पार्वतीवाक्यं—शिवस्य परब्रह्मत्व-निरूपणम् (Pārvatī’s Discourse: Establishing Śiva as Parabrahman)
অধ্যায় ২৮ত পাৰ্বতীয়ে এটা অদ্ভুত বেশধাৰী আগন্তুকৰ সন্মুখত দৃঢ়ভাৱে কয় যে এতিয়া তেওঁ পৰিস্থিতি সম্পূৰ্ণ বুজি পাইছে আৰু বিৰোধী কথা বা কূটতৰ্কে তেওঁক আর বিভ্ৰান্ত কৰিব নোৱাৰে। তাৰ পিছত তেওঁ সংক্ষিপ্ত তত্ত্ব স্থাপন কৰে—শিৱ মূলত নিৰ্গুণ পৰব্ৰহ্ম; কিন্তু কাৰ্য-কাৰণ উপাধিৰ সংযোগত সগুণৰূপে প্ৰকাশ পায়। সেয়ে জন্ম, বয়স, সীমা আদি সাধাৰণ মানদণ্ড শিৱত খাটে নাহে। পাৰ্বতীয়ে সদাশিৱক সকলো বিদ্যাৰ নিত্য আধাৰ বুলি কৈ ‘শিৱক শিকিব লাগে’ ধাৰণাক অসংগত বুলে। সৃষ্টিৰ আদিত বেদ শিৱৰ ‘নিঃশ্বাস’ সদৃশ প্ৰকাশিত হৈছিল বুলি কৈ বেদ-প্ৰামাণ্য দৃঢ় কৰে আৰু আদ্য সত্তাক কাল-মাপে জুখিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। শেষত কোৱা হয়—যিসকলে শংকৰক শক্তিৰ অধিপতি বুলি ভক্তিৰে পূজা কৰে, তেওঁলোকে স্থায়ী সামৰ্থ্য, প্ৰায়ে ত্ৰিশক্তিৰূপে, লাভ কৰে; ভক্তি কেৱল বৌদ্ধিক সন্মতি নহয়, দিৱ্য শক্তিত অংশগ্ৰহণ।
Shlokas
Verse 1
पार्वत्युवाच । एतावद्धि मया ज्ञातं कश्चिदन्योयमागतः । इदानीं सकलं ज्ञातमवध्यस्त्वम्विशेषतः
পাৰ্বতীয়ে ক’লে—ইমানখিনিহে মই জানিছিলোঁ যে কোনো আন এজন ইয়ালৈ আহিছে; কিন্তু এতিয়া সকলো স্পষ্ট—বিশেষকৈ তুমি অবধ্য, অজেয়।
Verse 2
त्वयोक्तं विदितं देव तदलीकं न चान्यथा । यदि त्वयोदितं स्याद्वै विरुद्धं नोच्यते त्वया
হে দেৱ, তোমাৰ কোৱা বাক্য সত্য বুলিয়েই বিদিত—সেয়া মিছা নহয়, অন্যথাও নহয়। যদি কিবা কথা বিৰোধী হ’লহেঁতেন, তুমি তাক ক’তেই নাছিলা।
Verse 3
कदाचिद्दृश्यते तादृक् वेषधारी महेश्वरः । स्वलीलया परब्रह्म स्वरागोपात्तविग्रहः
কেতিয়াবা মহেশ্বৰ তেনেকুৱা বেশধাৰী হৈ দৰ্শন দিয়ে। সেই পৰব্ৰহ্মে নিজৰ লীলাৰে, স্বেচ্ছা-আনন্দ অনুসাৰে, প্ৰকাশিত ৰূপ ধাৰণ কৰে।
Verse 4
ब्रह्मचारिस्वरूपेण प्रतारयितुमुद्यतः । आगतश्छलसंयुक्तं वचोवादीः कुयुक्तितः
ব্ৰহ্মচাৰীৰ ৰূপ ধৰি, তাইক প্ৰতাৰণা কৰিবলৈ উদ্যত হৈ সি আহিল। অন্তৰত ছল ৰাখি, কুযুক্তিৰে গাঁথা কথা ক’লে।
Verse 5
शंकरस्य स्वरूपं तु जानामि सुविशेषतः । शिवतत्त्वमतो वच्मि सुविचार्य्य यथार्हतः
শংকৰৰ স্বৰূপ মই বিশেষভাৱে স্পষ্টকৈ জানো। সেয়ে যথোচিত বিচাৰ কৰি, এতিয়া মই শিৱতত্ত্বৰ কথা ক’ম।
Verse 6
वस्तुतो निर्गुणो ब्रह्म सगुणः कारणेन सः । कुतो जातिर्भवेत्तस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः
প্ৰকৃততে ব্ৰহ্ম নিৰ্গুণ; কাৰণ-ভাবৰ বাবে সগুণ বুলি কোৱা হয়। যি নিৰ্গুণ হৈও গুণসমূহৰ আধাৰ, তেওঁৰ জন্ম কেনেকৈ সম্ভৱ?
Verse 7
स सर्वासां हि विद्यानामधिष्ठानं सदाशिवः । किं तस्य विद्यया कार्य्यं पूर्णस्य परमात्मनः
সকলো বিদ্যাৰ অধিষ্ঠান সদাশিৱ। যি পূৰ্ণ পৰমাত্মা, তেওঁৰ বাবে সাধন-ৰূপ বিদ্যাৰ কি প্ৰয়োজন?
Verse 8
वेदा उच्छ्वासरूपेण पुरा दत्ताश्च विष्णवे । शंभुना तेन कल्पादौ तत्समः कोऽस्ति सुप्रभुः
পুৰাতন কালত শম্ভুৰ উচ্ছ্বাসৰূপ বেদসমূহ বিষ্ণুক দিয়া হৈছিল। সেয়ে কল্পাৰম্ভত সেই সুপ্ৰভু শম্ভুৰ সমান কোন আছে?
Verse 9
सर्वेषामादिभूतस्य वयोमानं कुतस्ततः । प्रकृतिस्तु ततो जाता किं शक्तेस्तस्य कारणम्
যি সকলোৰে আদিমূল, তেওঁৰ বয়সৰ মাপ ক’ৰ পৰা হ’ব? আৰু যদি প্ৰকৃতি তেওঁৰ পৰা উৎপন্ন বুলি কোৱা হয়, তেন্তে তেওঁৰ শক্তিৰ কাৰণ কি?
Verse 10
ये भजंति च तं प्रीत्या शक्तीशं शंकरं सदा । तस्मै शक्तित्रयं शंभुः स ददाति सदाव्ययम्
যিসকলে প্ৰীতিভক্তিৰে সদা শক্তীশ শংকৰ—শম্ভুক—ভজনা কৰে, শম্ভু তেওঁলোকক ত্ৰিবিধ শক্তি দান কৰে; ই নিত্য, অব্যয় আৰু সনাতন।
Verse 11
तस्यैव भजनाज्जीवो मृत्युं जयति निर्भयः । तस्मान्मृत्युंजयन्नाम प्रसिद्धम्भुवनत्रये
তেওঁকেই ভজিলে জীৱ নিৰ্ভয়ে মৃত্যুক জয় কৰে; সেয়েহে তেওঁ ত্ৰিভুবনত ‘মৃত্যুঞ্জয়’ নামে প্ৰসিদ্ধ।
Verse 12
तस्यैव पक्षपातेन विष्णुर्विष्णुत्वमाप्नुयात् । ब्रह्मत्वं च यथा ब्रह्मा देवा देवत्वमेव च
তেওঁৰ অনুগ্ৰহে বিষ্ণু বিষ্ণুত্ব লাভ কৰে; তেনেদৰে ব্ৰহ্মা ব্ৰহ্মত্ব আৰু দেৱসকল নিজৰ দেৱত্ব লাভ কৰে।
Verse 13
दर्शनार्थं शिवस्यादौ यथा गच्छति देवराट् । भूतादयस्तत्परस्य द्वारपालाश्शिवस्य तु
যেনেদৰে দেৱৰাজে আৰম্ভণিতে শিৱদৰ্শনৰ বাবে যায়, তেনেদৰে ভূত আদি অনুচৰসকল শিৱত তৎপৰ হৈ শিৱৰ দ্বাৰপাল ৰূপে সেৱা কৰে।
Verse 14
दण्डैश्च मुकुटं विद्धं मृष्टं भवति सर्वतः । किं तस्य बहुपक्षेण स्वयमेव महाप्रभुः
দণ্ডৰ আঘাত আৰু বিদ্ধ হ’লে মুকুট সকলোফালে মসৃণ আৰু দীপ্ত হয়। তেন্তে বহু তৰ্কৰ কি প্ৰয়োজন? স্বয়ং মহাপ্ৰভুৱেই চূড়ান্ত প্ৰমাণ।
Verse 15
कल्याणरूपिणस्तस्य सेवयेह न किं भवेत् । किं न्यूनं तस्य देवस्य मामिच्छति सदाशिवः
যাৰ স্বৰূপেই কল্যাণ, তেওঁৰ সেৱাৰে ইয়াত কোন মঙ্গল ন জন্মে? সেই দেৱতাত কি অভাৱ যে সদাশিৱে মোক ইচ্ছা কৰে?
Verse 16
सप्तजन्मदरिद्रः स्यात्सेवेन्नो यदि शंकरम् । तस्यैतत्सेवनाल्लोको लक्ष्मीः स्यादनपायिनी
যি শংকৰৰ সেৱা-উপাসনা নকৰে, সি সাত জন্মতো দৰিদ্ৰই থাকে। কিন্তু সেই সেৱাৰ ফলত লক্ষ্মী অনপায়িনী হৈ স্থিৰ হয়।
Verse 17
यदग्रे सिद्धयोष्टौ च नित्यं नृत्यंति तोषितुम् । अवाङ्मुखास्सदा तत्र तद्धितं दुर्ल्लभं कुतः
যাঁৰ সন্মুখত অষ্ট সিদ্ধিও তাঁক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ নিত্য নৃত্য কৰে আৰু সদা নতমুখ হৈ থাকে—তাঁৰ দান কৰা পৰম হিত কেনেকৈ দুৰ্লভ হ’ব?
Verse 18
यद्यस्य मंगालानीह सेवते शंकरस्य न । यथापि मंगलन्तस्य स्मरणादेव जायते
ইয়াত কোনোবাই শংকৰ-সম্পৰ্কীয় মঙ্গল আচৰণ নকৰিলেও, সেই মঙ্গলময় প্ৰভুৰ স্মৰণমাত্ৰেই তাৰ বাবে মঙ্গল জন্মে।
Verse 19
यस्य पूजाप्रभावेण कामास्सिद्ध्यन्ति सर्वशः । कुतो विकारस्तस्यास्ति निर्विकारस्य सर्वदा
যাঁৰ পূজাৰ প্ৰভাৱত সকলো কামনা সকলোভাৱে সিদ্ধ হয়, সেই সদা নিৰ্বিকাৰ পৰমেশ্বৰত বিকাৰ বা দোষ কেনেকৈ থাকিব পাৰে?
Verse 20
शिवेति मंगलन्नाम मुखे यस्य निरन्तरम् । तस्यैव दर्शनादन्ये पवित्रास्संति सर्वदा
যাৰ মুখত ‘শিৱ’ এই মঙ্গল নাম নিৰন্তৰ থাকে, তেনে ভক্তক কেৱল দৰ্শন কৰিলেই আনসকলেও সদায় পৱিত্ৰ হয়।
Verse 21
यद्यपूतम्भवेद्भस्म चितायाश्च त्वयोदितम् । नित्यमस्यांगगं देवैश्शिरोभिर्द्धार्यते कथम्
যদি, তুমি কোৱা মতে, চিতাৰ ভস্ম অপৱিত্ৰ হয়, তেন্তে দেৱসকলে তাক নিত্য দেহত—বিশেষকৈ শিৰত—কেনেকৈ ধাৰণ কৰে?
Verse 22
यो देवो जगतां कर्ता भर्ता हर्ता गुणान्वितः । निर्गुणश्शिवसंज्ञश्च स विज्ञेयः कथम्भवेत्
যি দেৱ জগতৰ কৰ্তা, ভৰ্তা আৰু হৰ্তা, গুণযুক্ত হৈও নিৰ্গুণ, আৰু ‘শিৱ’ নামে খ্যাত—তেওঁক তত্ত্বত কেনেকৈ জনা যায়?
Verse 23
अगुणं ब्रह्मणो रूपं शिवस्य परमात्मनः । तत्कथं हि विजानन्ति त्वादृशास्तद्बहिर्मुखाः
পৰমাত্মা শিৱৰ স্বৰূপ নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম। তেন্তে তোমালোকৰ দৰে যিসকল সেই তত্ত্বৰ পৰা বহিৰ্মুখ, তেওঁলোকে তেওঁক সত্যকৈ কেনেকৈ জানিব?
Verse 24
दुराचाराश्च पापाश्च देवेभ्यस्ते विनिर्गताः । तत्त्वं ते नैव जानन्ति शिवस्यागुणरूपिणः
দুৰাচাৰী আৰু পাপী—দেৱসকলৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা হলেও—নিৰ্গুণ স্বৰূপ শিৱৰ তত্ত্ব একেবাৰে নাজানে।
Verse 25
शिवनिन्दां करोतीह तत्त्वमज्ञाय यः पुमान् । आजन्मसंचितं पुण्यं भस्मीभवति तस्य तत्
শিৱতত্ত্ব নাজানি যি মানুহে ইয়াত শিৱনিন্দা কৰে, তাৰ জন্মৰ পৰা সঞ্চিত পুণ্য ভস্মীভূত হয়।
Verse 26
त्वया निंदा कृता यात्र हरस्यामित तेजसः । त्वत्पूजा च कृता यन्मे तस्मात्पापम्भजाम्यहम्
তুমি তাত অমিত তেজস্বী হৰৰ নিন্দা কৰিছা, আৰু তুমি মোৰো পূজা কৰিছা—সেইবাবে সেই পাপ মই নিজে গ্ৰহণ কৰোঁ।
Verse 27
शिवविद्वेषिणं दृष्ट्वा सचेलं स्नानमाचरेत् । शिवविद्वेषिणं दृष्ट्वा प्रायश्चितं समाचरेत्
শিৱ-বিদ্বেষীক দেখিলে বস্ত্ৰসহ স্নান কৰিব লাগে; আৰু শিৱ-বিদ্বেষীক দেখিলে বিধিপূৰ্বক প্ৰায়শ্চিত্তও কৰিব লাগে।
Verse 28
रे रे दुष्ट त्वया चोक्तमहं जानामि शंकरम् । निश्चयेन न विज्ञातश्शिव एव सनातनः
ৰে ৰে দুষ্ট! তুমি কোৱা—‘মই শংকৰক জানো’; কিন্তু নিশ্চয় তুমি সনাতন শিৱক জনা নাই—তেওঁৱেই একমাত্র সনাতন প্ৰভু।
Verse 29
यथा तथा भवेद्रुद्रो यथा वा बहुरूपवान् । ममाभीष्टतमो नित्यं निर्विकारी सतां प्रियः
ৰুদ্ৰ যেনেকৈ হওক—এনে বা তেনে, বা বহুৰূপে—তেওঁ সদায় মোৰ পৰম প্ৰিয়; তেওঁ নিৰ্বিকাৰী আৰু সৎজনৰ নিত্য প্ৰিয়।
Verse 30
विष्णुर्ब्रह्मापि न समस्तस्य क्वापि महात्मनः । कुतोऽन्ये निर्जराद्याश्च कालाधीनास्सदैवतम्
বিষ্ণু আৰু ব্ৰহ্মাও কোনোপধ্যেই সেই সৰ্বসমাৱেশী পৰম মহাত্মা নহয়। তেন্তে ‘অমৰ’ বুলি কোৱা আন দেৱসকল নিজৰ দেৱত্বসহ সদায় কালের অধীন।
Verse 31
इति बुध्या समालोक्य स्वया सत्या सुतत्त्वतः । शिवार्थं वनमागत्य करोमि विपुलं तपः
এইদৰে নিজৰ সত্য বুদ্ধিৰে যথাৰ্থ তত্ত্ব চাবলৈ পাই, শিৱপ্ৰাপ্তিৰ বাবে তাই বনলৈ আহি বিপুল তপস্যা কৰিলে।
Verse 32
स एव परमेशानस्सर्वेशो भक्तवत्सलः । संप्राप्तुम्मेऽभिलाषो हि दीनानुग्रहकारकम्
তেওঁ একাই পৰমেশান, সৰ্বেশ্বৰ, ভক্তৱৎসল। দীন-দুখীয়াক অনুগ্ৰহ কৰা সেই শিৱক লাভ কৰিবলৈ মোৰ গভীৰ আকাঙ্ক্ষা।
Verse 33
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा गिरिजा सा हि गिरीश्वरसुता मुने । विरराम शिवं दध्यो निर्विकारेण चेतसा
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনি! এইদৰে কৈ গিৰীশ্বৰ-কন্যা গিৰিজা নীৰৱ হ’ল আৰু নিৰ্বিকাৰ স্থিৰচিত্তে শিৱক ধ্যান কৰিলে।
Verse 34
तदाकर्ण्य वचो देव्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । पुनर्वचनमाख्यातुं यावदेव प्रचक्रमे
দেৱীৰ বাক্য শুনি সেই ব্ৰহ্মচাৰী দ্বিজে তৎক্ষণাৎ পুনৰ নিজৰ উত্তৰ ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 35
उवाच गिरिजा तावत्स्वसखीं विजयां द्रुतम् । शिव सक्तमनोवृत्तिश्शिवनिंदापराङ्मुखी
তেতিয়া গিৰিজাই নিজৰ সখী বিজয়াক দ্ৰুত ক’লে—তেওঁৰ মন সম্পূৰ্ণ শিৱত আসক্ত, আৰু শিৱ-নিন্দাৰ পৰা তেওঁ মুখ ঘূৰাই আছিল।
Verse 36
गिरिजोवाच । वारणीयः प्रयत्नेन सख्ययं हि द्विजाधमः । पुनर्वक्तुमनाश्चैव शिवनिंदां करिष्यति
গিৰিজাই ক’লে—সখী, এই অধম দ্বিজক যত্নেৰে বাধা দিব লাগে; সি বিবাদত আসক্ত। পুনৰ ক’বলৈ মন কৰি সি শিৱ-নিন্দা কৰিব।
Verse 37
न केवलम्भवेत्पापं निन्दां कर्तुश्शिवस्य हि । यो वै शृणोति तन्निन्दां पापभाक् स भवेदिह
কেৱল শিৱৰ নিন্দা কৰা জনৰেই পাপ নহয়; যিয়ে সেই নিন্দা শুনে, সিও এই জীৱনতেই সেই পাপৰ অংশীদাৰ হয়।
Verse 38
शिवनिन्दाकरो वध्यस्सर्वथा शिवकिंकरैः । ब्राह्मणश्चेत्स वै त्याज्यो गन्तव्यं तत्स्थलाद्द्रुतम्
শিৱনিন্দা কৰা জন শিৱৰ কিঙ্কৰসকলৰ দ্বাৰা সকলোভাবে দণ্ডনীয়। সি ব্ৰাহ্মণ হলেও ত্যাজ্য; আৰু সেই স্থানৰ পৰা সোনকালে আঁতৰি যাব লাগে।
Verse 39
अयं दुष्टः पुनर्निन्दां करिष्यति शिवस्य हि । ब्राह्मणत्वादवध्यश्चैत्त्याज्योऽदृश्यश्च सर्वथा
এই দুষ্ট জনে পুনৰ শিৱৰ নিন্দা কৰিব। কিন্তু ব্ৰাহ্মণত্বৰ বাবে সি বধ্য নহয়; সেয়ে তাক সম্পূৰ্ণ ত্যাগ কৰি সকলোভাবে দূৰত—অদৃশ্য—ৰাখিব লাগে।
Verse 40
हित्वैतत्स्थलमद्येव यास्यामोऽन्यत्र मा चिरम् । यथा संभाषणं न स्यादनेनाऽविदुषा पुनः
“আজি এই ঠাই এৰি, বিলম্ব নকৰাকৈ অন্য ঠাইলৈ যাওঁ, যাতে এই অজ্ঞজনৰ সৈতে পুনৰ কথা পাতিব নালাগে।”
Verse 41
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा चोमया यावत्पादमुत्क्षिप्यते मुने । असौ तावच्छिवस्साक्षादालंबे प्रियया स्वयम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনি, উমাই এইদৰে কৈ পা উঠাবলৈ উদ্যত হোৱাৰ লগে লগে, সেই মুহূৰ্ততে সাক্ষাৎ শিৱ স্বয়ং প্ৰিয়াৰ আশ্ৰয় হ’ল।
Verse 42
कृत्वा स्वरूपं सुभगं शिवाध्यानं यथा तथा । दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखीं शिवः
শিৱে শিৱধ্যানৰ উপযোগী অতি মঙ্গলময় আৰু সুন্দৰ স্বৰূপ ধাৰণ কৰি সেই ৰূপ শিৱা (পাৰ্বতী)ক দেখুৱালে; তাৰপিছত মুখ নত কৰি থকা তেঁওক শিৱে ক’লে।
Verse 43
शिव उवाच । कुत्र यास्यसि मां हित्वा न त्वं त्याज्या मया पुनः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि नादेयम्विद्यते तव
শিৱে ক’লে—মোক এৰি ক’লৈ যাবা? তোমাক মই পুনৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ। মই প্ৰসন্ন—বৰ কোৱা; তোমাৰ বাবে অদেয় একো নাই।
Verse 44
अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः क्रीत एव ते । क्रीतोऽस्मि तवसौन्दर्यात्क्षणमेकं युगाय ते
আজিৰ পৰা মই তোমাৰ দাস—তোমাৰ বাবে কৰা তপস্যাৰে যেন তোমাৰেই ক্ৰয়কৃত। তোমাৰ সৌন্দৰ্যত মোহিত হৈ মই ক্রীত; তোমাৰ সৈতে এক ক্ষণো মোৰ বাবে যুগসম লাগে।
Verse 45
त्यज्यतां च त्वया लज्जा मम पत्नी सनातनी । गिरिजे त्वं हि सद्बुध्या विचारय महेश्वरि
হে গিৰিজা, এই লাজ ত্যাগ কৰা। তুমি মোৰ সনাতনী পত্নী। হে মহেশ্বৰী, তোমাৰ সদ্বুদ্ধিৰে এই বিষয়ে ভালকৈ বিবেচনা কৰা।
Verse 46
मया परीक्षितासि त्वं बहुधा दृढमानसे । तत्क्षमस्वापराधम्मे लोकलीलानुसारिणः
হে দৃঢ়মনীয়া, মই তোমাক বহু ধৰণে পৰীক্ষা কৰিছোঁ। সেয়ে লোকলীলাৰ অনুসাৰী হৈ কৰা মোৰ এই অপৰাধ ক্ষমা কৰা।
Verse 47
न त्वादृशीम्प्रणयिनीं पश्यामि च त्रिलोकके । सर्वथाहं तवाधीनस्स्वकामः पूर्य्यतां शिवे
ত্ৰিলোকত তোমাৰ দৰে প্ৰণয়িনী মই নেদেখোঁ। মই সৰ্বথা তোমাৰ অধীন; সেয়ে হে শিৱে, মোৰ অভীষ্ট কামনা পূৰ্ণ হওক।
Verse 48
एहि प्रिये मत्सकाशं पत्नी त्वं मे वरस्तव । त्वया साकं द्रुतं यास्ये स्वगृहम्पर्वत्तोत्तमम्
আহা প্ৰিয়ে, মোৰ ওচৰলৈ আহা। তুমি মোৰ পত্নী, আৰু তোমাৰ বৰ দান কৰা হৈছে। তোমাৰ সৈতে মই শীঘ্ৰে আমাৰ নিজ গৃহ—সেই উত্তম পৰ্বতলৈ—যাম।
Verse 49
ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते देवदेवेन पार्वती मुदमाप सा । तपोजातं तु यत्कष्टं तज्जहौ च पुरातनम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—দেৱদেৱে এনেদৰে ক’ত পাৰ্বতী আনন্দেৰে ভৰি উঠিল। তপস্যাৰ পৰা জন্মা পুৰণি কষ্ট তেওঁ তেতিয়াই ত্যাগ কৰিলে।
Verse 50
सर्वः श्रमो विनष्टोभूत्स त्यास्तु मुनिसत्तम । फले जाते श्रमः पूर्वो जन्तोर्नाशमवाप्नुयात्
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ই সত্য—ফল লাভ হ’লে আগৰ সকলো শ্ৰম যেন নষ্ট হয়; ফল উদিত হ’লে জীৱৰ পূৰ্বৰ কষ্ট লুপ্ত হয়।
Frequently Asked Questions
A disguised/oddly appearing figure is perceived (implied as a veṣadhārī Maheśvara), prompting Pārvatī to declare she recognizes Śiva’s identity and cannot be deceived by contradictory or sophistical speech.
The episode functions as a test of discernment (viveka): the supreme can assume forms through līlā, but doctrinally remains beyond birth, age, and limitation; true recognition is grounded in tattva-jñāna rather than surface appearance.
Śiva is presented as Parabrahman/Sadāśiva (nirguṇa) who can appear saguṇa and even in a brahmacārin-like guise; he is also framed as lord of śakti who grants a durable triad of śaktis to devoted worshippers.