शिवशिवयोर्जगत्पितृमातृत्व-प्रतिपादनं तथा मेनायाः विमोहः (Śiva–Śivā as Cosmic Father and Mother; Menā’s Delusion and the Sages’ Intervention)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । जगत्पिता शिवः प्रोक्तो जगन्माता शिवा मता । तस्माद्देया त्वया कन्या शंकराय महात्मने

ঋষিসকলে ক’লে—শিৱ জগতৰ পিতা বুলি ঘোষিত, আৰু শিৱা জগতৰ মাতা বুলি মান্য। সেয়ে তোমাৰ কন্যাক মহাত্মা শংকৰলৈ বিবাহত দিয়া উচিত।

Verse 2

एवं कृत्वा हिमगिरे सार्थकं ते भवेज्जनुः । जगद्गुरोर्गुरुस्त्वं हि भविष्यसि न संशयः

হে হিমগিৰি-কন্যা, এইদৰে কৰিলে তোমাৰ জন্ম সাৰ্থক হ’ব। নিঃসন্দেহে তুমি জগতগুৰু (শিৱ)ৰো গুৰু হ’বা।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । एवं वचनमाकर्ण्य सप्तर्षीणां मुनीश्वर । प्रणम्य तान्करौ बद्ध्वा गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, সপ্তঋষিৰ এই বাক্য শুনি গিৰিৰাজে তেওঁলোকক প্ৰণাম কৰিলে; হাত জোৰ কৰি এইদৰে ক’লে।

Verse 4

हिमालय उवाच । सप्तर्षयो महाभागा भवद्भिर्यदुदीरितम् । तत्प्रमाणीकृतं मे हि पुरैव गिरिशेच्छया

হিমালয়ে ক’লে— হে মহাভাগ্যবান সপ্তর্ষিসকল! আপোনালোকে যি কৈছে, সেয়া মই গিৰীশ (ভগৱান শিৱ)ৰ ইচ্ছানুসাৰে বহু আগতেই প্ৰমাণৰূপে গ্ৰহণ কৰিছিলোঁ।

Verse 5

इदानीमेक आगत्य विप्रो वैष्णवधर्मवान् । शिवमुद्दिश्य सुप्रीत्या विपरीतं वचोऽब्रवीत्

সেই সময়তে বৈষ্ণৱধৰ্মনিষ্ঠ এজন বিপ্ৰ আহি, শিৱক উদ্দেশ কৰি বাহিৰে স্নেহ দেখুৱাই, কিন্তু বিপৰীত কথা ক’লে।

Verse 6

तदारभ्य शिवामाता ज्ञानभ्रष्टा बभूव ह । सुताविवाहं रुद्रेण योगिना तेन नेच्छति

সেই মুহূৰ্তৰ পৰা শিৱামাতা বিবেকভ্ৰষ্টা হ’ল; সেয়ে যোগী ৰুদ্ৰৰ সৈতে কন্যাৰ বিবাহ তেওঁ ইচ্ছা নকৰিলে।

Verse 7

कोपागारमगात्सा हि सुतप्ता मलिनाम्बरा । कृत्वा महाहठं विप्रा बोध्यमानापिऽनाबुधत्

হে বিপ্ৰসকল, অন্তৰত দগ্ধ হৈ মলিন বস্ত্ৰ পিন্ধি তাই ক্ৰোধগৃহলৈ গ’ল। মহাহঠ ধৰি, বুজাই দিলেও তাই নুবুজিলে।

Verse 9

अहं च ज्ञानविभ्रष्टो जातोहं सत्यमीर्य्यते । दातुं सुतां महेशाय नेच्छामि भिक्षुरूपिणे । ब्रह्मोवाचैत्युक्त्वा शैलराजस्तु शिवमायाविमोहितः । तूष्णीं बभूव तत्रस्थो मुनीनां मध्यतो मुने

“ময়ো জ্ঞানবিভ্ৰষ্ট হৈছোঁ—এই কথা সত্য। ভিক্ষুৰূপী মহেশক মই কন্যা দিবলৈ ইচ্ছা নকৰোঁ।” ব্ৰহ্মাই ক’লে—এনেদৰে কৈ শৈলৰাজ শিৱমায়াত বিমোহিত হৈ, হে মুনে, ঋষিসকলৰ মাজতে নীৰৱ হৈ ৰ’ল।

Verse 10

सर्वे सप्तर्षयस्ते हि शिवमायां प्रशस्य वै । प्रेषयामासुरथ तां मेनकां प्रत्यरुन्धतीम्

সেই সকলো সপ্তৰ্ষিয়ে শিৱমায়াৰ মহিমা প্ৰশংসা কৰিলে; তাৰ পাছত বাৰ্তাসহ মেনকাক অৰুন্ধতীৰ ওচৰলৈ পঠিয়ালে।

Verse 11

अथ पत्युस्समादाय निदेशं ज्ञानदा हि सा । जगामारुन्धती तूर्णं यत्र मेना च पार्वती

তাৰ পিছত জ্ঞানদায়িনী অৰুন্ধতীয়ে স্বামীৰ নিৰ্দেশ গ্ৰহণ কৰি, য’ত মেনা আৰু পাৰ্বতী আছিল তাত শীঘ্ৰে গ’ল।

Verse 12

गत्वा ददर्श मेनां तां शयानां शोकमूर्च्छिताम् । उवाच मधुरं साध्वी सावधाना हितं वचः

সেখানে গৈ তেওঁ মেনাক শোকত মূৰ্ছিত হৈ শুই থকা দেখিলে। তেতিয়া সেই সাধ্বীয়ে সাৱধানে মধুৰ আৰু হিতকাৰী বাক্য ক’লে।

Verse 13

अरुन्धत्युवाच । उत्तिष्ठ मेनके साध्वि त्वद्गृहेऽहमरुन्धती । आगता मुनयश्चापि सप्तायाताः कृपालवः

অৰুন্ধতীয়ে ক’লে—হে সাধ্বী মেনকে, উঠা; মই অৰুন্ধতী তোমাৰ ঘৰত আহিছোঁ। কৃপালু সাতজন মুনিও ইয়ালৈ আহিছে।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । अरुन्धतीस्वरं श्रुत्वा शीघ्रमुत्थाय मेनका । उवाच शिरसा नत्वा तां पद्मामिव तेजसा

ব্ৰহ্মাই ক’লে— অৰুন্ধতীৰ স্বৰ শুনি মেনকা তৎক্ষণাৎ উঠিল। শিৰ নত কৰি, পদ্মসম তেজে দীপ্ত সেই দেৱীক বিনয়ে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 15

मेनोवाच । अहोद्य किमिदं पुण्यमस्माकं पुण्यजन्मनाम् । वधूर्जगद्विधेः पत्नी वसिष्ठस्यागतेह वै

মেনা ক’লে— আহা! আজি পুণ্যজন্মা আমাৰ বাবে ই কেনে মহাপুণ্য! জগতৰ বিধাতাৰ পত্নী সেই বধূ বশিষ্ঠসহ সঁচাকৈয়ে ইয়ালৈ আহিছে।

Verse 16

किमर्थमागता देवि तन्मे ब्रूहि विशेषतः । अहं दासीसमा ते हि ससुता करुणां कुरु

হে দেবী, আপুনি কিহৰ উদ্দেশ্যে আহিছে? সেয়া মোক বিশেষকৈ স্পষ্টকৈ কওক। মই পুত্ৰসহ আপোনাৰ দাসীৰ দৰে; আমাৰ ওপৰত কৰুণা কৰক।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनकां साध्वी बोधयित्वा च तां बहु । तथागता च सुप्रीत्या सास्ते यत्रर्षयोऽपि ते

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ সাধ্বী পাৰ্বতীয়ে মেনকাক বহুত বুজাই দিলে। তাৰ পিছত মহা আনন্দে তেওঁ সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত সেই ঋষিসকলেও আছিল।

Verse 18

अथ शैलेश्वरं ते च बोधयामासुरादरात् । स्मृत्वा शिवपदद्वन्द्वं सर्वे वाक्यविशारदाः

তাৰ পিছত তেওঁলোকে সকলোৱে আদৰেৰে শৈলেশ্বৰক জাগ্ৰত কৰিলে। শিৱৰ পবিত্ৰ পদদ্বয় স্মৰণ কৰি, বাক্যত নিপুণ সকলোৱে তেওঁক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 19

ऋषय ऊचुः । शैलेन्द्र श्रूयतां वाक्यमस्माकं शुभकारणम् । शिवाय पार्वतीं देहि संहर्त्तुः श्वशुरो भव

ঋষিসকলে ক’লে—হে শৈলেন্দ্ৰ, আমাৰ মঙ্গলকাৰী বাক্য শুনক। পাৰ্বতীক শিৱলৈ দিয়া; সংহর্তাৰ শ্বশুৰ হওক।

Verse 20

अयाचितारं सर्वेशं प्रार्थयामास यत्नतः । तारकस्य विनाशाय ब्रह्मासम्बंधकर्म्मणि

তেওঁ যৎনেৰে সৰ্বেশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে—যাক কোনোবাই অনুৰোধ নকৰিলেও তেওঁ সৰ্বাধিপতি—ব্ৰহ্মাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰ্মত তাৰকৰ বিনাশৰ বাবে।

Verse 21

नोत्सुको दारसंयोगे शंकरो योगिनां वरः । विधेः प्रार्थनया देवस्तव कन्यां ग्रहीष्यति

যোগীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ শংকৰ দাম্পত্য-সংযোগত উৎসুক নহয়। তথাপি বিধাতা (ব্ৰহ্মা)ৰ প্ৰাৰ্থনাত সেই দেৱে তোমাৰ কন্যাক গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 22

दुहितुस्ते तपस्तप्तं प्रतिज्ञानं चकार सा । हेतुद्वयेन योगीन्द्रो विवाहं च करिष्यति

তোমাৰ কন্যাই কঠোৰ তপস্যা কৰিছে আৰু দৃঢ় প্ৰতিজ্ঞাও কৰিছে। এই দুটা কাৰণতে যোগীন্দ্ৰ (শিৱ) নিশ্চয় বিবাহ কৰিব।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा प्रहस्य स हिमालयः । उवाच किञ्चिद्भीतस्तु परं विनयपूर्वकम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—ঋষিসকলৰ বচন শুনি হিমালয়ে হাঁহিলে; কিন্তু অলপ ভয় পাই তেওঁ পৰম বিনয়ে কিছুমান কথা ক’লে।

Verse 24

हिमालय उवाच । शिवस्य राजसामग्रीं न हि पश्यामि काञ्चन । कञ्चिदाश्रयमैश्वर्यं कं वा स्वजनबान्धवम्

হিমালয়ে ক’লে—শিৱত মই কোনো ৰাজসামগ্ৰী একেবাৰে নেদেখোঁ; ন ঐশ্বৰ্যৰ আশ্ৰয়-আসন আছে, ন স্বজন-বান্ধৱ আৰু আত্মীয়-পরিজনৰ কোনো বৃত্ত।

Verse 25

नेच्छाम्यति विनिर्लिप्तयोगिने स्वां सुतामहम् । यूयं वेदविधातुश्च पुत्रा वदत निश्चितम्

মই সেই অতিনিৰ্লিপ্ত যোগীক মোৰ কন্যা দিবলৈ একেবাৰে ইচ্ছা নকৰোঁ। হে মোৰ পুত্ৰসকল, তোমালোক তো বেদবিধিৰ বিধাতাও; নিশ্চিত কৰি কোৱা—কি কৰণীয়?

Verse 26

वरायाननुरूपाय पिता कन्यां ददाति चेत् । कामान्मोहाद्भयाल्लोभात्स नष्टो नरकं यजेत्

কাম, মোহ, ভয় বা লোভত পিতা অনুপযুক্ত বৰলৈ কন্যা দান কৰিলে, সি ধৰ্মভ্ৰষ্ট হৈ নৰকগতি পায়।

Verse 27

न हि दास्याम्यहं कन्यामिच्छया शूलपाणये । यद्विधानं भवेद्योग्यमृषयस्त द्विधीयताम्

মই কেৱল মোৰ ইচ্ছামতে শূলপাণি (শিৱ)লৈ কন্যা দান নকৰোঁ। হে ঋষিসকল! শাস্ত্ৰানুসাৰে যি বিধি যোগ্য, তাক নিৰ্ধাৰণ কৰি বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰক।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमागस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच वसिष्ठस्तं तेषां वाक्यविशारद

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! হিমালয়ৰ এই বাক্য শুনি, তেওঁলোকৰ মাজত বাক্যনিপুণ বশিষ্ঠে তেওঁক প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 29

वसिष्ठ उवाच । शृणु शैलेश मद्वाक्यं सर्वथा ते हितावहम् । धर्माविरुद्धं सत्यश्च परत्रेह मुदावहम्

বসিষ্ঠে ক’লে—হে শৈলেশ! মোৰ বাক্য শুনা; ই সৰ্বথা তোমাৰ হিতকাৰী। ই ধৰ্মবিৰোধী নহয়, সত্য; ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে আনন্দদায়ক।

Verse 30

वचनं त्रिविधं शैल लौकिके वैदिकेऽपि च । सर्वं जानाति शास्त्रज्ञो निर्मलज्ञानचक्षुषा

হে শৈল! বাক্য ত্ৰিবিধ—লৌকিক ব্যৱহাৰতও আৰু বৈদিক ক্ষেত্ৰতো। শাস্ত্ৰজ্ঞ নিৰ্মল জ্ঞানচক্ষুৰে সকলো জানে।

Verse 31

असत्यमहितं पश्चात्सांप्रतं श्रुतिसुन्दरम् । सुबुद्धिर्वक्ति शत्रुर्हि हितं नैव कदाचन

যি অসত্য আৰু অহিতকৰ, তাকো পিছত ‘এতিয়া শ্ৰুতিসুন্দৰ’ বুলি ক’ব পাৰি; কিন্তু শত্ৰু—বুদ্ধিমান হলেও—কেতিয়াও হিতকথা নকয়।

Verse 32

आदावप्रीतिजनकं परिणामे सुखावहम् । दयालुर्धमशीलो हि बोधयत्येव बांधवः

সত্য বান্ধৱ—দয়ালু আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ—আৰম্ভতে অপ্ৰিয় কথা ক’লেও শেষত সেই কথাই মঙ্গল আৰু সুখ আনে; সেয়ে সি নিশ্চয় উপদেশ দি জাগ্ৰত কৰে।

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे गिरिसांत्वनोनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত ‘গিৰিসান্ত্বনা’ নামৰ তেত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 34

एवञ्च त्रिविधं शैल नीतिशास्त्रोदितं वचः । कथ्यतां त्रिषु मध्ये किं ब्रुवे वाक्यं त्वदीप्सितम्

হে শৈল! নীতিশাস্ত্ৰত উক্ত এই বাক্য ত্ৰিবিধ। কোৱা—এই তিনিটাৰ মাজত কোন পথ তুমি বিচাৰা? তোমাৰ ইচ্ছামতে মই কোন বাক্য ক’ম?

Verse 35

ब्राह्मसम्पद्विहीनश्च शंकरस्त्रिदशेश्वरः । तत्त्वज्ञानसमुद्रेषु सन्निमग्नैकमानसः

ব্ৰাহ্মণোচিত সম্পদ আৰু লোক-ঐশ্বৰ্য নথকা সত্ত্বেও, ত্ৰিদশেশ্বৰ শংকৰে একাগ্ৰচিত্তে তত্ত্বজ্ঞানৰ সাগৰত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন হৈ আছিল।

Verse 36

ज्ञानानन्दस्येश्वरस्य ब्राह्मवस्तुषु का स्पृहा । गृही ददाति स्वसुतां राज्यसम्पत्तिशालिने

শুদ্ধ জ্ঞান-আনন্দস্বৰূপ ঈশ্বৰৰ পাৰ্থিৱ সম্পদত কি স্পৃহা থাকিব পাৰে? তথাপি গৃহস্থে ৰাজ্য-সমৃদ্ধিসম্পন্ন বৰলৈ নিজৰ কন্যা দান কৰে।

Verse 37

कन्यकां दुःखिने दत्त्वा कन्याघाती भवेत्पिता । को वेद शंकरो दुःखी कुबेरो यस्य किंकरः

দুঃখী দৰিদ্ৰ লোকক কন্যা দিলে পিতা যেন কন্যাঘাতী হয়। যাঁৰ দাস স্বয়ং কুবেৰ, সেই শংকৰক ‘দুঃখী’ বুলি কোনে ক’ব?

Verse 38

भ्रूभङ्गलीलया सृष्टिं स्रष्टुं हर्त्तुं क्षमो हि सः । निर्गुणः परमात्मा च परेशः प्रकृतेः परः

ভ্ৰূভঙ্গৰ লীলামাত্ৰে তেওঁ সৃষ্টি ৰচনা আৰু লয় কৰিবলৈ সক্ষম। তেওঁ নিৰ্গুণ পৰমাত্মা, পৰমেশ্বৰ, প্ৰকৃতিতীত।

Verse 39

यस्य च त्रिविधा मूर्त्तिर्विधा तुस्सृष्टिकर्मणि । सृष्टिस्थित्यन्तजननी ब्रह्मविष्णुहराभिधा

যাঁৰ মূৰ্তি সৃষ্টিকাৰ্যৰ বাবে ত্ৰিবিধ ৰূপে স্থাপিত—যি সৃষ্টি, স্থিতি আৰু লয়ৰ জননী—তেওঁ ব্রহ্মা, বিষ্ণু আৰু হৰ নামে পৰিচিতা।

Verse 40

ब्रह्मा च ब्रह्मलोकस्थो विष्णुः क्षीरोदवासकृत् । हरः कैलासनिलयः सर्वाः शिवविभूतयः

ব্ৰহ্মা ব্ৰহ্মলোকত থাকে, বিষ্ণু ক্ষীৰসাগৰত বাস কৰে, আৰু হৰ কৈলাসত নিবাসী—তথাপি এই সকলো সঁচাকৈ শিৱৰ বিভূতি।

Verse 41

धत्ते च त्रिविधा मूर्ती प्रकृतिः शिवसम्भवा । अंशेन लीलया सृष्टौ कलया बहुधा अपि

শিৱসম্ভৱা প্ৰকৃতি ত্ৰিবিধ মূর্তি ধাৰণ কৰে; সৃষ্টিত সি অংশৰূপে লীলাময়ী হৈ, আৰু কলাৰ দ্বাৰা বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়।

Verse 42

मुखोद्भवा स्वयं वाणी वागधिष्ठातृदेवता । वक्षःस्थलोद्भवा लक्ष्मीस्सर्वसम्पत्स्वरूपिणी

তেওঁৰ মুখৰ পৰা স্বয়ং বাণী—বাক্‌ৰ অধিষ্ঠাত্রী দেৱী—উদ্ভৱ হ’ল; আৰু তেওঁৰ বক্ষস্থলৰ পৰা লক্ষ্মী প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল, যি সৰ্ব সম্পদ-সৌভাগ্যৰ স্বৰূপিণী।

Verse 43

शिवा तेजस्सु देवानामाविर्भावं चकार सा । निहत्य दानवान्सर्वान्देवेभ्यश्च श्रियं ददौ

শিৱা (পাৰ্বতী) দেৱতাসকলৰ তেজৰ মাজতেই দীপ্ত শক্তিৰূপে আবিৰ্ভূত হ’ল; আৰু সকলো দানৱক নিহত কৰি দেৱসকলক শ্ৰী আৰু সৌভাগ্য দান কৰিলে।

Verse 44

प्राप कल्पान्तरे जन्म जठरे दक्ष योषितः । नाम्ना सती हरं प्राप दक्षस्तस्मै ददौ च ताम्

অন্য এক কল্পান্তৰত তেওঁ দক্ষৰ পত্নীৰ গৰ্ভত জন্ম ল’লে। ‘সতী’ নামে তেওঁ ভগৱান হৰ (শিৱ)ক প্ৰাপ্ত কৰিলে; আৰু দক্ষে তেওঁক বিবাহাৰ্থে শিৱলৈ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 45

देहं तत्याज योगेन श्रुत्वा सा भर्तृनिन्दनम् । साद्य त्वत्तस्तु मेनायां जज्ञे जठरतश्शिवा

স্বামীৰ নিন্দা শুনি তাই যোগশক্তিৰে দেহ ত্যাগ কৰিলে; তাৰ পাছত সঁচাকৈ তোমাৰ পৰাই সি তৎক্ষণাৎ মেনাৰ গৰ্ভত ‘শিৱা’ ৰূপে পুনৰ জন্ম ল’লে।

Verse 46

शिवा शिवस्य पत्नीयं शैल जन्मनिजन्मनि । कल्पेकल्पे बुद्धिरूपा ज्ञानिनां जननी परा

তেওঁ শিৱা—শিৱৰ পবিত্ৰ পত্নী; জন্মে জন্মে শৈলৰাজৰ কন্যাৰূপে প্ৰকাশ পায়। প্ৰতিটো কল্পত তেওঁ বুদ্ধিৰূপিণী, জ্ঞানীসকলৰ পৰম জননী, মুক্তিদায়ী জ্ঞানলৈ পথ দেখুৱায়।

Verse 47

जायते स्म सदा सिद्धा सिद्धिदा सिद्धिरूपिणी । सत्या अस्थि चिताभस्म भक्त्या धत्ते हरस्स्वयम्

তেওঁ সদায় সিদ্ধা ৰূপে জন্ম লয়—সিদ্ধিদাত্রী, সিদ্ধিৰূপিণী। সত্যই, ভক্তিবশে স্বয়ং হৰ (শিৱ) চিতাভস্ম আৰু অস্থিভস্ম ধাৰণ কৰে।

Verse 48

अतस्त्वं स्वेच्छया कन्यां देहि भद्रां हराय च । अथवा सा स्वयं कान्तस्थाने यास्यत्यदास्यसि

সেয়ে, তোমাৰ স্বেচ্ছাৰে সেই ভদ্ৰ কন্যাক হৰ (শিৱ) ক দিয়া। নচেৎ তাই নিজেই নিজৰ প্ৰিয়ৰ স্থানলৈ যাব; তেতিয়া তোমাকেই তাইক দিব লাগিব।

Verse 49

कृत्वा प्रतिज्ञां देवेशो दृष्ट्वा क्लेशमसंख्यकम् । दुहितुस्ते तपःस्थानमाजगाम द्विजात्मकः

প্ৰতিজ্ঞা কৰি দেৱেশে, তোমাৰ কন্যাৰ অসংখ্য ক্লেশ দেখি, তাইৰ তপস্যাস্থানলৈ আহিল—দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) ৰূপ ধৰি।

Verse 50

तामाश्वास्य वरं दत्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । तत्प्रार्थनावशाच्छम्भुर्ययाचे त्वां शिवां गिरे

তাক আশ্বাস দি বৰ দান কৰি তেওঁ নিজ মন্দিৰলৈ গ’ল। তাৰপিছত তাৰ প্ৰাৰ্থনাৰ বশ হৈ শম্ভুৱে তোমাক—হে গিৰিজা, শিৱে—যাচনা কৰিলে।

Verse 51

अंगीकृतं युवाभ्यां तच्छिवभक्तिरतात्मना । विपरीतमतिर्जाता वद कस्माद्गिरीश्वर

হে গিৰীশ্বৰ! শিৱভক্তিত ৰত হৃদয়ে তুমি তাক গ্ৰহণ কৰিছিলা; তেন্তে বিপৰীত মনোভাৱ কিয় উদ্ভৱ হ’ল? কাৰণ কোৱা।

Verse 52

तद्गत्वा प्रभुणा देव प्रार्थितेन त्वदन्तिकम् । प्रस्थापिता वयं शीघ्रं ह्यृषयस्साप्यरुन्धती

হে দেৱ! তাত গৈ প্ৰভুৰ বিনয়পূৰ্ণ প্ৰাৰ্থনাত আমাক শীঘ্ৰে তোমাৰ ওচৰলৈ পঠোৱা হ’ল—আমি ঋষিসকল, অৰুন্ধতীসহ।

Verse 53

शिक्षयामो वयं त्वा हि दत्त्वा रुद्राय पार्वतीम् । एवंकृते महानन्दो भविष्यति गिरे तव

আমি তোমাক উপদেশ দিছোঁ—পাৰ্বতীক ৰুদ্ৰলৈ অৰ্পণ কৰা। এনেকৈ কৰিলে, হে গিৰে, তোমাৰ মহা আনন্দ হ’ব।

Verse 54

शिवां शिवाय शैलेन्द्र स्वेच्छया चेन्न दास्यसि । भविता तद्विवाहोऽत्र भवितव्यबलेन हि

হে শৈলেন্দ্ৰ! তুমি স্বেচ্ছাৰে শিৱা (পাৰ্বতী)ক শিৱক নেদিলেও, ইয়াত তেওঁলোকৰ বিবাহ নিশ্চয় হ’ব—ভৱিতব্যৰ অপ্রতিৰোধ্য বলে।

Verse 55

वरं ददौ शिवायै स तपन्त्यै तात शंकरः । नहीश्वरप्रतिज्ञातं विपरीताय कल्पते

হে তাত! তপস্যাৰত শিৱা (পাৰ্বতী)ক শংকৰে বৰ দিলে। ঈশ্বৰৰ প্ৰতিজ্ঞা কেতিয়াও বিপৰীত নহয়।

Verse 56

अहो प्रतिज्ञा दुर्लंघ्या साधूनामीशवर्तिनाम् । सर्वेषां जगतां मध्ये किमीशस्य पुनर्गिरे

আহা! ঈশ্বৰাধীন সাধুসকলৰ প্ৰতিজ্ঞা লংঘা কৰা দুষ্কৰ। সকলো লোকৰ মাজত কোনে ঈশ্বৰক পুনৰ বিপৰীত কথা ক’বলৈ বাধ্য কৰিব পাৰে?

Verse 57

एको महेन्द्रश्शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया । पार्वती लीलया मेरोश्शृङ्गभङ्गं चकार च

একলাই মহেন্দ্ৰই লীলামাত্ৰে পৰ্বতসমূহৰ ‘পক্ষ’ ছেদন কৰিলে; তেনেদৰে পাৰ্বতীয়েও নিজৰ লীলাৰে মেরুৰ শৃঙ্গ ভাঙিলে।

Verse 58

एकार्थे नहि शैलेश नाश्यास्सर्वा हि सम्पदः । एकं त्यजेत्कुलस्यार्थे श्रुतिरेषा सनातनी

হে শৈলেশ! এক লক্ষ্যত স্থিৰ নাথাকিলে সকলো সম্পদ নষ্ট হয়। কুলহিতৰ বাবে একটিক ত্যাগ কৰা উচিত—ইয়াই শ্রুতিৰ সনাতন শিক্ষা।

Verse 59

दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर । ब्राह्मणाद्भयमापन्नो ररक्ष निजसम्पदम्

হে নৃপেশ্বৰ! অনৰণ্য ৰজাই নিজৰ কন্যাক এজন বিপ্ৰক দান কৰি, সেই ব্ৰাহ্মণৰ তেজৰ ভয়ত নিজৰ সম্পদ ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 60

तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः । ब्रह्मशापाद्विभीताश्च गुरवो ज्ञातिसत्तमाः

তেতিয়া নীতিশাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী লোকসকলে তাক সোনকালে বুজালে। ব্ৰহ্মাৰ শাপত ভীত গুৰুজন আৰু শ্ৰেষ্ঠ আত্মীয়সকলেও তৎক্ষণাৎ উপদেশ দিলে।

Verse 61

शैलराज त्वमप्येव सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वान्बंधुवर्गान्वशं कुरु सुरानपि

হে শৈলৰাজ! তুমিও কন্যাক শিৱলৈ দান কৰি, তোমাৰ সকলো বন্ধুবৰ্গক ৰক্ষা কৰা; আৰু দেৱতাসকলকো তোমাৰ অনুকূলে বশ কৰা।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वसिष्ठस्य वचनं स प्रह स्य च । पप्रच्छ नृपवार्त्ताश्च हृदयेन विदूयता

ব্ৰহ্মাই ক’লে—বসিষ্ঠৰ বাক্য শুনি সি হাঁহিলে; কিন্তু অন্তৰে জ্বলি থকা হৃদয় লৈ ৰজাৰ অৱস্থা আৰু বাৰ্তা পুনৰ সুধিলে।

Verse 63

हिमालय उवाच । कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्ननरण्यो नृपश्चसः । सुतां दत्त्वा स च कथं ररक्षाखिलसम्पदः

হিমালয়ে ক’লে— হে ব্ৰাহ্মণ! সেই অনৰণ্য ৰজা কোন বংশত জন্মিছিল? আৰু কন্যাদান কৰি তেওঁ কেনেকৈ নিজৰ সকলো সম্পদ আৰু ঐশ্বৰ্য ৰক্ষা কৰিছিল?

Verse 64

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तु शैलवाक्यं प्रसन्नधीः । प्रोवाच गिरये तस्मै नृपवार्त्ता सुखावहाम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে— শৈলৰ বাক্য শুনি প্ৰসন্নচিত্ত বশিষ্ঠে সেই গিৰিৰাজক ৰজাৰ বিষয়ে সুখদ আৰু আনন্দদায়ক সংবাদ ক’লে।