पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

নাৰদে ক’লে—হে ব্ৰহ্মন, হে বিধাতা, হে মহাভাগ! তাৰ পিছত কি ঘটিল? সেই সকলো শুনিবলৈ মই ইচ্ছা কৰোঁ। হে শিবায়শ, কৃপা কৰি কোৱা, কিয়নো ই ভগৱান শিৱৰ যশ-মহিমাৰ বিষয়।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে দেৱর্ষি, মনোযোগে শুনা। মই আনন্দেৰে সেই পবিত্ৰ কাহিনী ক’ম, যি মহাপাপ নাশ কৰে আৰু ভগৱান শিৱৰ ভক্তি বৃদ্ধি কৰে।

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

হে ব্ৰাহ্মণ, পাৰ্বতীৰ কথা শুনি পৰমাত্মা হৰে তেওঁৰ আনন্দময় ৰূপ দৰ্শন কৰিলে আৰু অত্যন্ত আনন্দিত হ’ল।

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

তেতিয়া সেই মহীয়সী সাধ্বী দেৱীয়ে অত্যন্ত সুখী হৈ আৰু প্ৰেমেৰে প্ৰফুল্লিত মুখেৰে তেওঁৰ ওচৰত থকা বিভুক উত্তৰ দিলে।

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: হে দেৱেশ, আপুনি মোৰ নাথ। আপুনি কি পূৰ্বৰ কথা পাহৰি গৈছে—কিয় আপুনি হঠাতে দক্ষযজ্ঞ বিনাশ কৰিছিল?

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

হে দেৱদেৱ, হে দেৱেশ, আপুনি আৰু মই দেৱতাসকলৰ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে আৰু তাৰকাসুৰৰ দ্বাৰা পীড়িত দেৱতাসকলৰ দুখ দূৰ কৰিবলৈ মেনাৰ গৰ্ভত জন্ম লৈছোঁ।

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

হে দেৱেশ, যদি আপুনি প্ৰসন্ন হৈছে আৰু যদি কৃপা কৰিছে, তেন্তে হে ঈশান, মোৰ পতি হওক। হে প্ৰভু, মোৰ প্ৰাৰ্থনা পূৰ্ণ কৰক।

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

তোমাৰ কনিষ্ঠা ভগ্নীৰ সৈতে মই যথাযথভাৱে পিতৃগৃহলৈ গৈ আছোঁ। সেয়ে সেই বিষয়টো সৰ্বসমক্ষে প্ৰসিদ্ধ কৰা হওক, যাতে নিৰ্মল আৰু পৰম যশ প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

হে নাথ, হে প্ৰভু! আপুনি হিমৱানৰ কাষলৈ যাব লাগিব। তাৰ পিছত ভিক্ষুৰূপে, দিব্য লীলাত নিপুণ হৈ, তাত গৈ মোক বিবাহাৰ্থে প্ৰাৰ্থনা কৰক।

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

সেইদৰে তুমি এনে আচৰণ কৰা, যাতে জগতত তোমাৰ যশ ঘোষণা হয়। মোৰ পিতাৰ সকলো উদ্দেশ্য সফল কৰি, এইদৰে মোৰ পাণিগ্ৰহণ কৰা।

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

ঋষিসকলে স্নেহে বুজাই দিয়া আৰু নিজৰ স্বজন-পরিয়ালে ঘেৰাই থকা মোৰ পিতা তোমাৰ বাক্য নিশ্চয় পালন কৰিব; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

পূৰ্বতে মই দক্ষৰ কন্যা থাকোঁতে, মোৰ পিতাই মোক তোমাক দিয়া সময়ত, তাত শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে তুমি বিবাহ সম্পন্ন কৰা নাছিলা।

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

মোৰ জনক দক্ষে গ্ৰহদেৱতাসকলক পূজা কৰা নাছিল; সেই অৱহেলাৰ ফলত গ্ৰহপ্ৰভাৱ এই বিষয়ত (মোৰ ওপৰতো) মহাদোষযুক্ত ক্লেশ হৈ উঠিল।

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

সেয়ে, হে প্ৰভু, শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে বিবাহ কৰা তোমাৰ উচিত। হে মহাদেৱ, দেৱসকলৰ কাৰ্যসিদ্ধিৰ বাবে এই বিবাহ সম্পন্ন কৰা।

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

বিবাহৰ বিধি যেন শাস্ত্ৰসম্মত, তেনেদৰেই নিশ্চয়কৈ সম্পন্ন হওক। হিমৱানে স্পষ্টকৈ জানক—কন্যাই শুভ তপস্যা সম্পূৰ্ণ কৰিছে।

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাই এনেদৰে কোৱা বাক্য শুনি সদাশিৱ অতিশয় প্ৰসন্ন হ’ল। তাৰপিছত স্নেহভৰে, যেন মৃদু হাঁহি দি, গিৰিজাক ক’লে।

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

শিৱে ক’লে—হে দেবী, হে মহেশানী, মোৰ পৰম বাক্য শুনা। যথোচিতভাৱে মঙ্গলদায়ক বিধি কৰা—অচঞ্চল, অবিকাৰী হৈ।

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

হে বৰাননে, ব্ৰহ্মা আদি সত্তাসকলেও অনিত্য। হে ভামিনী, যি সকলো দেখা যায়—সেয়া সকলো নশ্বৰ বুলি জানিবা।

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

সেই এক হৈও বহুত্ব ধাৰণ কৰে; নিৰ্গুণ হৈও প্ৰকাশৰ বাবে সগুণ হয়। যি চন্দ্ৰৰ দৰে জ্যোৎস্নাৰে দীপ্ত, সি পৰ-জ্যোতিৰে যুক্ত হৈ প্ৰকাশিত হয়।

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

হে দেৱী, তোমাৰ দ্বাৰাই মই স্বতন্ত্ৰও আৰু পৰতন্ত্ৰও হৈছোঁ। সৰ্বকৰ্ত্ৰী প্ৰকৃতি—মহামায়া—নিশ্চয় তুমিয়েই।

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

এই সমগ্ৰ জগত মায়াময় ৰূপে গঢ়া; তথাপি পৰমেশ্বৰ নিজৰ পৰম চেতনাৰে সৰ্বাত্মা হৈ ইয়াক ধাৰণ কৰে। আৰু পুণ্যৱান জীৱগণ, যাৰ বোধ পৰমাত্মভাবনাত সিক্ত, সেই আত্মাতেই আৱৃত আৰু প্রতিষ্ঠিত থাকে।

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

কোন কোন গ্ৰহ, কোন কোন ঋতুগণ, আৰু আন কি কি প্ৰভাৱ তুমি গ্ৰহণ কৰিছা? এতিয়া, হে দেৱী, হে বৰবৰ্ণিনী, শিৱাৰ্থে কি ঘোষণা কৰা হ’ল?

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

গুণৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা কাৰ্যভেদ অনুসাৰে আমি দুয়ো এই জগতত প্ৰাদুৰ্ভূত হৈছোঁ। এই প্ৰকাশ ভক্তসকলৰ হেতুৱেই, কিয়নো আমি স্বভাৱতঃ ভক্তৱৎসল।

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

তুমিয়েই সূক্ষ্ম প্ৰকৃতি, ৰজঃ-সত্ত্ব-তমঃময়ী। কাৰ্যব্যাপাৰত সদা দক্ষ, তুমি সগুণাও আৰু নিৰ্গুণাও।

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

হে সুমধ্যমে, ইয়াত থকা সকলো জীৱৰ আত্মা মইয়েই। মই নিৰ্বিকাৰ আৰু নিৰীহ; তথাপি ভক্তৰ আকাঙ্ক্ষাত উপাস্য ৰূপ ধাৰণ কৰোঁ।

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

হে শৈলজে, তোমাৰ পিতাক ওচৰ পাবলৈ মই হিমালয়লৈ নাযাওঁ। মই ভিক্ষুক হ’লেও, তোমাৰ পৰা একো কেতিয়াও নাযাচিম।

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

হে গিৰীন্দ্ৰজে, বহু মহাগুণে গৰিষ্ঠ মহাত্মাও ‘দে’ বুলি কোৱাৰ মাত্ৰেই তৎক্ষণাৎ লঘু হৈ পৰে।

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

হে কল্যাণী, এইদৰে জানি তুমি আমাক আৰু কি ক’ব খোজা? হে ভদ্ৰে, কাৰ্য তোমাৰ আজ্ঞা অনুসাৰেই—যেনে ইচ্ছা তেনে কৰা।

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কোৱা সত্ত্বেও সেই সাধ্বী, কমলনয়না মহাদেৱী, বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰি ভক্তিভাৱে শংকৰক ক’লে।

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

পাৰ্বতীয়ে ক’লে—আপুনি পৰম আত্মা, আৰু মই প্ৰকৃতি; ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। আমি দুয়ো স্বতন্ত্ৰ হৈয়ো ভক্তৰ বশৱৰ্তী হওঁ; আৰু নিৰ্গুণ হৈয়ো সগুণৰূপে প্ৰকাশ পাওঁ।

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

হে শম্ভো, হে প্ৰভু! যত্নসহ মোৰ কথা পূৰ্ণ কৰক। হিমগিৰিৰ ওচৰত পৰা মোক বিবাহাৰ্থে যাচনা কৰক; হে শংকৰ, মোক আপোনাৰ অর্ধাঙ্গিনী হোৱাৰ সৌভাগ্য দিয়া।

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

হে মহেশান, কৃপা কৰক; মই নিত্য আপোনাৰ ভক্তা। হে নাথ, জন্মে জন্মে মই সদায় আপোনাৰ পত্নীহে।

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

আপুনিই ব্ৰহ্ম, পৰমাত্মা—গুণাতীত, প্ৰকৃতিৰ ওপৰত। আপুনি নিৰ্বিকাৰ, নিষ্কাম, সম্পূৰ্ণ স্বতন্ত্ৰ পৰমেশ্বৰ।

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

তথাপি ইয়াত তেওঁ সগুণ ৰূপ ধৰি ভক্তোদ্ধাৰত পৰায়ণ। তেওঁ দিব্য লীলাত বিহাৰ কৰে, স্বাত্মাত স্থিত থাকে আৰু নানাবিধ লীলাত বিশাৰদ।

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

হে মহাদেৱ, হে মহেশ্বৰ! মই আপোনাক সৰ্বথা জানো। হে সৰ্বজ্ঞ, অধিক ক’লে কি লাভ? অনুগ্ৰহ কৰি দয়া কৰক।

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

হে নাথ! পৰম অদ্ভুত লীলা কৰি লোকত তোমাৰ যশ বিস্তাৰ কৰা; যাৰ সুগানে, হে ৰক্ষক, জনে সহজে ভবসাগৰ পাৰ হয়।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ গিৰিজাই মহেশানক পুনঃ পুনঃ ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে। কাঁধ নত কৰি, অঞ্জলিবদ্ধ হাতে তেওঁ নীৰৱ হ’ল।

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

তেওঁক এইদৰে কোৱা শুনি মহাত্মা মহেশ্বৰে লোকশিক্ষাৰ বাবে লীলা কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি ‘তথাস্তু’ বুলি মানি ল’লে। তেওঁ হাঁহিলে, আনন্দেৰে পূৰ্ণ হৈ, সেইদৰে কৰিবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

তেতিয়া শম্ভু মহাহর্ষে অন্তৰ্হিত হ’ল। কালী (পাৰ্বতী)ৰ বিৰহে আকৃষ্টচিত্ত হৈ তেওঁ কৈলাসলৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

সেই ঠাইলৈ গৈ মহেশানে নন্দী আদি সকলক ক’লে আৰু সম্পূৰ্ণ বৃত্তান্তটো বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ পৰমানন্দে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

এই কথা শুনি সকলো গণ আৰু চাৰিওফালে থকা ভৈৰৱ আদি সকলোৱে অতিশয় আনন্দিত হ’ল, আৰু তেওঁলোকে এক পৰম মহোৎসৱ আয়োজন কৰিলে।

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

হে নাৰদ, হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ! তাত অতিশয় সুমঙ্গল ঘটিল। সকলোৰে দুখ নাশ হ’ল, আৰু ৰুদ্ৰও গভীৰ আনন্দ লাভ কৰিলে।