Shloka 32

वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Devanagari script

अधरः किं च बिंबं किं किं नासा शुकचंचुका । किं स्वरः कोकिलालापः किं मध्यं चाथ वेदिका

Transliteration

adharaḥ kiṃ ca biṃbaṃ kiṃ kiṃ nāsā śukacaṃcukā | kiṃ svaraḥ kokilālāpaḥ kiṃ madhyaṃ cātha vedikā

Translation

‘তেওঁৰ অধৰ কি—বিম্বফলৰ দৰে নে? নাসিকা কি—শুক (ততা)ৰ চঞ্চুৰ দৰে নে? স্বৰ কি—কোকিলাৰ আলাপ নে? আৰু তেওঁৰ মধ্য (কটি) কি—পবিত্ৰ বেদিকাৰ দৰে নে?’

Word by Word

• अधरः: lower lip
• अधरः: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अधर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Prashna (प्रश्न/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• बिम्बम्: bimba-fruit (red fruit)
• बिम्बम्: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Prashna (प्रश्न/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• किम्: what?
• किम्: Prashna (प्रश्न/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• नासा: nose
• नासा: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नासा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शुक-चञ्चुका: like a parrot’s beak
• शुक-चञ्चुका: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुक (प्रातिपदिक) + चञ्चुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शुकस्य चञ्चुका इव)

• किम्: what?
• किम्: Prashna (प्रश्न/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• स्वरः: voice
• स्वरः: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कोकिल-आलापः: cuckoo’s song
• कोकिल-आलापः: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोकिल (प्रातिपदिक) + आलाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोकिलस्य आलापः)

• किम्: what?
• किम्: Prashna (प्रश्न/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• मध्यम्: waist/middle
• मध्यम्: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• अथ: then; further
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/प्रसङ्ग (then/and further)

• वेदिका: altar/platform
• वेदिका: Karta-samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वेदिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (narrating the Shiva Purana account to the sages, conveying the poetic praise of Parvati)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: creative

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse uses sacred poetic comparisons to present Pārvatī as a manifest (saguṇa) form of the Divine Mother—beauty here is not mere ornament, but an auspicious sign that supports devotion and steadies the mind toward Śiva-Śakti unity.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By celebrating Pārvatī’s divine marks, the text encourages saguṇa-upāsanā (devotional contemplation of form). Such contemplation naturally culminates in reverence for Śiva as Liṅga (transcendent sign) together with Śakti as His inseparable power.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple takeaway is dhyāna through sacred visualization: contemplate the divine form with purity and recite the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—to convert aesthetic admiration into bhakti and inner steadiness.