क्रौञ्चशरणागमनम् तथा बाणासुरवधः (Krauñca Seeks Refuge; Slaying of Bāṇāsura)
এই অধ্যায়ত ব্ৰহ্মাই কয়—বাণৰ আঘাতে বিদ্ধ আৰু পীড়িত ক্ৰৌঞ্চ পৰ্বত কুমাৰ স্কন্দৰ ওচৰলৈ আহি শৰণ লয়। সি বিনয়ে নিকট গৈ স্কন্দৰ পদ্মপাদত প্ৰণাম কৰি, তেওঁক দেৱেশ আৰু তাৰকাসুৰ-নাশক বুলি স্তৱ কৰি বাণাসুৰৰ পৰা ৰক্ষা বিচাৰে। ভক্তপালক স্কন্দ প্ৰসন্ন হৈ অতুল শক্তি আয়ুধ ধৰি মনতে শিৱক স্মৰণ কৰি শৈৱ অধিকাৰত বাণৰ ওপৰত শক্তি নিক্ষেপ কৰে। তেতিয়া মহাধ্বনি উঠে, দিশ আৰু আকাশ দীপ্ত হৈ জ্বলি উঠে; ক্ষণতে বাণাসুৰ সেনাসহ ভস্মীভূত হয় আৰু শক্তি পুনৰ স্কন্দলৈ ঘূৰি আহে। ইয়াত শৰণাগতি-স্তৱৰ তৎক্ষণাৎ ফল আৰু ধৰ্মশক্তিৰ সংযত প্ৰয়োগ প্ৰকাশ পায়।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र क्रौञ्चनामाचलो मुने । आजगाम कुमारस्य शरणं बाणपीडित
ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে মুনি, ইতিমধ্যে বাণৰ দ্বাৰা পীড়িত হৈ ক্ৰৌঞ্চ নামৰ পৰ্বতটো কুমাৰ কাৰ্তিকেয়ৰ শৰণাপন্ন হ’ল।
Verse 2
पलायमानो यो युद्धादसोढा तेज ऐश्वरम् । तुतोदातीव स क्रौञ्चं कोट्यायुतबलान्वितः
যুদ্ধৰ পৰা পলাই অহা সেই ব্যক্তিজনে, যিয়ে ঈশ্বৰীয় তেজ সহ্য কৰিব নোৱাৰিলে, তেওঁ কোটি কোটি শক্তিৰে ক্ৰৌঞ্চ পৰ্বতক অতিশয় পীড়িত কৰিলে।
Verse 3
प्रणिपत्य कुमारस्य स भक्त्या चरणाम्बुजम् । प्रेमनिर्भरया वाचा तुष्टाव गुहमादरात्
সিয়ে ভক্তিভাৱে কুমাৰৰ চৰণকমলত প্ৰণাম কৰি, প্ৰেমেৰে ভৰা বাক্যৰে আদৰে গুহ (স্কন্দ)ক স্তৱ কৰিলে।
Verse 4
क्रौंच उवाच । कुमार स्कंद देवेश तारकासुरनाशक । पाहि मां शरणापन्नं बाणासुरनिपीडितम्
ক্ৰৌঞ্চে ক’লে—হে কুমাৰ স্কন্দ, দেৱেশ, তাৰকাসুৰ-নাশক! মই শৰণাগত; বাণাসুৰে পীড়িত মোক ৰক্ষা কৰা।
Verse 5
संगरात्ते महासेन समुच्छिन्नः पलायितः । न्यपीडयच्च मागत्य हा नाथ करुणाकर
যুদ্ধত তোমাৰ মহাসেনা ছিন্নভিন্ন হৈ পলাই গ’ল; তাৰ পাছত সি আহি মোক পীড়ন কৰিলে। হা নাথ, কৰুণাকৰ, মোক ৰক্ষা কৰা।
Verse 6
तत्पीडितस्ते शरणमागतोऽहं सुदुःखितः । पलायमानो देवेश शरजन्मन्दयां कुरु
তেওঁৰ দ্বাৰা পীড়িত হৈ মই অতি দুখিত অৱস্থাত তোমাৰ শৰণলৈ আহিছোঁ। হে দেৱেশ, হে শৰজন্মন (কাৰ্ত্তিকেয়)! ৰক্ষাৰ বাবে পলাই আহিছোঁ—মোৰ ওপৰত দয়া কৰা।
Verse 7
दैत्यं तं नाशय विभो बाणाह्वं मां सुखीकुरु । दैत्यघ्नस्त्वं विशेषेण देवावनकरस्स्वराट्
হে বিভো! ‘বাণ’ নামৰ সেই দৈত্যক নাশ কৰি মোক সুখী আৰু নিশ্চিন্ত কৰা। তুমি বিশেষভাৱে দৈত্যঘ্ন—দেৱসকলৰ ৰক্ষক, স্বৰাট আশ্ৰয়স্বৰূপ।
Verse 8
ब्रह्मोवाच । इति क्रौंचस्तुतस्स्कन्दः प्रसन्नो भक्तपालकः । गृहीत्वा शक्तिमतुलां स्वां सस्मार शिवो धिया
ব্ৰহ্মাই ক’লে—ক্ৰৌঞ্চৰ এই স্তৱত ভক্তৰ পালক স্কন্দ প্ৰসন্ন হ’ল। নিজৰ অতুল শক্তি (বল্লম) ধৰি একাগ্ৰ ধ্যানত অন্তৰত ভগৱান শিৱক স্মৰণ কৰিলে।
Verse 9
चिक्षेप तां समुद्दिश्य स बाणं शंकरात्मजः । महाशब्दो बभूवाथ जज्वलुश्च दिशो नभः
শংকৰৰ পুত্ৰই তাক লক্ষ্য কৰি সেই শক্তিক বাণৰ দৰে নিক্ষেপ কৰিলে। তেতিয়া মহাশব্দ উঠিল, আৰু দিশসমূহ আৰু আকাশ জ্বলি উঠিল।
Verse 10
सबलं भस्मसात्कृत्वासुरं तं क्षणमात्रतः । गुहोपकंठं शक्तिस्सा जगाम परमा मुने
হে পৰম মুনি, সেই পৰম শক্তিয়ে ক্ষণমাত্ৰতে সেই বলৱান অসুৰক ভস্ম কৰি দিলে। তাৰ পাছত গুহ (কাৰ্ত্তিকেয়)ৰ ওচৰলৈ ঘূৰি আহি তেওঁৰ কাষতে থাকিল।
Verse 11
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे बाणप्रलंबवध कुमारविजयवर्णनं नामैकादशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগ ‘ৰুদ্ৰসংহিতা’ৰ চতুৰ্থ ‘কুমাৰখণ্ড’ত ‘বাণ-প্ৰলম্ব বধ আৰু কুমাৰৰ বিজয়বৰ্ণনা’ নামৰ একাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 12
तच्छुत्वा स्वामिवचनं मुदितो गिरिराट् तदा । स्तुत्वा गुहं तदारातिं स्वधाम प्रत्यपद्यत
স্বামীৰ বচন শুনি সেই সময় গিৰিৰাজ আনন্দিত হ’ল। তাৰ পাছত শত্রুনাশক গুহক স্তৱ কৰি তেওঁ নিজৰ ধামলৈ উভতি গ’ল।
Verse 13
ततः स्कन्दो महेशस्य मुदा स्थापितवान्मुने । त्रीणि लिंगानि तत्रैव पापघ्नानि विधानतः
তাৰ পাছত, হে মুনি, স্কন্দে আনন্দেৰে তাতেই বিধি অনুসাৰে মহেশৰ তিনিটা লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে—সেইবোৰ পাপনাশক।
Verse 14
प्रतिज्ञेश्वरनामादौ कपालेश्वरमादरात् । कुमारेश्वरमेवाथ सर्वसिद्धिप्रदं त्रयम्
প্ৰথমে ‘প্ৰতিজ্ঞেশ্বৰ’ নামত, তাৰ পাছত শ্ৰদ্ধাৰে ‘কপালেশ্বৰ’, আৰু তাৰ পিছত ‘কুমাৰেশ্বৰ’—শিৱৰ এই ত্ৰিনাম-ত্ৰয় নিশ্চিতভাৱে সৰ্বসিদ্ধি প্ৰদানকাৰী।
Verse 15
पुनस्सर्वेश्वरस्तत्र जयस्तंभसमीपतः । स्तंभेश्वराभिधं लिंगं गुहः स्थापितवान्मुदा
পুনৰায় তাত জয়স্তম্ভৰ ওচৰত গুহে আনন্দৰে ‘স্তম্ভেশ্বৰ’ নামৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে, যি সৰ্বেশ্বৰ শিৱৰ স্বৰূপ।
Verse 16
ततस्सर्वे सुरास्तत्र विष्णुप्रभृतयो मुदा । लिंगं स्थापितवंतस्ते देवदेवस्य शूलिनः
তাৰ পাছত তাত বিষ্ণু-আদি সকলো দেৱে আনন্দৰে দেৱদেৱ, শূলধাৰী শিৱৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।
Verse 17
सर्वेषां शिवलिंगानां महिमाभूत्तदाद्भुतः । सर्वकामप्रदश्चापि मुक्तिदो भक्तिकारिणाम्
সেই সময়ত সকলো শিৱলিঙ্গৰ মহিমা অতি আশ্চৰ্যজনক হৈ উঠিল। সিহঁতে সকলো শুভ কামনা পূৰ্ণ কৰে আৰু ভক্তিভাৱ পোষণ কৰাসকলক মোক্ষ দান কৰে।
Verse 18
ततस्सर्वे सुरा विष्णुप्रमुखाः प्रीतमानसाः । ऐच्छन्गिरिवरं गंतुं पुरस्कृत्य गुहं मुदा
তাৰ পিছত বিষ্ণুপ্ৰমুখ সকলো দেৱতা আনন্দিত মনৰে, গুহ (কাৰ্ত্তিকেয়)ক আগত ৰাখি, সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতলৈ যাবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।
Verse 19
तस्मिन्नवसरे शेषपुत्रः कुमुद नामकः । आजगाम कुमारस्य शरणं दैत्यपीडितः
সেই অৱসৰত শেষৰ পুত্ৰ বুলি কোৱা কুমুদ, দানৱৰ পীড়াত কাতৰ হৈ, কুমাৰ (স্কন্দ)ৰ শৰণলৈ আহিল।
Verse 20
प्रलंबाख्योऽसुरो यो हि रणादस्मात्पलायितः । स तत्रोपद्रवं चक्रे प्रबलस्तारकानुगः
এই ৰণৰ পৰা পলাই যোৱা প্ৰলম্ব নামৰ অসুৰজন তাত গৈ; প্ৰবল, তাৰকৰ অনুগামী হৈ পুনৰ উপদ্ৰৱ আৰু উৎপীড়ন সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 21
सोऽथ शेषस्य तनयः कुमुदोऽहिपतेर्महान् । कुमारशरणं प्राप्तस्तुष्टाव गिरिजात्मजम्
তেতিয়া শেষৰ পুত্ৰ, মহান নাগাধিপতি কুমুদে কুমাৰৰ শৰণ লৈ ভক্তিভাৱে গিৰিজা-পুত্ৰ স্কন্দক স্তৱ কৰিলে।
Verse 22
कुमुद उवाच । देवदेव महादेव वरतात महाप्रभो । पीडितोऽहं प्रलंबेन त्वाहं शरणमागतः
কুমুদে ক’লে— হে দেবদেব মহাদেৱ, হে বৰদাতা মহাপ্ৰভু! প্ৰলম্বে মোক পীড়া দিছে; সেয়ে মই তোমাৰ শৰণলৈ আহিছোঁ।
Verse 23
पाहि मां शरणापन्नं प्रलंबा सुरपीडितम् । कुमार स्कन्द देवेश तारकारे महाप्रभो
মোক ৰক্ষা কৰা— মই শৰণাগত; প্ৰলম্ব আৰু দেৱপীড়ক অসুৰদলে মোক কষ্ট দিছে। হে কুমাৰ, হে স্কন্দ, হে দেৱেশ, তাৰকাসুৰ-বধকাৰী মহাপ্ৰভু, মোক উদ্ধাৰ কৰা।
Verse 24
त्वं दीनबंधुः करुणासिन्धुरानतवत्सलः । खलनिग्रहकर्ता हि शरण्यश्च सतां गतिः
তুমি দীনবন্ধু, কৰুণাৰ সাগৰ, আৰু শৰণত নত হোৱা সকলৰ প্ৰতি সদা স্নেহশীল। তুমি দুষ্টনিগ্ৰহকাৰী, শৰণ্য, আৰু সজ্জনৰ পৰম গতি।
Verse 25
कुमुदेनस्तुतश्चेत्थं विज्ञप्तस्तद्वधाय हि । स्वाश्च शक्तिं स जग्राह स्मृत्वा शिवपदांबुजौ
কুমুদে এইদৰে স্তৱ কৰি সেই বধৰ বাবে নিবেদন কৰাত, তেওঁ প্ৰথমে ভগৱান শিৱৰ পদপদ্ম স্মৰণ কৰিলে; তাৰপিছত নিজৰ দিব্য শক্তি গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 26
चिक्षेप तां समुद्दिश्य प्रलंबं गिरिजासुतः । महाशब्दो बभूवाथ जज्वलुश्च दिशो नभः
গিৰিজাসুতে প্ৰলম্বক লক্ষ্য কৰি সেই অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে। তেতিয়া মহাগর্জন উঠিল, দিশসমূহ আৰু আকাশ জ্বলি উঠিল।
Verse 27
तं सायुतबलं शक्तिर्द्रुतं कृत्वा च भस्मसात् । गुहोपकंठं सहसाजगामाक्लिष्टवारिणी
পূৰ্ণ বাহিনীৰ সম বলসম্পন্ন সেই শক্তিয়ে তাক দ্ৰুত ভস্ম কৰি পেলালে। তাৰ পাছত অক্লান্ত সেই শক্তি তৎক্ষণাৎ গুহ (কুমাৰ)ৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 28
ततः कुमारः प्रोवाच कुमुदं नागबालकम् । निर्भयः स्वगृहं गच्छ नष्टस्स सबलोऽसुरः
তাৰ পাছত কুমাৰে নাগবালক কুমুদক ক’লে— “নিৰ্ভয়ে নিজৰ ঘৰলৈ যা; সেই বলৱান অসুৰ নষ্ট হৈছে।”
Verse 29
तच्छुत्वा गुहवाक्यं स कुमुदोहिपतेस्सुतः । स्तुत्वा कुमारं नत्वा च पातालं मुदितो ययौ
গুহ (কুমাৰ)ৰ বাক্য শুনি, নাগৰাজৰ পুত্ৰ কুমুদে কুমাৰক স্তৱ কৰি প্ৰণাম কৰিলে; তাৰ পাছত আনন্দিত হৈ পাতাললৈ গ’ল।
Verse 30
एवं कुमारविजयं वर्णितं ते मुनीश्वर । चरितं तारकवधं परमाश्चर्यकारकम्
এইদৰে, হে মুনীশ্বৰ, মই আপোনাক কুমাৰৰ বিজয়—তাৰকবধৰ এই পৰম আশ্চৰ্যকৰ চৰিত—বৰ্ণনা কৰিলোঁ।
Verse 31
सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्
ই দিৱ্য, সৰ্বপাপহৰ আৰু মানুহক সৰ্বকাম প্ৰদানকাৰী; ই ধন্য, যশদায়ক, আয়ুবর্ধক আৰু সৎজনক ভুক্তি-মুক্তি দানকাৰী।
Verse 32
ये कीर्तयंति सुयशोऽमितभाग्ययुता नराः । कुमारचरितं दिव्यं शिव लोकं प्रयांति ते
যিসকল সুযশস্বী আৰু অপাৰ ভাগ্যসম্পন্ন নৰে কুমাৰ (স্কন্দ)ৰ এই দিব্য চৰিত্ৰ কীৰ্তন কৰি প্ৰচাৰ কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয় শিৱলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 33
श्रोष्यंति ये च तत्कीर्तिं भक्त्या श्रद्धान्विता जनाः । मुक्तिं प्राप्स्यन्ति ते दिव्यामिह भुक्त्वा परं सुखम्
যিসকল লোক শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তিসহ সেই মহিমা শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকে ইহলোকে পৰম সুখ ভোগ কৰি শেষত দিব্য মুক্তি লাভ কৰে।
Frequently Asked Questions
Krauñca (the mountain) approaches Skanda for refuge after being tormented by Bāṇāsura; Skanda, pleased by devotion, hurls his śakti and reduces Bāṇāsura and his army to ashes.
It encodes a hierarchy of power: Skanda’s martial efficacy is presented as Śiva’s tejas operating through a filial manifestation, aligning divine violence with dharma and Śaiva metaphysical authority.
Skanda as bhakta-pālaka (protector), daitya-ghna (destroyer of asuras), and Śaṅkarātmaja (Śiva’s emanational son), with the śakti-weapon functioning as the instrument of decisive, dharma-restoring action.