तारकपीडितदेवशरणागतिḥ — The Devas Seek Refuge from Tāraka

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ ते निर्जरास्सर्वे सुप्रणम्य प्रजेश्वरम् । तुष्टुवुः परया भक्त्या तारकेण प्रपीडिताः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰক দ্বাৰা অতিশয় পীড়িত সেই সকলো অমৰ দেৱগণে প্ৰজেশ্বৰক গভীৰ প্ৰণাম কৰি পৰম ভক্তিৰে স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 2

अहं श्रुत्वामरनुतिं यथार्थां हृदयंगमा । सुप्रसन्नतरो भूत्वा प्रत्यवोचं दिवौकसः

দেৱতাসকলৰ সত্যাৰ্থ আৰু হৃদয়স্পৰ্শী স্তৱ শুনি মই অধিক প্ৰসন্ন হ’লোঁ, তাৰ পিছত স্বৰ্গবাসীসকলক উত্তৰ দিলোঁ।

Verse 3

स्वागतं स्वाधिकारा वै निर्विघ्नाः संति वस्तुतः । किमर्थमागता यूयमत्र सर्वे वदंतु मे

স্বাগতম! তোমালোক নিশ্চয়েই যোগ্য আৰু অধিকাৰসম্পন্ন; সঁচাকৈয়ে তোমালোক নিৰ্বিঘ্ন। তোমালোক সকলোৱে ইয়ালৈ কিহৰ বাবে আহিছা? মোক কোৱা।

Verse 4

इति श्रुत्वा वचो मे ते नत्वा सर्वे दिवौकसः । मामूचुर्नतका दीनास्तारकेण प्रपीडिताः

মোৰ এই বাক্য শুনি সকলো দেৱতাই প্ৰণাম কৰিলে; আৰু তাৰকৰ দ্বাৰা পীড়িত, দীন হৈ, হাত জোৰ কৰি তেওঁলোকে মোক ক’লে।

Verse 5

देवा ऊचुः । लोकेश तारको दैत्यो वरेण तव दर्पित । निरस्यास्मान्हठात्स्थानान्यग्रहीन्नो बलात्स्वयम्

দেৱতাসকলে ক’লে—হে লোকেশ! আপোনাৰ বৰদানে দম্ভিত দানৱ তাৰকে আমাক আমাৰ ন্যায়সঙ্গত স্থানৰ পৰা জোৰকৈ উচ্ছেদ কৰিলে আৰু বলপূৰ্বক নিজেই আমাৰ পদ দখল কৰিলে।

Verse 6

भवतः किमु न ज्ञातं दुःखं यन्नः उपस्थितम् । तद्दुःखं नाशय क्षिप्रं वयं ते शरणं गताः

হে প্ৰভু! আমাৰ ওপৰত পৰি অহা দুখ কি আপোনাৰ অজানা? সেই পীড়া শীঘ্ৰে নাশ কৰক; আমি আপোনাৰ শৰণাগত।

Verse 7

अहर्निशं बाधतेस्मान्यत्र तत्रास्थितान्स वै । पलायमानाः पश्यामो यत्र तत्रापि तारकम्

দিন-ৰাত আমি য’তেই থাকোঁ, তাতেই সি আমাক পীড়া দিয়ে। আমি পলাই গ’লেও সকলো ঠাইতে তাৰককেই দেখা পাওঁ।

Verse 8

तारकान्नश्च यद्दुःखं संभूतं सकलेश्वर । तेन सर्वे वयं तात पीडिता विकला अति

হে সকলেশ্বৰ! তাৰকৰ কাৰণে আমাৰ যি দুখ উৎপন্ন হৈছে, তাত, হে তাত, আমি সকলোৱে অতি পীড়িত আৰু সম্পূৰ্ণ অসহায়।

Verse 9

अग्निर्यमोथ वरुणो निरृतिर्वायुरेव च । अन्ये दिक्पतयश्चापि सर्वे यद्वशगामिनः

অগ্নি, যম, বৰুণ, নিৰৃতি, বায়ু—আৰু অন্য দিকপালসকলেও—সকলোৱে তাৰ বশত চলা, তাৰ ইচ্ছাত নিয়ন্ত্রিত।

Verse 10

सर्वे मनुष्यधर्माणस्सर्वेः परिकरैर्युताः । सेवंते तं महादैत्यं न स्वतंत्राः कदाचन

মানৱধৰ্মৰ বন্ধনত আবদ্ধ সকলোৱে, নিজৰ নিজৰ পৰিকৰসহ, সেই মহাদৈত্যক সেৱা কৰে; তেওঁলোক কেতিয়াও স্বাধীন নহয়।

Verse 11

एवं तेनार्दिता देवा वशगास्तस्य सर्वदा । तदिच्छाकार्य्यनिरतास्सर्वे तस्यानुजीविनः

এইদৰে তাৰ দ্বাৰা পীড়িত দেৱসকল সদায় তাৰ বশত পৰিল। সকলোৱে তাৰ ইচ্ছা-কাৰ্য সম্পাদনত নিবিষ্ট হৈ তাৰেই আশ্ৰয়ত জীৱন যাপন কৰিলে।

Verse 12

यावत्यो वनितास्सर्वा ये चाप्यप्सरसां गणाः । सर्वांस्तानग्रहीद्दैत्यस्तारकोऽसौ महाबली

তাত যিমান নাৰী আছিল আৰু অপ্সৰাসকলৰ যিমান গণ আছিল—সকলোকেই সেই মহাবলী দৈত্য তাৰকে ধৰি ল’লে।

Verse 13

न यज्ञास्संप्रवर्तते न तपस्यंति तापसाः । दानधर्मादिकं किंचिन्न लोकेषु प्रवर्त्तते

যজ্ঞসমূহ সঠিকভাৱে চলি নাযায়, তপস্বীসকলেও তপস্যা নকৰে। দান, ধৰ্ম আদি পবিত্ৰ কৰ্তব্য লোকসমূহত ক’তো প্ৰৱৰ্তিত নহয়।

Verse 14

तस्य सेनापतिः क्रौंचो महापाप्यस्ति दानवः । स पातालतलं गत्वा बाधते त्वनिशं प्रजाः

তাৰ সেনাপতি ক্রৌঞ্চ নামৰ মহাপাপী দানৱ। সি পাতালতললৈ গৈ অনবৰতে প্ৰজাসকলক পীড়া দিয়ে।

Verse 15

तेन नस्तारकेणेदं सकलं भुवनत्रयम् । हृतं हठाज्जगद्धातः पापेनाकरुणात्मना

হে জগদ্ধাতা! সেই পাপী, কৰুণাহীন আৰু কঠোৰচিত্ত তাৰকে জোৰকৈ আমাৰ পৰা এই সমগ্ৰ ত্ৰিভুবন হৰণ কৰি লৈছে।

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्ड देवसांत्वनवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত ‘দেৱসান্ত্বনবৰ্ণন’ নামৰ ষোড়শ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 17

त्वं नो गतिश्च शास्ता च धाता त्राता त्वमेव हि । वयं सर्वे तारकाख्यवह्नौ दग्धास्सुविह्वलाः

তুমিয়েই আমাৰ গতি আৰু শাস্তা; তুমিয়েই ধাতা আৰু ত্ৰাতা। তাৰক নামৰ অগ্নিয়ে আমাক সকলোকে দগ্ধ কৰি অতি ব্যাকুল কৰি তুলিছে।

Verse 18

तेन क्रूरा उपाय नः सर्वे हतबलाः कृताः । विकारे सांनिपाते वा वीर्यवंत्यौषधानि च

সেই নিষ্ঠুৰ উপায়ে আমি সকলোৱে শক্তিহীন হৈ পৰিলোঁ। সাধাৰণ ৰোগ হওক বা সন্নিপাতৰ দৰে সংযুক্ত বিকাৰ—বলৱতী ঔষধিও নিষ্ফল হৈ গ’ল।

Verse 19

यत्रास्माकं जयाशा हि हरिचक्रे सुदर्शने । उत्कुंठितमभूत्तस्य कंठे पुष्पमिवार्पितम्

যেতিয়া আমাৰ জয়ৰ আশা হৰিৰ সুদৰ্শন চক্ৰত আশ্ৰয় ল’লে, তেতিয়া সেয়াও অস্থিৰ হৈ উঠিল—গলাত থোৱা ফুলৰ দৰে—স্থিৰ থাকিব নোৱাৰিলে।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा निर्जराणामहं मुने । प्रत्यवोचं सुरान्सर्वांस्तत्कालसदृशं वचः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে মুনি! অমৰ দেৱসকলৰ এই বাক্য শুনি মই তৎক্ষণাৎ সকলো দেৱক সেই মুহূৰ্তৰ উপযুক্ত উত্তৰ দিলোঁ।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । ममैव वचसा दैत्यस्तारकाख्यस्समेधितः । न मत्तस्तस्य हननं युज्यते हि दिवौकसः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—মোৰেই বাক্যৰ ফলত ‘তাৰক’ নামৰ দানৱ পুষ্ট হৈ অধিক বলৱান হৈছে; সেয়ে, হে স্বৰ্গবাসীসকল, তাৰ বধ মোৰ দ্বাৰা হোৱাটো সমুচিত নহয়।

Verse 22

ततो नैव वधो योग्यो यतो वृद्धिमुपागतः । विष वृक्षोऽपि संवर्ध्य स्वयं छेत्तुमसांप्रतम्

সেয়ে এতিয়া তাৰ বধ সমুচিত নহয়, কিয়নো সি বৃদ্ধি পাই বলৱান হৈছে; যেন বিষবৃক্ষো একেবাৰে ডাঙৰ হ’লে ইচ্ছামতে সহজে কাটি পেলাব নোৱাৰি।

Verse 23

युष्माकं चाखिलं कार्यं कर्तुं योग्यो हि शंकरः । किन्तु स्वयं न शक्तो हि प्रतिकर्तुं प्रचो दितः

তোমালোকৰ সকলো কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ শংকৰেই যোগ্য; কিন্তু প্ৰেৰণা দিলেও তেওঁ স্বইচ্ছাৰে প্ৰতিশোধ ল’বলৈ নিজে আগবাঢ়ি নাহে।

Verse 24

तारकाख्यस्तु पापेन स्वयमेष्यति संक्षयम् । यथा यूयं संविदध्वमुपदेशकरस्त्वहम्

‘তাৰক’ নামৰ সি নিজৰ পাপৰ ফলতেই নিজে বিনাশলৈ যাব; সেয়ে তোমালোকে যি দৰে উচিত বুলি ভাবা তি দৰে কৰা, মই কেৱল উপদেশদাতা।

Verse 25

न मया तारको वध्यो हरिणापि हरेण च । नान्येनापि सुरैर्वापि मद्वरात्सत्यमुच्यते

তাৰকক মই বধ কৰিব নোৱাৰোঁ; হৰি (বিষ্ণু)ও নোৱাৰে, হৰ (শিৱ)ও নোৱাৰে; আন কোনো দেৱতাও নোৱাৰে। মোৰ বৰদানৰ বলত এই কথাই সত্য বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 26

शिववीर्य्यसमुत्पन्नो यदि स्यात्तनयस्सुराः । स एव तारकाख्यस्य हंता दैत्यस्य नापरः

হে দেৱসকল, যদি শিৱৰ বীৰ্যৰ পৰা পুত্ৰ জন্মে, তেন্তে সেইজনেই ‘তাৰক’ নামৰ দৈত্যৰ সংহাৰক; আন কোনো নহয়।

Verse 27

यमुपायमहं वच्मि तं कुरुध्वं सुरोत्तमाः । महादेवप्रसादेन सिद्धिमेष्यति स धुवम्

মই যি উপায় কওঁ, হে দেৱোত্তমসকল, সেয়া তোমালোকে কৰাঁ। মহাদেৱৰ প্ৰসাদে সি নিশ্চয় সিদ্ধিলৈ লৈ যাব।

Verse 28

सती दाक्षा यिणी पूर्वं त्यक्तदेहा तु याभवत् । सोत्पन्ना मेनकागर्भात्सा कथा विदिता हि वः

সেই সতী—দক্ষৰ কন্যা—যিয়ে পূৰ্বে দেহ ত্যাগ কৰিছিল, সেইজনীয়ে মেনকাৰ গৰ্ভৰ পৰা পুনৰ জন্ম ল’লে। এই কাহিনী তোমালোকৰ বিদিত।

Verse 29

तस्या अवश्यं गिरिशः करिष्यति कर ग्रहम् । तत्कुरुध्वमुपायं च तथापि त्रिदिवौकसः

নিশ্চয় গিৰীশ (ভগৱান শিৱ) তাইৰ পাণিগ্ৰহণ কৰিব। সেয়ে হে ত্ৰিলোকবাসী দেৱসকল, তথাপি উপযুক্ত উপায় কৰক।

Verse 30

तथा विदध्वं सुतरां तस्यां तु परियत्नतः । पार्वत्यां मेनकाजायां रेतः प्रतिनिपातने

সেয়ে তেনেদৰে দৃঢ় নিশ্চয়ে আৰু অতি যত্নে কৰা, যাতে মেনকাৰ কন্যা পাৰ্বতীত দিব্য বীজৰ যথাযথ নিক্ষেপ হয়।

Verse 31

तमूर्द्ध्वरेतसं शंभुं सैव प्रच्युतरेतसम् । कर्तुं समर्था नान्यास्ति तथा काप्यबला बलात्

ঊৰ্ধ্বৰেতা ব্ৰহ্মচাৰী শম্ভুৰ পৰা সেই তেজ স্ৰৱিত কৰাবলৈ কেৱল তেওঁ (পাৰ্বতী) সক্ষম; যিমানেই বলৱতী হওক, অন্য কোনো নাৰী তেনে কৰিব নোৱাৰে।

Verse 32

सा सुता गिरिराजस्य सांप्रतं प्रौढयौवना । तपस्यते हिमगिरौ नित्यं संसेवते हरम्

গিৰিৰাজৰ সেই কন্যা, যি এতিয়া যৌৱনৰ পূৰ্ণতাত, হিমগিৰিত তপস্যা কৰে আৰু নিত্য ভক্তিভাৱে হৰ (শিৱ)ক সেৱা কৰে।

Verse 33

वाक्याद्धिमवतः कालीं स्वपितुर्हठतश्शिवा । सखीभ्यां सेवते सार्द्धं ध्यानस्थं परमेश्वरम्

হিমৱতৰ বাক্য অনুসৰি শিৱা (পাৰ্বতী) নিজৰ পিতাৰ কালীক হঠাতে জগাই তুলিলে; তাৰপিছত দুজনী সখীৰ সৈতে ধ্যানস্থ পৰমেশ্বৰক সেৱা কৰিলে।

Verse 34

तामग्रतोऽर्च्चमानां वै त्रैलोक्ये वरवर्णिनीम् । ध्यानसक्तो महेशो हि मनसापि न हीयते

ত্রিলোকৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠা, দিব্য তেজস্বিনী দেৱী তেওঁৰ সন্মুখত পূজা কৰিলেও; মহেশ ধ্যানত লীনেই থাকিল, মনেও অন্তৰ্ধ্যানৰ পৰা বিচলিত নহ’ল।

Verse 35

भार्य्यां समीहेत यथा स कालीं चन्द्रशेखरः । तथा विधध्वं त्रिदशा न चिरादेव यत्नतः

হে ত্ৰিদশসকল, যত্নসহকাৰে এনেদৰে ব্যৱস্থা কৰা—চন্দ্ৰশেখৰ, চন্দ্ৰমৌলি শিৱে কালীক পত্নীৰূপে কামনা কৰক; সেইদৰে শীঘ্ৰেই সিদ্ধ কৰা।

Verse 36

स्थानं गत्वाथ दैत्यस्य तमहं तारकं ततः । निवारयिष्ये कुहठात्स्वस्थानं गच्छतामराः

সেই দৈত্যৰ স্থানলৈ গৈ, তাৰ পাছত মই তাৰকক তাৰ দুষ্ট হঠৰ পৰা নিবাৰণ কৰিম। হে অমৰসকল, তোমালোক সকলোৱে নিজ নিজ ধামলৈ উভতি যোৱা।

Verse 37

इत्युक्त्वाहं सुरान्शीघ्रं तारकाख्यासुरस्य वै । उपसंगम्य सुप्रीत्या समाभाष्येदमब्रवम्

এইদৰে কৈ মই শীঘ্ৰে দেৱসকলৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ, তাৰ পাছত তাৰকাসুৰ নামে প্ৰসিদ্ধ তাৰক দানৱৰ কাষলৈ উপস্থিত হ’লোঁ। স্নেহভাৱে সাদৰে সম্ভাষণ কৰি মই এই কথা ক’লোঁ।

Verse 38

ब्रह्मोवाच । तेजोसारमिदं स्वर्गं राज्यं त्वं परिपासि नः । यदर्थं सुतपस्तप्तं वाञ्छसि त्वं ततोऽधिकम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এই স্বৰ্গ তেজৰ সাৰস্বরূপ, আৰু তুমি আমাৰ ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিছা। কিহৰ বাবে তুমি ইমান ঘোৰ তপস্যা কৰিছিলা? স্বৰ্গতকৈও অধিক কিবা তুমি কামনা কৰিছা নেকি?

Verse 39

वरश्चाप्यवरो दत्तो न मया स्वर्गराज्यता । तस्मात्स्वर्गं परित्यज्य क्षितौ राज्यं समाचर

মই তোমাক বৰ দিছোঁ—সৰু বৰো হ’লেও—কিন্তু স্বৰ্গৰ ৰাজত্ব নহয়। সেয়ে স্বৰ্গ ত্যাগ কৰি পৃথিৱীত তোমাৰ ৰাজ্য বিধিপূৰ্বক চলোৱা।

Verse 40

देवयोग्यानि तत्रैव कार्य्याणि निखिलान्यपि । भविष्यत्यरसुरश्रेष्ठ नात्र कार्य्या विचारणा

দেৱসকলৰ যোগ্য সকলো কাৰ্য তাতেই সম্পূৰ্ণভাৱে কৰা হওক। হে অসুৰশ্ৰেষ্ঠ, ই নিশ্চয় ঘটিব; ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 42

तारकोऽपि परित्यज्य स्वर्गं क्षितिमथाभ्यगात् । शोणिताख्य पुरे स्थित्वा सर्वराज्यं चकार सः

তাৰকেও স্বৰ্গ ত্যাগ কৰি পাছত পৃথিৱীলৈ আহিল। ‘শোণিতা’ নামৰ নগৰত বাস কৰি সি সৰ্বভৌম ৰাজত্ব স্থাপন কৰিলে।

Verse 43

देवास्सर्वेऽपि तच्छुत्वा मद्वाक्यं सुप्रणम्य माम् । शक्रस्थानं ययुः प्रीत्या शक्रेण सुस माहिताः

মোৰ বাক্য শুনি সকলো দেৱতাই মোক ভক্তিৰে সুপ্ৰণাম কৰিলে। তাৰপাছত আনন্দে তেওঁলোকে ইন্দ্ৰৰ ধামলৈ গ’ল আৰু ইন্দ্ৰৰ অধীনত সজাগ হৈ থাকিল।

Verse 44

तत्र गत्वा मिलित्वा च विचार्य्य च परस्परम् । ते सर्वे मरुतः प्रीत्या मघवंतं वचोऽब्रुवन्

তাত গৈ, একেলগে মিলি আৰু পৰস্পৰে আলোচনা কৰি, সেই সকলো মৰুঠে আনন্দচিত্তে মঘৱান (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে।

Verse 45

देवा ऊचुः । शम्भोर्य्यथा शिवायां वै रुचिजायेत कामतः । मघवंस्ते प्रकर्तव्यं ब्रह्मोक्तं सर्वमेव तत्

দেৱসকলে ক’লে—হে মঘৱন (ইন্দ্ৰ), যেন শম্ভুৰ মনত শিৱা (পাৰ্বতী)ৰ প্ৰতি স্বইচ্ছাৰে প্ৰেমময় অনুৰাগ জাগে, ব্ৰহ্মাই যি কৈছে সেই সকলো তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ কৰিব লাগিব।

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इत्येवं सर्ववृत्तांतं विनिवेद्य सुरेश्वरम् । जग्मुस्ते सर्वतो देवाः स्वं स्वं स्थानं मुदान्विताः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “এইদৰে সমগ্ৰ বৃত্তান্ত দেৱেশ্বৰক নিবেদন কৰি, সকলো দিশৰ পৰা একত্ৰিত দেৱসকল আনন্দসহ নিজ নিজ স্থানলৈ গ’ল।”