तन्वंगि समीपे नैव राजसे
হে তন্বঙ্গী, মই সত্য কওঁ—জৰাপীড়িত বৃদ্ধ মুনি পিপ্পলাদৰ সান্নিধ্যত তুমি ৰাজসী দীপ্তিত প্ৰকাশ নাপাওঁ।
Verse 13
विप्रं तपस्सु निरतं निर्घृणं मरणोन्मुखम् । त्वक्त्वा मां पश्य राजेन्द्रं रतिशूरं स्मरातुरम्
হে ৰাজেন্দ্ৰ! মোক এৰি সেই ব্ৰাহ্মণজনক চোৱা—তপস্যাত নিমগ্ন, নিৰ্দয় আৰু মৃত্যুমুখী; সি স্মৰাতুৰ, ৰতি-শূৰ বীৰৰ দৰে দেখা যায়।
Verse 14
प्राप्नोति सुन्दरी पुण्यात्सौन्दर्य्यं पूर्वजन्मनः । सफलं तद्भवेत्सर्वं रसिकालिंगनेन च
সেই পুণ্যফলত সেই সুন্দৰী পূৰ্বজন্মত অৰ্জিত সৌন্দৰ্য লাভ কৰে; আৰু ৰসিক প্ৰিয়ৰ প্ৰেমালিঙ্গনে সেয়া সম্পূৰ্ণ সাৰ্থক হয়।
Verse 15
सहस्रसुन्दरीकान्तं कामशास्त्रविशारदम् । किंकरं कुरु मां कान्ते सम्परित्यज्य तं पतिम्
হে কান্তে! সেই পতিক ত্যাগ কৰি মোক তোমাৰ কিঙ্কৰ কৰা—মই সহস্ৰ সুন্দৰীৰ প্ৰিয়, কামশাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী।
Verse 16
निर्जने कानने रम्ये शैले शैले नदीतटे । विहरस्व मया सार्द्धं जन्मेदं सफलं कुरु
নিৰ্জন মনোমোহা বনত, পৰ্বতৰ ঢালত ঢালত আৰু নদীতীৰত মোৰ সৈতে বিহাৰ কৰা; এই জন্ম সাৰ্থক কৰা।
Verse 17
वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्तवन्तं सा स्वरथादवरुह्य च । ग्रहीतुमुत्सुकं हस्ते तमुवाच पतिव्रता
বসিষ্ঠ ক’লে—এইদৰে কোৱা তাক লক্ষ্য কৰি সেই পতিব্ৰতা নিজৰ ৰথৰ পৰা নামি, হাত ধৰিবলৈ উৎসুক হৈ তাক ক’লে।
Verse 18
पद्मो वाच । गच्छ दूरं गच्छ दूरं पापिष्ठस्त्वं नराधिप । मां चेत्पश्यसि कामेन सद्यो नष्टो भविष्यसि
পদ্মমাই ক’লে: দূৰলৈ যোৱা, দূৰলৈ যোৱা, হে পাপিষ্ঠ নৰাধিপ। যদি তুমি মোক কামভাৱেৰে চোৱা, তেন্তে তুমি তৎক্ষণাত ধ্বংস হ’বা।
Verse 19
पिप्पलादं मुनि श्रेष्ठं तपसा पूतविग्रहम् । त्यक्त्वा कथं भजेयं त्वां स्त्रीजितं रतिलम्पटम्
তপস্যাৰে পবিত্ৰ দেহধাৰী মুনিশ্রেষ্ঠ পিপ্পলাদক ত্যাগ কৰি, মই তোমাৰ দৰে স্ত্ৰৈণ আৰু ৰতি-লম্পটক কেনেকৈ ভজনা কৰিম?
Verse 20
स्त्रीजितस्पर्शमात्रेण सर्वं पुण्यं प्रणश्यति । स्त्रीजितः परपापी च तद्दर्शनमघावहम्
স্ত্ৰী-আসক্তিত পৰাজিত মানুহৰ কেৱল স্পৰ্শতেই সঞ্চিত পুণ্য নষ্ট হয়। সি পৰৰ প্ৰতি মহাপাপী হয়, আৰু তাৰ দৰ্শনো পাপাৱহ বুলি গণ্য।
Verse 21
सत्क्रियो ह्यशुचिर्नित्यं स पुमान् यः स्त्रिया जितः । निन्दन्ति पितरो देवा मान वास्सकलाश्च तम्
বাহ্যত সৎক্ৰিয়া কৰিলেও যি পুৰুষ স্ত্ৰীৰ বশত পৰাজিত, সি সদায় অশুচি থাকে। পিতৃগণ, দেবগণ আৰু সকলো মানুহে তাক নিন্দা কৰে।
Verse 22
तस्य किं ज्ञान सुतपो जपहोमप्रपूजनैः । विद्यया दानतः किम्वा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्
যাৰ মন স্ত্ৰী-আসক্তিয়ে হৰি লৈছে, তাৰ জ্ঞান, কঠোৰ তপ, জপ, হোম আৰু মহাপূজা কিহৰ কাম? অন্তৰ্চেতনা যদি বিষয়মোহে অপহৃত হয়, তেন্তে বিদ্যা আৰু দানেও কি ফল দিব?
Verse 23
मातरं मां स्त्रियो भावं कृत्वा येन ब्रवीषि ह । भविष्यति क्षयस्तेन कालेन मम शापतः
তুমি মোক স্ত্ৰীভাব ধাৰণ কৰাই ‘মাতা’ বুলি সম্বোধন কৰিছা; সেয়ে মোৰ শাপৰ ফলত সময় হ’লে তোমাৰ ক্ষয় আৰু বিনাশ হ’ব।
Verse 24
वसिष्ठ उवाच । श्रुत्वा धर्मस्सतीशापं नृप मूर्तिं विहाय च । धृत्वा स्वमूर्तिं देवेशः कम्पमान उवाच सः
বসিষ্ঠ ক’লে—হে নৃপ! ধৰ্মৰ ওপৰত সতীৰ শাপ শুনি দেৱেশে সেই ধাৰণ কৰা ৰূপ ত্যাগ কৰিলে। পাছত নিজৰ স্বৰূপ ধৰি, কঁপনি উঠি তেওঁ ক’লে।
Verse 25
धर्म उवाच । मातर्जानीहि मां धर्मं ज्ञानिनाञ्च गुरो र्गुरुम् । परस्त्रीमातृबुद्धिश्च कुव्वर्न्तं सततं सति
ধৰ্মে ক’লে—মাতৃ, মোক ধৰ্ম বুলি জানিবা; মই জ্ঞানীসকলৰ গুৰু, গুৰুসকলৰো গুৰু। হে সতী, পৰস্ত্ৰীক সদায় মাতৃবুদ্ধিৰে গণ্য কৰোঁ।
Verse 26
अहं तवान्तरं ज्ञातुमागतस्तव सन्निधिम् । तवाहञ्च मनो जाने तथापि विधिनोदितः
তোমাৰ অন্তৰৰ কথা জানিবলৈ মই তোমাৰ সন্নিধানলৈ আহিছোঁ। তোমাৰ মন মই জানো; তথাপি বিধিৰ নিয়োগে প্ৰেৰিত হৈ মই কৈ সুধিছোঁ।
Verse 27
कृतं मे दमनं साध्वि न विरुद्धं यथोचितम् । शास्तिः समुत्पथस्थानामीश्वरेण विनिर्मिता
হে সাধ্বী, তুমি যি মোক দমন কৰিলা সেয়া অনুচিত নহয়, যথোচিতৰো বিৰোধী নহয়। কিয়নো বিপথগামীসকলৰ বাবে শাস্তি স্বয়ং ঈশ্বৰে বিধান কৰিছে।
Verse 28
स्वयं प्रदाता सर्वेभ्यः सुखदुःखवरान्क्षमः । सम्पदं विपदं यो हि नमस्तस्मै शिवाय हि
যি স্বয়ং সকলোকে দান কৰে, যি সুখ-দুখৰূপ বৰ দিবলৈ সক্ষম, আৰু যি সত্যই সম্পদ আৰু বিপদ বিতৰণ কৰে—সেই শিৱলৈ নমস্কাৰ।
Verse 29
शत्रुं मित्रं सम्विधातुं प्रीतिञ्च कलहं क्षमः । स्रष्टुं नष्टुं च यस्सृष्टिं नमस्तस्मै शिवाय हि
যি শত্ৰুক মিত্ৰ কৰিব পাৰে, যি প্ৰীতি আৰু কলহ দুয়োটাই ঘটাবলৈ সক্ষম, আৰু সৃষ্টিৰ অধিপতি হৈ জগত সৃষ্টি আৰু লয় কৰিব পাৰে—সেই শিৱলৈ নমস্কাৰ।
Verse 30
येन शुक्लीकृतं क्षीरं जले शैत्यं कृतम्पुरा । दाहीकृतो हुता शश्च नमस्तस्मै शिवाय हि
যাৰ দ্বাৰা গাখীৰ শুভ্ৰ কৰা হ’ল, যাৰ দ্বাৰা প্ৰাচীনকালে পানীত শীতলতা স্থাপিত হ’ল, আৰু যাৰ দ্বাৰা হুতাশন অগ্নি দাহশক্তিৰে জ্বলি উঠিল—সেই শিৱলৈ নমস্কাৰ।
Verse 31
प्रकृतिर्निर्मिता येन तप्त्वाति महदादितः । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या नमस्तस्मै शिवाय हि
যাৰ দ্বাৰা প্ৰকৃতি নিৰ্মিত, যাৰ তপস্যাৰ মহাতাপৰ পৰা মহত্তত্ত্ব আদি বিকশিত, আৰু যাৰ পৰাই ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ আদি দেৱশক্তি উদ্ভৱ—সেই মঙ্গলময় শিৱলৈ নমস্কাৰ।
Verse 32
ब्रह्मोवाचः । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्यास्तस्थौ धर्मो जगद्गुरुः । किञ्चिन्नोवाच चकितस्तत्पातिव्रत्य तोषितः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ জগতগুৰু ধৰ্মা তাইৰ সন্মুখত থিয় হ’ল। তাইৰ পাতিব্ৰত্যত সন্তুষ্ট আৰু বিস্মিত হৈ তেওঁ আৰু একো নক’লে।
Verse 33
पद्मापि नृपकन्या सा पिप्पलादप्रिसा तदा । साध्वी तं धर्ममाज्ञाय विस्मितोवाच पर्वत
তেতিয়া পিপ্পলাদৰ প্ৰিয় সেই ৰাজকন্যা পদ্মা, সাধ্বী হৈ ধৰ্মপথ সঠিককৈ বুজি বিস্মিত হ’ল; তাৰ পিছত পৰ্বতো বিস্ময়ে কথা ক’লে।
Verse 34
पद्मोवाच । त्वमेव धर्म सर्वेषां साक्षी निखिलकर्मणाम् । कथं मनो मे विज्ञातुं विडम्बयसि मां विभो
পদ্মাই ক’লে—আপুনিয়েই ধৰ্ম, সকলো জীৱৰ অন্তঃসাক্ষী আৰু সকলো কৰ্মৰ সৰ্বদৰ্শী। হে বিভু, মোৰ মন নাজানাৰ ভাও ধৰি আপুনি মোক কেনেকৈ পৰিহাস কৰে?
Verse 35
यत्तत्सर्वं कृतं ब्रह्मन् नापराधो बभूव मे । त्वञ्च शप्तो मयाऽज्ञानात्स्त्रीस्वभा वाद्वृथा वृष
হে ব্রহ্মন, যি সকলো ঘটিল তাত মোৰ কোনো দোষ নাছিল। হে বৃষধ্বজ, নাৰীৰ স্বভাৱজাত তাড়নাত অজ্ঞতাবশত মই আপোনাক অকাৰণে শাপ দিছিলোঁ।
Verse 36
का व्यवस्था भवेत्तस्य चिन्तयामीति साम्प्रतम् । चित्ते स्फुरतु सा बुद्धिर्यया शं संल्लभामि वै
এতিয়া মই চিন্তা কৰিছোঁ—তাঁক লাভ কৰিবলৈ কেনে নিয়ম-সাধনা হ’ব? মোৰ হৃদয়ত সেই বিবেকবুদ্ধি উদ্ভাসিত হওক, যাৰ দ্বাৰা মই সত্যই কল্যাণদাতা শিৱক লাভ কৰোঁ।
Verse 37
आकाशोसौ दिशस्सर्वा यदि नश्यन्तु वायवः । तथापि साध्वीशापस्तु न नश्यति कदाचन
আকাশ, সকলো দিশ আৰু বায়ু যদি নষ্টও হয়, তথাপি সাধ্বী-ধৰ্মনিষ্ঠ নাৰীৰ উচ্চাৰিত শাপ কেতিয়াও নাশ নহয়।
Verse 38
सत्ये पूर्णश्चतुष्पादः पौर्ण मास्यां यथा शशी । विराजसे देवराज सर्वकालं दिवानिशम्
সত্যযুগত তুমি সম্পূৰ্ণ, চতুষ্পদে স্থিৰ—পূৰ্ণিমাৰ চন্দ্ৰৰ দৰে। হে দেবৰাজ, তুমি দিন-ৰাতি সৰ্বকাল তেজেৰে বিরাজ কৰা।
Verse 39
त्वञ्च नष्टो भवसि चेत्सृष्टिनाशो भवेत्तदा । इति कर्तव्यतामूढा वृथापि च वदाम्यहम्
যদি তুমি নষ্ট হওৱা, তেন্তে সৃষ্টিৰ নাশ হ’ব। ‘কৰ্তব্য কি’ এই মোহত মই, বৃথা হ’লেও, এই কথা কৈছোঁ।
Verse 40
पादक्षयश्च भविता त्रेतायां च सुरोत्तम । पादोपरे द्वापरे च तृतीयोऽपि कलौ विभो
হে সুৰোত্তম, ত্ৰেতাযুগত এটা পাদ ক্ষয় হ’ব। দ্বাপৰত আন এটা পাদো হ্ৰাস পাব; আৰু কলিত, হে বিভো, তৃতীয় পাদো ক্ষীণ হ’ব।
Verse 41
कलिशेषेऽखिलाश्छिन्ना भविष्यन्ति तवांघ्रयः । पुनस्सत्ये समायाते परिपूर्णो भविष्यसि
কলিযুগৰ শেষত তোমাৰ সকলো অঙ্গ ছিন্ন হ’ব। কিন্তু সত্যযুগ পুনৰ আহিলে তুমি আকৌ পৰিপূৰ্ণ হ’বা।
Verse 42
सत्ये सर्वव्यापकस्त्वं तदन्येषु च कु त्रचित् । युगव्यवस्थया स त्वं भविष्यसि तथा तथा
সত্যযুগত তুমি সৰ্বব্যাপী; কিন্তু অন্য যুগসমূহত তুমি কেৱল কিছুমান বিশেষ ৰূপতহে প্ৰতীয়মান হও। যুগব্যৱস্থা অনুসাৰে তুমি তেনেদৰেই প্ৰকাশ পাবা।
Verse 43
इत्येवं वचनं सत्यं ममास्तु सुखदं तव । याम्यहं पतिसेवायै गच्छ त्वं स्वगृहं विभो
তেনেদৰেই হওক—এই বাক্য সত্য হওক; তোমাৰ বাবে ই মঙ্গলময় আৰু সুখদ হওক। মই এতিয়া পতিসেৱালৈ যাওঁ; হে বিভো, তুমি তোমাৰ গৃহলৈ যোৱা।
Verse 44
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्सन्तुष्टोभूद्वृषस्स वै । तदेवंवादिनीं साध्वीमुवाच विधिनन्दन
ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাইৰ বাক্য শুনি সেই বৃষৰূপ ধৰ্ম অতি সন্তুষ্ট হ’ল। তাৰ পাছত বিধাতাৰ পুত্ৰ ব্ৰহ্মাই, এইদৰে কোৱা সেই সাধ্বীক প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।
Verse 45
धर्म उवाच । धन्यासि पतिभक्तासि स्वस्ति तेस्तु पतिव्रते । वरं गृहाण त्वत्स्वामी त्वत्परित्राणकारणात्
ধৰ্মে ক’লে—তুমি ধন্যা, পতিভক্তা; হে পতিব্ৰতা, তোমাৰ মঙ্গল হওক। বৰ গ্ৰহণ কৰা; কিয়নো তোমাৰ স্বামীহে তোমাৰ পৰিত্ৰাণৰ কাৰণ হৈছে।
Verse 46
युवा भवतु ते भर्ता रतिशूरश्च धार्मिकः । रूपवान् गुणवान्वाग्मी संततस्थिरयौवनः
তোমাৰ স্বামী সদায় যুবা হওক—ৰতিত শূৰ আৰু ধৰ্মত স্থিৰ। তেওঁ ৰূপৱান, গুণৱান, বাক্পটু আৰু অবিচ্ছিন্ন স্থিৰ যৌৱনে যুক্ত হওক।
Verse 47
चिरञ्जीवी स भवतु मार्कण्डेयात्प रश्शुभे । कुबेराद्धनवांश्चैव शक्रादैश्वर्य्यवानपि
হে শুভে, সি মাৰ্কণ্ডেয়ৰ দৰে চিৰঞ্জীৱী হওক; কুবেৰৰ দৰে ধনবান হওক; আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ দৰে ঐশ্বৰ্য আৰু অধিপত্যেৰে সমৃদ্ধ হওক।
Verse 48
शिवभक्तो हरिसमस्सिद्धस्तु कपिलात्परः । बुद्ध्या बृहस्पतिसमस्समत्वेन विधेस्समः
শিৱভক্ত হৰি (বিষ্ণু)ৰ দৰে সিদ্ধ হয়, কপিলতকৈও শ্ৰেষ্ঠ; বুদ্ধিত বৃহস্পতিসম, আৰু সমত্বত বিধি (ব্ৰহ্মা)সম হয়।
Verse 49
स्वामिसौभाग्यसंयुक्ता भव त्वं जीवनावधि । तथा च सुभगे देवि त्वं भव स्थिरयौवना
তুমি স্বামীৰ সৌভাগ্যৰে সংযুক্ত হৈ জীৱনৰ অন্তলৈকে থাকক। আৰু হে সুভগে দেৱী, তুমি স্থিৰ আৰু অক্ষয় যৌৱনত স্থিত হওক।
Verse 50
माता त्वं दशपुत्राणां गुणिनां चिरजीविनाम् । स्वभर्तुरधिकानां च भविष्यसि न संशयः
তুমি নিশ্চয়েই দহ পুত্ৰৰ মাতৃ হ’বা—গুণৱান আৰু চিৰঞ্জীৱী—যিসকলে তোমাৰ স্বামীতকৈও শ্ৰেষ্ঠ হ’ব; ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 51
गृहा भवन्तु ते साध्वि सर्वसम्पत्सम न्विताः । प्रकाशमन्तस्सततं कुबेरभवनाधिकाः
হে সাধ্বী, তোমাৰ গৃহসমূহ সকলো সম্পদেৰে সমন্বিত হওক; অন্তঃপ্ৰকাশ সদায় জ্বলি থাকক—কুবেৰৰ ভৱনতকৈও অধিক দীপ্তিময় হওক।
Verse 52
वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्ता सन्तस्थौ धर्मस्स गिरिसत्तम । सा तं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य स्वगृहं ययौ
বসিষ্ঠ ক’লে—হে গিৰিশ্ৰেষ্ঠ! এইদৰে উপদেশ পাই ধৰ্ম তাতেই স্থিৰ হৈ থাকিল। তাই তেওঁক প্ৰদক্ষিণা কৰি প্ৰণাম জনাই নিজৰ গৃহলৈ গ’ল।
Verse 53
धर्मस्तथाशिषो दत्वा जगाम निजमन्दिरम् । प्रशशंस च तां प्रात्या पद्मां संसदि संसदि
ধৰ্মে তেনেদৰে আশীৰ্বাদ দি নিজৰ মন্দিৰলৈ গ’ল। উভতি আহি তেওঁ প্ৰতিটো সভাত পদ্মাৰ পুনঃ পুনঃ প্ৰশংসা কৰিলে।
Verse 54
सा रेमे स्वामिना सार्द्धं यूना रहसि सन्ततम् । पश्चाद्बभूवुऽस्सत्पुत्रास्तद्भर्तुरधिका गुणैः
তাই নিজৰ যুৱ স্বামীৰ সৈতে গোপন একান্তত সদায় আনন্দে ৰমণ কৰিছিল। পাছত সৎপুত্ৰ জন্মিল, যিসকল গুণত পিতাকো অতিক্ৰম কৰিলে।
Verse 55
बभूव सकला सम्पद्दम्पत्योः सुखवर्द्धिनी । सर्वानन्दवृद्धिकरी परत्रेह च शर्मणे
সেই দম্পতীৰ বাবে সকলো সম্পদ উদ্ভৱ হ’ল, যি তেওঁলোকৰ সুখ বৃদ্ধি কৰিলে। ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে আনন্দ বঢ়াই শান্তি-কল্যাণ দান কৰিলে।
Verse 56
शैलेन्द्र कथितं सर्वमितिहासं पुरातनम् । दम्पत्योश्च तयोः प्रीत्या श्रुतं ते परमादरात्
হে শৈলেন্দ্ৰ! এই সকলো প্ৰাচীন ইতিহাস কোৱা হ’ল। পৰস্পৰ প্ৰীতিযুক্ত সেই দম্পতীৰ কাহিনী তুমি পৰম আদৰে শুনিছা।
Verse 57
बुद्ध्वा तत्त्वं सुतां देहि पार्वतीमीश्वराय च । कुरुषं त्यज शैलेन्द्र मेनया स्वस्त्रिया सह
তত্ত্ব বুজি নিজৰ কন্যা পাৰ্বতীক ঈশ্বৰ শিৱলৈ অৰ্পণ কৰা। হে শৈলেন্দ্ৰ! মেনা পত্নীৰ সৈতে এই কঠোৰতা ত্যাগ কৰি মৃদু হোৱা।
Verse 58
सप्ताहे समतीते तु दुर्लभेति शुभे क्षणे । लग्नाधिपे च लग्नस्थे चन्द्रेस्वत्नयान्विते
এটা সপ্তাহ পাৰ হোৱাৰ পিছত, সেই দুৰ্লভ আৰু শুভ ক্ষণত—যেতিয়া লগ্নাধিপতি লগ্নতে স্থিত আছিল আৰু চন্দ্ৰ নিজ সন্তান-সম্বন্ধে যুক্ত আছিল—তেতিয়া নিৰ্ধাৰিত ঘটনা সংঘটিত হ’ল।
Verse 59
मुदिते रोहिणीयुक्ते विशुद्धे चन्द्रतारके । मार्गमासे चन्द्रवारे सर्वदोषविवर्जिते
যেতিয়া চন্দ্ৰ মুদিত হৈ ৰোহিণীৰ সৈতে যুক্ত, চন্দ্ৰ-নক্ষত্ৰ বিশুদ্ধ আৰু দীপ্ত, আৰু মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত সোমবাৰ—তেতিয়া সেই সময় সৰ্বদোষবিবর্জিত বুলি কোৱা হয়।
Verse 60
सर्वसद्ग्रहसंसृष्टऽसद्ग्रहदृष्टिवर्जिते । सदपत्यप्रदे जीवे पतिसौभाग्यदायिनि
হে জীৱন্ত দেবী! তুমি সকলো শুভ গ্ৰহপ্ৰভাৱৰে গঠিতা আৰু অশুভ গ্ৰহদৃষ্টিৰ পৰা মুক্ত; তুমি সৎ-সন্তানদায়িনী, আৰু পতি-সৌভাগ্য তথা দাম্পত্যমঙ্গল দানকাৰিণী।
Verse 61
जगदम्बां जगत्पित्रे मूलप्रकृतिमीश्वरीम् । कन्यां प्रदाय गिरिजां कृती त्वं भव पर्वत
হে পৰ্বত (হিমালয়)! জগত্মাতা, ঈশ্বৰী, মূলপ্ৰকৃতি—এনে তোৰ কন্যা গিৰিজাক জগত্পিতা (শিৱ)লৈ দান কৰি তই কৃতাৰ্থ আৰু ধন্য হ’বি।
Verse 62
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलो वसिष्ठो ज्ञानिसत्तमः । विरराम शिवं स्मृत्वा नानालीलाकरं प्रभुम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ মুনিশাৰ্দূল বসিষ্ঠ, জ্ঞানীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, নানাবিধ দিব্য লীলা-কর্তা পৰম প্ৰভু শিৱক স্মৰণ কৰি নীৰৱ হ’ল।
Frequently Asked Questions
A dharma-test narrative begins: Anaraṇya’s daughter, devoted wife of the ascetic Pippalāda, is encountered on the way to bathe at Svarṇadī by Dharma appearing through māyā in bull form to assess her inner disposition.
The episode foregrounds bhāva (inner intention) as the decisive criterion of virtue: outward conduct is validated by inner purity, and divine disguises function as instruments to reveal the subtle truth of character.
Dharma’s māyā-based manifestation as a vṛṣa (bull-form) with splendor and adornment; additionally, the idealized devotional archetype is invoked via the Lakṣmī–Nārāyaṇa comparison.