Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Ghuśmeśa-jyotirliṅga-māhātmya

The Greatness of the Ghuśmeśa Jyotirlinga

दक्षिणस्यां दिशि श्रेष्ठो गिरिर्देवेति संज्ञकः । महाशोभान्वितो नित्यं राजतेऽद्भुत दर्शनः

dakṣiṇasyāṃ diśi śreṣṭho girirdeveti saṃjñakaḥ | mahāśobhānvito nityaṃ rājate'dbhuta darśanaḥ

দক্ষিণ দিশত ‘দেৱ’ নামে পৰিচিত এক শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত আছে; সি সদায় মহাশোভাৰে ভূষিত হৈ, আশ্চৰ্য দৰ্শন ৰূপে নিৰন্তৰ দীপ্তিমান।

दक्षिणस्याम्in the southern
दक्षिणस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘दिशि’ इति विशेषण
दिशिdirection
दिशि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
श्रेष्ठःexcellent; best
श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘गिरिः’ इति विशेषण
गिरिःmountain
गिरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
देव‘Deva’
देव:
Name/Predicate (संज्ञा/विशेष्य)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘इति’ पूर्वं नाम-उद्धरणे (as a quoted name)
इतिthus; called
इति:
Quotation marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
संज्ञकःnamed; having the designation
संज्ञकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘गिरिः’ इति विशेषण
महाशोभा-अन्वितःendowed with great splendor
महाशोभा-अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहाशोभा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः: ‘महाशोभया अन्वितः’ (endowed with great splendor)
नित्यम्always
नित्यम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः (adverbial accusative): ‘always’
राजतेshines; is resplendent
राजते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अद्भुत-दर्शनःof wondrous appearance
अद्भुत-दर्शनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः: ‘अद्भुतं दर्शनं यस्य सः’ (whose appearance is wondrous)

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya in the Kotirudra Samhita context)

S
Shiva

FAQs

The verse sanctifies sacred geography by presenting a divinely named mountain as perpetually radiant, implying that places connected to Shiva’s presence support purification, devotion (bhakti), and inward contemplation leading toward liberation.

In the Kotirudra context—centered on holy abodes and Jyotirlinga glory—such descriptions orient the devotee toward Saguna Shiva worship: approaching Shiva through revered places, forms, and visible sanctity that awaken faith and steadiness in practice.

A practical takeaway is tīrtha-smaraṇa and dhyāna: mentally contemplate Shiva’s sacred abodes while repeating the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya,” and, if performing ritual worship, accompany it with Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrāksha as aids to Shaiva discipline.